Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Pakiet dotyczący europejskich sieci energetycznych
Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Pakiet dotyczący europejskich sieci energetycznych(C/2026/2610)
| Sprawozdawczym: | Clare COLLERAN MOLLOY (Renew Europe/IE), radna i zastępczyni burmistrza hrabstwa Clare |
| Dokumenty źródłowe: | COM (2025) 1005 final COM (2025) 1007 final COM (2025) 1006 final |
Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywy (UE) 2018/2001, (UE) 2019/944 i (UE) 2024/1788 w odniesieniu do przyspieszenia procedur wydawania zezwoleń
Zmiany do dyrektywy (UE) 2018/2001 (dyrektywa w sprawie energii odnawialnej)
Poprawka 1
Motyw 4 a (nowy)
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Przyspieszone procedury wydawania zezwoleń zapewniają wczesny i skuteczny udział społeczeństwa, w tym dostęp do odpowiednich informacji i konstruktywnych konsultacji, zgodnie z prawem Unii. |
Poprawka 2
Motyw 11 a (nowy)
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Uproszczenie procedur wydawania zezwoleń nie może prowadzić do obniżenia norm ochrony środowiska ani do osłabienia wymogów dotyczących udziału społeczeństwa ustanowionych na mocy unijnego prawa ochrony środowiska. |
Poprawka 3
Motyw 16 a (nowy)
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Aby przyspieszyć procedury wydawania zezwoleń, a zarazem zapewnić akceptację społeczną i spójność terytorialną, państwa członkowskie powinny wspierać władze lokalne i regionalne poprzez podejście oparte na lokalnych działaniach energetycznych i lokalnych | |
| dostawach energii. Wsparcie administracyjne i koordynacja oparte na bliskości, z naciskiem na uczestnictwo lokalne o wartości dodanej, mogą znacznie zmniejszyć opóźnienia i poprawić jakość decyzji o udzieleniu zezwolenia. Ramy lokalnych działań energetycznych i lokalnych dostaw energii powinny ponadto promować włączanie ocen oddziaływania na krajobraz i kulturę na najwcześniejszych etapach planowania projektów, co zapewni zgodność rozwiązań energetycznych na szczeblu lokalnym z ochroną dziedzictwa artystycznego i naturalnego. Będzie to wymagało specjalnego wsparcia finansowego w celu budowania zdolności do takiego lokalnego uczestnictwa na odpowiednim szczeblu. |
Uzasadnienie
Ramy dotyczące lokalnych działań energetycznych i lokalnych dostaw energii zwiększą regionalny potencjał w zakresie wydawania zezwoleń i umożliwią władzom lokalnym i regionalnym skuteczną realizację procedur wydawania zezwoleń i skuteczne zarządzanie tymi procedurami.
Poprawka 4
Motyw 16 b (nowy)
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| (16b) Przyspieszone wydawanie zezwoleń na infrastrukturę sieciową powinno opierać się na zintegrowanym planowaniu systemu energetycznego, które gwarantuje spójność między sieciami elektroenergetycznymi, systemami ogrzewania i chłodzenia, środkami na rzecz efektywności energetycznej i elastycznością po stronie popytu. Dzięki angażowaniu na wczesnym etapie procesu regionalnych i lokalnych organów odpowiedzialnych za planowanie można poprawić koncepcję projektu i zwiększyć udział społeczności lokalnej, akceptację społeczną i opłacalność, a także zapewnić, że planowanie będzie uwzględniało szczególne cechy krajobrazów i miejsc o znaczeniu artystycznym lub historycznym oraz wymogi związane z ich ochroną. |
Poprawka 5
Motyw 26 a (nowy)
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Ogólnounijne planowanie sieci odbywa się zgodnie z podejściem oddolnym, w oparciu o krajowe i regionalne procesy planowania oraz przy zapewnieniu aktywnego zaangażowania operatorów systemów przesyłowych i przy poszanowaniu krajowych i lokalnych obowiązków w zakresie planowania systemu energetycznego. |
Poprawka 6
Artykuł 1 punkt 3 - Artykuł 15d ustęp 3
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Państwa członkowskie przyjmują środki w celu zapewnienia, aby część korzyści płynących z projektów dotyczących energii odnawialnej o mocy zainstalowanej powyżej lO MW była przekazywana, bezpośrednio lub pośrednio, lokalnym obywatelom i społecznościom w pobliżu tych projektów. | Państwa członkowskie zapewniają, by władze lokalne i regionalne były w sposób formalny i zgodnie z ich kompetencjami wynikającymi z prawa krajowego angażowane w opracowywanie, wdrażanie i monitorowanie uzgodnień dotyczących podziału korzyści w odniesieniu do projektów dotyczących energii odnawialnej o mocy zainstalowanej powyżej 5 MW. Takie zaangażowanie obejmuje możliwość proponowania, współprojektowania lub przyjmowania przez władze lokalne i regionalne środków podziału korzyści, które uwzględniają lokalne i regionalne cele rozwoju, lokalną produkcję i konsumpcję (local4local), elastyczność, ochronę środowiska lub działania na rzecz zmniejszania ubóstwa energetycznego. To zaangażowanie zapewnia ponadto przyznanie proporcjonalnego udziału w korzyściach obywatelom i społecznościom mieszkającym w pobliżu projektów w celu zwiększenia akceptacji społecznej i spójności terytorialnej. |
Uzasadnienie
Poprzez poszerzenie zakresów systemów podziału korzyści w celu objęcia większości projektów można by zwiększyć akceptację społeczną.
Poprawka 7
Artykuł 1 punkt 3 - Artykuł 15d ustęp 4
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Państwa członkowskie wyznaczają i finansują niezależnego facylitatora w celu rozwijania dialogu między podmiotem realizującym projekt a ogółem społeczeństwa w odniesieniu do projektów dotyczących energii odnawialnej o mocy zainstalowanej powyżej lO MW. Facylitator interweniuje wyłącznie na wniosek którejkolwiek z odpowiednich stron i: a) w razie potrzeby ułatwia konsultacje publiczne, w tym wczesne konsultacje na etapie poprzedzającym złożenie wniosku o zezwolenie; b) angażuje się w poszukiwanie rozwiązań potencjalnych problemów zgłaszanych przez społeczności lokalne; c) w stosownych przypadkach zapewnia wsparcie i przejrzystość przy wyborze rodzaju środka służącego podziałowi korzyści. Państwa członkowskie mogą ustanowić opłatę uiszczaną przez podmioty realizujące projekty w celu finansowania usług facylitatora."; | Państwa członkowskie, we współpracy z właściwymi władzami lokalnymi i regionalnymi, wyznaczają i finansują niezależnego facylitatora w celu rozwijania dialogu między podmiotem realizującym projekt a ogółem społeczeństwa w odniesieniu do projektów dotyczących energii odnawialnej o mocy zainstalowanej powyżej 5 MW. Facylitator interweniuje wyłącznie na wniosek podmiotu realizującego projekt, zainteresowanych władz lokalnych lub regionalnych lub którejkolwiek z odpowiednich stron i: a) w razie potrzeby ułatwia konsultacje publiczne, w tym wczesne konsultacje na etapie poprzedzającym złożenie wniosku o zezwolenie, zgodnie z istniejącymi lokalnymi i regionalnymi procedurami konsultacji i planowania przestrzennego; b) angażuje się w poszukiwanie rozwiązań potencjalnych problemów zgłaszanych przez społeczności lokalne; c) w stosownych przypadkach zapewnia wsparcie i przejrzystość przy wyborze rodzaju środków służących podziałowi korzyści lub lokalnych środków w zakresie produkcji i elastyczności. Państwa członkowskie mogą ustanowić opłatę uiszczaną przez podmioty realizujące projekty w celu finansowania usług facylitatora, pod warunkiem że takie opłaty są proporcjonalne i nie powodują nadmiernych obciążeń, zwłaszcza w przypadku małych projektów lub projektów prowadzonych przez społeczność; d) państwa członkowskie zapewniają, aby władze lokalne i regionalne miały dostęp do odpowiedniej pomocy technicznej i wsparcia administracyjnego w celu skutecznego wykonywania zadań."; |
Uzasadnienie
Poprawka wzmacnia rolę władz lokalnych i regionalnych w zakresie edukacji, ułatwiania i dialogu publicznego, zgodnie z zasadą pomocniczości, oraz zapewnia skuteczną koordynację z istniejącymi procedurami lokalnymi i proporcjonalne wdrażanie bez zbędnych obciążeń administracyjnych lub finansowych.
