Zasady i tryb usprawiedliwiania niestawiennictwa z powodu choroby uczestników procesu w sprawach karnych.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI I MINISTRA ZDROWIA
z dnia 7 września 1959 r.
w sprawie zasad i trybu usprawiedliwiania niestawiennictwa z powodu choroby uczestników procesu w sprawach karnych.

Na podstawie art. 4 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz. U. Nr 36, poz. 229) zarządza się, co następuje:
§  1.
Niestawiennictwo na wezwanie sądu albo organu prowadzącego śledztwo lub dochodzenie: oskarżonego, świadka i innych uczestników procesu (oskarżyciela prywatnego, powoda cywilnego, obrońcy, pełnomocnika, biegłego, tłumacza) z powodu choroby może być usprawiedliwione wyłącznie zaświadczeniem wydanym na podstawie orzeczenia przez:
1)
lekarza sądowego (§ 2) albo
2)
ordynatora oddziału szpitala (sanatorium), w którym osoba wezwana przebywa na leczeniu.
§  2.
1.
Kierownik wydziału zdrowia prezydium powiatowej (miasta stanowiącego powiat lub dzielnicy miasta wyłączonego z województwa) rady narodowej w porozumieniu z prezesem sądu powiatowego ustala liczbę i listę lekarzy sądowych dla danego powiatu.
2.
Na stanowisko lekarza sądowego mogą być powoływani jedynie lekarze uprawiający zawód w danym powiecie, zatrudnieni w zakładzie społecznym służby zdrowia w wymiarze co najmniej 5 godzin dziennie. Na lekarzy sądowych mogą być w szczególności powołani: inspektor do spraw orzecznictwa lekarskiego, ordynator szpitala (sanatorium), kierownik przychodni, lekarz mający doświadczenie w sprawach orzecznictwa o czasowej niezdolności do pracy, orzecznictwa inwalidzkiego lub orzecznictwa dla potrzeb Państwowego Zakładu Ubezpieczeń.
3.
Kierownik wydziału zdrowia, o którym mowa w ust. 1, odwołuje lekarza sądowego w porozumieniu z prezesem sądu powiatowego.
4.
Liczba lekarzy sądowych na terenie powiatu powinna być w miarę możności dostosowana do potrzeb terenu przy uwzględnieniu zasady, że lekarz sądowy jest obowiązany codziennie w dni powszednie w określonych godzinach przyjmować osoby ubiegające się o zaświadczenie, a w razie ich obłożnej choroby odwiedzać je w domu w dniu wezwania, oraz przy zapewnieniu zastępstwa lekarza sądowego w razie jego choroby lub nieobecności przez innego lekarza sądowego.
§  3.
1.
Ustaloną w trybie przewidzianym w § 2 listę lekarzy sądowych:
a)
ogłasza się w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej na wniosek wydziału zdrowia prezydium powiatowej rady narodowej,
b)
wywiesza się w gmachach sądów wojewódzkich i powiatowych oraz w zakładach społecznych służby zdrowia (szpitalach, sanatoriach), przychodniach, ośrodkach zdrowia, stacjach pogotowia ratunkowego i aptekach.
2.
Lista lekarzy sądowych powinna zawierać: imię i nazwisko lekarza sądowego, dni, godziny i miejsce przyjęć, ewentualnie numer jego telefonu oraz teren jego działania. Dni i godziny przyjęć powinny być uzgodnione z prezesem sądu powiatowego.
§  4.
1.
Lekarz sądowy jest obowiązany:
a)
zbadać osobiście każdą zamieszkałą na terenie jego działania osobę ubiegającą się o zaświadczenie stwierdzające niemożność stawienia się na wezwanie sądu w postępowaniu karnym albo na wezwanie organu prowadzącego śledztwo lub dochodzenie i wydać orzeczenie;
b)
prowadzić rejestr zgłaszających się po zaświadczenie osób według wzoru załączonego do rozporządzenia (załącznik nr 1);
c)
przesłać odpis wydanego przez siebie orzeczenia przychodni ośrodka zdrowia, na której obszarze działania osoba ubiegająca się o zaświadczenie stale zamieszkuje, albo zakładowi leczniczo-zapobiegawczemu przy zakładzie pracy, w którym osoba ta jest zatrudniona.
2.
W przypadkach nagłych lekarz sądowy może orzec o stanie zdrowia osoby zamieszkałej poza terenem jego działania i wydać zaświadczenie w takim przypadku jest obowiązany przesłać odpis swego orzeczenia ponadto właściwemu lekarzowi sądowemu według miejsca zamieszkania osoby zbadanej.
3.
Przy wydawaniu orzeczeń, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy § 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 marca 1958 r. w sprawie niektórych orzeczeń wydawanych przez zakłady społeczne służby zdrowia (Dz. U. Nr 20, poz. 92), z tym że:
a)
lekarz sądowy sporządza orzeczenie na specjalnej karcie choroby,
b)
zaświadczenie o niemożności stawienia się na wezwanie wydaje na formularzu będącym drukiem ścisłego zarachowania, którego wzór jest załączony do rozporządzenia (załącznik nr 2).
4.
Dokumentem uprawniającym do przeprowadzenia badania lekarskiego jest wezwanie sądu w sprawie karnej albo organu prowadzącego śledztwo lub dochodzenie.
§  5.
Przeprowadzone przez lekarza sądowego badanie i wydane przezeń zaświadczenie nie podlegają opłacie.
§  6.
Zakład społeczny służby zdrowia jest obowiązany udostępnić lekarzowi sądowemu dokumentację lekarską z przebiegu leczenia osoby ubiegającej się o zaświadczenie.
§  7.
Wydziały zdrowia prezydiów powiatowych (miast stanowiących powiat oraz dzielnic miast wyłączonych z województwa) rad narodowych:
1)
polecą kierownikom przychodni obwodowych zawarcie z lekarzami sądowymi umów o pracę i ustalą w porozumieniu z prezesami sądów powiatowych teren działania tych lekarzy,
2)
dostarczą lekarzom sądowym lokali (w miarę możności zaopatrzonych w telefon) oraz postawią do ich dyspozycji środki lokomocji dla odwiedzania obłożnie chorych w domu lub będą im wypłacać zwrot faktycznie poniesionych kosztów przejazdów odbytych w tym celu,
3)
zaopatrzą lekarzy sądowych oraz ordynatorów oddziałów szpitali (sanatoriów) w formularze zaświadczeń, o których mowa w § 4 ust. 3 lit. b).
§  8.
Lekarzowi sądowemu przysługuje wynagrodzenie ryczałtowe ustalone w trybie § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1958 r. w sprawie uposażenia lekarzy, lekarzy dentystów oraz innych pracowników z wyższym wykształceniem zatrudnionych w zakładach społecznych służby zdrowia (Dz. U. Nr 74, poz. 376).
§  9.
Wydziały zdrowia prezydiów wojewódzkich (miast wyłączonych z województwa) rad narodowych sprawują nadzór nad działalnością lekarzy sądowych.
§  10.
Rozporządzenie wchodzi w życie w 30 dni po ogłoszeniu.
ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK Nr 1

