Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Strategia na rzecz medycznych środków przeciwdziałania
Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Strategia na rzecz medycznych środków przeciwdziałania
|
I. ZALECENIA POLITYCZNE
EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW (KR)
1. Z zadowoleniem przyjmuje publikację strategii, która ma na celu zapewnienie rzeczywistej gotowości na kryzysy zdrowotne, ze szczególnym uwzględnieniem medycznych środków przeciwdziałania, zapasów strategicznych oraz zdolności szybkiego reagowania. Podkreśla potrzebę skupienia jej na ludziach i grupach znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji. Stwierdza, że publikacja nastąpiła w odpowiednim czasie, i uznaje jej znaczenie w obliczu rosnącej niestabilności geopolitycznej.
2. Chociaż energia jest elementem przekrojowym, a nie wyłącznym dla systemów opieki zdrowotnej, ze względu na jej zasadniczy charakter należy ją wziąć pod uwagę. Wystarczająca ilość energii powinna być dostępna we wszystkich obszarach, np. w opiece zdrowotnej, systemach łączności i systemach informatyczne, logistyce lub utrzymaniu. Należy rozważyć potrzebę zdecentralizowanej produkcji i magazynowania ze względu na fakt, że na zakłady produkcyjne lub dystrybucyjne mogą mieć wpływ takie aspekty jak konflikty, poważne pożary, powodzie lub wszelkie formy niedoborów. Nawet obecne systemy autonomicznych generatorów są zależne od dystrybucji paliw i są ograniczone w czasie.
3. Uważa, że pandemia COVID-19 oraz rosyjska agresja na Ukrainę, wraz z rosnącymi napięciami geopolitycznymi, są sygnałem alarmowym, aby ponownie rozważyć rolę systemów opieki zdrowotnej w ogólnym strategicznym bezpieczeństwie Unii i jej obszarów. Podkreśla rosnącą częstotliwość i dotkliwość ekstremalnych zdarzeń meteorologicznych - w tym fali upałów, powodzi i pożarów roślinności - które stanowią coraz większe i pilne wyzwanie dla gotowości w dziedzinie zdrowia publicznego.
4. Ostrzega, że osiągnięcie stanu gotowości w dziedzinie zdrowia nie obędzie się bez kosztów. By Europa mogła stawiać czoła wszystkim rodzajom zagrożeń zdrowotnych, konieczne będą znaczne długoterminowe inwestycje oraz stałe zaangażowanie na wszystkich szczeblach sprawowania rządów. Podstawą są tu dobrze finansowane i sprawiedliwe publiczne systemy opieki zdrowotnej oraz zadbanie o to, by żaden region ani żadna społeczność nie zostały pominięte.
5. Wskazuje, że o ile organizacja reagowania kryzysowego i gotowość cywilna nadal leżą głównie w gestii państw członkowskich, a reakcja UE na przyszłe pandemie i zagrożenia dla zdrowia musi stanowić uzupełnienie działań państw członkowskich, to skuteczna gotowość na transgraniczne zagrożenia dla zdrowia wymaga ściślejszej europejskiej koordynacji, solidarności i interoperacyjności na wszystkich poziomach sprawowania rządów. Przyznaje, że wzmocniona współpraca między państwami członkowskimi może przynieść znaczne korzyści i powinna być wystarczająco solidna, aby zapewnić terminową wzajemną pomoc i zagwarantować, że żaden region ani żadna społeczność nie zostaną pominięte, ale dostrzega przy tym, że taka współpraca będzie przede wszystkim dobrowolna.
6. Uważa, że wszelka unijna strategia na rzecz medycznych środków przeciwdziałania musi opierać się na uznaniu zdrowia za prawo podstawowe oraz że publiczne systemy opieki zdrowotnej muszą być chronione przed presją handlową, która zagraża powszechnemu dostępowi, przystępności cenowej i ciągłości opieki.
