Wykonanie ustawy z dnia 9 marca 1923 r. w przedmiocie zmiany w przepisach o państwowym podatku dochodowym, obowiązującym na zasadzie ustawy z dnia 4 kwietnia 1922 r. i ustawy z dnia 16 lipca 1920 r.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA SKARBU
z dnia 5 kwietnia 1923 r.
celem wykonania ustawy z dnia 9 marca 1923 r. (Dz. U. R. P. № 35, poz. 228) w przedmiocie zmiany w przepisach o państwowym podatku dochodowym, obowiązującym na zasadzie ustany z dnia 4 kwietnia 1922 r. (Dz. U. R. P. № 29, poz. 232) i ustawy z dnia 16 lipca 1920 r. (Dz. U. R. P. № 82, poz. 550).

Na podstawie art. 27 ustawy z dnia 9 marca 1923 r. (Dz. U. R. P. № 35, poz. 223) w przedmiocie zmiany w przepisach o państwowym podatku dochodowym, obowiązującym na zasadzie ustawy z 4 kwietnia 1922 r. (Dz. U. R. P. № 29, poz. 232) i ustawy z dnia 16 lipca 1920 r. (Dz. U. R. P. № 82, poz. 550) zarządza się; co następuje;
Do art. 3 ustawy.
§  1.
Art 3 ustawy z dnia 9 marca 1923 r. (Dz. U. R. P. № 35, poz. 228) uzupełnia ustąp 5 art. 10 ustawy z dnia 16 lipca 1920 r. (Dz. U. R. P. № 82, poz. 550) nowym przepisem, mocą którego kwoty wpłacone tytułem, nadzwyczajnej daniny państwowej oraz tytułem podatku od wzbogacenia się, które ujawniło się przez nabycie nieruchomości i przez spłatę długów hipotecznych, nie stanowią pozycji potrącalnych od ogólnego dochodu.

Nadto art. 3 ustawy wprowadza do art. 10 ustawy z dn. 15 lipca 1920 r. nowy ustąp 6, zawierający przepis, w myśl którego od ogólnego dochodu spółdzielni, dziczejących z mocy ustawy z dnia 29 października 1920 r. (Dz. U. R. P. № 111, poz. 733), należy potrącać kwoty, przelane do funduszów, nie podlegających wedle statu spółdzielni podziałowi między członków.

Do art. 4 ustawy.

§  2.
Art. 4 ustawy zawiera nowy przepis, dotyczący ustalenia dochodu z drobnej własności gruntowej.

W myśl tego przepisu przy obliczaniu ogólnego dochodu z gospodarstw rolnych poniżej 15 ha, położonych w odległości ponad 5 kim. od granicy miast z ludnością wyżej 100.000 mieszkańców, przyjmuje się dochód w wysokości nie przekraczającej wartości 2 centnarów metrycznych żyta z jednego morga gruntu po cenach przeciętnych z r. 1922.

Ponieważ wedle danych Głównego Urzędu Statystycznego przeciętna cena żyta w r. 1922 wynosiła 17.500 mk. za 1 centnar metryczny, przeto właściciele gospodarstw rolnych, o których wyżej mowa, nie będą podlegali na rok podatkowy 1923 podatkowi dochodowemu, o ile obok dochodów z gruntów nie posiadali w r. 1922 innego źródła dochodu (zakład przemysłowy, handel, rzemiosło, pośrednictwo, odnajem mieszkań letnikom i t. p.), względnie, o ile dochody z tych innych źródeł łącznia z dochodami z gruntu nie przewyższały wolnej od podatku kwoty dochodu dwóch miljonów marek.

Wyrażenie "gospodarstw rolnych" należy rozumieć w znaczeniu zwykłych gospodarstw, produkujących zboża i rośliny okopowe; nie zalicza się do nich ferm mleczarskich, pasiek, sadów, ogrodów warzywnych, hodowli roślin technicznych i lekarskich i t. p., lubo z rolą związanych, lecz posiadających charakter przemysłowy.

Do art. 7 ustawy.

§  3.
Zawarta w art. 7 ustawy skala podatku dochodowego służy:
1)
do wyznaczania stawek podatkowych, przypadających od ogólnego dochodu, osiągniętego przez płatnika ze wszystkich źródeł, z wyjątkiem uposażeń służbowych, emerytur i wynagrodzeń za najemną prace;
2)
do określania stopy procentowej podatku, przypadającego od uposażeń służbowych, emerytur i wynagrodzeń za najemną pracę, przekraczających 52.000.000 mk. W tym ostatnim wypadku podatek oblicza się według obniżonej o 2% stopy procentowej odpowiedniego stopnia dochodu.

