Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 25 listopada 2025 r. w sprawie budżetu na rok 2024 - ocena wdrażania metodologii uwzględniania aspektu płci w budżecie UE (2025/2033(INI))
P10_TA(2025)0287Budżet na rok 2024 - ocena wdrażania metodologii uwzględniania aspektu płci w budżecie UE
(C/2026/1702)
(Dz.U.UE C z dnia 24 kwietnia 2026 r.)
Parlament Europejski,
- uwzględniając art. 2 i 3 Traktatu o Unii Europejskiej,
- uwzględniając art. 8, 10 i 19 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),
- uwzględniając art. 21 i 23 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (UE, Euratom) 2024/765 z dnia 29 lutego 2024 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2093 określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2021-2027 1 ,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (UE, Euratom) 2022/2496 z dnia 15 grudnia 2022 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (UE, Euratom) 2020/2093 określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2021-2027 2 ,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (UE, Euratom) 2020/2093 z dnia 17 grudnia 2020 r. określające wieloletnie ramy finansowe na lata 2021-2027 3 ,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 3 października 2023 r. w sprawie wniosku dotyczącego śródokresowej rewizji wieloletnich ram finansowych na lata 2021-2027 4 ,
- uwzględniając Porozumienie międzyinstytucjonalne z dnia 16 grudnia 2020 r. między Parlamentem Europejskim, Radą Unii Europejskiej i Komisją Europejską w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami oraz w sprawie nowych zasobów własnych, w tym również harmonogramu wprowadzania nowych zasobów własnych 5 , w szczególności jego pkt 16 lit. f),
- uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2024/2509 z dnia 23 września 2024 r. w sprawie zasad finansowych mających zastosowanie do budżetu ogólnego Unii 6 , w szczególności jego art. 33,
- uwzględniając wniosek Komisji z dnia 16 lipca 2025 r. dotyczący rozporządzenia Rady określającego wieloletnie ramy finansowe na lata 2028-2034 (COM(2025)0571),
- uwzględniając wniosek Komisji z dnia 16 lipca 2025 r. dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego ramy monitorowania wydatków budżetowych i ramy wykonania budżetu oraz inne przepisy horyzontalne dla programów i działań Unii (COM(2025)0545) oraz towarzyszące mu sprawozdanie z oceny skutków z 16 lipca 2025 r. (SWD(2025)0590),
- uwzględniając dokument roboczy służb Komisji z dnia 3 listopada 2021 r. w sprawie wytycznych dotyczących lepszego stanowienia prawa (SWD(2021)0305),
- uwzględniając komunikat Komisji z dnia 5 marca 2020 r. pt. "Unia równości: strategia na rzecz równouprawnienia płci na lata 2020-2025" (COM(2020)0152),
- uwzględniając sprawozdanie Komisji z 2025 r. w sprawie równouprawnienia płci w UE,
- uwzględniając komunikat Komisji z dnia 7 marca 2025 r. pt. "Plan działania na rzecz praw kobiet" (COM(2025) 0097),
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 21 stycznia 2021 r. w sprawie europejskiej strategii na rzecz równouprawnienia płci 7 ,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 10 marca 2022 r. w sprawie uwzględniania aspektu płci w Parlamencie Europejskim - sprawozdanie roczne za 2020 r. 8 ,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 2 kwietnia 2025 r. w sprawie ogólnych wytycznych dotyczących przygotowania budżetu na rok 2026, sekcja III - Komisja 9 ,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 7 maja 2025 r. w sprawie zmienionego budżetu długoterminowego dla Unii w zmieniającym się świecie 10 ,
