Publikacja wniosku o rejestrację nazwy zgodnie z art. 50 ust. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych
Publikacja wniosku o rejestrację nazwy zgodnie z art. 50 ust. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych(C/2025/2296)
JEDNOLITY DOKUMENT
"Κρήτη / Kriti"
Nr UE: PGI-GR-02793 - 28.7.2021
ChNP () ChOG (X)
1. Nazwa lub nazwy
"Κρήτη / Kriti"
2. Państwo członkowskie lub państwo trzecie
Grecja
3. Opis produktu rolnego lub środka spożywczego
3.1. Typ produktu
Klasa 1.5. Oleje i tłuszcze (masło, margaryna, oleje itp.)
Kod Nomenklatury scalonej
- 15 - TŁUSZCZE I OLEJE POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO, ROŚLINNEGO LUB MIKROBIOLOGICZNEGO ORAZ PRODUKTY ICH ROZKŁADU; GOTOWE TŁUSZCZE JADALNE; WOSKI POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO LUB ROŚLINNEGO
3.2. Opis produktu, do którego odnosi się nazwa podana w pkt 1
Oliwę z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia "Κρήτη / Kriti" produkuje się z owoców uprawianych w regionie Kreta, z których co najmniej 90 % stanowi odmiana Koroneiki lub Tsunati, lub ich połączenie, natomiast maksymalnie 10 % mogą stanowić inne odmiany, głównie Thrumba.
Właściwości chemiczne:
- kwasowość (wartość procentowa masy kwasu oleinowego): < 0,6;
- współczynnik ekstynkcji K270: < 0,15;
- współczynnik ekstynkcji K232: < 2,00;
- zmienność współczynnika ekstynkcji delta-K: < 0;
- liczba nadtlenkowa (meq aktywnego tlenu/kg): < 15.
Właściwości organoleptyczne (mediana właściwości):
- owocowość: > 2,5;
- gorycz: > 1,0;
- ostrość: > 1,0;
- wady: 0,0.
Właściwości fizyczne i chemiczne (niska kwasowość, niskie współczynniki ekstynkcji, niska liczba nadtlenkowa, bogaty owocowy aromat i smak oraz klarowna, jasnozielona barwa) oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia "Κρήτη / Kriti" stanowią specyfikację produktu i mają zastosowanie podczas butelkowania.
3.3. Pasza (wyłącznie w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego) i surowce (wyłącznie w odniesieniu do produktów przetworzonych)
Oliwę z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia "Κρήτη / Kriti" produkuje się z owoców, z których co najmniej 90 % stanowi odmiana Koroneiki lub Tsunati, lub ich połączenie, natomiast maksymalnie 10 % mogą stanowić inne odmiany, głównie Thrumba.
3.4. Poszczególne etapy produkcji, które muszą odbywać się na określonym obszarze geograficznym
Owoce przeznaczone do produkcji oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia "Κρήτη/Kriti" należy uprawiać i tłoczyć na określonym obszarze geograficznym.
3.5. Szczegółowe zasady dotyczące krojenia, tarcia, pakowania itp. produktu, do którego odnosi się zarejestrowana nazwa
Oliwę z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia "Κρήτη / Kriti" przechowuje się w zbiornikach na etapie normalizacji przed pakowaniem i pakuje wyłącznie na określonym obszarze w celu zachowania właściwości, którym produkt zawdzięcza swoją renomę, a które mogą ulec pogorszeniu pod wpływem światła, tlenu i wysokich temperatur. Wpływ takich czynników może powodować utlenianie oliwy. Procedury dekantacji i transportu zwiększają prawdopodobieństwo narażenia oliwy na działanie tlenu, powstaje też ryzyko, że powietrze przedostanie się do oliwy w wyniku zastosowania pomp. W procesie dekantacji jakość oliwy może również ulec pogorszeniu przez wchłanianie zapachów z otoczenia. Fakt, że Kreta jest wyspą, a produkty transportuje się drogą morską, wydłuża czas transportu, a w rezultacie zwiększa prawdopodobieństwo pogorszenia jakości oliwy. Podczas transportu jakość może się pogorszyć w dalszym stopniu w wyniku działania wysokich temperatur.
