Tworzenie funduszu zakładowego na dany rok w przedsiębiorstwach handlowych.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 18 lutego 1959 r.
w sprawie tworzenia funduszu zakładowego na dany rok w przedsiębiorstwach handlowych. 1

Na podstawie art. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 28 marca 1958 r. o funduszu zakładowym na rok 1958 (Dz. U. Nr 18, poz. 74) oraz art. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 1958 r. o funduszu zakładowym na rok 1959 (Dz. U. Nr 77, poz. 399) zarządza się, co następuje:

I.

Przepisy ogólne.

§  1.
Rozporządzenie dotyczy państwowych przedsiębiorstw oraz zakładów działających według zasad pełnego wewnętrznego rozrachunku gospodarczego:
1)
obrotu towarowego (handlu hurtowego, detalicznego, skupu i zbytu),
2)
przemysłu gastronomicznego,
3) 2
produkcyjnych, podległych i nadzorowanych przez Ministra Handlu Wewnętrznego z wyjątkiem przedsiębiorstw przemysłowych zgrupowanych w Zjednoczeniu Przedsiębiorstw Produkcji Maszyn i Urządzeń Handlowych,
4)
nieprzemysłowych, podległych Ministrowi Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego, nadzorowanych przez Zjednoczenie Leśnej Produkcji Niedrzewnej,
5)
podległych Ministrowi Komunikacji, nadzorowanych przez Centralny Zarząd Przedsiębiorstw Usługowych "Orbis",
6) 3
(skreślony),
7) 4
(skreślony),

- zwanych dalej "przedsiębiorstwami".

II.

Odpisy na fundusz zakładowy.

§  2. 5
1.
Przedsiębiorstwa, które osiągnęły w roku poprzedzającym zysk nie mniejszy od kwoty odpowiadającej 3% osobowego funduszu płac wykonanego w roku poprzedzającym i przy tym wykonały plan zysku tego roku - dokonują odpisu na fundusz zakładowy w wysokości obliczonej zgodnie z tabelą stanowiącą załącznik do rozporządzenia i zależnej od stosunku, w jakim pozostaje zysk osiągnięty w danym roku do zysku osiągniętego w roku poprzedzającym.
2.
Jeżeli przedsiębiorstwo nie osiągnęło w roku poprzedzającym planowanego zysku, dokonuje odpisu na fundusz zakładowy w wysokości obliczonej zgodnie z tabelą, o której mowa w ust. 1, i zależnej od stosunku, w jakim pozostaje zysk osiągnięty w danym roku do zysku planowanego na rok poprzedzający.
3.
Przedsiębiorstwa, które w roku poprzedzającym były deficytowe, dokonują odpisu na fundusz zakładowy w wysokości 20% kwoty, o którą poprawiono wynik w danym roku w porównaniu do straty poniesionej w roku poprzedzającym lub do straty planowanej na rok poprzedzający, jeżeli jest ona niższa od straty rzeczywiście poniesionej.
4.
Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio w przedsiębiorstwach rentownych, w których zysk osiągnięty w roku poprzedzającym był niższy od kwoty odpowiadającej 3% osobowego funduszu płac wykonanego w roku poprzedzającym.
§  3.
1. 6
Jeżeli plan na dany rok przedsiębiorstwa, o którym mowa w § 2 ust. 1, zakłada zmniejszenie zysku w stosunku do roku poprzedzającego, właściwy minister może ustalić, że odpisu na fundusz zakładowy dokonuje się w wysokości obliczonej zgodnie z tabelą (§ 2 ust. 1) zależnej od stosunku, w jakim pozostaje zysk osiągnięty w danym roku do zysku planowanego na ten rok.
2. 7
Jeżeli plan na dany rok przedsiębiorstw planowo deficytowych oraz przedsiębiorstw, które w roku poprzedzającym osiągnęły zysk w wysokości niższej od kwoty odpowiadającej 3% osobowego funduszu płac wykonanego w roku poprzedzającym zakłada pogorszenie wyniku w stosunku do roku poprzedzającego, właściwy minister może ustalić, że odpisu na fundusz zakładowy dokonuje się w wysokości 20% poprawy wyniku 1959 r. w porównaniu do wyniku planowanego na ten rok.
3.
Zasady ustalone w ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do przedsiębiorstw nowo powstałych lub powstałych w wyniku reorganizacji.
4. 8
Właściwy minister może w porozumieniu z Ministrem Finansów rozciągnąć zasady ustalone w ust. 1 i 2 na inne przedsiębiorstwa, o których mowa w § 1.
§  4.
Odpisy na fundusz zakładowy, dokonane zgodnie z przepisami § 2 ust. 1 i 2 i § 3 ust. 1 nie mogą być wyższe od zysku osiągniętego w 1959 r.
§  5.
Właściwi ministrowie w drodze zarządzeń w terminie jednego miesiąca od daty ogłoszenia niniejszego rozporządzenia ustalą zasady korygowania odpisu na fundusz zakładowy w razie stwierdzenia, że poprawa wyników uzyskana została kosztem obniżenia poziomu obsługi konsumenta.
§  6. 9
Niezależnie od korekt, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 28 marca 1958 r. o funduszu zakładowym na rok 1958 (Dz. U. Nr 18, poz. 74), zwanej dalej "ustawą", koryguje się wyniki wykonane bądź planowane przedsiębiorstw roku poprzedzającego i 1959, stanowiące podstawę do wyliczenia odpisów na fundusz zakładowy, o sumy z innych tytułów uznanych za uzasadnione przez właściwego ministra.

