Streszczenie decyzji Komisji z dnia 20 marca 2019 r. dotyczącej postępowania przewidzianego w art. 102 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i art. 54 Porozumienia EOG (Sprawa AT.40411 - Wyszukiwarka Google (AdSense)).

Streszczenie decyzji Komisji

z dnia 20 marca 2019 r.

dotyczącej postępowania przewidzianego w art. 102 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i art. 54 Porozumienia EOG

(Sprawa AT.40411 - Wyszukiwarka Google (AdSense))

(notyfikowana jako dokument nr C(2019) 2173)

(Jedynie tekst w języku angielskim jest autentyczny)

(2020/C 369/04)

(Dz.U.UE C z dnia 3 listopada 2020 r.)

W dniu 20 marca 2019 r. Komisja przyjęła decyzję dotyczącą postępowania przewidzianego w art. 102 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz w art. 54 Porozumienia EOG. Zgodnie z przepisami art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 ¹  Komisja podaje niniejszym do wiadomości nazwy stron oraz zasadniczą treść decyzji, wraz z informacjami na temat wszelkich nałożonych kar, uwzględniając jednak uzasadnione prawo przedsiębiorstw do ochrony ich tajemnic handlowych.

1. 

WPROWADZENIE

(1) W decyzji stwierdza się, że uwzględnianie klauzuli wyłączności (ang. Exclusivity Clause), klauzuli "najlepszego lokowania oraz minimalnej liczby reklam Google'a (ang. Premium Placement Clause), and Minimum Google Ads Clause) oraz klauzuli dotyczącej autoryzacji równoważnych reklam (ang. Authorising Equivalent Ads Clause) przez przedsiębiorstwo Google Inc. ("Google") w umowach dotyczących usług Google'a ("umowa dotycząca usług Googlea") zawieranych z dużymi klientami usług pośrednictwa w usługach reklamowych związanych z wyszukiwaniem (ang. online search advertising intermediation) ("Partnerzy Bezpośredni") stanowiło naruszenie art. 102 TFUE i art. 54 Porozumienia EOG.

(2) W decyzji nakazuje się przedsiębiorstwu Google zaniechanie stosowania powyższych klauzul, o ile jeszcze tego nie uczyniło, oraz powstrzymanie się od wdrażania wszelkich środków o równoważnym celu lub skutku. Na mocy decyzji nakłada się grzywnę na przedsiębiorstwo Google Inc. w związku z jego zachowaniem noszącym znamiona nadużycia, którego dopuszczało się ono w okresie od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 6 września 2016 r., oraz na przedsiębiorstwo Alphabet Inc. ("Alphabet") - w odniesieniu do okresu od dnia 2 października 2015 r. do dnia 6 września 2016 r.

2. 

DEFINICJA RYNKU I POZYCJA DOMINUJĄCA

(3) W decyzji stwierdza się, że właściwymi rynkami produktowymi do celów przedmiotowej sprawy są: rynek usług reklamowych związanych z wyszukiwaniem oraz rynek pośrednictwa w usługach reklamowych związanych z wyszukiwaniem.

(4) W decyzji stwierdza się, że świadczenie usług reklamowych związanych z wyszukiwaniem stanowi odrębny właściwy rynek produktowy, ponieważ nie można go zastąpić: (i) usługami reklamowymi offline; (ii) usługami reklamowymi online nie związanymi z wyszukiwaniem; ani (iii) płatnymi specjalistycznymi wynikami wyszukiwania. Zgodnie z decyzją, biorąc pod uwagę specyfikę językową i kulturową, która wpływa na zachowanie podmiotów na tym rynku, zasięg geograficzny tego rynku ma charakter krajowy.

(5) W decyzji stwierdza się, że rynek pośrednictwa w usługach reklamowych związanych z wyszukiwaniem stanowi odrębny właściwy rynek produktowy ze względu na ograniczone możliwości jego zastąpienia: (i) bezpośrednią sprzedażą przestrzeni reklamowej; oraz (ii) usługami pośrednictwa w usługach reklamowych nie związanych z wyszukiwaniem. Zgodnie z decyzją rynek pośrednictwa w usługach reklamowych związanych z wyszukiwaniem obejmuje cały obszar EOG, ponieważ podmioty działające na tym rynku są w stanie dostosować swoje usługi do specyfiki językowej i kulturowej państwa członkowskiego UE lub umawiającej się strony Porozumienia EOG, na terenie których to państw prowadzą działalność.

