Zm.: prawo o ustroju sądów powszechnych.

USTAWA
z dnia 27 kwietnia 1949 r.
o zmianie prawa o ustroju sądów powszechnych.

Art.  1.

W prawie o ustroju sądów powszechnych wprowadza się następujące zmiany:

1)
art. 4 otrzymuje brzmienie:

"Art. 4. Minister Sprawiedliwości może w drodze rozporządzenia tworzyć w sądach okręgowych osobne wydziały dla nieletnich (sądy dla nieletnich).";

2)
art. 5 otrzymuje brzmienie:

"Art. 5. § 1. W wypadkach, wskazanych w ustawach, sądy powszechne orzekają z udziałem ławników.

§ 2. Ławnicy w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko ustawom; przy orzekaniu mają prawa i obowiązki sędziów.

§ 3. Prezes sądu powołuje ławników z listy, ustalonej przez prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej.

§ 4. Minister Sprawiedliwości określi w drodze rozporządzenia szczegółowy tryb powoływania ławników oraz ich prawa i obowiązki.";

3)
art. 7 otrzymuje brzmienie:

"Art. 7. Minister Sprawiedliwości może zarządzić odbywanie poza siedzibą sądu stałych roków sądów apelacyjnych, okręgowych i grodzkich.";

4)
w art. 18 skreśla się wyrazy: "i od postanowień sędziów śledczych.";
5)
dotychczasowa treść art. 21 staje się art. 22, a art. 21 otrzymuje brzmienie:

"Art. 21. W przypadkach, wskazanych w ustawach, sądy okręgowe orzekają w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ławników.";

6)
art. 24 uchyla się;
7)
w art. 34 dodaje się zdanie w brzmieniu:

"Przepis art. 21 stosuje się odpowiednio.";

8)
art. 37 otrzymuje brzmienie:

"Art. 37. § 1. Sąd Najwyższy rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń sądów apelacyjnych, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, oraz w wypadkach, wskazanych w ustawach - środki odwoławcze od orzeczeń sądów okręgowych; nadto Sąd Najwyższy orzeka w innych sprawach, przekazanych mu przez ustawy.

§ 2. Sąd Najwyższy na wniosek Ministra Sprawiedliwości lub Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego ustala na zgromadzeniu ogólnym wytyczne wymiaru sprawiedliwości.

§ 3. Wytyczne te mogą w szczególności określać konkretne zadania wymiaru sprawiedliwości i sposób ich spełniania stosownie do warunków społecznych, gospodarczych i politycznych Polski Ludowej w granicach obowiązujących ustaw.

§ 4. Uchwalone przez Sąd Najwyższy wytyczne wymiaru sprawiedliwości Minister Sprawiedliwości ogłasza w Dzienniku Urzędowym Ministerstwa Sprawiedliwości.

§ 5. Naruszenie przez sąd ogłoszonych wytycznych wymiaru sprawiedliwości stanowi uchybienie, które może być podstawą środka odwoławczego.";

9)
w art. 52 § 2 skreśla się wyrazy: "oraz zastępców sędziów śledczych.";
10)
art. 53 uchyla się;
11)
w art. 57 § 3 skreśla się zdanie końcowe, zaczynające się od wyrazów: "Sędziów śledczych";
12)
art. 294 i 295 uchyla się.
Art.  2.

Uchyla się:

1)
rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 15 lipca 1927 r. o sędziach śledczych do spraw wyjątkowego znaczenia (Dz. U. R. P. Nr 69, poz. 611),
2)
dekret z dnia 15 sierpnia 1944 r. o wprowadzeniu sądów przysięgłych (Dz. U. R. P. Nr 2, poz. 7),
3)
dekret z dnia 23 października 1944 r. o powoływaniu i ukonstytuowaniu ławy przysięgłych (Dz. U. R. P. Nr 9, poz. 47).
Art.  3.

Do czasu wydania rozporządzenia, przewidzianego w art. 5 § 4 prawa o ustroju sądów powszechnych, stosuje się odpowiednio dotychczasowe przepisy o trybie powoływania ławników oraz o ich prawach i obowiązkach z tym, że prezes sądu apelacyjnego może powoływać do składu orzekającego w sądzie apelacyjnym osoby z listy ławników sądu okręgowego.

Art.  4.

W ciągu trzech lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy Minister Sprawiedliwości może w drodze rozporządzenia tworzyć i znosić sądy apelacyjne, okręgowe i grodzkie oraz ustalać ich okręgi i siedzibę.

Art.  5.

Wykonanie niniejszej ustawy porucza się Ministrowi Sprawiedliwości.

Art.  6.

Ustawa niniejsza wchodzi w życie z dniem 1 lipca 1949 r. z wyjątkiem przepisu art. 4, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Prezydent podpisał ustawę doprecyzowującą termin wypłaty ekwiwalentu za urlop

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje podpisana przez prezydenta nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Od 7 stycznia mniej formalności budowlanych, więcej budowli bez zgłoszenia i bez pozwolenia

W dniu 7 stycznia wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która ma przyspieszyć proces budowlany i uprościć go. W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Nowe przepisy wprowadzają też ułatwienia dla rolników oraz impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Zmiany przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora.

Agnieszka Matłacz 06.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1949.32.237

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Zm.: prawo o ustroju sądów powszechnych.
Data aktu: 27/04/1949
Data ogłoszenia: 19/05/1949
Data wejścia w życie: 01/07/1949, 19/05/1949