Poprawka 8
Artykuł 1 punkt 3 - Artykuł 15d ustęp 5
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| w art. 15d dodaje się ust. 3 i 4 w brzmieniu: | w art. 15d dodaje się ust. 3, 4 i 5 w brzmieniu:[...] 5. Państwa członkowskie ustanawiają ramy dotyczące lokalnych działań energetycznych i lokalnych dostaw energii, aby wspierać wdrażanie lokalnej produkcji, środków elastyczności i procedur wydawania zezwoleń na szczeblu lokalnym i regionalnym. Te ramy obejmują obowiązkowe mechanizmy konsultacji z organami odpowiedzialnymi za ochronę dziedzictwa artystycznego i krajobrazowego na początkowych etapach wszystkich projektów dotyczących sieci i energii odnawialnej, które mogą mieć znaczący wpływ wizualny lub terytorialny. Te ramy zapewniają wsparcie techniczne, administracyjne, finansowe i koordynacyjne władzom lokalnym i regionalnym zaangażowanym we wdrażanie środków lokalnych środków w zakresie elastyczności oraz procedur wydawania zezwoleń na podstawie niniejszej dyrektywy, a także stosującym znormalizowane narzędzia i środki budowania zdolności. W ciągu 12 miesięcy od wejścia w życie niniejszej dyrektywy Komisja publikuje wytyczne wykonawcze, aby wesprzeć państwa członkowskie we wdrażaniu lokalnych rozwiązań opartych na bliskości, m.in. w dziedzinie elastyczności i produkcji energii, oraz w usprawnianiu procedur wydawania zezwoleń. |
Uzasadnienie
Poprawka wzmacnia rolę władz lokalnych i regionalnych w zakresie edukacji, ułatwiania i dialogu publicznego, zgodnie z zasadą pomocniczości, oraz zapewnia skuteczną koordynację z istniejącymi procedurami lokalnymi i proporcjonalne wdrażanie bez zbędnych obciążeń administracyjnych lub finansowych.
Poprawka 9
Artykuł 1 punkt 3 - Artykuł 15d ustęp 6 (nowy)
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Państwa członkowskie dopilnowują, aby właściwe organy wyznaczone na podstawie niniejszego artykułu koordynowały procedury wydawania zezwoleń z krajowymi, regionalnymi i lokalnymi procesami planowania energetycznego i przestrzennego, w tym z procesami ujętymi w krajowych planach w dziedzinie energii i klimatu oraz w odpowiednich regionalnych strategiach energetycznych. Dzięki tej koordynacji w toku wydawania zezwoleń na infrastrukturę sieciową będzie się uwzględniać zintegrowane planowanie systemu energetycznego, obejmujące energię elektryczną, ogrzewanie i chłodzenie, efektywność energetyczną, elastyczność po stronie popytu oraz swoiste rozwiązania lokalne związane z produkcją i elastycznością oraz planowanie przestrzenne. |
Poprawka 10
Artykuł 1 punkt 3 - Artykuł 15d ustęp 7 (nowy)
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Państwa członkowskie zapewniają sprawiedliwy podział kosztów rozbudowy sieci między wszystkich użytkowników, przy jednoczesnej pełnej ochronie gospodarstw domowych o niskich dochodach. Ponadto państwa członkowskie zapewniają, aby regiony o ponadprzeciętnym udziale produkcji energii ze źródeł odnawialnych nie były nieproporcjonalnie obciążone kosztami rozbudowy sieci, tym bardziej gdy takie inwestycje przynoszą korzyści międzyregionalne lub transgraniczne. W takich przypadkach mechanizmy podziału kosztów odzwierciedlają podział korzyści między regionami i państwami członkowskimi, z uwzględnieniem: (a) zakresu, w jakim infrastruktura sieci służy wielu regionom lub umożliwia transgraniczne przepływy energii; (b) wkładu regionu przyjmującego w realizację celów klimatycznych UE poprzez produkcję energii ze źródeł odnawialnych; (c) potrzeby unikania niekorzystnych warunków konkurencji dla energochłonnych gałęzi przemysłu w regionach o wysokim poziomie produkcji energii ze źródeł odnawialnych; (d) zasady solidarności i sprawiedliwego podziału kosztów określonej w rozporządzeniu TEN-E. |
Uzasadnienie
Przyjmowanie dużych ilości energii ze źródeł odnawialnych wymaga znacznych inwestycji w infrastrukturę sieciową. Choć infrastruktura ta służy nie tylko zaopatrzeniu regionalnemu, to koszty ponoszą głównie odbiorcy regionalni.
Poprawka 11
Artykuł 1 punkt 4 - Artykuł 16 ustęp 3a
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Państwa członkowskie tworzą na szczeblu krajowym jednolity portal cyfrowy na potrzeby wszystkich etapów procedur wydawania zezwoleń na projekty dotyczące energii odnawialnej, magazynowania energii i sieci. | Państwa członkowskie tworzą na szczeblu krajowym jednolity portal cyfrowy - w koordynacji z władzami lokalnymi i regionalnymi, lokalnymi agencjami energetycznymi i punktami kompleksowej obsługi - na potrzeby wszystkich etapów procedur wydawania zezwoleń na projekty dotyczące energii odnawialnej, magazynowania energii i sieci. Portal obejmuje również dostęp do usług doradczych w zakresie artystycznego dziedzictwa krajobrazowego, aby wspierać zgodność projektów z walorami kulturowymi i krajobrazowymi danej lokalizacji. |
Uzasadnienie
Wspiera się skuteczną koordynację między władzami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi oraz ogranicza niepotrzebne opóźnienia w realizacji projektów.
Poprawka 12
Artykuł 1 punkt 7 - Artykuł 16d litera b)
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Państwa członkowskie nie wymagają żadnych zezwoleń administracyjnych, w tym dotyczących aspektów środowiskowych, z wyjątkiem zezwoleń na podłączenie do sieci, w odniesieniu do instalacji urządzeń wykorzystujących energię słoneczną i położonych na tym samym obszarze magazynów energii o całkowitej mocy zainstalowanej wynoszącej 100 kW lub mniej. Bez uszczerbku dla ust. 1 państwa członkowskie ograniczają stosowanie niniejszego ustępu na obszarach Natura 2000 i innych obszarach objętych krajowymi systemami ochrony oraz na obszarach chronionego dziedzictwa kulturowego lub historycznego. | Państwa członkowskie nie wymagają żadnych zezwoleń administracyjnych, w tym dotyczących aspektów środowiskowych, z wyjątkiem zezwoleń na podłączenie do sieci, w odniesieniu do instalacji urządzeń wykorzystujących energię słoneczną i położonych na tym samym obszarze magazynów energii o całkowitej mocy zainstalowanej wynoszącej 100 kW lub mniej, o ile jest to zgodne z lokalnym i regionalnym planowaniem przestrzennym. Bez uszczerbku dla ust. 1 państwa członkowskie ograniczają stosowanie niniejszego ustępu na obszarach Natura 2000 i innych obszarach objętych krajowymi systemami ochrony oraz na obszarach chronionego dziedzictwa kulturowego lub historycznego. |
Uzasadnienie
Instalacje wykorzystujące energię słoneczną o mocy 100 kW mogą obejmować ponad 500 m2 paneli i mieć znaczący wpływ na wrażliwe środowiska. Muszą zatem być zgodne z lokalnymi i regionalnymi planami zagospodarowania przestrzennego oraz z przepisami państw członkowskich.