- uwzględniając preliminarz Komisji na rok budżetowy 2026 z dnia 4 czerwca 2025 r. (SEC(2025)0250),
- uwzględniając zestawienia wyników programów dotyczące wydatków operacyjnych zawarte w części I dokumentu
roboczego z czerwca 2025 r., towarzyszącego projektowi budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2026 (COM(2025)0300),
- uwzględniając sprawozdanie roczne Komisji z zarządzania i wykonania dotyczące budżetu UE - rok budżetowy 2021 (COM(2022)0401),
- uwzględniając sprawozdanie roczne Komisji z zarządzania i wykonania dotyczące budżetu UE - rok budżetowy 2022 (COM(2023)0401),
- uwzględniając sprawozdanie roczne Komisji z zarządzania i wykonania dotyczące budżetu UE - rok budżetowy 2023 (COM(2024)0401),
- uwzględniając sprawozdanie roczne Komisji z zarządzania i wykonania dotyczące budżetu UE - rok budżetowy 2024 (COM(2025)0824),
- uwzględniając sprawozdanie specjalne Europejskiego Trybunału Obrachunkowego 10/2021 z dnia 26 maja 2021 r. pt. "Uwzględnianie aspektu płci w budżecie UE: czas, by za słowami poszły czyny",
- uwzględniając briefing Biura Analiz Parlamentu Europejskiego z lutego 2025 r. pt. "Gender-based budgeting: State of play and opportunities for the European Parliament's 10th term" [Sporządzanie budżetu z uwzględnieniem aspektu płci: Aktualna sytuacja i możliwości w 10. kadencji Parlamentu Europejskiego],
- uwzględniając badanie zlecone przez Komisję Budżetową i Komisję Kontroli Budżetowej pt. "Sporządzanie budżetu Unii Europejskiej z uwzględnieniem aspektu płci - aktualna sytuacja w 2024 r.",
- uwzględniając warsztaty z dnia 25 czerwca 2025 r. zorganizowane na wniosek Komisji Kontroli Budżetowej na temat stosowania metodologii uwzględniania aspektu płci w budżecie UE,
- uwzględniając pisemne odpowiedzi udzielone przez ówczesnego kandydata na komisarza do spraw budżetu i administracji publicznej oraz zwalczania nadużyć finansowych podczas wysłuchań potwierdzających w 2024 r.,
- uwzględniając deklarację pekińską i pekińską platformę działania (1995 r.),
- uwzględniając sprawozdanie końcowe Grupy Specjalistów Rady Europy ds. sporządzania budżetu z uwzględnieniem aspektu płci (2005 r.),
- uwzględniając działalność Europejskiego Instytutu ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (EIGE) i jego publikacje,
- uwzględniając art. 55 Regulaminu,
- uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej (A10-0212/2025),
A. mając na uwadze, że równouprawnienie płci jest celem UE zapisanym w jej prawie pierwotnym oraz zasadą, która powinna leżeć u podstaw wszystkich strategii politycznych UE;
B. mając na uwadze, że uwzględnianie aspektu płci jest powszechnie uznaną strategią służącą zapewnieniu włączenia perspektywy płci do wszystkich strategii, programów i środków na etapie ich projektowania, wdrażania i oceny z myślą o promowaniu równouprawnienia płci i zwalczaniu dyskryminacji;
C. mając na uwadze, że sporządzanie budżetu z uwzględnieniem aspektu płci jest definiowane przez Radę Europy jako ocena budżetów pod kątem płci, uwzględniająca perspektywę płci na wszystkich szczeblach procesu budżetowego oraz restrukturyzująca dochody i wydatki w celu promowania równouprawnienia płci;
D. mając na uwadze, że EIGE opisuje sporządzanie budżetu z uwzględnieniem aspektu płci jako narzędzie umożliwiające decydentom politycznym promowanie rozliczalności i przejrzystości, zwiększenie zrównoważonego udziału wszystkich płci w procesie budżetowym oraz wspieranie równouprawnienia płci;
E. mając na uwadze, że Europejski Trybunał Obrachunkowy wskazał, iż w wieloletnich ramach finansowych (WRF) UE na lata 2014-2020 nie uwzględniono odpowiednio równouprawnienia płci;