3.6. Szczegółowe zasady dotyczące etykietowania produktu, do którego odnosi się zarejestrowana nazwa -
4. Zwięzłe określenie obszaru geograficznego
Produkt będący przedmiotem wniosku należy produkować wyłącznie w regionie Kreta, który obejmuje jednostki regionalne: Chania, Retimno, Heraklion i Lasiti oraz wszystkie ich gminy i społeczności lokalne.
5. Związek z obszarem geograficznym
Wniosek o rejestrację nazwy "Κρήτη / Kriti" opracowano na podstawie cech jakości produktu, które są związane ze środowiskiem geograficznym, czynnikiem ludzkim i renomą produktu.
Właściwości organoleptyczne i chemiczne oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia "Κρήτη / Kriti" obejmują niską kwasowość, niskie współczynniki ekstynkcji, niską liczbę nadtlenkową, bogaty owocowy aromat i smak oraz klarowną, jasnozieloną barwę.
Związek między oliwą z oliwek "Κρήτη / Kriti" a środowiskiem opiera się na warunkach geograficznych, glebowych i klimatycznych oraz czynnikach społecznohistorycznych występujących na określonym obszarze i wpływających na właściwości fizykochemiczne i organoleptyczne oliwy "Κρήτη/Kriti".
Położenie geograficzne Krety, jej klimat oraz rodzaj i jakość gleby to główne czynniki, które przyczyniły się do rozwoju uprawy oliwek na wyspie. Gleby są bogate w węglan wapnia, pochodzący głównie ze skał wapiennych, w związku z czym pH jest lekko zasadowe (7-8), z wyjątkiem gleb czerwonych, w przypadku których pH wynosi 6-6,5. Zawartość materii organicznej waha się od poniżej 1 % do maksymalnie 1,5 %. Jeżeli chodzi o rodzaj gleby, są to głównie gleby gliniaste lub piaszczysto-gliniaste.
Kreta charakteryzuje się klimatem śródziemnomorskim oraz łagodnymi zimami i krótkimi, gorącymi i suchymi latami. Temperatura zazwyczaj rośnie, a następnie spada, osiągając wartości szczytowe w lipcu i sierpniu, a wartości minimalne - w styczniu i lutym. Średnie temperatury zimą wynoszą 12-13 °C, natomiast latem 25-27 °C. Względna wilgotność jest niska i waha się między 50 a 73 %.
Na całej wyspie można zaobserwować długi okres niskich opadów deszczu, trwający 5-6 miesięcy. 90 % opadów deszczu przypada na okres od października do kwietnia.
Czas nasłonecznienia na Krecie wynosi od 2 500 do 3 000 godzin lub więcej, a średnia dzienna wynosi 7-8,5 godziny. Najbardziej słoneczne miesiące to czerwiec, lipiec i sierpień.
Warunki klimatyczne, takie jak te panujące na Krecie, przyczyniają się do obecności składników aromatycznych w oliwie z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia "Κρήτη / Kriti". Intensywne nasłonecznienie i gleby wapienne przyczyniają się w szczególności do owocowego aromatu oliwy z oliwek "Κρήτη / Kriti".
Główną odmianą oliwek uprawianą na określonym obszarze jest Koroneiki. Jest to odmiana, z której zwykle uzyskuje się wyjątkowo wysokiej jakości oliwę z oliwek, o wysokiej stabilności oksydacyjnej, o czym świadczą niskie wartości wskaźników utleniania (współczynniki ekstynkcji, liczba nadtlenkowa).