Poprawka 13
Artykuł 1 punkt 9 - Artykuł 16i ustęp 2
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Państwa członkowskie nie wymagają żadnych zezwoleń administracyjnych, w tym dotyczących aspektów środowiskowych, z wyjątkiem zezwoleń na podłączenie do sieci, w odniesieniu do instalacji stacji ładowania o całkowitej mocy zainstalowanej wynoszącej 100 kW lub mniej. | Państwa członkowskie nie wymagają żadnych zezwoleń administracyjnych, w tym dotyczących aspektów środowiskowych, z wyjątkiem zezwoleń na podłączenie do sieci, w odniesieniu do instalacji stacji ładowania o całkowitej mocy zainstalowanej wynoszącej 100 kW lub mniej, pod warunkiem że władze lokalne zostały powiadomione przed instalacją i że instalacja ta jest zgodna z lokalnym i regionalnym planowaniem przestrzennym oraz nie narusza zasad użytkowania gruntów ani wymogów ochrony środowiska i dziedzictwa. |
Poprawka 14
Artykuł 2 - Artykuł 8 ustęp 4
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Państwa członkowskie ustanawiają lub wyznaczają co najmniej jeden punkt kontaktowy dla operatorów systemów przesyłowych lub dystrybucyjnych. Te punkty kontaktowe, na żądanie wnioskodawcy i nieodpłatnie, udzielają wnioskodawcy wskazówek i ułatwiają całą procedurę udzielania zezwolenia na działania, o których mowa w ust. 1, aż do podjęcia ostatecznej decyzji przez odpowiedzialne organy. Nie można wymagać od wnioskodawcy kontaktowania się z więcej niż z jednym punktem kontaktowym podczas całej procedury administracyjnej. | Państwa członkowskie ustanawiają lub wyznaczają co najmniej jeden punkt kontaktowy dla operatorów systemów przesyłowych lub dystrybucyjnych. Te punkty kontaktowe, na żądanie wnioskodawcy i nieodpłatnie, udzielają wnioskodawcy wskazówek i ułatwiają koordynację ze wszystkimi odpowiednimi organami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi w trakcie całej procedury udzielania zezwolenia na działania, o których mowa w ust. 1, aż do podjęcia ostatecznej decyzji przez odpowiedzialne organy. Nie można wymagać od wnioskodawcy kontaktowania się z więcej niż z jednym punktem kontaktowym podczas całej procedury administracyjnej. |
Uzasadnienie
Wzmocnienie pomocniczości poprzez wyraźne zaangażowanie władz regionalnych i lokalnych w proces udzielania zezwoleń.
Poprawka 15
Artykuł 3 - Artykuł 8 ustęp 1
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| W przypadkach, gdy wymagane jest zezwolenie, takie jak licencja, pozwolenie, koncesja, zgoda lub zatwierdzenie, na budowę lub eksploatację instalacji gazu ziemnego, instalacji wytwarzania wodoru i infrastruktury systemu wodorowego, państwa członkowskie lub jakikolwiek wyznaczony przez nie właściwy organ udzielają zezwoleń na budowę lub eksploatację w obrębie swojego terytorium takich instalacji, infrastruktury, gazociągów lub związanych z nimi urządzeń, zgodnie z ust. 2-11 i ust. 16. Państwa członkowskie lub jakikolwiek właściwy organ przez nie wyznaczony mogą również na tej samej podstawie udzielać zezwoleń na dostawę gazu ziemnego i wodoru oraz zezwoleń dla odbiorców hurtowych."; | W przypadkach, gdy wymagane jest zezwolenie, takie jak licencja, pozwolenie, koncesja, zgoda lub zatwierdzenie, na budowę lub eksploatację instalacji gazu ziemnego, instalacji wytwarzania wodoru i infrastruktury systemu wodorowego, państwa członkowskie lub jakikolwiek wyznaczony przez nie właściwy organ, w tym władze lokalne i regionalne w ramach ich kompetencji, udzielają zezwoleń na budowę lub eksploatację w obrębie swojego terytorium takich instalacji, infrastruktury, gazociągów lub związanych z nimi urządzeń, zgodnie z ust. 2-11 i ust. 16. Państwa członkowskie lub jakikolwiek właściwy organ przez nie wyznaczony, w tym w stosownych przypadkach władze regionalne i lokalne, mogą również na tej samej podstawie udzielać zezwoleń na dostawę gazu ziemnego i wodoru oraz zezwoleń dla odbiorców hurtowych."; |
Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wytycznych dotyczących transeuropejskiej infrastruktury energetycznej, zmieniającego rozporządzenia (UE) 2019/942, (UE) 2019/943 i (UE) 2024/1789 oraz uchylającego rozporządzenie (UE) 2022/869
Poprawka 16
Motyw 12
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Należy utworzyć grupy regionalne (grupy), których zadaniem będzie proponowanie i dokonywanie przeglądu projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania oraz projektów będących przedmiotem wzajemnego zainteresowania w celu sporządzania regionalnych list projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania oraz projektów będących przedmiotem wzajemnego zainteresowania. W celu zapewnienia szerokiego konsensusu wspomniane grupy powinny obejmować państwa członkowskie, krajowe organy regulacyjne, projektodawców i odpowiednie zainteresowane strony oraz zapewniać ścisłą współpracę między nimi. W kontekście tej współpracy krajowe organy regulacyjne powinny w razie konieczności doradzać grupom, między innymi w sprawie wykonalności krajowych aspektów regulacyjnych proponowanych projektów oraz wykonalności proponowanego harmonogramu zatwierdzania przez organy regulacyjne. | Należy utworzyć grupy regionalne (grupy), których zadaniem będzie proponowanie i dokonywanie przeglądu projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania oraz projektów będących przedmiotem wzajemnego zainteresowania w celu sporządzania regionalnych list projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania oraz projektów będących przedmiotem wzajemnego zainteresowania. W celu zapewnienia szerokiego konsensusu wspomniane grupy powinny obejmować państwa członkowskie, krajowe organy regulacyjne, władze lokalne i regionalne, projektodawców i odpowiednie zainteresowane strony oraz zapewniać ścisłą współpracę między nimi, a także zachęcać zwłaszcza do wspierania uzupełniających lokalnych środków w zakresie produkcji i elastyczności. W kontekście tej współpracy krajowe organy regulacyjne powinny w razie konieczności doradzać grupom, między innymi w sprawie wykonalności krajowych aspektów regulacyjnych proponowanych projektów oraz wykonalności proponowanego harmonogramu zatwierdzania przez organy regulacyjne. |
Poprawka 17
Motyw 46 a (nowy)
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Konieczna jest ocena lokalnych skutków dużych projektów energetycznych oraz zwiększenie udziału władz lokalnych i regionalnych w planowaniu i rozwoju transgranicznej infrastruktury energetycznej. |
Poprawka 18
Artykuł 4 ustęp 5 litera a)
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| a) pilny charakter i wkład każdego z proponowanych projektów z punktu widzenia osiągania celów Unii w dziedzinie energii i klimatu oraz jej celu neutralności klimatycznej do 2050 r., integracji rynku, konkurencji, zrównoważoności i bezpieczeństwa dostaw; | a) pilny charakter i wkład każdego z proponowanych projektów z punktu widzenia osiągania celów Unii w dziedzinie energii i klimatu oraz jej celu neutralności klimatycznej do 2050 r., integracji rynku, wymiaru terytorialnego (w tym zgodności z wymogami ochrony krajobrazu i dziedzictwa kulturowego), konkurencji, zrównoważoności, niższych kosztów i bezpieczeństwa dostaw niezawodnej i przystępnej cenowo energii z różnych źródeł, przy jednoczesnym wspieraniu wzrostu gospodarczego i spójności społecznej; |
Poprawka 19