Przykłady ad 2):

I. Wypłaca się pracownikowi miesięcznie uposażenie w kwocie 5.000.000 mk.
Wysokość tego uposażenia, obliczona w stosunku rocznym (5.000.000 X 12) wynosi 60.000.000 "
Obniżona o 2% stopa procentowa od rocznego dochodu 36 stopnia skali z art. 7 ustawy wynosi 14,3%. Służbodawca potrąca zatem przy wypłacie wspomnianych 5.000.000 mk. podatek w kwocie 715.000 "
II. Wypłaca się pracownikowi miesięcznie uposażenie w kwocie 15.000.000 "
Wysokość tego uposażenia, obliczona w stosunku rocznym (15.000.000 X 12), wynosi 180.000.000 "
Przypadająca według skali z art. 7 ustawy stopa procentowa 26,5%, obniżona o 2%, wynosi 24,5%. Służbodawca potrąca zatem przy wypłacie wspomnianych 15.000.000 mk 3.675.000 "

Do art. 8 ustawy.

§  4.
Art. 7 ustawy z dnia 4 kwietnia 1922 r. o tyle został zmieniony, że kwotę dochodu 20.000 mk., uzasadniającą obowiązek opłacania specjalnego podatku od tantjem prze:: osoby osiągające dochód, określony w art. 18 ustawy z dnia 16 lipca 1920 r., podwyższono do 200.000 mk., minimum zaś specjalnego podatku od tantiem ma wynosić zamiast 1.000 mk. - 26.000 mk.

Przykład:

Dochód podlegający opodatkowaniu 20.000.000 mk.
Podatek dochodowy 1.540.000 "
W dochodzie tym, oprócz dochodu z innych źródeł, mieszczą się tantjemy (art. 18 ustawy z 16 lipca 1920 r.)
przyznane podatnikowi w następujących sumach:
1) w instytucji A 500.000 "
2) w instytucji B 3.000.000 "
Powołana instytucie winny przeto obliczyć i pobrać specjalny podatek od tantjem w następujących kwotach:
ad) 1) od 500.000 mk 26.000 "
ponieważ w skali art. 7 ustawy niema odpowiedniej stawki.
ad) 2 od 3.000.000 mk. 50% stawki, przypadającej według skali art. 7 ustawy, t. j. 35.200 "'

Do art. 12 ustawy.

§  5.
Osoby wymienione w art. 12 ustawy są zwolnione od obowiązku składania zeznań o dochodzie a są do tego obowiązane tylko wtedy, gdy otrzymają osobne wezwanie władzy podatkowej lub przewodniczącego komisji szacunkowej.

Takie wezwania na formularzu według przepisanego wzoru winny być wystosowywane w wypadkach, gdy władza wymiarowa na podstawie posiadanych materjałów przyjdzie do przekonania, że dochód roczny danego podatnika, osiągnięty w czasie miarodajnym, przekracza 2.000.000 mk. Do wezwania winien być dołączony przepisany formularz zeznania o dochodzie.

Do art. 14 ustawy.

§  6.
Art. 14 wprowadza zmianą w części trzeciej art. 69 ustawy z dnia 16 lipca 1920 r. pod tym wzglądem, że protest przewodniczącego komisji szacunkowej nie wstrzymuje wykonania uchwały komisji i płatnik obowiązany jest zapłacie w przepisanym terminie podatek w kwocie uchwalonej przez komisję.

Do art. 16 i 18 ustawy.

§  7.
Art. 16 w związku z. art. 18 ustawy postanawia, że płatnicy obowiązani do składania zeznań o dochodzie, a więc płatnicy bezwzględnie do tego obowiązani, jak również ci z pośród płatników wymienionych w art. 12 ustawy z dnia 9 marca 1923 r., którzy zostali wezwani przez władzę podatkową, względnie przewodniczącego komisji do złożenia zeznania o dochodzie, - winni wpłacić do kas skarbowych wprost lub za pośrednictwem Pocztowej Kasy Oszczędności połowę podatku, przypadającego według skali z art. 7 ustawy od zeznanego dochodu.

Płatnicy bezwzględnie obowiązani do składania zeznań mają uiścić 'połowę podatku w terminie, oznaczonym w części drugiej art. 50 ustawy z dnia 16 lipca 1920 r., względnie w art. 13 ustawy z dnia 9 marca 1923 r., płatnicy zaś wezwani do składania zeznań w mysi. § 5 niniejszego rozporządzenia, najpóźniej w ciągu 30 dni, licząc od następnego dnia po otrzymaniu wezwania. Wpłata połowy podatku winna być dokonana przed złożeniem zeznania o dochodzie, a, dowód uskutecznionej zapłaty w oryginale lub też w odpisie winien być dołączony do zeznania.