Rola samorządów lokalnych i regionalnych
7. Zwraca się do Komisji o uwzględnienie faktu, że w większości państw członkowskich zarządzanie systemami opieki zdrowotnej, zwłaszcza szpitalami, jest zdecentralizowane. Wyraża ubolewanie, że komunikat nie zawiera wyraźnych odniesień do roli szczebla regionalnego i lokalnego. Podkreśla, że pominięcie to nie odzwierciedla realiów świadczenia opieki zdrowotnej w dużej części UE, w tym opieki na obszarach dotkniętych wyludnieniem i ograniczonych usług. Zwraca również uwagę, że w strategii brakuje odniesień do humanizacji opieki zdrowotnej, która jest kluczowym elementem gotowości i skutecznego reagowania na kryzysy zdrowotne, zwłaszcza na obszarach o wysokiej mobilności ludności, krajowych punktach kontaktowych lub silnych przepływach opieki z innych regionów. W związku z tym wzywa do pełnego zaangażowania władz regionalnych i lokalnych w planowanie i wdrażanie środków gotowości w dziedzinie zdrowia.
8. Apeluje do państw członkowskich o pełne włączenie ich regionów w projektowanie i realizację wszelkich strategii na rzecz osiągnięcia stanu gotowości w dziedzinie zdrowia. Ponawia swój apel o zaangażowanie regionów na szczeblu politycznym w opracowywanie i wdrażanie transgranicznych planów gotowości. Uwypukla także znaczenie wzmocnienia europejskiej solidarności, by zapewnić skuteczną i skoordynowaną reakcję.
9. Nalega, aby przedstawicielki i przedstawiciele Europejskiego Komitetu Regionów uczestniczyli w pracach grup, komitetów i grup zadaniowych utworzonych na szczeblu UE w celu reagowania na stany zagrożenia zdrowia publicznego, w szczególności w pracach Komitetu Doradczego ds. Stanów Zagrożenia Zdrowia Publicznego.
10. Zauważa, że pandemia COVID-19 obnażyła poważne niedociągnięcia w zakresie gotowości, komunikacji transgranicznej oraz współpracy między państwami członkowskimi i regionami przygranicznymi w kwestii przeciwdziałania zagrożeniom zdrowotnym. Podkreśla znaczenie przeciwdziałania dezinformacji i zapewnienia przejrzystej, opartej na dowodach komunikacji w celu utrzymania zaufania publicznego podczas kryzysów.
11. Zauważa, że pandemia COVID-19 pokazała wartość współpracy europejskiej - nawet w dziedzinach, które należą do kompetencji krajowych. Dostrzega, że wspólne udzielanie zamówień może być korzystne, a jednocześnie przyznaje, że czasami przebiegało powoli i nie zawsze było dostosowane do potrzeb regionalnych. Pandemia pokazała również, jak ważne jest utrzymanie otwartych granic państwowych także w sytuacjach kryzysowych oraz przeciwdziałanie protekcjonizmowi w obrębie UE. Jednocześnie należy zapobiegać obrotowi lekami i wyrobami medycznymi niespełniającymi norm lub podrobionymi.
Najważniejsze zagrożenia zdrowotne, które wymagają medycznych środków przeciwdziałania
12. Stwierdza, że nieoczekiwany wybuch pandemii COVID-19, szybkie rozprzestrzenienie się epidemii ospy małpiej (mpox) w latach 2022 i 2024, a także nawracające epidemie eboli były nieprzewidzianymi wyzwaniami dla zdrowia publicznego.
13. Wyraża zadowolenie, że w 2026 r. Komisja planuje opracować inicjatywę Medifence, której celem jest zapewnienie w odpowiednim czasie dostępu do medycznych środków przeciwdziałania: od etapu wykrycia po pierwszą reakcję.
14. Podkreśla, że strategie na rzecz medycznych środków przeciwdziałania powinny obejmować gotowość na konsekwencje rozprzestrzeniania się potencjalnie bardziej toksycznych i uzależniających nowych substancji psychoaktywnych, które zwiększają ryzyko zatruć i zgonów związanych z narkotykami.