Artykuł 5 - ustęp 1 - litera e
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| d) plan procesu wydawania pozwoleń, o którym mowa w art. 10 ust. 9 lit. c). | d) plan procesu wydawania pozwoleń, o którym mowa w art. 10 ust. 9 lit. c); e) oceny skutków na szczeblu lokalnym i regionalnym. |
Poprawka 20
Artykuł 5 - ustęp 4 - litera d (nowa)
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| c) w stosownych przypadkach zmieniony plan mający na celu nadrobienie opóźnień. | c) w stosownych przypadkach zmieniony plan mający na celu nadrobienie opóźnień; d) zaangażowanie władz lokalnych i regionalnych oraz, w stosownych przypadkach, współpracę z nimi, w tym wszelkie zalecenia, obawy lub uwagi przekazane przez te władze, również dotyczące uzupełniających lokalnych środków w zakresie produkcji i konsumpcji (local4local) oraz elastyczności - a także sposobu ich uwzględnienia. |
Poprawka 21
Artykuł 6 ustęp 2
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Komisja przekazuje sprawozdanie koordynatora europejskiego, o którym mowa w lit. e), Parlamentowi Europejskiemu i zainteresowanym grupom. | Komisja przekazuje sprawozdanie koordynatora europejskiego, o którym mowa w lit. e), Parlamentowi Europejskiemu, Europejskiemu Komitetowi Regionów i zainteresowanym grupom. |
Poprawka 22
Artykuł 7 ustęp 9
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Państwa członkowskie zapewniają udział społeczeństwa w odniesieniu do krajowego planu rozwoju zgodnie z art. 6 i 7 dyrektywy 2001/42/WE, w tym określają grupy społeczeństwa, na które realizacja tego planu ma lub może mieć wpływ, a także państwa członkowskie, na które realizacja tego planu może mieć wpływ, oraz projekty znajdujące się na liście unijnej należące do kategorii infrastruktury, o których mowa w pkt 1 załącznika II do niniejszego rozporządzenia, zawarte w tym planie. | Państwa członkowskie, we współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi, zapewniają udział społeczeństwa w odniesieniu do krajowego planu rozwoju zgodnie z art. 6 i 7 dyrektywy 2001/42/WE, w tym określają grupy społeczeństwa, na które realizacja tego planu ma lub może mieć wpływ, a także państwa członkowskie, na które realizacja tego planu może mieć wpływ, oraz projekty znajdujące się na liście unijnej należące do kategorii infrastruktury, o których mowa w pkt 1 załącznika II do niniejszego rozporządzenia, zawarte w tym planie. |
Poprawka 23
Artykuł 8 ustęp 1 litera a)
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| 1. Każde państwo członkowskie zapewnia, aby jeden właściwy organ krajowy był odpowiedzialny za: a) pełnienie funkcji jedynego punktu kontaktowego dla projektodawców w procesie wydawania pozwoleń, odpowiadanie na ich zapytania, pośredniczenie we wszelkich kontaktach z zainteresowanymi organami oraz wspieranie ich wiedzą i informacjami mającymi na celu zapewnienie jak najszybszego przebiegu procesu; | 1. Każde państwo członkowskie zapewnia, aby jeden właściwy organ krajowy był odpowiedzialny za: a) pełnienie funkcji jedynego punktu kontaktowego dla projektodawców - a przy tym także zapewnianie zorganizowanej współpracy z władzami lokalnymi i regionalnymi., które mają prawo do konsultacji i wydawania ostatecznych zaleceń na wszystkich etapach - w procesie wydawania pozwoleń, odpowiadanie na ich zapytania, pośredniczenie we wszelkich kontaktach z zainteresowanymi organami oraz wspieranie ich wiedzą i informacjami mającymi na celu zapewnienie jak najszybszego przebiegu procesu; |
Poprawka 24
Artykuł 8 ustęp 3
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| 3. Właściwy organ krajowy zapewnia wydanie decyzji kompleksowej w terminach określonych w art. 10 ust. 1 i 2. | 3. Właściwy organ krajowy, po obowiązkowym zasięgnięciu opinii władz lokalnych i regionalnych, zapewnia wydanie decyzji kompleksowej w terminach określonych w art. 10 ust. 1 i 2. |
| Państwa członkowskie wybierają jeden z poniższych trybów, biorąc pod uwagę, który z nich jest najskuteczniejszy w świetle prawa krajowego, specyfiki krajowego planowania i procesu wydawania pozwoleń oraz czy można go wdrożyć w sposób, który przyczynia się do jak najskuteczniejszego i jak najszybszego wydania decyzji kompleksowej: [...] | Państwa członkowskie wybierają jeden z poniższych trybów, biorąc pod uwagę, który z nich jest najskuteczniejszy w świetle prawa krajowego, specyfiki krajowego planowania i procesu wydawania pozwoleń oraz czy można go wdrożyć w sposób, który przyczynia się do jak najskuteczniejszego i jak najszybszego wydania decyzji kompleksowej: [.] |
Poprawka 25
Artykuł 11 ustęp 3
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| Europejska sieć operatorów systemów przesyłowych energii elektrycznej(ENTSO energii elektrycznej), europejska sieć operatorów sieci wodorowych (ENNOH), europejska sieć operatorów systemów przesyłowych gazu (ENTSO gazu) oraz państwa członkowskie przekazują, na wniosek Komisji, dane i informacje niezbędne do opracowania scenariusza podstawowego, o którym mowa w ust. 1. Obejmuje to między innymi dane rynkowe i dane dotyczące sieci, takie jak prognozy popytu i podaży, charakterystyka wytwarzania energii elektrycznej, produkcji wodoru i sieci wodorowych, źródła elastyczności, założenia dotyczące przywozu, a także dane dotyczące warunków klimatycznych w poszczególnych latach. Komisja ustala rozsądny termin, w jakim należy przekazywać dane i informacje, uwzględniając stopień złożoności i pilności wymaganych danych i informacji. W przypadku gdy adresat nie przekaże informacji, o których udzielenie się zwrócono, w wyznaczonym przez Komisję terminie lub dostarczy niepełnych informacji, Komisja może wymagać przekazania tych informacji w drodze decyzji. Komisja może zwrócić się do Agencji o weryfikację danych przedłożonych Komisji, w tym poprzez weryfikację danych krajowych z odnośnymi krajowymi organami regulacyjnymi. | Europejska sieć operatorów systemów przesyłowych energii elektrycznej(ENTSO energii elektrycznej), europejska sieć operatorów sieci wodorowych (ENNOH), europejska sieć operatorów systemów przesyłowych gazu (ENTSO gazu), organizacja operatorów systemów dystrybucyjnych energii elektrycznej w UE (organizacja OSD UE) oraz państwa członkowskie przekazują, na wniosek Komisji, dane i informacje niezbędne do opracowania scenariusza podstawowego, o którym mowa w ust. 1. Obejmuje to między innymi dane rynkowe i dane dotyczące sieci, takie jak prognozy popytu i podaży, charakterystyka wytwarzania energii elektrycznej, produkcji wodoru i sieci wodorowych, źródła elastyczności, założenia dotyczące przywozu, a także dane dotyczące warunków klimatycznych w poszczególnych latach. Komisja ustala rozsądny termin, w jakim należy przekazywać dane i informacje, uwzględniając stopień złożoności i pilności wymaganych danych i informacji. W przypadku gdy adresat nie przekaże informacji, o których udzielenie się zwrócono, w wyznaczonym przez Komisję terminie lub dostarczy niepełnych informacji, Komisja może wymagać przekazania tych informacji w drodze decyzji. Komisja może zwrócić się do Agencji o weryfikację danych przedłożonych Komisji, w tym poprzez weryfikację danych krajowych z odnośnymi krajowymi organami regulacyjnymi. |
Uzasadnienie
Należy utrzymać rolę operatorów systemów dystrybucyjnych oraz elastyczność niezbędną do planowania lokalnego.