F. mając na uwadze, że uwzględnianie równouprawnienia płci jako priorytetu horyzontalnego w budżecie UE jest od dawna kwestią budzącą zaniepokojenie zarówno w Komisji Kontroli Budżetowej, jak i w Parlamencie, i jest uznawane za kluczowe kryterium oceny wykonania, wyników i proporcjonalności budżetu UE i należytego zarządzania finansami;
G. mając na uwadze, że uwzględnianie aspektu płci w budżecie UE zostało wzmocnione w porozumieniu międzyinsty- tucjonalnym towarzyszącym WRF na lata 2021-2027, w tym poprzez wymóg dotyczący wzmocnienia oceny wpływu w aspekcie płci w ocenach skutków i ewaluacjach na podstawie ram lepszego stanowienia prawa, a także wymóg opracowania pilotażowej metodologii pomiaru wydatków związanych z promowaniem równouprawnienia płci na poziomie programu od 2023 r.;
H. mając na uwadze, że dążenie do równouprawnienia płci wymaga przekrojowego podejścia do sporządzania budżetu z uwzględnieniem aspektu płci, uwzględniającego złożoną dyskryminację kobiet należących do grup rasowych, osób z niepełnosprawnościami, osób LGBTIQ+ i migrantów, aby zagwarantować, że wydatki UE będą promować równość we wszystkich wymiarach;
I. mając na uwadze, że rodzina jest podstawową jednostką społeczeństwa i odgrywa kluczową rolę we wspieraniu dobrostanu, stabilności i rozwoju jednostek, społeczności i narodów; mając na uwadze, że istotne jest, aby polityka horyzontalna UE aktywnie ją promowała i wspierała;
J. mając na uwadze, że sporządzanie budżetu z uwzględnieniem aspektu płci jest warunkiem wstępnym osiągnięcia równouprawnienia płci, a równouprawnienie płci samo w sobie jest warunkiem inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu, w tym w UE, gdzie EIGE wykazał, za pomocą solidnego modelu ekonometrycznego stosowanego w konkretnym kontekście UE, że zapewnienie lepszego równouprawnienia płci przyniosłoby szereg korzyści makroekonomicznych w kilku obszarach, takich jak edukacja, aktywność na rynku pracy i płace; mając na uwadze, że EIGE wykazał również, iż równouprawnienie płci ma ogólnie silny i pozytywny wpływ na PKB na mieszkańca oraz że poprawa równouprawnienia płci doprowadziłaby do wzrostu PKB UE na mieszkańca o co najmniej 6,1 % i nawet o 9,6 % do 2050 r., co wynosi odpowiednio 1,95 bln EUR i 3,15 bln EUR;
K. mając na uwadze, że - jak donosi EIGE - od 2021 r. obserwuje się niepokojący spadek wysiłków państw członkowskich na rzecz uwzględniania aspektu płci; tendencji tej nie należy powielać na szczeblu UE;
L. mając na uwadze, że trzeba koniecznie systematycznie włączać oceny ex ante wpływu na równouprawnienia płci i środki łagodzące do procesów kształtowania polityki UE, aby zagwarantować, że przyszłe inicjatywy promują równouprawnienie płci, a nie szkodzą mu;
M. mając na uwadze, że instytucje demokratyczne muszą odzwierciedlać różnorodność społeczeństwa, przede wszystkim wśród swoich pracowników;
N. mając na uwadze, że równowaga płci pozostaje celem, który nie został osiągnięty na wielu kluczowych szczeblach podejmowania decyzji;
O. mając na uwadze, że w deklaracji pekińskiej i pekińskiej platformie działania wezwano do włączenia perspektywy płci do decyzji budżetowych na wszystkich szczeblach, a także mając na uwadze, że UE zobowiązała się do stosowania zasad deklaracji i platformy, w szczególności w celu dopilnowania, by zasoby publiczne skutecznie przyczyniały się do równouprawnienia płci i wzmocnienia pozycji kobiet we wszystkich obszarach polityki;
Uwagi ogólne
1. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że zgodnie ze swoimi wiążącymi zobowiązaniami i w następstwie ponawianych apeli Parlamentu Komisja opracowała pilotażową metodologię śledzenia i pomiaru wydatków związanych z równouprawnieniem płci na poziomie programów w WRF na lata 2021-2027 w celu lepszego uwzględniania aspektu płci w swoim procesie budżetowym oraz usprawnienia sposobu, w jaki kształtowanie polityki i przydział zasobów przyczyniają się do osiągania celów w zakresie równouprawnienia płci;
2. zauważa, że zgodnie z obecną metodologią Komisja przyznaje programom różne punkty w oparciu o ocenę ich wkładu w zapewnianie równouprawnienia płci na możliwie najbardziej szczegółowym poziomie interwencji; przyznaje następujące punkty:
a) 2 - interwencjom, których głównym celem jest poprawa równouprawnienia płci;
b) 1 - interwencjom, w których równouprawnienie płci stanowi istotny i zamierzony cel, lecz nie jest głównym powodem interwencji;
c) 0 - interwencjom nieukierunkowanym, tj. interwencjom, co do których oczekuje się, że nie będą miały istotnego wpływu na równouprawnienie płci;
d) 0* - interwencjom mającym prawdopodobny, ale jak dotąd niejasny pozytywny wpływ na równouprawnienie płci;
3. zwraca uwagę, że metodologia ta opiera się na wskaźniku polityki równości płci opracowanym przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju; jest to jakościowe narzędzie statystyczne wykorzystywane do monitorowania i rejestrowania działań rozwojowych ukierunkowanych na równość płci jako cel polityki i jest stosowane przez Komisję do wszystkich programów wydatków z budżetu UE w ramach zarządzania dzielonego, bezpośredniego i pośredniego;
4. podkreśla, że metodologia Komisji różni się od wskaźnika polityki równości płci opracowanego przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, ponieważ nie zawiera punktacji, która umożliwiłaby śledzenie negatywnego wpływu wydatków UE na cele w zakresie uwzględniania aspektu płci, oraz ponieważ wprowadza kategorię 0* dla interwencji mających prawdopodobny, ale jeszcze niejasny pozytywny wpływ na równouprawnienie płci; podkreśla, że metodologia Komisji powinna w każdym przypadku unikać niezamierzonych konsekwencji, takich jak zniechęcanie do inwestycji lub odmowa inwestycji w sektorach strategicznych, ale tradycyjnie zdominowanych przez jedną płeć, w tym w sektorze obronnym;
Wdrażanie metodologii opracowanej przez Komisję
5. zauważa, że metodologię tę zastosowano po raz pierwszy podczas sporządzania preliminarza budżetu UE na rok budżetowy 2023; zastosowano ją też z mocą wsteczną do budżetów na lata budżetowe 2021 i 2022;
6. odnotowuje, że w odniesieniu do roku budżetowego 2021 i 352 mld EUR w środkach na zobowiązania - w momencie publikacji powiązanego sprawozdania rocznego z zarządzania i wykonania - punktacja była następująca:1 % środków na zobowiązania - 2 punkty, 3 % - 1 punt, 1 % - 0 punktów, natomiast 95 % środków uzyskało wynik 0*;
7. zwraca uwagę, że w odniesieniu do roku budżetowego 2022 i 321 mld EUR w środkach na zobowiązania - w momencie publikacji powiązanego sprawozdania rocznego z zarządzania i wykonania - punktacja była następująca: 2 % środków na zobowiązania - 2 punkty, 9 % - 1 punkt, 16 % - 0 punktów, natomiast 73 % środków uzyskało wynik 0*;
8. odnotowuje, że w odniesieniu do roku budżetowego 2023 i 427 mld EUR w środkach na zobowiązania - w momencie publikacji powiązanego sprawozdania rocznego z zarządzania i wykonania - punktacja była następująca: 2 % środków na zobowiązania - 2 punkty, 9 % - 1 punkt, 69 % - 0 punktów, natomiast 20 % środków uzyskało wynik 0*;