15. Aprobuje różne inicjatywy Komisji mające zapewnić stabilny dostęp do leków i produktów medycznych oraz ich dostępność w Europie i wzywa do dalszych działań na rzecz wzmocnienia odporności w tych sektorach.
16. Podkreśla, że osiągnięcie równowagi między szybkimi innowacjami, odpowiedzialnością społeczną, dostępnością, przystępnością cenową a gwarancją jakości wymaga znacznych inwestycji w badania naukowe przed wystąpieniem stanów zagrożenia. Inicjatywy europejskie - takie jak akcelerator medycznych środków przeciwdziałania, HERA Invest, program "Horyzont Europa" oraz Program UE dla zdrowia - przyczyniają się do szybszego przejścia z etapu weryfikacji poprawności projektu do etapu wprowadzenia na rynek, z udziałem europejskiej infrastruktury badawczej, sieci klinicznych oraz organów regulacyjnych.
17. Wyjaśnia, że finansowanie publiczne badań i rozwoju medycznych środków przeciwdziałania musi być uzależnione od przejrzystości kosztów, sprawiedliwych warunków udzielania licencji i zobowiązań dotyczących przystępności cenowej, aby zapobiec generowaniu przez innowacje finansowane ze środków publicznych prywatnie przejmowanych zarobków kosztem powszechnego dostępu.
18. Zaleca, aby inicjatywa Medifence była dostosowana do aktu dotyczącego leków o krytycznym znaczeniu, obejmowała sporządzenie listy podstawowych medycznych środków przeciwdziałania na wypadek napaści zbrojnej oraz ułatwiała pozyskiwanie i gromadzenie zestawów medycznych. Doradza także, by organizowano konsultacje z państwami członkowskimi w celu poprawy interoperacyjności i wspólnych zdolności reagowania, co zapewni również alternatywne rozwiązania operacyjne i plany awaryjne, które można uruchomić w przypadku zakłóceń w technologiach, komunikacji lub sieci połączeń.
19. Odnosi się przychylnie do niedawnego przyjęcia przez Komisję Europejską unijnego planu zapobiegania, gotowości i reagowania. Gotowość Unii Europejskiej na kryzysy zdrowotne opiera się na cyklu zarządzania kryzysami zdrowotnymi.
20. Podkreśla, że ciągłe wdrażanie tego cyklu za pomocą symulowanych ćwiczeń oraz codziennych usprawnień umożliwia UE i państwom członkowskim lepsze przygotowanie się do ochrony zdrowia publicznego i skutecznego reagowania na pojawiające się zagrożenia poprzez połączenie inicjatyw w zakresie zapobiegania, gotowości, reagowania i odbudowy przewidzianych już w strategii Unii Europejskiej na rzecz unii gotowości oraz w inicjatywie Medifence.
21. Zaznacza, że około 35 tys. osób umiera co roku w Europie z powodu bakterii wywołujących infekcje, co wynika z rozwoju drobnoustrojów opornych na wiele dostępnych antybiotyków. Wskazuje na niedawne badanie WHO (1) , w którym ubolewa się zarówno nad niedostateczną innowacją, jak i nad jej brakiem w badaniach i rozwoju w zakresie środków przeciwdrobnoustrojowych, zważywszy że jedynie 90 środków przeciwbakteryjnych jest na etapie rozwoju klinicznego, a zaledwie 15 z nich można uznać za nowatorskie.
22. Zwraca uwagę na potrzebę przeanalizowania nierówności związanych z płcią, jak również nierówności społeczno-ekonomicznych i terytorialnych pod względem narażenia na zagrożenia zdrowotne i dostępu do medycznych środków przeciwdziałania.