Poprawka 26
Artykuł 12 ustęp 1
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| ENTSO energii elektrycznej! ENNOH opracowują odpowiednio sprawozdanie dotyczące identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury w celu wskazania luk w infrastrukturze mających wpływ na cele Unii związane z energią elektryczną i wodorem. r i | ENTSO energii elektrycznej, ENNOH i organizacja OSD UE opracowują odpowiednio sprawozdanie dotyczące identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury w celu wskazania luk w infrastrukturze mających wpływ na cele Unii związane z energią elektryczną i wodorem. r i |
| [-] 3. ENTSO energii elektrycznej i ENNOH konsultują się z odpowiednimi zainteresowanymi stronami w sprawie dodatkowych danych, założeń i ich wykorzystania do opracowania sprawozdania dotyczącego identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury. | [-] 3. ENTSO energii elektrycznej, ENNOH i organizacja OSD UE konsultują się z odpowiednimi zainteresowanymi stronami w sprawie dodatkowych danych, założeń i ich wykorzystania do opracowania sprawozdania dotyczącego identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury. |
| 4. W terminie sześciu miesięcy od publikacji scenariusza podstawowego zgodnie z art. 11, z wyjątkiem przypadków, gdy publikacja ogranicza się do dodania analizy wrażliwości, ENTSO energii elektrycznej! ENNOH przedkładają grupie TEN-E swoje odpowiednie projekty sprawozdania dotyczącego identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury, w tym ocenę tego, w jaki sposób projekty przedłożone do włączenia do ogólnounijnego dziesięcioletniego planu rozwoju sieci odpowiadają zidentyfikowanym potrzebom. W przypadku gdy publikacja ogranicza się do dodania analizy wrażliwości, Komisja może zwrócić się do ENTSO energii elektrycznej i ENNOH o opracowanie nowego sprawozdania dotyczącego identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury zgodnie z procedurą określoną w niniejszym artykule. r i | 4. W terminie sześciu miesięcy od publikacji scenariusza podstawowego zgodnie z art. 11, z wyjątkiem przypadków, gdy publikacja ogranicza się do dodania analizy wrażliwości, ENTSO energii elektrycznej, ENNOH i organizacja OSD UE przedkładają grupie TEN-E swoje odpowiednie projekty sprawozdania dotyczącego identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury, w tym ocenę tego, w jaki sposób projekty przedłożone do włączenia do ogólnounijnego dziesięcioletniego planu rozwoju sieci odpowiadają zidentyfikowanym potrzebom. W przypadku gdy publikacja ogranicza się do dodania analizy wrażliwości, Komisja może zwrócić się do ENTSO energii elektrycznej, ENNOH i organizacji OSD UE o opracowanie nowego sprawozdania dotyczącego identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury zgodnie z procedurą określoną w niniejszym artykule. r i |
| [...] 6. W terminie jednego miesiąca od otrzymania od Agencji informacji o zgodności projektów sprawozdań dotyczących identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury członkowie grupy TEN-E, uwzględniając uwagi Agencji dotyczące zgodności, mogą przedstawić swoje uwagi i poinformować odpowiednio ENTSO energii elektrycznej i ENNOH. | [...] 6. W terminie jednego miesiąca od otrzymania od Agencji informacji o zgodności projektów sprawozdań dotyczących identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury członkowie grupy TEN-E, uwzględniając uwagi Agencji dotyczące zgodności, mogą przedstawić swoje uwagi i poinformować odpowiednio ENTSO energii elektrycznej i ENNOH. |
| 7. W terminie dwóch miesięcy od otrzymania uwag od członków grupy TEN-E ENTSO energii elektrycznej! ENNOH dostosowują projekty sprawozdań dotyczących identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury, uwzględniając uwagi grupy TEN-E i Agencji, aby zapewnić pełną zgodność z wymogami określonymi w ust. 2, i przedkładają Komisji końcowe sprawozdanie dotyczące identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury. | 7. W terminie dwóch miesięcy od otrzymania uwag od członków grupy TEN-E ENTSO energii elektrycznej, ENNOH i organizacji OSD UE dostosowują projekty sprawozdań dotyczących identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury, uwzględniając uwagi grupy TEN-E i Agencji, aby zapewnić pełną zgodność z wymogami określonymi w ust. 2, i przedkładają Komisji końcowe sprawozdanie dotyczące identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury. |
| 8. Komisja przedkłada ostateczny projekt sprawozdania dotyczącego identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury organowi decyzyjnemu grupy TEN-E do zatwierdzenia. Przed przedłożeniem ostatecznych projektów sprawozdań dotyczących identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury organowi decyzyjnemu grupy TEN-E Komisja może zażądać aktualizacji i poprawienia z należytym uzasadnieniem i w rozsądnym terminie, jeżeli stwierdzi, że ostateczne projekty sprawozdań dotyczących identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury nie odzwierciedlają odpowiednio uwag członków grupy TEN-E oraz w celu zapewnienia pełnej zgodności z zasadami określonymi w załączniku VII. ENTSO energii elektrycznej! ENNOH, odpowiednio, w pełni rozpatrują takie wnioski w terminie jednego miesiąca i ponownie przedkładają Komisji skorygowane ostateczne projekty sprawozdań dotyczących identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury. | 8. Komisja przedkłada ostateczny projekt sprawozdania dotyczącego identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury organowi decyzyjnemu grupy TEN-E do zatwierdzenia. Przed przedłożeniem ostatecznych projektów sprawozdań dotyczących identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury organowi decyzyjnemu grupy TEN-E Komisja może zażądać aktualizacji i poprawienia z należytym uzasadnieniem i w rozsądnym terminie, jeżeli stwierdzi, że ostateczne projekty sprawozdań dotyczących identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury nie odzwierciedlają odpowiednio uwag członków grupy TEN-E oraz w celu zapewnienia pełnej zgodności z zasadami określonymi w załączniku VII. ENTSO energii elektrycznej, ENNOH i organizacja OSD UE odpowiednio, w pełni rozpatrują takie wnioski w terminie jednego miesiąca i ponownie przedkładają Komisji skorygowane ostateczne projekty sprawozdań dotyczących identyfikacji potrzeb w zakresie infrastruktury. |
Uzasadnienie
Rolą organizacji OSD UE jest zapewnianie wiedzy fachowej na temat sieci dystrybucji energii elektrycznej oraz zacieśnianie współpracy między operatorami systemów dystrybucyjnych a operatorami systemów przesyłowych. Organizacja OSD UE powinna być bardziej zaangażowana w prace nad sprawozdaniem z oceny potrzeb w zakresie infrastruktury.
Poprawka 27
Artykuł 19 ustęp 1
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| OSP rezerwują 25 % niewydanych opłat z tytułu zatorów na zagwarantowanie faktycznej dostępności przydzielonej zdolności zgodnie z art. 19 ust. 2 lit. a) rozporządzenia (UE) 2019/943 oraz w celu wypłaty rekompensat operatorom elektrowni wytwarzających energię elektryczną ze źródeł odnawialnych na morzu zgodnie z art. 19 ust. 2 lit. c) rozporządzenia (UE) 2019/943 na inwestycje sieciowe w projekty znajdujące się na liście unijnej istotne dla zmniejszenia ograniczeń przesyłowych na połączeniu wzajemnym zgodnie z art. 19 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (UE) 2019/943. | OSP wnoszą wkład - z niewydanych opłat z tytułu zatorów na zagwarantowanie faktycznej dostępności przydzielonej zdolności zgodnie z art. 19 ust. 2 lit. a) rozporządzenia (UE) 2019/943 oraz w celu wypłaty rekompensat operatorom elektrowni wytwarzających energię elektryczną ze źródeł odnawialnych na morzu zgodnie z art. 19 ust. 2 lit. c) rozporządzenia (UE) 2019/943 - w inwestycje sieciowe w projekty znajdujące się na liście unijnej istotne dla zmniejszenia ograniczeń przesyłowych na połączeniu wzajemnym zgodnie z art. 19 ust. 2 lit. b) rozporządzenia (UE) 2019/943, w projekty, które mają bezpośredni wpływ na zmniejszenie zatorów w regionach przekazujących opłaty z tytułu zatorów. |
Uzasadnienie
Absurdem byłoby, gdyby państwa członkowskie i regiony, które zdecydowały się na stosowanie opłat z tytułu zatorów w celu zmniejszenia regionalnych zatorów, wykorzystywały uzyskane w ten sposób środki na opłacenie projektów, które nie mają fizycznego ani praktycznego połączenia z tymi regionami.