Termin płatności reszty podatku dla płatników, obowiązanych do składania zeznań, tudzież dla tych płatników z pośród wymienionych w art. 12 ustawy, którzy zostali indywidualnie wezwani do składania zeznań, przypada na dzień 1 listopada roku podatkowego.

Kwoty podatku, nieuiszczone w terminach wyżej oznaczonych, będą ściągnięte przymusowo za pobraniem kar za zwłokę w wysokości 10% miesięcznie.

W razie, gdy płatnik, obowiązany do złożenia zeznania o dochodzie, takiego zeznania nie złożył,- kary za zwłokę z powodu nieuiszczenia podatku w myśl części drugiej niniejszego paragrafu mają być pobrane od połowy podatku, wymierzonego przez komisję szacunkową.

Jeżeli płatnik złożył zeznanie i wpłacił połowę podatku, przypadającego od zeznanego dochodu, a wskutek odmiennego oszacowania dochodu przez komisję szacunkową podatek uległ podwyższeniu w stosunku do podatku, obliczonego przez płatnika, - wówczas nie należy doliczać kar za zwłokę od różnicy między połową podatku wymierzonego przez komisję, a kwotą podatku wpłaconego przez płatnika przy składaniu zeznania. Natomiast, gdy zostanie udowodnione, że płatnik ten świadomie, celem uchylenia się od obowiązku podatkowego, złożył zeznanie o dochodzie niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, należy pociągnąć go do odpowiedzialności karnej w myśl art. 99 ustawy z dnia. 16 lipca 1920 r.

Do art. art. 21, 24 i części drugiej art. 26 ustawy.

§  8.
Z uwagi na postanowienia art. 2-1 ustawy skala podatkowa, podana w art. 21 ustawy, jest ruchomą i w brzmieniu zawartem w ustawie obowiązuje tylko na pierwszy kwartał roku podatkowego 1923. Poczynając od drugiego kwartału kalendarzowego roku podatkowego 1923, Minister Skarbu ustala wykładnik, o którym mowa w art. 24 ustawy, i, uwzględniając przytem postanowienia czyści drugiej art. 26 ustawy, podaje do publicznej wiadomości odrębnem rozporządzeniem na każdy kwartał kalendarzowy skalę, według której należy w danym kwartale kalendarzowym potrącać podatek od dochodów z uposażeń służbowych, emerytur i wynagrodzeń za najemną pracę.

Do art. 22 ustawy.

§  9.
Art. 22 wprowadza nowy przepis, w myśl którego należności podatku dochodowego, płatne:

a) w dniu 1 listopada roku podatkowego (art. 16 ustawy), względnie b) w terminie późniejszym, przewidzianym w art. 22 ustawy z. 4 kwietnia 1922 r., w wypadkach, gdy nakazy płatnicze doręczone zostały po 15 października roku podatkowego, tudzież c) w terminie, wyznaczonym w art. 83 ustawy z dnia 16 lipca 1920 r. dla płatników wymienionych w części drugiej art. 75 i w art. 77 tejże ustawy, - winny być zapłacone w takiej wysokości, jaka wypadnie z pomnożenia wymierzonego podatku przez wykładnik, wyrażający wzrost przeciętnych cen hurtowych w pierwszej połowie roku podatkowego w porównaniu z przeciętnemi cenami hurtowemi w roku, poprzedzającym rok podatkowy.

Wysokość tego wykładnika zostanie przez Ministra Skarbu podana do wiadomości publicznej i władz podatkowych przed 1 sierpnia każdego roku podatkowego.

Do art. 23 ustawy.

§  10.
Pomnożeniu przez wykładnik wzrostu cen hurtowych nie podlegają kwoty podatku, przypadające na rok podatkowy i w tymże roku wpłacone przed upływem ustawowego terminu, wyznaczonego do składania zeznań, względnie przed upływem 30-dniowego terminu, wymienionego w ostatniej części art. 16 ustawy.