Pozycja dominująca Google'a na krajowych rynkach usług reklamowych związanych z wyszukiwaniem

(6) W decyzji stwierdza się, że przedsiębiorstwo Google zajmowało pozycję dominującą na co najmniej następujących krajowych rynkach usług reklamowych związanych z wyszukiwaniem w EOG i co najmniej w następujących okresach:

– w latach 2006-2016 w Austrii, Belgii, na Cyprze, w Danii, Estonii, we Francji, w Grecji, Hiszpanii, Irlandii, na Islandii, w Liechtensteinie, na Litwie, w Luksemburgu, na Łotwie, Malcie, w Niderlandach, Niemczech, we Włoszech i w Zjednoczonym Królestwie;

– w latach 2007-2016 w Norwegii i Polsce;

– w latach 2008-2016 w Rumunii, Szwecji i na Węgrzech;

– w latach 2009-2016 w Finlandii i Słowenii;

– w latach 2010-2016 w Bułgarii i na Słowacji;

– w latach 2011-2016 w Republice Czeskiej; oraz

– między dniem 1 lipca 2013 r. a 2016 r. w Chorwacji.

(7) Wniosek ten opiera się na udziałach w rynku Google'a i konkurencyjnych podmiotów świadczących usługi reklamowe związane z wyszukiwaniem oraz na dowodach wskazujących, że rynki krajowe usług reklamowych związanych z wyszukiwaniem w EOG charakteryzują się znacznymi barierami wejścia na rynek i barierami dla rozwoju. Takie bariery wejścia i bariery dla rozwoju oznaczają konieczność przeprowadzenia znacznych inwestycji w celu wejścia na rynek, występowanie efektów sieciowych oraz brak wyrównawczej siły nabywczej.

Pozycja dominująca Google'a na obejmującym cały EOG rynku pośrednictwa w usługach reklamowych związanych z wyszukiwaniem

(8) W decyzji stwierdza się, że przedsiębiorstwo Google zajmowało pozycję dominującą na obejmującym cały EOG rynku pośrednictwa w usługach reklamowych związanych z wyszukiwaniem co najmniej w latach 2006-2016.

(9) Wniosek ten opiera się na udziałach w rynku Google'a i konkurencyjnych pośredników usług reklamowych związanych z wyszukiwaniem oraz na dowodach wskazujących, że obejmujący cały EOG rynek pośrednictwa w usługach reklamowych związanych z wyszukiwaniem charakteryzuje się wysokimi barierami wejścia na rynek i barierami dla rozwoju. Takie bariery wejścia i bariery dla rozwoju oznaczają konieczność przeprowadzenia znacznych inwestycji w celu wejścia na rynek, występowanie efektów sieciowych oraz brak wyrównawczej siły nabywczej.

3. 

NADUŻYCIE POZYCJI DOMINUJĄCEJ

(10) W decyzji stwierdza się, że w okresie od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 6 września 2016 r. przedsiębiorstwo Google naruszało art. 102 TFUE i art. 54 Porozumienia EOG, dopuszczając się trzech różnych rodzajów zachowań, które razem stanowiły jednolite i ciągłe naruszenie.

(11) Po pierwsze, w decyzji stwierdza się, że przedsiębiorstwo Google nadużywało swojej pozycji dominującej na obejmującym cały EOG rynku pośrednictwa w usługach reklamowych związanych z wyszukiwaniem, uwzględniając klauzulę wyłączności w umowach dotyczących usług Google'a zawieranych z Partnerami Bezpośrednimi, których całość zapotrzebowania na usługi reklamowe (ang. advertising inventory) została objęta umową. Klauzula ta nakładała na tych partnerów bezpośrednich obowiązek nabywania od Google'a wszystkich lub większości wykorzystywanych przez nich usług reklamowych związanych z wyszukiwaniem.