Poprawka 28
Artykuł 24 litera j) (nowa)
| Tekst zaproponowany przez Komisję Europejską | Poprawka KR-u |
| i) wykorzystania rozwiązań nie przewodowych pod względem liczby projektów i odpowiedniego zwiększenia przepustowości sieci. | i) wykorzystania rozwiązań nie przewodowych pod względem liczby projektów i odpowiedniego zwiększenia przepustowości sieci; j) terytorialnego wymiaru projektów, w tym konsultacji z władzami lokalnymi i regionalnymi oraz zakresu, w jakim ich wkład został uwzględniony podczas planowania, opracowywania i wdrażania projektów, także alternatywnych lub uzupełniających lokalnych rozwiązań w zakresie produkcji i elastyczności, jak również skuteczności środków mających zapewnić koordynację między organami krajowymi a lokalnymi zainteresowanymi stronami. |
II. ZALECENIA POLITYCZNE
EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW (KR)
1. Przyjmuje przedstawienie pakietu dotyczącego europejskich sieci energetycznych i inicjatywy na rzecz autostrad energetycznych z aprobatą, stanowią one bowiem ważny krok ku modernizacji unijnych ram energetycznych. Zaznacza, że aby dokonać transformacji w kierunku czystej energii, potrzebne są pilne działania, znaczne inwestycje publiczne i prywatne i wzmocniona koordynacja - pozwoli to przyspieszyć realizację projektów dotyczących infrastruktury energetycznej, a jednocześnie zapobiegnie przedłużaniu się procedur wydawania pozwoleń i przekraczaniu kosztów. Podkreśla potrzebę zapewnienia odporności, bezpieczeństwa i niezawodności systemu elektroenergetycznego w obliczu klęsk żywiołowych, takich jak powodzie, pożary roślinności, susze i burze, ale także w obliczu ataków zewnętrznych czy zagrożeń hybrydowych. Wzywa Komisję, państwa członkowskie i organy krajowe, by pomagały operatorom sieci w zwiększaniu odporności systemów sieciowych. Zaznacza, że trzeba wspierać prace nad ocenami ryzyka związanego z klimatem, ochronę infrastruktury krytycznej, narzędzia cyberbezpieczeństwa i niezbędne inwestycje w celu zagwarantowania gotowości i odbudowy sieci.
2. Ubolewa, że proponowany scentralizowany system, który opiera się w dużej mierze na podejściu odgórnym, niedostatecznie uwzględnia wkład władz lokalnych i regionalnych w określanie i planowanie lokalnych potrzeb w zakresie infrastruktury sieciowej oraz w rozwijanie lokalnych rozwiązań w zakresie produkcji i elastyczności, które pomagają łagodzić nadmierne wymogi dotyczące infrastruktury. To ogranicza demokratyzację systemu energetycznego, która zasadza się na aktywnym uczestnictwie lokalny, współwłasności i ukierunkowanym terytorialnie podejmowaniu decyzji.
3. Podkreśla pilną potrzebę wzmocnienia odporności unijnych sieci elektroenergetycznych w świetle niedawnych zakłóceń na dużą skalę, w tym zaników zasilania, które dotknęły Półwysep Iberyjski, a także incydentów w Berlinie i częściach Republiki Czeskiej - ilustrują one narażenie europejskiego wzajemnie połączonego systemu elektroenergetycznego na stres środowiskowy, ograniczenia mocy, awarie techniczne i celową ingerencję człowieka.
4. Apeluje o przyspieszenie procedur wydawania pozwoleń na projekty dotyczące energii odnawialnej. Przypomina, że w rocznym sprawozdaniu Komitetu Regionów na temat stanu regionów i miast z 2025 r. opóźnienia administracyjne uznano za utrzymującą się barierę dla terminowego wdrożenia. Wzywa do ustanowienia ogólnounijnego cyfrowego systemu wydawania pozwoleń w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych i umożliwienia szybszego i skuteczniejszego zatwierdzania na szczeblu lokalnym. Apeluje też o szybkie wdrożenie obszarów przyspieszonego rozwoju energii ze źródeł odnawialnych.
5. Zaleca, by Komisja Europejska i państwa członkowskie formalnie włączyły władze lokalne i regionalne w zarządzanie europejską Inicjatywą na rzecz autostrad energetycznych, jej planowanie i wdrażanie. Komisja powinna zadbać o to, by w ramach zarządzania Inicjatywą dotyczącą autostrad energetycznych utrzymano zabezpieczenia środowiskowe, konsultacje publiczne i akceptację społeczną oraz aby uproszczenie i przyspieszenie nie zagrażało ochronie środowiska, różnorodności biologicznej, dbałości o krajobraz i zaangażowaniu obywatelskiemu.
6. Aprobuje wytyczne dotyczące efektywnych przyłączeń do sieci i wzywa Komisję Europejską, by przyjęła wiążące zalecenia lub zasady regulacyjne, które usuną bariery administracyjne, przyspieszą realizację projektów i zagwarantują, by rozwój sieci wspierał lokalną produkcję energii i regionalne cele w zakresie dekarbonizacji.
7. Podkreśla, że trzeba wspierać współpracę w dziedzinie technologii energetycznych i strategii czystej transformacji, zwłaszcza z myślą o stabilnych i bezpiecznych europejskich łańcuchach dostaw krytycznych komponentów sieci energetycznych. Przypomina o potrzebie poszanowania zasady neutralności technologicznej i stosowania jej przez operatorów systemów przesyłowych i operatorów systemów dystrybucyjnych w ich podejściu do wytwarzania energii elektrycznej, w tym energii ze źródeł odnawialnych, gazu i energii jądrowej, a także o potrzebie uwzględnienia różnych skutków zarówno dla infrastruktury lądowej, jak i morskiej.
8. Podkreśla, że podejmując wysiłki, by uprościć rozporządzenie TEN-E i przyspieszyć procedury wydawania zezwoleń, nie można podważać norm środowiskowych, konsultacji publicznych ani osłabiać ochrony społeczności lokalnych i różnorodności biologicznej. Apeluje, by nie dopuścić do dalszego rozdrobnienia prawa proceduralnego UE i dążyć do maksymalnego ujednolicenia procedur wydawania zezwoleń w różnych obszarach unijnego prawa.