III.

Zasady pokrywania wydatków na nagrody w przedsiębiorstwach, które nie tworzą funduszu zakładowego.

§  7.
1.
Przedsiębiorstwom, które nie spełnią warunków określonych w rozporządzeniu, jednostka nadrzędna może zezwolić na dokonywanie wydatków na nagrody do wysokości kwoty nie przekraczającej 0,2% planowanego na dany okres osobowego funduszu płac.
2.
Wydatki, o których mowa w ust. 1, zalicza się na straty przedsiębiorstwa. Jeżeli jednak przedsiębiorstwo nie spełni tylko w pierwszym półroczu lub w trzech pierwszych kwartałach 1959 r. warunków do utworzenia funduszu zakładowego, natomiast spełni je w następnych okresach 1959 r., wydatki na nagrody dokonane zgodnie z ust. 1 traktuje się jako wydatki obciążające fundusz zakładowy.
§  8. 10
Właściwy minister może ustalić w porozumieniu z zarządem głównym właściwego związku zawodowego, że w przypadku istotnych zmian w działalności przedsiębiorstwa, utrudniających porównanie wyników osiągniętych w danym roku z wynikami roku poprzedzającego lub z wynikami planowanymi na dany rok przedsiębiorstwo nie tworzy funduszu zakładowego, i zezwolić mu na pokrywanie wydatków na nagrody, świadczenia oraz na zaspokojenie innych potrzeb pracowników do wysokości 2% wykonanego w danym roku osobowego funduszu płac, nie przekraczającej jednak kwoty osiągniętego zysku lub kwoty, o którą obniżono stratę. Wydatki te zalicza się do kosztów przedsiębiorstwa.
§  9. 11
(skreślony).

IV.

Przepisy końcowe.

§  10.
Rada Ministrów może na wniosek właściwego ministra zgłoszony w uzgodnieniu z zarządem głównym właściwego związku zawodowego ustalić w terminie jednego miesiąca od daty ogłoszenia niniejszego rozporządzenia dodatkowe warunki do uzyskania funduszu zakładowego w niektórych przedsiębiorstwach, jeżeli będzie to niezbędne dla skuteczniejszego oddziaływania na poprawę wyników ekonomicznych działalności przedsiębiorstw.
§  11. 12
Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do przedsiębiorstw prowadzących działalność na eksperymentalnych zasadach udziału pracowników w zyskach przedsiębiorstw. Wykaz tych przedsiębiorstw ustali Minister Handlu Wewnętrznego w porozumieniu z Ministrem Finansów.
§  12.
W razie stwierdzenia nieprzestrzegania przepisów niniejszego rozporządzenia należy stosować sankcje przewidziane w art. 12 ustawy.
§  13.
W przedsiębiorstwach objętych przepisami rozporządzenia nie stosuje się dotychczasowych przepisów dotyczących finansowania wydatków na współzawodnictwo w zakładzie pracy oraz nagród indywidualnych za szczególne osiągnięcia.
§  14.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1959 r.