Oprócz warunków panujących na określonym obszarze bardzo ważną rolę w zapewnianiu cech jakości produktu odgrywa czynnik ludzki. Wiedza fachowa producentów opiera się na tradycyjnej, przekazywanej z pokolenia na pokolenie metodzie uprawy. W szczególności producenci stosują racjonalne techniki uprawy oraz metody zintegrowanego gospodarowania i ochrony roślin, takie jak opryski służące zwalczaniu muszek oliwnych. Ponadto oliwki zbiera się głównie przy użyciu ręcznych maszyn do wytrząsania. Nie stosuje się maszyn wibracyjnych, ponieważ z odmiany Koroneiki pozyskuje się dużą liczbę małych oliwek, które nie spadają łatwo z drzewa pod wpływem wibracji. Poza tym nachylenie terenu na większości określonego obszaru oraz wysokie koszty sprzętu uniemożliwiają stosowanie wibracji jako metody zbioru oliwek. Ponadto doświadczenie producentów gwarantuje zbieranie oliwek w odpowiednim czasie, kiedy barwa owoców zmienia się z zielonkawożółtej na fioletowoczarną. To właśnie na tym etapie oliwki charakteryzują się najwyższą zawartością oliwy, a wyprodukowana z nich oliwa ma wysoką zawartość składników aromatycznych, co przekłada się na owocowy aromat produktu. Oliwki transportuje się w workach jutowych lub specjalnie zaprojektowanych skrzyniach i tłoczy natychmiast - w ciągu 48 godzin od momentu zbioru.
Rezultatem racjonalnej techniki uprawy, skutecznej ochrony roślin przy użyciu zrównoważonych metod oraz zbiorów za pomocą metod półmanualnych jest produkcja zdrowych oliwek. W połączeniu z terminowym i odpowiednim transportem oliwek do tłoczni oraz ich natychmiastowym tłoczeniem w ciągu 48 godzin od momentu zbioru powyższe czynniki przyczyniają się do produkcji wysokiej jakości oliwy z oliwek o niskiej kwasowości, niskich współczynnikach ekstynkcji, niskiej liczbie nadtlenkowej i wysokiej zawartości składników aromatycznych, co wpływa na owocowy aromat produktu.
Wiedzę i doświadczenie kreteńskich producentów dotyczące każdego etapu produkcji, od uprawy po przechowywanie, przekazuje się z pokolenia na pokolenie, aby uniknąć uprzemysłowienia produktu i zapewnić jego jakość.
O ciągłym dążeniu producentów do udoskonalenia produktu świadczy również znajdująca się na równinie Mesara szkoła rolnicza, którą utworzono już w 1920 r. Od dziesięcioleci prowadzi ona szkolenia rolnicze dla plantatorów oliwek na Krecie.
Na Krecie co roku odbywa się dobrze znany Pankreteński Konkurs Oliwy z Oliwek, który jest wydarzeniem o randze ogólnokrajowej. Konkurs ten stał się swoistą instytucją na Krecie: odbywa się w obecności wszystkich zainteresowanych stron z branży, z wyspy i spoza niej, bierze w nim udział duża liczba producentów i obejmuje wiele rodzajów oliwy z oliwek. Komisja konkursowa składa się z wykwalifikowanych degustatorów ze wszystkich czterech prefektur Krety i z zagranicy. W kontekście konkursu oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia "Κρήτη / Kriti" pełni rolę ambasadora oliwek, które są produkowane na wyspie i stanowią jej produkt eksportowy.
Region Kreta podejmuje nieustannie starania w celu kształcenia i szkolenia producentów oliwy z oliwek, dostarczając broszury informacyjne zatytułowane "0 AekùXoyoc Tnę noiÓTnTaę tou E^aipctiKoń napfiÈvou EXaióXaSou »Κρήτη/ Kriti«" ["Dziesięć najważniejszych zasad mających na celu zapewnienie jakości oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia »Κρήτη / Kriti«"] i "0§nYÓę Y*a Tqv napcY^Yń ^aiperiKoń napfiÈvou rXaioXàSou »Κρήτη/Kriti«" ["Przewodnik dotyczący produkcji oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia »Κρήτη / Kriti«"]. Region Kreta jest również zaangażowany w zapewnianie jakości oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia "Kpńtn / Kriti", między innymi z powodu niekorzystnych warunków pogodowych wywołanych zmianą klimatu. Z tego powodu w ramach obchodów Światowego Dnia Oliwy z Oliwek zorganizowano wieczorne wydarzenia w Heraklionie i w Chanii poświęcone znaczeniu jakości oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia "Kpńtn / Kriti". Wśród prelegentów znaleźli się przedstawiciele środowiska akademickiego i biznesowego, a na zakończenie wieczoru odbyła się degustacja.
