Bezpieczeństwo i higiena pracy przy obsłudze ciągników rolniczych.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRÓW PAŃSTWOWYCH GOSPODARSTW ROLNYCH I ROLNICTWA
z dnia 24 października 1956 r.
w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze ciągników rolniczych.

Na podstawie art. 3 ust. 2 dekretu z dnia 10 listopada 1954 r. o przejęciu przez związki zawodowe zadań w dziedzinie wykonywania ustaw o ochronie, bezpieczeństwie i higienie pracy oraz sprawowania inspekcji pracy (Dz. U. Nr 52, poz. 260) zarządza się, co następuje:

I.

Przepisy ogólne.

§  1.
Rozporządzenie niniejsze dotyczy bezpieczeństwa i higieny pracy przy obsłudze ciągników używanych w gospodarstwach rolnych.
§  2.
1.
W charakterze kierowcy ciągnika wolno zatrudniać jedynie osoby przeszkolone w tym zakresie i posiadające prawo kierowania ciągnikiem.
2.
Kobiety posiadające kwalifikacje określone w ust. 1 mogą być dopuszczone do kierowania ciągnikiem na podstawie zezwolenia lekarza.

II.

Urządzenia ciągników.

§  3.
1.
Części pędne ciągnika powinny być w miejscach dostępnych dla pracowników osłonięte.
2.
Jeżeli kołem pasowym lub wałkiem przekaźnikowym ciągnika napędza się maszyny, koło pasowe i pas oraz wałek przekaźnikowy powinny być w miejscach dostępnych dla pracowników osłonięte.
§  4.
Ciągnik powinien posiadać elastyczne siedzenie dla kierowcy zaopatrzone w oparcie dla pleców oraz w osłony boczne. Osłony boczne siedzenia kierowcy nie mogą być usuwane w czasie ruchu ciągnika.
§  5.
Ciągnik powinien być zaopatrzony w sprawnie działające hamulce.
§  6.
Urządzenia elektryczne ciągników powinny odpowiadać pod względem budowy i utrzymania normom obowiązującym w zakresie urządzeń elektrycznych.
§  7.
Ciągnik powinien posiadać przepisowe światło z przodu i z tyłu oraz oświetlenie mechanizmów kontrolnych.
§  8.
Ciągnik powinien być zaopatrzony w odpowiednią gaśnicę.
§  9.
Ciągnik powinien być zaopatrzony w miarę możności w lusterko do obserwacji wstecz.
§  10.
Maszyny i przyczepy wolno łączyć jedynie przy pomocy sztywnych połączeń, zapobiegających najeżdżaniu maszyn i przyczep na ciągnik. Przyczepy powinny być zaopatrzone w sprawnie działające hamulce.

III.

Stan ciągników i ich kontrola.

§  11.
1.
Przed rozpoczęciem pracy ciągnika brygadzista powinien zbadać sprawność ciągnika oraz stan urządzeń ochronnych, a w szczególności stan hamulców, sprzęgieł i mechanizmu kierowniczego.
2.
W razie braku brygadzisty czynności określonych w ust. 1 dokonuje kierowca ciągnika.
§  12.
Do pracy może być użyty ciągnik, którego wszystkie części oraz urządzenia znajdują się w należytym stanie. Należy zwrócić szczególną uwagę na stan i prawidłowość działania urządzeń iskrochronnych.
§  13.
Po zakończeniu pracy należy oczyścić części zewnętrzne ciągnika ze smarów i paliwa.
§  14.
Kierowca oddając ciągnik po ukończonej zmianie swemu następcy powinien powiadomić go o dostrzeżonych usterkach ciągnika oraz sprzętu pomocniczego.

IV.

Obsługa i ruch ciągników.