Przykłady:

I. Przypadający od zeznanego dochodu w kwocie 4.000.000 marek podatek według skali art. 7 ustawy wynosi 114.400 mk.
Podatnik wpłacił przed upływem terminu, wyznaczonego do składania zeznań, połowę podatku, t. j. 57.200 "
Komisja ustaliła dochód podatnika zgodnie z zeznaniem, zatem podatek, przypadający do zapłaty w ustawowym terminie płatności wymierzonego podatku, wynosi po przemnożeniu kwoty 57.200 mk. przez wykładnik wzrostu cen hurtowych, o ile jego wysokość zostanie ustalona jako "2" 114.400 "
II. Przypadający od zeznanego dochodu w kwocie 4.000.000 marek podatek według skali art. 7 ustawy wynosi 114.400 "
Podatnik wpłacił przed upływem terminu, wyznaczonego do składania zeznań, połową podatku, t. j. 57.200 "
Komisja ustaliła dochód podatnika na kwotę 6.000.000 marek, od którego przypada podatek w kwocie 211.200 "
Ponieważ podatnik w terminie, wyznaczonym do składania zeznań, wpłaci! połową podatku w kwocie 57.200 mk., zatem w ustawowym terminie płatności wymierzonego podatku pozostaje do zapłaty podatek 154.000 mk., przemnożony przez wykładnik wzrostu cen hurtowych "2", w kwocie 308.000 mk.
III. Przypadający od zeznanego dochodu w kwocie 4.000.000 marek podatek według skali art. 7 ustawy wynosi 114.400 mk.
Podatnik nie wpłacił wcale połowy przypadającego podatku od zeznanego dochodu.
Komisja ustaliła dochód zgodnie z zeznaniem.
Do zapłaty w ustawowym terminie płatności wymierzonego podatku przypada cały powyższy podatek, przemnożony przez wykładnik wzrostu cen hurtowych "2", t. j.... 228.800 mk.
Nadto podatnik będzie pociągnięty do zapłaty 10% kary za zwłokę od niewpłaconej połowy podatku, przypadającej do zapłaty w kwocie 57.200 mk. stosownie do zeznanego dochodu. Karę za zwłokę należy w tym wypadku pobrać za czas od piętnastego dnia po upływie terminu, wyznaczonego do złożenia zeznania, - do ustawowego terminu płatności wymierzonego podatku.
IV. Podatnik nie złożył w terminie zeznania lub złożył je po upływie terminu, a na poczet podatku nie wpłacił żadnej kwoty.
Komisja ustaliła dochód w wysokości 10.000.000 mk.
Przypadający od tego dochodu podatek według skali art. 7 wynosi 410.000 mk.
Płatnik obowiązany jest w ustawowym terminie płatności wymierzonego podatku wpłacić powyższy podatek, przemnożony przez wykładnik wzrostu cen hurtowych "2", t. j. w kwocie 820.000 mk.
a nadto 10% karę za zwłokę od połowy wymierzonego podatku, t. j. od 205.000 mk. za czas od 15 dnia po upływie terminu, wyznaczonego do złożenia zeznania - do ustawowego terminu płatności wymierzonego podatku.
V. Płatnik, dla którego według doręczonego wezwania 30-dniowy termin do złożenia upłynął dnia 1 sierpnia - złożył wymagane zeznanie dopiero w dniu 1 września i w tym samym dniu wpłacił całą należność podatkową, przypadającą od zeznanego dochodu 4.000.000 mk. w kwocie 114.400 mk.
Komisja ustaliła dochód podatnika na kwotą 8.000.000 mk. od którego przypada podatek w kwocie. 295.200 mk.
W ustawowym terminie płatności wymierzonego podatku należy pobrać wymierzony podatek 295.200 mk., przemnożony przez wykładnik "2", t. j. 590.400 mk. po potrąceniu wpłaconej już na poczet podatku kwoty 114.400 mk. czyli 476.000 mk.
Nadto od połowy wymierzonego podatku, t. j. od kwoty (295.200:2) 147.600 marek należy pobrać 10% kary za zwłokę za czas od dnia 15 sierpnia do 15 września, zaś od 15 września aż do ustawowego terminu płatności wymierzonego podatku 10% kary za zwłokę od różnicy między połową wymierzonego podatku 147.600 mk., a kwotą 114.400 mk. wpłaconą 1 września na poczet podatku, t. j. od kwoty 33.200 mk.
§  11.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą obowiązującą od 1 stycznia 1923 roku.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1923.40.278

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Wykonanie ustawy z dnia 9 marca 1923 r. w przedmiocie zmiany w przepisach o państwowym podatku dochodowym, obowiązującym na zasadzie ustawy z dnia 4 kwietnia 1922 r. i ustawy z dnia 16 lipca 1920 r.
Data aktu: 05/04/1923
Data ogłoszenia: 16/04/1923
Data wejścia w życie: 16/04/1923, 01/01/1923