23. Podkreśla, że oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe pociąga za sobą również wysokie koszty gospodarcze i zdrowotne. OECD szacuje, że co roku wzrost wydatków na opiekę zdrowotną i spadek wydajności pracy spowodowany kosztami związanymi z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe w państwach UE/EOG pochłaniają niemal 11,7 mld EUR (2) . Wzywa do natychmiastowego inwestowania w zrównoważone rozwiązania oparte na innowacjach, w tym w opracowywanie nowych antybiotyków, solidne środki zapobiegania zakażeniom oraz promowanie rozważnego stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych we wszystkich sektorach zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska w ramach podejścia "Jedno zdrowie".
24. Zwraca uwagę na pilną potrzebę wzmocnienia zdrowia psychicznego i wsparcia psychospołecznego zarówno na poziomie ludności, jak i specjalistów zaangażowanych w reagowanie. Podkreśla, że medyczne strategie przeciwdziałania powinny obejmować gotowość reagowania na skutki psychologiczne i społeczne, w tym terminowy dostęp do usług w zakresie zdrowia psychicznego, doradztwo kryzysowe i wsparcie środowiskowe, ze szczególnym uwzględnieniem grup szczególnie wrażliwych, pracowników służby zdrowia pierwszej linii i regionów nieproporcjonalnie dotkniętych sytuacjami nadzwyczajnymi.
25. Z zadowoleniem przyjmuje dokonane w ramach programu "Horyzont Europa" inwestycje w szereg projektów gotowości na zagrożenia chemiczne, biologiczne, radiologiczne i jądrowe (CBRJ) oraz ponawia poparcie dla zapoczątkowanej w 2023 r. rezerwy rescEU na CBRJ w Finlandii w wysokości 242 mln EUR.
26. Zaleca, aby regionalne placówki opieki zdrowotnej, szpitale, instytuty badawcze i uczelnie skorzystały z zaproszeń Urzędu ds. Gotowości i Reagowania na Stany Zagrożenia Zdrowia (HERA) (3) do składania wniosków w celu wsparcia opracowywania innowacyjnych medycznych środków przeciwdziałania na wypadek zagrożeń CBRJ, gdyż jest to okazja do wypełnienia luki między badaniami naukowymi, innowacjami, dostępem do rynku i rozpowszechnieniem.
27. Zaznacza, że agregacja europejskiego zapotrzebowania tworzy bardziej stabilny i przewidywalny rynek oraz zachęca do rozwoju przemysłu również w celu produkcji niszowych środków przeciwdziałania. Zapewnienie państwom członkowskim naprawdę jednakowego dostępu wymaga jednak większego ujednolicenia priorytetów, narzędzi cyfrowych służących do zarządzania zapasami, systemów monitorowania w czasie rzeczywistym oraz jasnych mechanizmów dystrybucji opartych na kryteriach epidemiologicznych i kryteriach ryzyka.
Systemy zbierania informacji na potrzeby innowacji i reagowania w zakresie medycznych środków przeciwdziałania
28. Pochwala pomyślne wprowadzenie platformy informatycznej HERA (której nazwę zmieniono na ATHINA) (4) , która gromadzi informacje na temat nadzoru nad zdrowiem publicznym i medycznych środków przeciwdziałania, by pomagać w ocenie zagrożeń oraz w zarządzaniu kryzysami w całej Europie.
29. Zwraca się do Komisji i państw członkowskich o pełne włączenie regionów w planowane na 2026 r. opracowywanie planów działania na rzecz gotowości w zakresie medycznych środków przeciwdziałania odnoszących się do konkretnych zagrożeń. Jest przekonany, że regionalne centra doskonałości medycznej, organy ochrony ludności czy też lokalne przedsiębiorstwa farmaceutyczne mogą wnieść istotny wkład w sporządzanie tych planów.