9. zauważa, że w odniesieniu do roku budżetowego 2024 i 195 mld EUR w środkach na zobowiązania - w momencie publikacji powiązanego sprawozdania rocznego z zarządzania i wykonania - punktacja była następująca: 3 % środków na zobowiązania - 2 punkty, 17 % - 1 punkt, 65 % - 0 punktów, natomiast 16 % środków uzyskało wynik 0*; wyniki te zaokrąglono;
10. rozumie, że malejący odsetek zobowiązań o wyniku 0* na przestrzeni lat jest wynikiem lepszego gromadzenia i udostępniania danych oraz poprawy zdolności Komisji w zakresie sprawozdawczości, co umożliwia jej dyrekcjom generalnym lepsze mierzenie wkładu ich programów w zapewnianie równouprawnienia płci na bardziej szczegółowym poziomie;
11. ponadto rozumie, że ze względu na ograniczoną dostępność danych i zdolność w zakresie sprawozdawczości w pierwszych latach budżetowych, do których zastosowano tę metodologię, porównanie danych liczbowych z różnych lat budżetowych w oparciu o wyniki roczne lub wyciąganie wniosków z takich porównań ma niewielką wartość dodaną;
12. zauważa, że zdaniem Komisji interwencje, którym przyznano 2 punkty lub 1 punkt, można uznać za promujące równouprawnienie płci oraz że biorąc to pod uwagę, w 2024 r. interwencje o wartości 37,99 mld EUR promowały równouprawnienie płci, podczas gdy kwota ta wyniosła 10,76 mld EUR w 2021 r., 37,83 mld EUR w 2022 r. i 47,99 mld EUR w 2023 r.;
13. zauważa, że odnotowany w latach 2023-2024 spadek wartości bezwzględnej interwencji uznawanych za promujące równouprawnienie płci jest bezpośrednim skutkiem spadku całkowitej kwoty zobowiązań między tymi dwoma latami budżetowymi, co w dużej mierze wynika ze stopniowego wycofywania zobowiązań w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności;
14. odnotowuje, że oprócz wyników przedstawionych za każdy rok budżetowy w sprawozdaniu rocznym z zarządzania i wykonania dotyczącym budżetu UE za 2024 r. Komisja opublikowała ponowną ocenę wszystkich poprzednich wyników w oparciu o bardziej aktualne i kompleksowe oceny swoich programów, co pokazało zagregowane tendencje wskazujące, że w przypadku interwencji w okresie 2021-2024 2 % interwencji otrzymało 2 punkty, 10 % interwencji - 1 punkt, 83 % interwencji - 0 punktów, natomiast 5 % interwencji uzyskało wynik 0*; zauważa ponadto, że zgodnie z ponowną oceną Komisji w latach budżetowych 2021-2024 do promowania równouprawnienia płci przyczyniło się łącznie 12 % wydatków z budżetu UE (o punktacji 1 i 2), co daje kwotę 158,4 mld EUR;
15. podkreśla, że nie wszystkie programy finansowane z budżetu UE osiągają takie same wyniki pod względem uwzględniania aspektu płci jako priorytetu horyzontalnego: niektóre programy osiągają znacznie lepsze wyniki dzięki temu, jak zostały opracowane, na przykład programy w dziale 6 "Sąsiedztwo i świat", w których perspektywa płci została uznana za priorytet przekrojowy z jasnymi celami i kryteriami, oraz konkretne programy w ramach innych działów, takie jak "Horyzont Europa", który dzięki wymogowi sporządzania budżetu z uwzględnieniem aspektu płci nie tylko wspiera równouprawnienie płci, ale również pozytywnie wpływa na praktyki państw członkowskich poprzez "zanieczyszczenie krzyżowe" na etapie wdrażania na szczeblu krajowym;
16. ubolewa, że ponieważ zastosowana metodologia jest narzędziem monitorowania opracowanym specjalnie dla budżetów operacyjnych, nie umożliwia ona odpowiedniej oceny budżetów administracyjnych instytucji i organów UE;
17. zauważa, że zakres metodologii jest ograniczony, ponieważ nie uwzględnia ona odpowiednio wtórnych lub pośrednich skutków programów dla równouprawnienia płci, potencjalnego negatywnego wpływu ani wymiarów przekrojowych niezbędnych do kompleksowej oceny skutków polityki;