REJESTR LEKARZA SĄDOWEGO

Lp. Data Imię, imię ojca, nazwisko, rok urodzenia osoby ubiegającej się o zaświadczenie oraz adres tej osoby Zbadany w przychodni, w domu Treść orzeczenia Odmówiono wydania zaświadczenia Wydano zaświadczenie nr .......... Dokument, na podstawie którego stwierdzono tożsamość zbadanego Podpis lekarza sądowego

ZAŁĄCZNIK Nr 2

(pieczątka podłużna zakładu

społecznego służby zdrowia)

....................

(data)

ZAŚWIADCZENIE Nr ....

Na podstawie wyników badania lekarskiego przeprowadzonego

dnia ..........................................................

zaświadcza się, że ob. ........................................

syn(córka) ................... urodzony(a) dnia ...............

zamieszkały(a) w ................. przy ul. ...................

nr ..... jest chory(a) i wskutek tego nie może stawić się

w dniu ........................................................

na wezwanie .......... w sprawie nr ...........................

..................................

(pieczątka i podpis lekarza)

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1959.55.331

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Zasady i tryb usprawiedliwiania niestawiennictwa z powodu choroby uczestników procesu w sprawach karnych.
Data aktu: 07/09/1959
Data ogłoszenia: 08/10/1959
Data wejścia w życie: 02/11/1959