30. Zwraca uwagę na znaczenie wprowadzenia cyfrowych systemów monitorowania w czasie rzeczywistym dla placówek opieki zdrowotnej, szpitali, magazynów, dostawców oraz struktur zarządzania sytuacjami wyjątkowymi (ochrona ludności, HERA, EMA), a także na konieczność planowania dostaw na podstawie priorytetów poprzez śledzenie przepływów logistycznych oraz ich dystrybucję również za pomocą dronów lub inteligentnych paczkomatów w taki sposób, by zagwarantować cyberbezpieczeństwo oraz ciągłość operacyjną wspierających platform cyfrowych.
Proces rozwoju: od innowacji do produkcji
31. Ostrzega, że w 2024 r. Chiny wyprzedziły zarówno Stany Zjednoczone, jak i Europę jako sponsor badań klinicznych nad nowymi substancjami czynnymi, które zostały po raz pierwszy wprowadzone na rynek światowy.
32. Wyraża uznanie dla dobrze prosperującego europejskiego sektora farmaceutycznego i zaznacza, że w 2024 r. zainwestował on około 55 mld EUR w badania i rozwój w Europie.
33. Uważa, że UE może przyczynić się do przyjęcia spójniejszego podejścia poprzez pomoc w koordynowaniu finansowania badań, innowacji, rozwoju klinicznego, produkcji i dostępu oraz wspieraniu przystępności cenowej.
34. Zwraca uwagę na potrzebę wzmocnienia strategicznej autonomii Europy w produkcji leków i medycznych środków przeciwdziałania. Podkreśla, że zapewnienie niezawodnych i zlokalizowanych w UE dostaw farmaceutycznych składników czynnych, szczepionek i podstawowych technologii medycznych ma kluczowe znaczenie dla zmniejszenia zależności od pojedynczych dostawców spoza Unii oraz zagwarantowania terminowego dostępu w czasach kryzysu.
35. Przypomina o utrzymywaniu przez UE wysokich standardów. W sprawozdaniu branżowym koszt badań nad nową cząsteczką chemiczną lub biologiczną oraz jej rozwoju oszacowano na 3,130 mln EUR oraz że średnio tylko co najwyżej dwie substancje na 10 tys. substancji zsyntetyzowanych w laboratoriach przechodzi pomyślnie wszystkie etapy rozwoju konieczne do tego, by stać się produktem leczniczym nadającym się do wprowadzenia do obrotu.
36. Apeluje o skoordynowane wsparcie ze strony UE na rzecz rozbudowy i utrzymania zrównoważonej produkcji oraz inwestycji w europejskie zdolności produkcyjne. Jednocześnie należy promować innowacje i przestrzegać realistycznych norm środowiskowych i społecznych.
37. Zwraca uwagę, że wszelkie wsparcie publiczne na rzecz przenoszenia lub zwiększania zdolności produkcyjnych w sektorze farmaceutycznym w UE powinno być uzależnione od przestrzegania zobowiązań wynikających z rokowań zbiorowych, sprawiedliwego wynagrodzenia i godnych warunków pracy w całym łańcuchu dostaw.
38. Ostrzega, że oporność na antybiotyki wzrosła w przypadku ponad 40 % antybiotyków monitorowanych w latach 2018-2023 (5) i jest jednym z głównych zagrożeń dla zdrowia publicznego.
39. Przypomina o podjętym w 2023 r. przez wszystkie państwa członkowskie w ramach podejścia "Jedno zdrowie" oraz zaleceń 2023/C 220/01 (6) zobowiązaniu do ściślejszej koordynacji z EMA oraz do zintensyfikowania działań UE na rzecz zwalczania oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, w tym do promowania odpowiedzialnego i rozważnego stosowania środków przeciwdrobnoustrojowych oraz zwiększenia ciągłości dostaw środków przeciwdrobnoustrojowych i innych środków przeciwdziałających oporności w UE poprzez wspieranie i koordynowanie inicjatyw państw członkowskich w zakresie produkcji, dostaw i przechowywania oraz poprzez usuwanie przeszkód na szczeblu UE.
40. Popiera cele Komisji, która dąży do zapewnienia do 2030 r. szczepionek nowej generacji przeciwko grypie, nowych leków przeciwwirusowych na choroby przenoszone przez wektory, nowych antybiotyków oraz nowych środków przeciwdziałania zagrożeniom CBRJ.