§  15.
1.
Ciągniki powinny być zaopatrzone w urządzenia do dawania sygnałów dźwiękowych.
2.
Rodzaj sygnałów dźwiękowych oraz sposób ich dawania powinien być znany obsłudze ciągnika oraz obsłudze maszyn napędzanych przez ciągnik.
§  16.
Uruchomienie i zatrzymanie ciągnika, maszyny lub narzędzia powinno być poprzedzone sygnałem dźwiękowym.
§  17.
Jeżeli ciągnik porusza maszyny lub narzędzia albo ciągnie przyczepy obsługiwane przez kilku pracowników, należy wyznaczyć jednego pracownika, który daje umówione sygnały do uruchomienia i zatrzymania ciągnika.
§  18.
Przy uruchamianiu silnika rozruchowego ciągnika przez pociągnięcie sznura zabronione jest nawijanie sznura na rękę.
§  19.
Uruchamianie silnika ciągnikowego kolbą lub kierownicą powinno być dokonywane przez osoby zaznajomione z tą czynnością.
§  20.
1.
Na ciągniku podczas jego ruchu może znajdować się tylko kierowca.
2.
Na ciągniku zaopatrzonym w dodatkowe siedzenie lub stoisko może znajdować się oprócz kierowcy również pomocnik kierowcy.
3.
Na maszynach i narzędziach, przewożonych lub poruszanych za pomocą ciągnika, mogą znajdować się tylko osoby obsługujące te maszyny lub narzędzia.
4.
Zabrania się jazdy na zaczepach i dyszlach przyczep oraz na maszynach sprzężonych z ciągnikiem w miejscach nie przewidzianych konstrukcyjnie do przewozu obsługi.
§  21.
W czasie ruchu ciągnika zabronione jest wskakiwanie na ciągnik i zeskakiwanie z ciągnika oraz przechodzenie z niego na przyczepę lub maszynę towarzyszącą i odwrotnie.
§  22.
1.
Ciągnik należy prowadzić z szybkością odpowiednią do warunków pracy i terenu. Przy przewożeniu maszyn lub narzędzi na polu i w czasie ich pracy szybkość ciągnika powinna być dostosowana do szybkości, z jaką może poruszać się dana maszyna lub narzędzie.
2.
Przed ostrymi zakrętami, na stromych zboczach i na nierównym terenie, jak również przed użyciem hamulców, należy odpowiednio zwolnić jazdę ciągnika.
3.
Przy zjeżdżaniu po pochyłości ciągnik należy prowadzić z odpowiednio zmniejszoną szybkością.
4.
Zabronione jest zjeżdżanie po pochyłości przy wyłączonych biegach i zgaszonym silniku.
§  23.
1.
W czasie jazdy ciągnika w transporcie podwójne pedały hamulcowe powinny być zawsze połączone.
2.
Przy zjeżdżaniu po pochyłości kierowca powinien być przygotowany do natychmiastowego użycia hamulców.
§  24.
Kierowca prowadzący ciągnik na drogach powinien przestrzegać przepisów o ruchu pojazdów na drogach publicznych.
§  25.
1.
Kierowcy nie wolno odchodzić od ciągnika, jeśli silnik ciągnika jest w ruchu.
2.
Pozostawiając ciągnik bez dozoru kierowca powinien zatrzymać silnik i zahamować ciągnik.
3.
Gdy ciągnik znajduje się na pochyłości, należy podłożyć pod jego koła kliny lub kamienie oraz włączyć bieg pierwszy lub bieg wsteczny zależnie od tego, w jakim kierunku do pochyłości ustawiony jest ciągnik.
4.
Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio do przyczep.
§  26.
Regulowanie mechanizmów i urządzeń ciągnika oraz maszyn towarzyszących powinno być wykonywane w czasie postoju ciągnika i maszyn. Wchodzenie pod ciągnik w czasie ruchu silnika jest zabronione.
§  27.
1.
Nie wolno używać ciągnika w pobliżu miejsc, w których znajdują się wybuchowe pyły, pary lub gazy.
2.
Silników ciągników nie wolno uruchamiać w pomieszczeniach zamkniętych nie posiadających należytej wentylacji.
§  28.
Obsługiwanie ciągnika po spożyciu alkoholu oraz palenie tytoniu w czasie przebywania na ciągniku jest zabronione.

V.

Napełnianie ciągników paliwem.

§  29.
1.
Polowy punkt zaopatrywania ciągników w paliwo powinien znajdować się w odległości co najmniej 50 m od budynków, stert, postojów furmanek, maszyn i miejsc przechowywania nasion, a jego teren powinien posiadać dookoła pas ochronny zaorany o szerokości co najmniej 2 m.
2.
Palenie tytoniu i używanie ognia otwartego na terenie punktu jest zabronione. Zakaz ten powinien być podany do wiadomości pracowników przez umieszczenie odpowiednich napisów.
§  30.
Beczki z paliwem powinny być szczelnie zamknięte i przechowywane oddzielnie od smarów.
§  31.
Zbiorniki z paliwem i przewody do przetaczania paliwa powinny być szczelne.
§  32.
Otwieranie beczek z paliwem przy pomocy narzędzi lub przedmiotów mogących powodować powstawanie iskier jest zabronione. Beczki należy otwierać ostrożnie i za pomocą specjalnych kluczy do tego przeznaczonych.
§  33.
1.
Zabronione jest używanie ognia otwartego i lamp ogniowo niebezpiecznych oraz palenie tytoniu przy sprawdzaniu poziomu paliwa w beczkach, zbiornikach paliwa ciągników i naczyniach przenośnych oraz przy wlewaniu paliwa do zbiornika.
2.
W czasie napełniania zbiornika ciągnik powinien znajdować się w odległości co najmniej 15 m od składu paliwa.
3.
Zabrania się dolewania paliwa, gdy silnik ciągnika jest w ruchu.
§  34.
Po napełnieniu zbiorników paliwem płynnym należy wytrzeć części ciągnika zanieczyszczone paliwem.
§  35.
1.
W przypadku zapalenia się płynnego paliwa płomień należy gasić przy pomocy gaśnicy pianowej lub śniegowej, worka, brezentu albo przez zasypywanie płomienia ziemią.
2.
Płomienia palącej się benzyny, nafty, ropy, oleju i innych płynnych paliw nie wolno gasić wodą.

VI.

Ochrona osobista pracowników.

§  36.
Kierowca ciągnika powinien posiadać odzież specjalną obcisłą i okulary ochronne.
§  37.
Kierowca ciągnika i jego pomocnik powinni po zakończeniu pracy zdjąć odzież specjalną umyć starannie twarz i ręce, a odzież przewietrzyć. Odzież należy przechowywać w specjalnej szafce.
§  38.
Na ciągniku powinny znajdować się środki do udzielania pierwszej pomocy odpowiednio opakowane i umieszczone w skrzynce.

VII.

Przepisy końcowe.

§  39.
Przepisy niniejszego rozporządzenia powinny być podane do wiadomości pracownikom zatrudnionym przy ciągnikach, a także wywieszone w formie czytelnej i trwałej w miejscach uczęszczanych przez ogół pracowników.
§  40.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1956.51.228

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Bezpieczeństwo i higiena pracy przy obsłudze ciągników rolniczych.
Data aktu: 24/10/1956
Data ogłoszenia: 21/11/1956
Data wejścia w życie: 21/11/1956