Prowadzony jest również szereg działań edukacyjnych dla producentów oliwek, przetwórców i osób zajmujących się pakowaniem oliwy z oliwek, mających na celu szkolenie tych podmiotów i ciągłą poprawę jakości oliwy "Kpńtn / Kriti". W szczególności region Kreta realizuje we współpracy z Greckim Uniwersytetem Śródziemnomorskim i Grecką Agencją Rolniczą Dimitra (ELGO-Dimitra) działanie zatytułowane "Wdrażanie specjalistycznych działań na rzecz ochrony, prezentacji i promocji oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia »Kpńtn / Kriti«". Ponadto w ramach ustawicznego kształcenia producentów w zakresie poprawy jakości oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia "Kpńtn / Kriti" Laboratorium Organoleptyczne ACR na Krecie zorganizowało dzień szkoleniowy we współpracy ze Spółdzielnią Rolniczą Ajos Wasilios w miejscowości Melambes (prefektura Retimno).
Kreteńska oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia jest znana i ceniona za swoją jakość i smak, zarówno w Grecji, jak i za granicą. Jej renoma zaczęła nabierać światowego wymiaru w szczególności dzięki "Badaniu Siedmiu Krajów" (Ancel Keys, 1980), które rozpoczęło się pod koniec lat 50. XX wieku i w którym wykazano, że populacja Krety cechowała się najniższą śmiertelnością z powodu choroby niedokrwiennej serca, co przypisywano między innymi regularnemu spożywaniu dużych ilości oliwy z oliwek. W badaniu "Lyon Heart Study" przeprowadzonym przez Serge'a Renauda (1988 r.) wyciągnięto ten sam wniosek, przypisując doskonałe wyniki kreteńskiemu modelowi żywieniowemu.
Nieustanne starania producentów na rzecz wytworzenia produktu o cechach jakości oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia "Kpńtn / Kriti" znalazły uznanie w postaci nagród w międzynarodowych konkursach. Na przykład:
- srebrnej i brązowej nagrody (2017 r.) w londyńskim Międzynarodowym Konkursie Oliwy z Oliwek (London IOOC) w kategorii: oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia;
- srebrnej nagrody (2019 r.) w Międzynarodowym Konkursie Oliwy z Oliwek EVO (EVO IOOC) w kategorii: oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia;
- złotej nagrody (2019 r.) w międzynarodowym konkursie Terraolivo w kategorii: ekologicznie wyprodukowana oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia;
- złotej nagrody (2023 r.) w międzynarodowym konkursie Berlin Global Olive Oil Awards w kategorii: oliwa z oliwek o światowej renomie;
- złotej nagrody (2023 r.) w amerykańskim Międzynarodowym Konkursie Oliwy z Oliwek (USIOOC) w Miami, w kategorii: oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia;
- złotej nagrody (2023 r.) w anatolijskim Międzynarodowym Konkursie Oliwy z Oliwek (Anatolian IOOC) w kategorii: jednoodmianowa oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia.
Należy zauważyć, że Kreta jest jedynym regionem w Europie, w przypadku którego w konkursie Terraolivo, odbywającym się w Izraelu i będącym jednym z największych na świecie konkursów oliwy z oliwek, ustanowiono specjalną nagrodę "Best of Crete" ["Najlepsza na Krecie"].
Ponadto znacząca renoma oliwy z oliwek "Kpńtn / Kriti" wynika z licznych profesjonalnych publikacji. W szczególności oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia"Kpńtn / Kriti" pojawia się jako kluczowy składnik w przepisach kulinarnych, menu restauracji oraz na stronach internetowych hoteli i restauracji. Ponadto na obcojęzycznej stronie internetowej propagującej grecką oliwę z oliwek ("Greek Liquid Gold") operator strony zachęca turystów do odwiedzenia Krety również poza letnimi miesiącami, zwiedzenia tłoczni i udziału w degustacjach, podczas których na opakowaniach oliwy z oliwek można dostrzec nazwę "Kpńtn / Kriti".