41. Z zadowoleniem odnosi się do niedawnego przyjęcia europejskiej strategii na rzecz sztucznej inteligencji w nauce i zaleca (7) stosowanie narzędzi opartych na sztucznej inteligencji do gromadzenia i analizowania dowodów, szczególnie do wykrywania i monitorowania zagrożeń, a także do projektowania i analizy badań klinicznych.
42. Przypomina, że europejski akt w sprawie sztucznej inteligencji wszedł w życie w sierpniu 2024 r. i wymaga, aby oprogramowanie oparte na AI do celów medycznych spełniało szereg wymogów dotyczących takich elementów jak systemy ograniczania ryzyka, zbiory danych wysokiej jakości, jasne informacje dla użytkowników oraz sprawowanie nadzoru przez człowieka.
43. Podkreśla, że różnice między krajowymi systemami opieki zdrowotnej i poziomami gotowości sprawiają, że jeszcze bardziej potrzebna jest wspólna strategia optymalizacji planowania, zdolności produkcyjnych, przechowywania, zamówień publicznych i zarządzania.
Dostęp, dostępność i szybkie rozmieszczenie
44. Popiera podpisaną przez 39 krajów umowę dotyczącą wspólnego udzielania zamówień (8) , która umożliwia osiąganie korzyści skali w zakresie podstawowego zaopatrzenia dla ponad pół miliarda Europejek i Europejczyków w UE oraz poza nią.
45. Zwraca uwagę na niedawny przegląd realizacji działań Urzędu ds. Gotowości i Reagowania na Stany Zagrożenia Zdrowia (HERA) (9) , w którym podkreślono rolę tego urzędu we wspólnych zamówieniach oraz przedstawiono zalecenia w sprawie sposobu zapewnienia niezawodnych dostaw.
46. Odnotowuje, że gromadzenie zapasów produktów lub technologii medycznych nie jest nowym pomysłem. Wiele państw członkowskich dysponuje zapasami krajowymi, a Komisja zainwestowała do tej pory 1,65 mld EUR w tym zakresie i stworzyła 22 specjalistycznych zapasów medycznych środków przeciwdziałania i środków reagowania na CBRJ, które zostały strategicznie rozmieszczone w szeregu państw członkowskich.
47. Wzywa Komisję, ministrów zdrowia i obrony oraz osoby odpowiedzialne za ochronę ludności, by nawiązali otwarty dialog w celu wypracowania wspólnej wizji potrzeb, priorytetów oraz dostępnych strumieni finansowania na potrzeby tworzenia odpowiednich zapasów.
48. Podkreśla, że współpraca między departamentami ochrony ludności a systemem opieki zdrowotnej jest niezbędna do zapewnienia skutecznych działań w odpowiednim czasie. O zakończeniu operacji decyduje kraj składający wniosek w porozumieniu z Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego (ERCC) i państwami dostawcami.
49. Sądzi, że władze lokalne i regionalne są nieodzowne do planowania tras i dróg dostępu oraz dostarczania medycznych środków przeciwdziałania do miejsc docelowych na obszarach peryferyjnych, wyspiarskich, górskich i pod innymi względami podatnych na zagrożenia.
50. Wzywa Komisję i państwa członkowskie do dopilnowania, aby władze lokalne i regionalne odpowiedzialne za dystrybucję na "ostatniej mili" otrzymywały specjalne finansowanie, odpowiednie zdolności logistyczne i formalne włączenie do krajowych planów rozmieszczenia, a nie były zobowiązane do wchłonięcia tych obowiązków w ramach istniejących ograniczonych budżetów.
Współpraca i koordynacja
51. Stwierdza, że konieczne jest zróżnicowanie łańcuchów dostaw medycznych środków przeciwdziałania, zwłaszcza niektórych farmaceutycznych składników czynnych pochodzących głównie z garstki krajów azjatyckich. W pełni popiera wyrażony przez Komisję zamiar zacieśnienia współpracy między UE a Światową Organizacją Zdrowia.