(12) Po drugie, w decyzji stwierdza się, że przedsiębiorstwo Google nadużywało swojej pozycji dominującej na obejmującym cały EOG rynku pośrednictwa w usługach reklamowych związanych z wyszukiwaniem, uwzględniając klauzulę "najlepszego lokowania i minimalnej liczby reklam Google'a" do umów dotyczących usług Google'a zawieranych z Partnerami Bezpośrednimi. Klauzula ta nakładała na Partnerów Bezpośrednich obowiązek zarezerwowania najbardziej widocznego miejsca na stronach z wynikami wyszukiwania objętych odpowiednią umową dotyczącą usług Google'a na minimalną liczbę reklam Google'a związanych z wyszukiwaniem (ang. Google search ads).

(13) Po trzecie, w decyzji stwierdza się, że przedsiębiorstwo Google nadużywało swojej pozycji dominującej na obejmującym cały EOG rynku pośrednictwa w usługach reklamowych związanych z wyszukiwaniem, włączając klauzulę dotyczącą autoryzacji równoważnych reklam do umów dotyczących usług Google'a zawieranych z Partnerami Bezpośrednimi. Klauzula ta zobowiązywała Partnerów Bezpośrednich do uzyskania zgody Google'a na wprowadzenie zmian w wyświetlaniu konkurencyjnych reklam związanych z wyszukiwaniem na stronach internetowych objętych odpowiednią umową dotyczącą usług Google'a.

Nadużycie pozycji dominującej Google'a: klauzula wyłączności

(14) W decyzji stwierdza się, że uwzględnianie klauzuli wyłączności w umowach dotyczących usług Google'a zawieranych z Partnerami Bezpośrednimi, których wszystkie narzędzia reklamowe zostały objęte umową, w okresie od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 marca 2016 r., stanowiło nadużycie pozycji dominującej Google'a na obejmującym cały EOG rynku pośrednictwa w usługach reklamowych przy użyciu wyszukiwarek internetowych.

(15) Po pierwsze, w decyzji stwierdza się, że włączanie klauzuli wyłączności do umów dotyczących usług Google'a zawieranych z partnerami bezpośrednimi, których całość zapotrzebowania na usługi reklamowe została objęta umową, wprowadzało obowiązek wyłączności w świadczeniu usług (ang. exclusive supply obligation). W decyzji wyjaśniono, że klauzula wyłączności nakładała na Partnerów Bezpośrednich obowiązek nabywania od Google'a wszystkich wykorzystywanych przez nich usług reklamowych związanych z wyszukiwaniem na stronach internetowych objętych umowami dotyczącymi usług Google'a oraz że Partnerzy Bezpośredni nie mogli wyłączyć stron internetowych z zakresu umowy dotyczącej usług Google'a bez zgody Google'a.

(16) Po drugie, w decyzji stwierdza się, że uwzględnianie klauzuli wyłączności w umowach dotyczących usług Google'a zawieranych z Partnerami Bezpośrednimi, których całość zapotrzebowania na usługi reklamowe została objęta umową, mogło ograniczyć konkurencję, ponieważ: (i) zniechęciło tych Partnerów Bezpośrednich do nabywania konkurencyjnych usług reklamowych związanych z wyszukiwaniem; (ii) uniemożliwiło konkurującym podmiotom zajmującym się pośrednictwem w usługach reklamowych związanych z wyszukiwaniem; uzyskanie dostępu do znacznej części obejmującego cały EOG rynku pośrednictwa w usługach reklamowych związanych z wyszukiwaniem;; (iii) mogło zniechęcić do innowacji; (iv) pomogło przedsiębiorstwu Google w utrzymaniu i wzmocnieniu pozycji dominującej na każdym krajowym rynku usług reklamowych związanych z wyszukiwaniem; w EOG, z wyjątkiem Portugalii; oraz (v) mogło wywołać szkodę dla konsumentów.