Przedmiotowego produktu wielokrotnie używali również znani kucharze i cukiernicy, tacy jak prezes Klubu Szefów Kuchni na Krecie. Warto również wspomnieć, że podczas wieczornego wydarzenia zatytułowanego "Oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia »Κρήτη / Kriti« - zielone złoto naszej wyspy!" znany kreteński szef kuchni opowiadał o jej profesjonalnym stosowaniu.
Renoma produktu znajduje również odzwierciedlenie w dwujęzycznej broszurze (w języku greckim i angielskim) zatytułowanej "KPHTIKH АІАТРОФН - Н KouZiva тпс аиОг\>тїк0тг|тас каї тwv аpwudтwv тпс фиопс, ваоїоцєуп ое aYva vтóпlа иХіка каї ото Е^аїрЕтїк0 nap9śvo гХаюХаЬо »Крптп / Kriti«" ["Dieta kreteńska - autentyczna kuchnia pełna naturalnych aromatów oparta na wysokiej jakości, lokalnych składnikach i oliwie z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia »Крптп / Kriti«"]; broszurę tę można znaleźć we wszystkich punktach turystycznych na całej wyspie i opisano w niej związek kuchni kreteńskiej ze stosowaniem oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia "Крптп / Kriti" oraz podano między innymi informacje na temat uprawy oliwek i przepisy na dania kuchni kreteńskiej.
Kolejnym dowodem potwierdzającym znaczenie oliwy z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia "Крптп / Kriti" jest przyjęcie przez Partnerstwo Rolno-Spożywcze Regionu Kreta etykiety "Kuchnia kreteńska". Etykietę tę przyznaje się restauracjom na wyspie, które serwują dania kuchni kreteńskiej i przygotowują je wyłącznie z kreteńskich produktów.
Przedmiotowy produkt od dawna kojarzy się z Kretą i jest nierozerwalnie związany z życiem i tradycjami mieszkańców wyspy, zajmując szczególne miejsce w jej folklorze, a także w lokalnych zwyczajach i tradycjach. O oliwie z oliwek wspomina się w lokalnych powiedzeniach, w tradycjach religijnych wyspy, w przysłowiach oraz w tradycyjnych kreteńskich mantinades - ludowych piosenkach składających się z 15-sylabowych kupletów w dialekcie kreteńskim.
Wreszcie z wielu wzmianek w książkach na temat historii Krety i jej folkloru wynika, że uprawa oliwek od wieków stanowi sposób na życie mieszkańców wyspy. Na Krecie, w pobliżu miejscowości Kawusi, znajduje się jedno z najstarszych drzew oliwnych na świecie: jego wiek szacuje się na 3 250 lat. W pobliżu odkryto również tłocznię oliwy sprzed ponad 2 500 lat. Na Krecie rosną setki okazałych drzew oliwnych o wyjątkowym naturalnym pięknie i wartości historycznej, w szczególności drzewo oliwne z Wuwes w Chanii, znane jako olimpijskie drzewo oliwne, oraz drzewo oliwne z Gortyny. Podczas wykopalisk archeologicznych przeprowadzonych przez J. i E. Sakellarakisów w rejonie Furni koło miejscowości Archanes na Krecie znaleziono również zwęglone pestki oliwek (zob. N. Psilakis, M. Psilaki i I. Kastanas, 2003, O noXmopóę тре kiap, To EAaióAaSo [Cywilizacja oparta na oliwkach - Oliwa z oliwek]). Związek Kreteńczyków z uprawą oliwek i produkcją oliwy z oliwek potwierdził francuski uczony Paul Faure (tamże), który wspomina, że pierwszymi plantatorami oliwy byli mieszkańcy neolitycznej Krety. Faure (tamże) podkreślił, że "drzewo oliwne zapewniło Krecie dominację gospodarczą nad egejską częścią Morza Śródziemnego".
Odesłanie do publikacji specyfikacji
https://www.minagric.gr/images/stories/docs/agrotis/POP-PGE/2020/prodiagrafes_kriti091224.pdf
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2025.2296 |
| Rodzaj: | ogłoszenie |
| Tytuł: | Publikacja wniosku o rejestrację nazwy zgodnie z art. 50 ust. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych |
| Data aktu: | 2025-04-15 |
| Data ogłoszenia: | 2025-04-15 |