Odpowiedzialność oficerów za działalność w związku z kampanią wojenną 1939 r. oraz kampanią wojenną we Francji i odwrotem wojsk polskich z Francji do innych krajów.

DEKRET
PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ
z dnia 30 listopada 1939 r.
o odpowiedzialności oficerów za działalność w związku z kampanią wojenną 1939 r. oraz kampanią wojenną we Francji i odwrotem wojsk polskich z Francji do innych krajów 1

Na podstawie art. 63 ust. (1) ustawy konstytucyjnej stanowię, co następuje:
Art.  1.
(1) 2
Dla rozpatrywania zarzutów, stawianych oficerom z powodu ich działalności w związku z kampanią wojenną 1939 r. oraz kampanią wojenną we Francji i odwrotem wojsk polskich z Francji do innych krajów, w szczególności zaś zarzutów opuszczenia swej jednostki, zaniedbania obowiązków dowódcy, zaprzepaszczenia sprzętu wojennego, przywłaszczenia mienia państwowego oraz dla ustalenia w tym zakresie stopnia ich odpowiedzialności, tworzy się Wojskowy Trybunał Orzekający.
(2)
Wojskowy Trybunał Orzekający nazywany będzie w dalszych przepisach niniejszego dekretu "Trybunałem".
Art.  2.
(1)
Trybunał składa się z przewodniczącego, zastępcy przewodniczącego oraz sześciu członków i trzech zastępców.
(2)
Trybunał ma swą siedzibę w miejscu pobytu Ministerstwa Spraw Wojskowych.
Art.  3.
(1)
Przewodniczącego Trybunału oraz jego zastępcę powołuje Minister Spraw Wojskowych z pośród oficerów korpusu generałów, pozostałych zaś członków Trybunału z pośród oficerów sztabowych.
(2)
W skład Trybunału może wchodzić tylko oficer pozostający w czynnej służbie wojskowej.
Art.  4.

Członkowie Trybunału sprawują ten urząd honorowo, niezależnie od swych właściwych czynności służbowych.

Art.  5.
(1)
Trybunał orzeka w składzie przewodniczącego lub jego zastępcy i dwóch losem wybranych członków.
(2)
Jeżeli członek Trybunału nie może pełnić swych czynności, w miejsce jego wstępuje zastępca najstarszy stopniem, starszeństwem i kolejnością.
(3)
Decyzje Trybunału zapadają w postaci orzeczeń.
Art.  6.

W postępowaniu przed Trybunałem stosuje się odpowiednio przepisy statutu oficerskich sądów honorowych, jeżeli dekret niniejszy nie stanowi inaczej.

Art.  7.
(1)
Wszczęcie postępowania przed Trybunałem zarządza przewodniczący na podstawie zlecenia Ministra Spraw Wojskowych lub na prośbę zainteresowanego oficera, zlecając przeprowadzenie postępowania przygotowawczego wyznaczonemu przez siebie członkowi Trybunału.
(2)
Prowadzącemu postępowanie członkowi Trybunału przysługują w zakresie przedsiębranych czynności uprawnienia wojskowego sędziego honorowego.

Postępowanie przygotowawcze jest tajne.

Art.  8.
(1)
Oficer, którego sprawa jest przedmiotem postępowania przed Trybunałem, winien złożyć odpowiednie sprawozdanie na piśmie. W miarę potrzeby i możliwości należy go wezwać w celu osobistego przesłuchania.
(2)
Niezłożenie sprawozdania względnie niestawiennictwo nie wstrzymuje postępowania.
Art.  9.

Po ukończeniu postępowania przygotowawczego członek Trybunału, prowadzący je, ujmuje jego wyniki w formę referatu, zawierającego ustalenie stanu faktycznego, i przedstawia przewodniczącemu Trybunału.

Art.  10.

Przewodniczący po zapoznaniu się z treścią referatu bądź zwraca sprawę prowadzącemu postępowanie przygotowawcze członkowi Trybunału w celu uzupełnienia postępowania, bądź też zarządza przeprowadzenie rozprawy.

Art.  11.

Stawiennictwo na rozprawę oficera, którego sprawa ma być rozpatrywana, nie jest obowiązkowe, chyba, że Trybunał postanowi inaczej. Niestawienie się wezwanego na rozprawę oficera nie wstrzymuje postępowania.

Art.  12.
(1)
Rozprawę rozpoczyna referat członka Trybunału, który prowadził postępowanie przygotowawcze.
(2)
Rozprawa jest tajna.
Art.  13.

Po przeprowadzeniu rozprawy Trybunał wydaje orzeczenie, które jest ostateczne.

Art.  14.

W orzeczeniu Trybunał postanawia:

a)
uwolnić zainteresowanego od stawianych mu zarzutów, albo
b)
wstrzymać postępowanie i przekazać sprawę właściwym władzom sądowym z uwagi na to, że w czynach, będących przedmiotem postępowania, mieszczą się znamiona przestępstwa, albo
c)
wstrzymać postępowanie i przekazać sprawę właściwemu oficerskiemu sądowi honorowemu, jeżeli czyn stanowi naruszenie honoru oficerskiego, albo
d)
uznać, że dany oficer nie może ze względu na charakter udowodnionych mu czynów lub zaniedbań pełnić czynnej służby wojskowej.
Art.  15.

Sprawy karne i honorowe, wszczęte w następstwie orzeczenia Trybunału (art. 14 lit. b) i c)) przesyła się po zakończeniu Trybunałowi do dalszego postępowania.

Art.  16.

Wykonanie dekretu niniejszego powierza się Ministrowi Spraw Wojskowych.

Art.  17.

Dekret niniejszy wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

1 Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 dekretu z dnia 6 sierpnia 1940 r. (Dz.U.40.12.31) zmieniającego nin. dekret z dniem 21 sierpnia 1940 r.
2 Art. 1 ust. (1) zmieniony przez art. 1 pkt 2 dekretu z dnia 6 sierpnia 1940 r. (Dz.U.40.12.31) zmieniającego nin. dekret z dniem 21 sierpnia 1940 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1939.103.1007

Rodzaj: Dekret
Tytuł: Odpowiedzialność oficerów za działalność w związku z kampanią wojenną 1939 r. oraz kampanią wojenną we Francji i odwrotem wojsk polskich z Francji do innych krajów.
Data aktu: 30/11/1939
Data ogłoszenia: 06/12/1939
Data wejścia w życie: 06/12/1939