NSA: Adoptowana córka ma prawo poznać biologiczną matkę

Interes prawny w żądaniu odpisu aktu urodzenia biologicznej matki ma swoje oparcie w przepisach Konstytucji RP oraz Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego. Prawo do poznania własnej tożsamości biologicznej jest konstytucyjnym prawem osobistym każdego człowieka - dodał sąd II instancji.

Skarżąca jako osoba pełnoletnia, adoptowana, wniosła w maju 2023 r. o wydanie jej odpisu aktu urodzenia biologicznej matki. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego odmówił uwzględnienia wniosku, mimo, że kobieta tłumaczyła, że chce poznać swoje pochodzenie genetyczne, w tym etniczne, czyli dowiedzieć się, kim są bądź byli jej biologiczni dziadkowie. Obecnie jest to zaś możliwe jedynie od strony matki biologicznej. Skarżąca podkreśliła, że nie ma żadnych informacji o rodzonym ojcu, które pozwalałyby na jego prawidłową identyfikację. 

Wojewódzki sąd administracyjny  podzielił powyższe stanowisko, odwołując się do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i całkowitej utraty przez przysposobioną naturalnego stanu cywilnego.

Poszanowanie życia prywatnego

Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z tym poglądem uznając, że interes prawny w żądaniu odpisu aktu urodzenia biologicznej matki ma swoje oparcie w  art. 30 i art. 47 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Zgodnie z tymi przepisami, przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest fundamentem wszelkich wolności oraz praw człowieka i obywatela. A także - Każdy człowiek ma prawo do prawnej ochrony swojego życia prywatnego oraz rodzinnego.

Czytaj też: Strasburg: Prawo do poszanowania prywatności ofiary gwałtu wymaga szczególnej ochrony

Interes prawny 

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego państwo polskie zapewniło instrument prawny w realizacji tego prawa na gruncie aktów stanu cywilnego (art. 45 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego). Prawo do poznania własnej tożsamości biologicznej jest konstytucyjnym prawem osobistym każdego człowieka. Również Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności chroni prawo do tożsamości. Prawo to ma na celu ochronę ściśle osobistego interesu w poznaniu i rozumieniu swej osoby. Osoba adoptowana ma prawo do wiedzy o swoim pochodzeniu, do uzyskania informacji o tożsamości swoich przodków. Prawo to jest niezależne od regulacji wynikających z prawa rodzinnego oraz utraty na skutek przysposobienia,  praw i obowiązków wynikających z pokrewieństwa. 

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lipca 2026 r., sygnatura akt II OSK 884/24