52. Z zadowoleniem przyjmuje powołanie technicznej grupy roboczej Komitetu ds. Bezpieczeństwa Zdrowia ds. współpracy cywilno-wojskowej w obszarze gotowości w zakresie bezpieczeństwa zdrowotnego (TWG CIVMIL) oraz jej plany wymiany najlepszych praktyk, a także wypracowania wspólnej terminologii i wspólnych definicji sektora cywilnego i wojskowego.
53. Apeluje do wszystkich samorządów regionalnych o włączenie się w dialog na temat gotowości w dziedzinie zdrowia oraz obrony cywilno-wojskowej. Samorządy powinny zaprosić dyrektorów szpitali, osoby odpowiedzialne za ochronę ludności oraz inne służby uczestniczące w operacjach wykrywania, reagowania lub ratowania do dyskusji z przedstawicielami sił zbrojnych z ich regionów. Podkreśla szczególnie, że konieczne jest ustanowienie sieci CBRJ, opracowanie scenariuszy postępowania w sytuacjach krytycznych w regionalnych systemach opieki zdrowotnej, stworzenie organizacji szybkiego reagowania oraz umożliwienie współpracy transgranicznej w oparciu o normy WHO-UE.
54. Zachęca wszystkie organy władz lokalnych i regionalnych do wspierania wysiłków Komisji na rzecz wzmocnienia ekosystemów innowacji i stworzenia silniejszej społeczności publiczno-prywatnej zajmującej się gotowością w dziedzinie zdrowia.
Kształcenie, umiejętności, świadomość i zaufanie
55. Stwierdza, że dobre i skuteczne zarządzanie kryzysowe wymaga zaangażowanych i wykwalifikowanych pracowników służby zdrowia posiadających odpowiednie umiejętności. Zatem ponownie wyraża zaniepokojenie niedoborem pracowników opieki zdrowotnej w Europie (10) . Według sprawozdania WHO do 2030 r. w UE będzie brakować ponad 4 mln pracowników ochrony zdrowia. Zwraca się o pilne działania na rzecz zapewnienia lepszej równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, poprawy warunków pracy, godziwego wynagrodzenia, ochrony przed przemocą i zapobiegania rozprzestrzenianiu się pustyń medycznych na obszarach najbardziej oddalonych i wiejskich.
56. Wzywa państwa członkowskie do wdrożenia środków mających na celu przyciągnięcie nowych pracowników do sektora zdrowia, w tym młodych specjalistów, osób zmieniających karierę zawodową i wykwalifikowanych migrantów, aby zaradzić niedoborom siły roboczej i wzmocnić zdolności w zakresie opieki zdrowotnej.
57. Zwraca uwagę, że zatrzymanie personelu służby zdrowia wymaga nie tylko lepszego wynagrodzenia, ale również bezpiecznych wskaźników zatrudnienia, wsparcia w zakresie zdrowia psychicznego, uznania opiekunów nieformalnych oraz inwestycji w infrastrukturę zdrowia publicznego na szczeblu regionalnym, i wzywa państwa członkowskie do uwzględnienia tych środków w krajowych planach gotowości w dziedzinie zdrowia.
58. Wnosi, by Komisja opracowała wytyczne zawierające najbardziej interesujące przykłady praktyk w zakresie ochrony ludności i reagowania w dziedzinie zdrowia w regionach europejskich. Apeluje ponadto, by lokalne i regionalne zespoły ratownictwa medycznego miały bezpośredni dostęp do specjalnych modułów szkoleniowych. Wzywa do zastanowienia się nad rozszerzeniem szkoleń w zakresie pierwszej pomocy, by udostępnić je wszystkim obywatelkom i obywatelom.