Lokalne działania energetyczne i lokalne dostawy energii
9. Wnosi, by ustanowić ramy dotyczące lokalnych działań energetycznych i lokalnych dostaw energii, aby wspierać wdrażanie procedur wydawania zezwoleń i wprowadzanie w życie rozwiązań uzupełniających na szczeblu lokalnym i regionalnym. Podkreśla, że te ramy powinny stanowić część planu działania mającego wzmocnić pozycję władz lokalnych i regionalnych, jeżeli chodzi o projektowanie i dostosowywanie rozwiązań dotyczących pozwoleń oraz zarządzanie nimi - zgodnie z lokalnymi potrzebami i specyfiką terytorialną. Zaznacza, że potrzebna jest ukierunkowana pomoc techniczna i budowanie zdolności bazujące na zgłaszanych lokalnych potrzebach, co należy realizować m.in. poprzez punkty kompleksowej obsługi, ustandaryzowane, lecz elastyczne wytyczne oraz interoperacyjne narzędzia cyfrowe pozostające pod kontrolą lokalną. Zachęca do tworzenia punktów kompleksowej obsługi w celu ułatwienia partnerskiej wymiany oraz dzielenia się najlepszymi praktykami. Wzywa do zapewnienia odpowiedniego i elastycznego finansowania, uzgodnionego z istniejącymi unijnymi instrumentami dotyczącymi energetyki i spójności, tak aby wsparcie UE wzmacniało lokalne procesy decyzyjne.
10. Apeluje o dostosowane do potrzeb wsparcie dla terytoriów o szczególnych ograniczeniach. Ramy dotyczące lokalnych działań energetycznych i lokalnych dostaw energii powinny zapewniać ukierunkowane środki dla małych gmin, wysp i regionów najbardziej oddalonych, w tym usługi doradcze i priorytetowy dostęp do finansowania lokalnej infrastruktury i kosztów personelu - zgodnie z zebranymi przez KR informacjami dotyczącymi barier w dostępie do finansowania.
11. Apeluje o formalne uznanie władz lokalnych i regionalnych jako pierwszoplanowych partnerów w planowaniu, promowaniu, wydawaniu zezwoleń i monitorowaniu, co jest niezbędne dla uzgodnienia rozbudowy sieci z priorytetami rozwoju lokalnego i potrzebami w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu.
12. Ubolewa, że choć przedstawiono pakiet dotyczący sieci energetycznych, to nie oceniono odpowiednio jego oddziaływania terytorialnego. Wzywa Komisję Europejską do zapewnienia, aby podczas wdrażania pakietu systematycznie uwzględniano lokalne i regionalne plany dekarbonizacji oraz by wdrażanie uwzględniało rzetelne oceny oddziaływania terytorialnego, tak by dostosować rozwój sieci do potrzeb regionalnych, planowania przestrzennego i lokalnych zdolności wdrożeniowych.
13. Apeluje o obowiązkowe i systematyczne włączanie władz lokalnych i regionalnych w prace regionalnych organów ds. planowania sieci energetycznych oraz we wszystkie etapy konsultacji dotyczących dziesięcioletnich planów rozwoju sieci (TYNDP), co zapewni ścisłą koordynację z operatorami systemów przesyłowych i dystrybucyjnych, innymi regionami oraz państwami członkowskimi. Podkreśla, że wzmocnienie regionalnego wymiaru planowania infrastruktury energetycznej ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia spójności między lokalnymi strategiami energetycznymi, inwestycjami w sieci i celami w zakresie elektryfikacji.
14. Uważa, że władze lokalne i regionalne muszą odgrywać formalną, stałą rolę w planowaniu energetycznym zarówno na szczeblu unijnym, jak i krajowym, w tym rolę uzupełniającą w lokalnych rozwiązaniach w zakresie produkcji i elastyczności. Wzywa Komisję, by zaprosiła Komitet Regionów do udziału w Grupie Zadaniowej ds. Unii Energetycznej 1 , co pozwoli zadbać o to, by wymiar lokalny był częścią procesu decyzyjnego UE w dziedzinie energii.
15. Wskazuje, że skuteczne i sprawne wdrożenie Europejskiego Zielonego Ładu i obecnej polityki energetycznej zależy od dobrego przygotowania lokalnych i regionalnych agencji energetycznych, a także odpowiedniego finansowania lokalnych rozwiązań, rzecznictwa i punktów kompleksowej obsługi 2 .
Przystępność cenowa energii - koszt energii elektrycznej
16. Ponownie stwierdza, że przystępność cenowa energii jest kluczowym elementem transformacji energetycznej. Biorąc pod uwagę zasadniczą rolę sieci w integracji energetyki odnawialnej i wspieraniu elektryfikacji, rozwój sieci musi przynosić rzeczywistą wartość dodaną, a jednocześnie wyraźnie przyczyniać się do obniżenia rachunków za energię, zapewnienia przystępności cenowej energii i zwalczania ubóstwa energetycznego. Komitet podkreśla, że koszty rozbudowy sieci muszą być sprawiedliwie dzielone między wszystkich użytkowników, przy czym należy chronić gospodarstwa domowe o niskich dochodach. Podkreśla, że trzeba zadbać o to, by żaden region nie ponosił nieproporcjonalnych strat finansowych, gdy inwestycje w rozbudowę sieci przynoszą szersze korzyści regionalne, międzyregionalne lub transgraniczne. Zaznacza, że wszyscy więksi odbiorcy energii powinni wnosić wkład proporcjonalny do wpływu, jaki ich zapotrzebowanie wywiera na system elektroenergetyczny, zgodnie z zasadami sprawiedliwości i odzwierciedlania kosztów. Zwraca uwagę, że zaradzenie ograniczeniom przesyłowym sieci i przyspieszenie rozwiązań w zakresie elastyczności jest kluczowe, aby zapobiec ograniczeniu produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych i marnotrawieniu jej. Przypomina, że podczas planowania infrastruktury trzeba dostosować zdolności wytwarzania i magazynowania do obszarów o największym zapotrzebowaniu na energię.
17. Zwraca uwagę, że do 2040 r. na sieci elektroenergetyczne UE będzie potrzeba około 1,2 bln EUR i że takie inwestycje muszą podlegać rygorystycznym analizom kosztów i korzyści. Należy też wykazać, że będą one przyczyniały się do stopniowego wycofywania paliw kopalnych, przynosiły pożytki konsumentom w postaci przystępnych i niższych kosztów energii elektrycznej i zapewniały większe korzyści gospodarcze na szczeblu lokalnym. Domaga się, by w analizach kosztów i korzyści uwzględniano terytorialny rozkład korzyści oraz stosowano mechanizmy solidarnego podziału kosztów, gdy inwestycje infrastrukturalne służą celom ponadregionalnym lub transgranicznym.
18. Przyjmuje do wiadomości propozycję Komisji Europejskiej dotyczącą potrojenia budżetu instrumentu "Łącząc Europę", co stanowi istotny krok naprzód w finansowaniu transformacji energetycznej. Podkreśla jednak, że transformacja energetyczna nie jest jedynie wyzwaniem technicznym czy finansowym, ale jest procesem transformacyjnym, który wymaga głębokiego zaangażowania i odpowiedzialności na szczeblu regionalnym i lokalnym.
19. Wzywa Komisję, aby w kontekście przeglądu rozporządzenia TEN-E przewidziała konkretne mechanizmy solidarnego finansowania transgranicznej i międzyregionalnej infrastruktury sieciowej, które zapewnią sprawiedliwy podział kosztów zgodnie z geograficznym rozkładem korzyści. Proponuje, aby w instrumencie "Łącząc Europę" priorytetowo traktować te projekty, które pomagają regionom o wysokim poziomie produkcji energii ze źródeł odnawialnych uzyskać lepszą integrację sieci i zwiększyć zdolności przesyłowe. Podkreśla, że regiony te odgrywają kluczową rolę w dekarbonizacji europejskiego systemu energetycznego, a ich inwestycje infrastrukturalne przynoszą ogólnoeuropejskie korzyści.
20. Niskie koszty energii stanowią główną przewagę lokalizacyjną i konkurencyjną. Ambitne cele polityki cyfrowej i konieczność rozbudowy ośrodków przetwarzania danych - które są postrzegane jako infrastruktura krytyczna dla europejskiej odporności i konkurencyjności technologii cyfrowych, a jednocześnie oferują znaczny potencjał zwiększenia zrównoważoności - wymagają zbadania działań łagodzących, np. rekompensat za koszty energii elektrycznej. Należy przy tej okazji zmodernizować również wykaz wytycznych w sprawie pomocy państwa na cele związane z klimatem, energią i ochroną środowiska oraz dostosować go do wymogów ery cyfrowej.