(17) Po trzecie, w decyzji stwierdza się, iż przedsiębiorstwo Google nie wykazało, że uwzględnianie klauzuli wyłączności w umowach dotyczących usług Google'a zawieranych z Partnerami Bezpośrednimi, których całość zapotrzebowania na usługi reklamowe została objęta umową, było obiektywnie uzasadnione ani że korzyści w zakresie przyrostu wydajności, które są odczuwalne także dla konsumentów, zrównoważyły wykluczający skutek tej klauzuli, a nawet przeważyły nad tym skutkiem. W decyzji stwierdza się w szczególności, że przedsiębiorstwo Google nie dostarczyło wystarczających dowodów potwierdzających, że uwzględnianie w umowach klauzuli wyłączności było konieczne, aby wesprzeć jego ukierunkowane na klienta inwestycje w tych Partnerów Bezpośrednich oraz uzasadnić inwestycje niezbędne do prowadzenia, utrzymywania i poprawy jakości jego platformy pośrednictwa w usługach reklamowych związanych z wyszukiwaniem.

Nadużycie pozycji dominującej Google'a: klauzula "najlepszego lokowania i minimalnej liczby reklam Google'a"

(18) W decyzji stwierdza się, że uwzględnianie klauzuli "najlepszego lokowania i minimalnej liczby reklam Google'a" w umowach dotyczących usług Google'a zawieranych z Partnerami Bezpośrednimi w okresie od dnia 31 marca 2009 r. do dnia 6 września 2016 r. stanowiło nadużycie pozycji dominującej Google'a na obejmującym cały EOG rynku pośrednictwa w usługach reklamowych związanych z wyszukiwaniem.

(19) Po pierwsze, w decyzji stwierdza się, że uwzględnianie klauzuli "najlepszego lokowania i minimalnej liczby reklam Google'a" w umowach dotyczących usług Google'a zawieranych z Partnerami Bezpośrednimi nakładało na Partnerów Bezpośrednich obowiązek zarezerwowania na reklamy Google'a związane z wyszukiwaniem najbardziej widocznego i tym samym najbardziej dochodowego miejsca na ich stronach z wynikami wyszukiwania oraz zobowiązywało ich do zrezygnowania z umieszczania konkurencyjnych reklam związanych z wyszukiwaniem tuż obok reklam Google'a lub nad tymi reklamami. W decyzji wyjaśniono, że dochodowość reklamy związanej z wyszukiwaniem zależy od jej pozycjonowania na stronie z wynikami wyszukiwania, przy czym najbardziej dochodową pozycją jest pozycja powyżej wyników organicznych, ponieważ konsumenci częściej klikają reklamy umieszczone powyżej wyników organicznych.

(20) Po drugie, w decyzji stwierdza się, że uwzględnianie klauzuli "najlepszego lokowania i minimalnej liczby reklam Goo- gle'a" w umowach dotyczących usług Google'a zawieranych z Partnerami Bezpośrednimi nakładało na Partnerów Bezpośrednich obowiązek zapełnienia najbardziej widocznego miejsca na ich stronach z wynikami wyszukiwania minimalną liczbą reklam Google'a związanych z wyszukiwaniem. W związku z powyższym Partnerzy Bezpośredni, którzy chcieli pozyskać jedynie ograniczoną liczbę reklam związanych z wyszukiwaniem, byli zobowiązani do pozyskania wszystkich tych reklam od Google'a.

(21) Po trzecie, w decyzji stwierdza się, że uwzględnianie klauzuli "najlepszego lokowania i minimalnej liczby reklam Google'a" do umów dotyczących usług Google'a zawieranych z Partnerami Bezpośrednimi mogło ograniczyć konkurencję, ponieważ: (i) zniechęciło Partnerów Bezpośrednich do nabywania konkurencyjnych usług reklamowych związanych z wyszukiwaniem; (ii) uniemożliwiło konkurującym podmiotom zajmującym się pośrednictwem w usługach reklamowych związanych z wyszukiwaniem uzyskanie dostępu do znacznej części obejmującego cały EOG rynku pośrednictwa w usługach reklamowych związanych z wyszukiwaniem; (iii) mogło zniechęcić do innowacji; (iv) pomogło przedsiębiorstwu Google w utrzymaniu i wzmocnieniu pozycji dominującej na każdym krajowym rynku usług reklamowych związanych z wyszukiwaniem w EOG, z wyjątkiem Portugalii; oraz (v) mogło wywołać szkodę dla konsumentów.