ZAŁĄCZNIK 13

TABELA WYSOKOŚCI ODPISÓW NA FUNDUSZ ZAKŁADOWY

Za osiągniecie zysku w danym roku w porównaniu do zysku w roku poprzedzającym lub zysku planowanego na dany rok (%) % osobowego funduszu płac wykonanego w danym roku
80,0 0,2%
80,1 - 90,0 0,12% za każdy 1% przyrostu zysku ponad 80%
90,1 - 99,9 0,16% za każdy 1% przyrostu zysku ponad 90%
100,0 3%
100,1 - 154,9 0,1% za każdy 1% przyrostu zysku ponad 100%
155,0 8,5%
155,1 - 179,9 0,05% za każdy 1% przyrostu zysku ponad 155%
180,0 9,75%
ponad 180,0 0,02% za każdy 1% przyrostu zysku ponad 180%
1 Tytuł zmieniony przez § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1960 r. w sprawie tworzenia funduszu zakładowego w przedsiębiorstwach handlowych (Dz.U.60.22.127) z dniem 1 stycznia 1960 r.
2 § 1 pkt 3 zmieniony przez § 1 rozporządzenia z dnia 20 stycznia 1970 r. (Dz.U.70.2.9) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 5 lutego 1970 r.
3 § 1 pkt 6 skreślony przez § 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1960 r. w sprawie tworzenia funduszu zakładowego w przedsiębiorstwach handlowych (Dz.U.60.22.127) z dniem 1 stycznia 1960 r.
4 § 1 pkt 7 skreślony przez § 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1960 r. w sprawie tworzenia funduszu zakładowego w przedsiębiorstwach handlowych (Dz.U.60.22.127) z dniem 1 stycznia 1960 r.
5 § 2 zmieniony przez § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1960 r. w sprawie tworzenia funduszu zakładowego w przedsiębiorstwach handlowych (Dz.U.60.22.127) z dniem 1 stycznia 1960 r.
6 § 3 ust. 1 zmieniony przez § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1960 r. w sprawie tworzenia funduszu zakładowego w przedsiębiorstwach handlowych (Dz.U.60.22.127) z dniem 1 stycznia 1960 r.
7 § 3 ust. 2 zmieniony przez § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1960 r. w sprawie tworzenia funduszu zakładowego w przedsiębiorstwach handlowych (Dz.U.60.22.127) z dniem 1 stycznia 1960 r.
8 Z dniem 18 marca 1969 r. znosi się wymóg uzgodnienia lub porozumienia z Ministrem Finansów przewidziany w § 3 ust. 4, zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 14 marca 1969 r. w sprawie uproszczenia trybu działalności naczelnych i centralnych organów administracji (Dz.U.69.7.59).
9 § 6 zmieniony przez § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1960 r. w sprawie tworzenia funduszu zakładowego w przedsiębiorstwach handlowych (Dz.U.60.22.127) z dniem 1 stycznia 1960 r.
10 § 8 zmieniony przez § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1960 r. w sprawie tworzenia funduszu zakładowego w przedsiębiorstwach handlowych (Dz.U.60.22.127) z dniem 1 stycznia 1960 r.
11 § 9 skreślony przez § 2 pkt 3 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1960 r. w sprawie tworzenia funduszu zakładowego w przedsiębiorstwach handlowych (Dz.U.60.22.127) z dniem 1 stycznia 1960 r.
12 § 11 zmieniony przez § 2 pkt 4 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1960 r. w sprawie tworzenia funduszu zakładowego w przedsiębiorstwach handlowych (Dz.U.60.22.127) z dniem 1 stycznia 1960 r.
13 Załącznik zmieniony przez § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1960 r. w sprawie tworzenia funduszu zakładowego w przedsiębiorstwach handlowych (Dz.U.60.22.127) z dniem 1 stycznia 1960 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1959.17.92

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Tworzenie funduszu zakładowego na dany rok w przedsiębiorstwach handlowych.
Data aktu: 18/02/1959
Data ogłoszenia: 09/03/1959
Data wejścia w życie: 01/01/1959, 09/03/1959