21. Wzywa Komisję Europejską, by uznała za priorytet wsparcie dla małych i średnich projektów dotyczących sieci dystrybucyjnych oraz dla lokalnej produkcji energii w pobliżu użytkowników końcowych, zgodnie z podejściem "local4local", aby wzmocnić lokalną suwerenność energetyczną, zmniejszyć przeciążenie sieci i zmaksymalizować korzyści terytorialne wynikające z wdrażania rozwiązań energetycznych.
22. Podkreśla, że do promowania społeczności energetycznych potrzeba specjalnych środków ułatwiających im dostęp do sieci na przejrzystych i niedyskryminujących warunkach oraz zachęt do stosowania lokalnych rozwiązań w zakresie produkcji i elastyczności, które ograniczą do minimum konieczność budowania nowych sieci. Należy też wspierać optymalne wykorzystanie dostępnej zdolności. Zaznacza, że trzeba zwiększać akceptację społeczności energetycznych na poziomie lokalnym i regionalnym poprzez wyraźne wykazanie związanych z nimi korzyści społeczno-gospodarczych, środowiskowych i terytorialnych, w tym tworzenia lokalnej wartości i uczestnictwa obywatelskiego. Takie środki powinny wspierać i przyspieszać rozwój zdecentralizowanego, odpornego i nastawionego na konsumenta systemu elektroenergetycznego.
Zaradzić przeciążeniu sieci
23. Popiera propozycję Komisji, by zastąpić model "kto pierwszy, ten lepszy" zasadą "kto pierwszy gotowy, ten lepszy" w przypadku przyłączeń do sieci, tak aby dać pierwszeństwo dojrzałym projektom i projektom generującym miejsca pracy wymagające wysokich kwalifikacji oraz zapobiegać spekulacjom i akumulowaniu przyłączeń do sieci. W tym celu, za pomocą kryteriów stosowanych przy przyznawaniu prawa do przyłączenia, można zniechęcać do składania wniosków, które nie są uzasadnione solidnym projektem lub w przypadku których podmiot odpowiedzialny nie wykazuje wystarczającego zaangażowania w realizację projektu. Zwraca uwagę, że społeczności energetyczne i lokalne projekty dotyczące dzielenia się energią powinny w stosownych przypadkach otrzymać priorytet w dostępie do przepustowości sieci, chyba że istnieją jasne powody związane z wydajnością systemu wskazujące, że tak być nie powinno. Podkreśla, że tak definiując priorytety, należy odpowiednio uwzględnić potrzeby lokalne i regionalne. Dlatego pozytywnie ocenia ramy przyjęte w Niderlandach, na podstawie których przydziela się dostęp do sieci według kryteriów bezpieczeństwa i wartości społecznej.
24. Stwierdza, że kontrakty różnicowe muszą być dostosowane do szczególnych potrzeb i zdolności gmin. Dzięki temu władze lokalne będą mogły bezpośrednio inwestować w będące współwłasnością projekty dotyczące energii odnawialnej i reinwestować dochody w lokalne projekty w zakresie efektywności energetycznej i w modernizację sieci lokalnej.
25. Stwierdza, że zachęty i mechanizmy rynkowe na rzecz elastyczności poprzez cyfryzację i inteligentne technologie na szczeblu lokalnym (system dystrybucyjny) są niezbędne po to, by osiągnąć maksymalną efektywność istniejącej sieci dystrybucji i unikać nadmiernych kosztów budowy nieefektywnej nowej infrastruktury.
26. Wskazuje, że wyspy, obszary górskie i regiony najbardziej oddalone borykają się ze szczególnymi wyzwaniami związanymi z przepustowością sieci i przeciążeniami sieci. Utrudniają im one transformację energetyczną i zwiększają koszty ponoszone przez konsumentów. Wnosi, aby Komisja i państwa członkowskie przyjęły odpowiednio dopasowane ramy regulacyjne i inwestycyjne, które pozwolą uwzględnić tę specyfikę.
27. Przypomina, że sieci energetyczne w regionach najbardziej oddalonych są odizolowane i nie mogą zostać połączone z europejską siecią kontynentalną, co ogranicza ich elastyczność i utrudnia włączenie czystej energii z zewnątrz. Dlatego podkreśla, że inwestycje w infrastrukturę energii odnawialnej i jej magazynowanie mają zasadnicze znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa dostaw i optymalizacji jej wykorzystania w tych regionach. Przypomina, że koszty z tym związane przekraczają samodzielne zdolności inwestycyjne tych obszarów.
28. Zaznacza, że regiony najbardziej oddalone nie mogą zostać wykluczone z europejskich kierunków polityki i funduszy mających na celu transformację energetyczną, ponieważ zagroziłoby to ich spójności społecznej i terytorialnej oraz przejściu na gospodarkę neutralną pod względem emisji dwutlenku węgla.
29. Dostrzega strategiczną rolę dużych obszarów miejskich i metropolitalnych jako głównych elementów elastyczności sieci energetycznej, w których aktywne zarządzanie popytem, cyfryzacja sieci dystrybucji, magazynowanie oraz skuteczna elektryfikacja mogą zmniejszać zapotrzebowanie na nową infrastrukturę, poprawiać stabilność systemu i wzmacniać europejską autonomię energetyczną.
Sprzyjać akceptacji transformacji energetycznej przez społeczeństwo
30. Zaznacza, że znaczący udział władz lokalnych i regionalnych nie jest opcjonalny, lecz stanowi warunek akceptacji społecznej. Podkreśla, że władze lokalne i regionalne muszą być włączane na najwcześniejszych etapach podnoszenia świadomości, rzecznictwa i planowania, za pomocą zorganizowanych i wiążących mechanizmów konsultacji, tak aby zmniejszyć opór wobec przyspieszenia realizacji projektów.
31. Kładzie nacisk na strategiczne znaczenie, jakie ma priorytetowe wykorzystywanie technologii i urządzeń wyprodukowanych w Europie podczas realizacji sieci. Pozwoli to zmniejszyć zależność, wzmocnić przemysł UE i pobudzić lokalny rozwój gospodarczy. Apeluje do UE i organów krajowych, by dostosowały do siebie normy dotyczące zamówień publicznych i ramy certyfikacji w celu zwiększenia skali europejskich technologii. Wymogi prawne muszą jednak być proporcjonalne, nakładać ograniczone obciążenia administracyjne i nie mogą naruszać podstawowej funkcji zamówień publicznych polegającej na realizacji zamówień i dostaw zgodnie z potrzebami i środkami instytucji zamawiającej.
32. Wzywa do wzmocnienia roli władz lokalnych i regionalnych w zakresie edukacji, ułatwiania i dialogu publicznego na temat projektów energetycznych i dotyczących sieci, przy pełnym poszanowaniu zasady pomocniczości. Podkreśla, że należy to skoordynować z istniejącymi procedurami lokalnymi oraz wdrożyć w sposób proporcjonalny i tak, by unikać niepotrzebnych obciążeń administracyjnych lub finansowych dla władz lokalnych.
33. Zaznacza, że akceptacja społeczna zależy od tego, czy społeczności wdrażają lokalną infrastrukturę energetyczną i czerpią z niej korzyści. Apeluje o dający się wyegzekwować podział korzyści i proponuje obowiązkowy system dla wszystkich projektów o mocy powyżej 5 MW. Projekty energetyczne zgodne z zasadami podziału korzyści powinny mieć priorytet w odniesieniu do pozwoleń i przyłączeń do sieci.
Bruksela, dnia 5 marca 2026 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.2610 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Pakiet dotyczący europejskich sieci energetycznych |
| Data aktu: | 2026-05-20 |
| Data ogłoszenia: | 2026-05-20 |