59. Ostrzega, że w przypadku zagrożenia CBRJ kluczowe znaczenie ma dotarcie do obywateli w odpowiednim czasie. Podkreśla pierwszoplanową rolę gmin i regionów w przekazywaniu informacji oraz zaznacza, że muszą one w pełni uczestniczyć we wszelkich działaniach na rzecz komunikacji i informowania w sytuacjach nadzwyczajnych.
60. Zwraca uwagę, że europejskie i globalne mają ogromne znaczenie dla systemów szybkiego wykrywania i identyfikacji zagrożeń dla zdrowia, wczesnego ostrzegania innych krajów i informowania społeczeństwa. Jak wspomniano w strategii, UE może odegrać ważną rolę w zwiększaniu gotowości, świadomości i zaangażowania społeczeństwa, a także przyczyniać się do niezawodnej komunikacji i rozpowszechniania informacji w sytuacjach kryzysowych. W związku z tym podkreśla znaczenie jasnej, spójnej i zorientowanej na zaufanie komunikacji instytucjonalnej; w tym celu potrzebne są też specjalne szkolenia w zakresie informowania o ryzyku. Jednakże zainteresowane podmioty na wszystkich szczeblach mogą i muszą pomóc w budowaniu zaufania do szczepionek, przeciwdziałaniu ignorowaniu dowiedzionych faktów i w zwalczaniu rozpowszechniania fałszywych lub wprowadzających w błąd informacji, tak aby promować świadome podejmowanie decyzji i zwiększać odporność społeczeństwa podczas kryzysów zdrowotnych.
61. Wzywa władze lokalne i regionalne do dokonania przeglądu własnych systemów łączności w sytuacjach nadzwyczajnych, by zagwarantować, że w przypadku wystąpienia stanów zagrożenia możliwe będzie korzystanie z wielu niezawodnych metod dotarcia do ludności lokalnej. Zaleca zapewnienie szerokiego wachlarza możliwości zgłaszania alarmu lub rozpowszechniania oficjalnych zaleceń.
62. Przypomina, że szczepionki są jednym z najbardziej racjonalnych pod względem kosztów dostępnych środków ochrony zdrowia publicznego oraz że uodpornienie w drodze szczepienia jest najlepszą ochroną przed poważnymi i czasami śmiertelnymi chorobami zaraźliwymi, którym można zapobiegać.
63. Podkreśla znaczenie bezpiecznej i interoperacyjnej elektronicznej dokumentacji medycznej, dostosowanej do europejskiej przestrzeni danych dotyczących zdrowia i zasad bezpiecznej wymiany tych danych, która wspiera profilaktykę, wczesną diagnostykę, ciągłość opieki, zarządzanie chorobami przewlekłymi oraz skuteczne reagowanie na stany zagrożenia zdrowia i kryzysy zdrowotne.
Finansowanie
64. Podkreśla, że w propozycji aktualizacji Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności wprowadzono wzmocnione ramy ochrony ludności obejmujące pogłębioną współpracę cywilno wojskową i wyasygnowano długoterminowe i zrównoważone środki na zwalczanie zagrożeń zdrowotnych ze szczególnym uwzględnieniem medycznych środków przeciwdziałania. Zwraca uwagę, że w obecnym wniosku przeznaczono wspólne środki w wysokości około 11 mld EUR na ochronę ludności oraz na gotowość na stany zagrożenia zdrowia.
65. Wzywa państwa członkowskie i ich regiony do zdecydowanego włączenia wymiaru gotowości w dziedzinie zdrowia do planów partnerstwa krajowego i regionalnego, aby umożliwić inwestycje i reformy we wszystkich obszarach gotowości i zarządzania kryzysowego.
Bruksela, dnia 7 maja 2026 r.
Przewodnicząca
Europejskiego Komitetu Regionów
Kata TÜTTŐ
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.3460 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Strategia na rzecz medycznych środków przeciwdziałania |
| Data aktu: | 2026-05-07 |
| Data ogłoszenia: | 2026-07-24 |