Utworzenie i zakres działania Komisji Specjalnej do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym.

DEKRET
z dnia 16 listopada 1945 r.
o utworzeniu i zakresie działania Komisji Specjalnej do walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym. *

Art.  1.

Do rozpoznawania spraw o przestępstwa, godzące w interesy życia gospodarczego lub społecznego Państwa, a zwłaszcza o przywłaszczenie mienia społecznego, korupcję, łapownictwo, spekulację i powodowanie paniki w celu szkodzenia interesom mas pracujących - powołuje się Komisję Specjalną do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym, zwaną w dalszym ciągu niniejszego dekretu "Komisją Specjalną".

Art.  2.
(1)
Komisja Specjalna składa się z przewodniczącego, jego zastępcy i członków.
(2)
Przewodniczącego Komisji Specjalnej, jego zastępcę i członków mianuje i odwołuje Rada Państwa.
Art.  3.

Przy prezydiach wojewódzkich rad narodowych oraz prezydiach rad narodowych m. st. Warszawy i m. Łodzi działają delegatury Komisji Specjalnej.

Art.  4.

Delegatury Komisji Specjalnej składają się z przewodniczącego i członków, mianowanych i odwoływanych za zgodą Przewodniczącego Komisji Specjalnej przez prezydia wojewódzkich rad narodowych, a w m. st. Warszawie i m. Łodzi - przez prezydia rad narodowych tych miast.

Art.  5.
(1)
Komisja Specjalna i delegatury Komisji Specjalnej orzekają na wniosek prokuratora.
(2)
Komisja Specjalna i delegatury Komisji Specjalnej orzekają w składzie trzech członków.
Art.  6.

Komisja Specjalna lub delegatury Komisji Specjalnej orzekają na wniosek prokuratora również w tych przypadkach, jeżeli działanie sprawcy pozostaje w związku ze wstrętem do pracy albo stwarza niebezpieczeństwo popełnienia nadużyć lub dopuszczenia się szkodnictwa gospodarczego.

Art.  7.
(1)
Komisja Specjalna i delegatury Komisji Specjalnej mogą orzec:
a)
umieszczenie sprawcy w obozie pracy na okres nie przekraczający lat dwóch i wymierzyć grzywnę do 5.000.000 zł lub jedną z tych kar,
b)
przepadek towarów, których przestępstwo dotyczy, urządzeń przedsiębiorstwa stanowiących własność sprawcy, przedmiotów pochodzących bezpośrednio lub pośrednio z przestępstwa, a stanowiących własność sprawcy, lub narzędzi, które służyły lub były przeznaczone do popełnienia przestępstwa,
c)
zamknięcie przedsiębiorstwa, pozbawienie uprawnień handlowych i przemysłowych oraz prawa do zajmowania lokalu użytkowego,
d)
zakaz pobytu sprawcy w województwie jego dotychczasowego miejsca zamieszkania na okres do lat pięciu.
(2)
Orzekając grzywnę, Komisja Specjalna lub delegatury Komisji Specjalnej mogą według swego uznania zamienić karę grzywny w razie jej nieściągalności na obóz pracy na okres nie przekraczający lat dwóch, niezależnie od orzeczonego już skierowania sprawcy do obozu pracy.
(3)
Kto narusza zakaz pobytu, orzeczony w myśl ust. (1) lit. d), może być przez Komisję Specjalną lub delegaturę Komisji Specjalnej skierowany do obozu pracy na okres do lat dwóch.
Art.  8.

W razie wydania orzeczenia, nakazującego umieszczenie w obozie pracy, Komisja Specjalna lub delegatura Komisji Specjalnej może zaliczyć na poczet okresu pozbawienia wolności całkowicie lub częściowo okres tymczasowego aresztowania.

Art.  9.

Postępowanie, dotyczące skierowania sprawcy do obozu pracy, toczy się bez udziału obrońcy.

Art.  10.

Wykonanie orzeczeń Komisji Specjalnej i delegatur Komisji Specjalnej zarządza prokurator.

Art.  11.
(1)
Orzeczenia Komisji Specjalnej lub delegatur Komisji Specjalnej są ostateczne; od orzeczeń tych nie służy środek prawny.
(2)
Komisja Specjalna może w trybie nadzoru zmienić orzeczenie, wydane przez delegaturę Komisji Specjalnej oraz zastrzec do swego wyłącznego rozpoznania niektóre rodzaje spraw lub orzekanie o umieszczeniu sprawcy w obozie pracy.
(3)
Na wniosek Generalnego Prokuratora Rzeczypospolitej Komisja Specjalna w rozszerzonym składzie, wyznaczonym przez Przewodniczącego Komisji Specjalnej, może w trybie nadzoru zmienić orzeczenie Komisji Specjalnej, wydane na podstawie art. 5 ust. (2).
(4)
Generalny Prokurator Rzeczypospolitej może zgodnie z przepisami kodeksu postępowania karnego o wykonaniu kary zarządzić przedterminowe zwolnienie osoby osadzonej w obozie pracy, udzielić przerwy w odbywaniu kary lub też w porozumieniu z Przewodniczącym Komisji Specjalnej odroczyć jej wykonanie. Przedterminowe zwolnienie może nastąpić po odbyciu przez osobę osadzoną w obozie pracy co najmniej jednej trzeciej części orzeczonego okresu.
Art.  12.
(1)
Budżet Komisji Specjalnej jest budżetem Rady Państwa.
(2)
Wewnętrzną organizację, sposób urzędowania oraz tryb postępowania Komisji Specjalnej, w szczególności w zakresie przepisów w przedmiocie podejmowania postanowień Komisji Specjalnej, ustali Rada Państwa.
Art.  13.

Wykonanie niniejszego dekretu porucza się Prezesowi Rady Ministrów oraz Ministrom: Sprawiedliwości, Obrony Narodowej i Bezpieczeństwa Publicznego - każdemu we właściwym zakresie działania.

Art.  14.

Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

* Tekst jednolity uwzględnia zmiany wynikające z ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. (Dz.U.50.38.350) zmieniającej nin. dekret z dniem 2 października 1950 r. oraz z przepisów prawnych ogłoszonych przed dniem ogłoszenia niniejszego jednolitego tekstu, z zastosowaniem nowej, ciągłej numeracji jednostek redakcyjnych.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1950.41.374 t.j.

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Utworzenie i zakres działania Komisji Specjalnej do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym.
Data aktu: 16/11/1945
Data ogłoszenia: 19/09/1950
Data wejścia w życie: 07/12/1945