18. zauważa ponadto, że nie uwzględnia się wystarczająco potencjalnego negatywnego wpływu programów na równouprawnienie płci, zwłaszcza w sektorach takich jak konkurencyjność, obronność i gotowość; podkreśla, że promowanie równouprawnienia płci nie powinno prowadzić do ograniczeń ani redukcji inwestycji w sektorach krytycznych; wzywa Komisję do zaproponowania konkretnych środków mających na celu zwiększenie równouprawnienia płci, a jednocześnie do zadbaniu o to, aby nie miały one negatywnego wpływu na decyzje inwestycyjne;
19. ubolewa, że ze względu na jej charakter ex post metodologia ta nie może mieć strukturalnego wpływu na opracowywanie strategii politycznych na etapie ex ante ani na gromadzenie i przydzielanie zasobów finansowych, a są to elementy mające zasadnicze znaczenie dla właściwego uwzględniania równouprawnienia płci w programach UE;
Szersze podejście do uwzględniania aspektu płci w programach finansowych UE
20. zauważa, że oprócz metodologii uwzględniania aspektu płci stosowanej w odniesieniu do budżetu UE w niektórych programach unijnych uwzględniono równouprawnienie płci w podstawach prawnych, podczas gdy w innych programach tego nie uwzględniono;
21. zwraca uwagę, że choć dwupoziomowe podejście Komisji do uwzględniania aspektu płci, które obejmuje monitorowanie budżetu UE i wyznaczanie celów określonych w podstawach prawnych programów, stanowi użyteczne ramy, jest ono fragmentaryczne i nie wpływa na wszystkie programy w takim samym stopniu, co zmniejsza spójność podejścia UE do równouprawnienia płci;
Uwagi końcowe
22. odnotowuje przeprowadzoną przez Komisję ocenę uwzględniania aspektu płci w budżecie UE 11 i podziela pogląd, że w pozostałych latach WRF 2021-2027 priorytetem powinna być dalsza ocena programów, aby lepiej ocenić ich wkład w równouprawnienie płci i wyciągnąć wnioski z ich wdrażania; należy wykorzystywać do tego usprawnione przekazywanie danych zdezagregowanych według płci wprowadzone w 2023 r.; podkreśla potrzebę ściślejszej współpracy ze wszystkimi państwami członkowskimi w celu zharmonizowania metodologii i uniknięcia fragmentarycznego podejścia, a także w celu usprawnienia gromadzenia danych, ich agregacji i zgłaszania;
23. przyznaje, że choć metodologia opracowana przez Komisję jest użytecznym narzędziem oceny wkładu budżetu UE w równouprawnienie płci, stoi ona w obliczu ograniczeń, które zmniejszają jej zdolność do wywierania efektu transformacyjnego; podkreśla, jak ważne jest zapewnienie dostępności danych i stosowanie w tym względzie skonkretyzowanych, mierzalnych, osiągalnych, realnych i terminowych (SMART) wskaźników skuteczności działania;
24. podkreśla, że ponieważ na budżet UE wpływają liczne kryzysy i zmiany priorytetów politycznych, zasadnicze znaczenie ma proporcjonalne uznanie ex ante sporządzania budżetu z uwzględnieniem aspektu płci za główny element cyklu budżetowego programów, w tym w nowych obszarach priorytetowych, takich jak konkurencyjność, obrona i gotowość;
25. wzywa Komisję do opracowania pełnego i kompleksowego podejścia do sporządzania budżetu z uwzględnieniem aspektu płci oraz do przygotowania konkretnej i kompleksowej metodologii dla budżetu unijnego, która powinna zostać w pełni uruchomiona już na początku kolejnego okresu programowania i mieć potencjał transformacyjny wynikający z tego, że będzie wywierała wpływ na cały cykl budżetowy i umożliwi rozwiązanie problemów wskazanych w niniejszej rezolucji, aby zapewnić należyte zarządzanie środkami finansowymi UE;