(22) Po czwarte, w decyzji stwierdza się, iż przedsiębiorstwo Google nie wykazało, że uwzględnianie klauzuli "najlepszego lokowania i minimalnej liczby reklam Google'a" w umowach dotyczących usług Google'a zawieranych z Partnerami Bezpośrednimi było obiektywnie uzasadnione ani że korzyści w zakresie przyrostu wydajności, które są odczuwalne także dla konsumentów, zrównoważyły wykluczający skutek tej klauzuli, a nawet przeważyły nad tym skutkiem. W decyzji stwierdza się w szczególności, że przedsiębiorstwo Google nie dostarczyło wystarczających dowodów potwierdzających, że uwzględnianie klauzuli "najlepszego lokowania i minimalnej liczby reklam Google'a" w umowach dotyczących usług Google'a zawieranych z Partnerami Bezpośrednimi było konieczne, aby uzasadnić jego ukierunkowane na klienta inwestycje w Partnerów Bezpośrednich oraz zachować adekwatność reklam Google'a związanych z wyszukiwaniem.

Nadużycie pozycji dominującej Google'a: klauzula dotycząca autoryzacji równoważnych reklam

(23) W decyzji stwierdza się, że uwzględnianie klauzuli dotyczącej autoryzacji równoważnych reklam w umowach dotyczących usług Google'a zawieranych z Partnerami Bezpośrednimi w okresie od dnia 31 marca 2009 r. do dnia 6 wrześ nia 2016 r. stanowiło nadużycie pozycji dominującej Google'a na obejmującym cały EOG rynku pośrednictwa w usługach reklamowych związanych z wyszukiwaniem.

(24) Po pierwsze, w decyzji uznaje się, że uwzględnianie klauzuli dotyczącej autoryzacji równoważnych reklam q umowach dotyczących usług Google'a zawieranych z Partnerami Bezpośrednimi zobowiązywało Partnerów Bezpośrednich do uzyskania zgody Google'a na wprowadzenie jakichkolwiek zmian w wyświetlaniu konkurencyjnych reklam związanych z wyszukiwaniem.

(25) Po drugie, w decyzji stwierdza się, że uwzględnianie klauzuli dotyczącej autoryzacji równoważnych reklam w umowach dotyczących usług Google'a zawieranych z Partnerami Bezpośrednimi mogło ograniczyć konkurencję, ponieważ: (i) zniechęciło Partnerów Bezpośrednich do nabywania konkurencyjnych usług reklamowych związanych z wyszukiwaniem; (ii) uniemożliwiło konkurentom Google'a uzyskanie dostępu do znacznej części obejmującego cały EOG rynku pośrednictwa w usługach reklamowych związanych z wyszukiwaniem; (iii) mogło zniechęcić do innowacji; (iv) pomogło przedsiębiorstwu Google w utrzymaniu jego pozycji dominującej; oraz (v) mogło wywołać szkodę dla konsumentów.

(26) Po trzecie, w decyzji stwierdza się, iż przedsiębiorstwo Google nie wykazało, że uwzględnianie klauzuli dotyczącej autoryzacji równoważnych reklam w umowach dotyczących usług Google'a zawieranych z Partnerami Bezpośrednimi było obiektywnie uzasadnione ani że korzyści w zakresie przyrostu wydajności, które są odczuwalne także dla konsumentów, zrównoważyły wykluczający skutek tej klauzuli, a nawet przeważyły nad tym skutkiem. W szczególności w decyzji stwierdza się, że przedsiębiorstwo Google nie dostarczyło wystarczających dowodów potwierdzających, że Partnerzy Bezpośredni powinni być przede wszystkim odpowiedzialni za zgodność konkurencyjnych reklam ze standardami jakości Google'a, a także wystarczających dowodów potwierdzających, że klauzula dotycząca autoryzacji równoważnych reklam była konieczna, aby uniknąć wprowadzających w błąd praktyk na stronach internetowych, na których wyświetlane były również reklamy Google'a związane z wyszukiwaniem.