26. podkreśla, że oprócz WRF w każdym instrumencie przyjętym na mocy art. 122 TFUE należy również w stosownych przypadkach stosować przepisy dotyczące uwzględniania aspektu płci i sporządzania budżetu z uwzględnieniem aspektu płci - ale nie należy zmieniać celów programu, kryteriów kwalifikowalności ani kryteriów wyboru określonych w przepisach sektorowych - w celu kompleksowego i spójnego śledzenia wkładu UE w promowanie równouprawnienia płci we wszystkich instrumentach finansowania;
27. wzywa Komisję do przeprowadzania systematycznych ocen skutków ex ante, w ramach których analizuje się również konkretny wpływ strategii politycznych UE i środków polityki fiskalnej - w tym systemów podatkowych i programów pomocy państwa - na równouprawnienie płci, zgodnie z wytycznymi w sprawie lepszego stanowienia prawa, w celu zidentyfikowania i złagodzenia różnic w traktowaniu kobiet i mężczyzn; podkreśla, że należy również uważnie rozważyć społeczne i gospodarcze skutki poprawy równouprawnienia płci, przy jednoczesnym uwzględnieniu kosztów administracyjnych dla małych i średnich przedsiębiorstw;
28. przypomina, że wszystkie wnioski ustawodawcze UE muszą być zgodne z prawem pierwotnym UE, w tym z zasadą równouprawnienia płci; wzywa Komisję do wzmocnienia ocen skutków ex ante, aby dokładnie analizować i minimalizować wszelkie potencjalne negatywne skutki dla równouprawnienia płci w UE podczas przygotowywania wniosków ustawodawczych;
29. apeluje, aby Komisja ustanowiła "mechanizm chroniący równouprawnienie płci", który byłby standardową częścią procedur ustawodawczych UE i wymagałby zmiany każdego wniosku, co do którego - na podstawie analizy Trybunału Obrachunkowego - wykazano, że podważa strategię i cele UE w zakresie równouprawnienia płci;
30. ubolewa nad brakiem równowagi w reprezentacji płci wśród urzędników i przedstawicieli politycznych zarówno na szczeblu UE, jak i państw członkowskich, co z kolei narusza zasadę równości płci w reprezentacji;
31. wzywa Komisję, by oceniła wykonalność wprowadzenia dalszych środków na rzecz równouprawnienia płci na szczeblu kierowniczym z myślą o dopilnowaniu, by wszystkie płcie były w wystarczającym stopniu zaangażowane w kształtowanie polityki dzięki ukierunkowanym systemom wsparcia;
32. wzywa Komisję do dopilnowania, aby minimalna część budżetu UE była przeznaczona na równouprawnienie płci będące głównym celem (odpowiada to punktacji 2 w obecnej metodologii);
33. zachęca Komisję, aby rozważyła możliwość ustanowienia w kolejnym okresie programowania celu ilościowego w odniesieniu do części budżetu UE, która przyczynia się do promowania równouprawnienia płci (co odpowiada punktacji 2 lub 1 w obecnej metodologii), i odnotowuje, że podobne cele okazały się przydatne w realizowaniu celów UE w zakresie klimatu i różnorodności biologicznej;
34. wzywa Komisję i Radę, by podczas negocjacji w sprawie kolejnej generacji programów przestrzegały przepisów określonych w zmienionym rozporządzeniu finansowym, zgodnie z którymi programy i działania powinny być wdrażane, o ile jest to wykonalne i właściwe, zgodnie z odpowiednimi przepisami sektorowymi, z uwzględnieniem zasady równouprawnienia płci i zgodnie z odpowiednią metodologią uwzględniania aspektu płci;
35. uważa za kluczowe dopilnowanie - zgodnie ze zmienionym rozporządzeniem finansowym - by kolejna generacja programów zawierała cele umożliwiające, w stosownych przypadkach, gromadzenie danych zdezagregowanych według płci oraz agregację takich danych we wszystkich odnośnych programach; apeluje do Komisji, by dalej rozwijała i doskonaliła swoją metodologię monitorowania wkładu budżetu UE w równouprawnienie płci, w tym za pośrednictwem systematycznego stosowania narzędzi cyfrowych, takich jak sztuczna inteligencja, aby poprawić gromadzenie danych, ich agregację i analizę międzyprogramową;