Wpływ na wymianę handlową

(27) W decyzji stwierdza się, że postępowanie Google'a miało znaczący wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi UE i między umawiającymi się stronami Porozumienia EOG.

Czas trwania

(28) W decyzji stwierdza się, że czas trwania jednolitego i ciągłego naruszenia wynosił 10 lat, osiem miesięcy i sześć dni. Jeżeli chodzi o przedsiębiorstwo Google, datą rozpoczęcia jednolitego i ciągłego naruszenia był dzień 1 stycznia 2006 r., a datą końcową dzień 6 września 2016 r. W przypadku przedsiębiorstwa Alphabet datą rozpoczęcia jednolitego i ciągłego naruszenia był dzień 2 października 2015 r., a datą końcową dzień 6 września 2016 r.

Środki zaradcze

(29) Zgodnie z wnioskiem sformułowanym w decyzji przedsiębiorstwa Google i Alphabet muszą zaniechać naruszenia, o ile jeszcze tego nie uczyniły, i powstrzymać się od wszelkich działań lub zachowań, które miałyby ten sam lub podobny cel bądź skutek.

(30) W rezultacie przedsiębiorstwa Google i Alphabet nie mogą: (i) uzależniać pozyskiwania reklam Google'a związanych z wyszukiwaniem od pisemnych lub niepisanych wymogów, które nakładają na Partnerów Bezpośrednich obowiązek zarezerwowania na reklamy Google'a związane z wyszukiwaniem najbardziej widocznego miejsca na stronach z wynikami wyszukiwania, które są objęte odpowiednią umową dotyczącą usług Google'a; (ii) uzależniać pozyskiwania reklam Google'a związanych z wyszukiwaniem od pisemnych lub niepisanych wymogów, które nakładają na Partnerów Bezpośrednich obowiązek zapełnienia najbardziej widocznego miejsca na stronach z wynikami wyszukiwania, które są objęte odpowiednią umową dotyczącą usług Google'a, minimalną liczbą reklam Google'a związanych z wyszukiwaniem; (iii) uzależniać podpisania umowy dotyczącej usług Google'a od zaakceptowania przez Partnera Bezpośredniego pisemnych lub niepisanych warunków, które nakładają na Partnerów Bezpośrednich obowiązek uzyskania zgody Google'a na wprowadzenie jakichkolwiek zmian w wyświetlaniu konkurencyjnych reklam związanych z wyszukiwaniem; ani (iv) karać Partnerów Bezpośrednich, którzy decydują się na pozyskiwanie konkurencyjnych reklam związanych z wyszukiwaniem, ani stosować wobec nich ostrzeżeń.

4. 

GRZYWNA

(31) Grzywnę nałożoną na przedsiębiorstwa Alphabet Inc. i Google Inc. z tytułu postępowania stanowiącego nadużycie obliczono zgodnie z zasadami określonymi w wytycznych z 2006 r. w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych na mocy art. 23 ust. 2 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 1/2003. W decyzji stwierdza się, że ostateczna kwota grzywny nałożonej na przedsiębiorstwa Alphabet Inc. i Google Inc. wynosi: 1 494 459 000 EUR, z czego 130 135 475 EUR solidarnie z przedsiębiorstwem Alphabet Inc.

1 Rozporządzenie Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 Traktatu (Dz.U. L 1 z 4.1.2003, s. 1).

• Identyfikator: Dz.U.UE.C.2020.369.6
• Rodzaj: informacja
• Tytuł: Streszczenie decyzji Komisji z dnia 20 marca 2019 r. dotyczącej postępowania przewidzianego w art. 102 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i art. 54 Porozumienia EOG (Sprawa AT.40411 - Wyszukiwarka Google (AdSense)).
• Data aktu: 2019-03-20
• Data ogłoszenia: 2020-11-03