36. wzywa wszystkie właściwe podmioty, w tym Radę, Komisję, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i innych właściwych partnerów, by dążyły do urzeczywistnienia zasady sporządzania budżetu z uwzględnieniem aspektu płci w następnym okresie programowania;
37. wzywa Komisję do przeznaczenia większej części budżetu działań zewnętrznych UE na interwencje, które przyczyniają się do równouprawnienia płci i wzmocnienia pozycji kobiet, a także do przeznaczenia 25 % unijnych instrumentów finansowania zewnętrznego w przyszłych WRF na promowanie równouprawnienia płci jako głównego celu; ponadto zwraca się do Komisji o ustanowienie specjalnego funduszu na rzecz promowania równouprawnienia płci na całym świecie i o dopilnowanie, by wspierane przez niego działania koncentrowały się na dostępie do zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego oraz praw z nim związanych, zwiększeniu udziału kobiet w podejmowaniu decyzji, wspieraniu lokalnych organizacji pozarządowych kierowanych przez kobiety oraz wspieraniu lokalnych obrończyń praw człowieka;
38. wzywa Komisję do wyznaczenia jasnych celów na kolejne WRF, aby przyczynić się do zmniejszenia luki płacowej i emerytalnej między kobietami a mężczyznami oraz rozwiązać problem ubóstwa kobiet, w tym poprzez poprawę usług opieki nad dziećmi;
39. wzywa Komisję do dopilnowania, aby finansowane przez UE programy chroniły i promowały prawa kobiet, ze szczególnym uwzględnieniem dostępu do publicznej opieki zdrowotnej, opieki nad dziećmi oraz zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego i praw w tym zakresie;
40. wzywa instytucje UE, aby zgodnie z zasadami dyrektywy w sprawie przejrzystości wynagrodzeń 12 przeanalizowały ewentualne różnice płacowe między kobietami a mężczyznami i przedstawiły sprawozdania na ten temat, a w razie potrzeby podjęły odpowiednie środki; ponawia swój apel do instytucji, organów, urzędów i agencji UE o poprawę równowagi płci, zwłaszcza wśród kadry kierowniczej wyższego szczebla; zachęca instytucje, organy, urzędy i agencje UE do przeprowadzenia analizy w celu określenia obszarów w ramach cyklu kadrowego (od rekrutacji po dostęp do awansów), w których takie usprawnienia są najbardziej potrzebne, oraz do zbadania możliwości wdrożenia dalszych środków w celu jak najszybszego osiągnięcia równowagi płci;
41. dostrzega utrzymujące się różnice w traktowaniu kobiet i mężczyzn w kilku sektorach, które są tradycyjnie zdominowane przez jedną płeć; wzywa Komisję do sporządzania budżetu z uwzględnieniem aspektu płci, aby zapewnić i monitorować niedyskryminacyjne warunki dostępu do niezbędnych umiejętności i programów edukacyjnych dla wszystkich płci, a także do poprawienia równouprawnienia płci w tych konkretnych sektorach z myślą o wzmocnieniu konkurencyjności przemysłu; apeluje o zwrócenie szczególnej uwagi na przedsiębiorczynie, zwłaszcza w małych i średnich przedsiębiorstwach i przedsiębiorstwach typu startup, w tym poprzez specjalne monitorowanie w ramach programów takich jak InvestEU i "Horyzont Europa"; apeluje o solidniejsze mechanizmy monitorowania i sprawozdawczości, dzięki którym fundusze będą rzeczywiście przynosiły korzyści kobietom i grupom zmarginalizowanym;
°
° °
42. zobowiązuje swoją przewodniczącą do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.1702 |
| Rodzaj: | rezolucja |
| Tytuł: | Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 25 listopada 2025 r. w sprawie budżetu na rok 2024 - ocena wdrażania metodologii uwzględniania aspektu płci w budżecie UE (2025/2033(INI)) |
| Data aktu: | 2025-11-25 |
| Data ogłoszenia: | 2026-04-24 |