Zmiana rozporządzenia w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów szkolnictwa branżowego

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA EDUKACJI 1
z dnia 22 czerwca 2026 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów szkolnictwa branżowego

Na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 820, 904 i 982) zarządza się, co następuje:

§ 1.

W rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 maja 2019 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów szkolnictwa branżowego (Dz. U. poz. 991, z późn. zm. 2 ) wprowadza się następujące zmiany:

w załączniku nr 6 do rozporządzenia, w podstawie programowej kształcenia w zawodzie TECHNIK GOSPODARKI NIERUCHOMOŚCIAMI, w części "WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK GOSPODARKI NIERUCHOMOŚCIAMI", w części "Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji EKA.09. Obsługa administracyjna i ekonomiczna nieruchomości" w tiret pierwszym i drugim wyrazy "pakietem programów biurowych i programów do tworzenia projektów (np. typu CAD, Canva, Video Editor), oprogramowaniem do zarządzania biurem CRM (customer realtionship management), oprogramowaniem do zarządzania nieruchomościami, np. UNISOFT, MMSoft, Mieszczanin, IMO, ASARI, ESTI, Galactica Virgo" zastępuje się wyrazami "pakietem programów biurowych i programów do tworzenia projektów, oprogramowaniem wspomagającym pracę biura nieruchomości, zarządzania nieruchomościami";

w załączniku nr 15 do rozporządzenia:

przed podstawą programową kształcenia w zawodzie ZEGARMISTRZ dodaje się podstawę programową kształcenia w zawodzie MONTER OPTOELEKTRONIKI, podstawę programową kształcenia w zawodzie TECHNIK OPTOELEKTRONIKI oraz podstawę programową kształcenia w zawodzie TECHNIK OPTYKI OKULAROWEJ w brzmieniu:

"MONTER OPTOELEKTRONIKI 731108

KWALIFIKACJA WYODRĘBNIONA W ZAWODZIE

MEP.06. Montaż i konserwacja elementów i układów optoelektronicznych

CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie monter optoelektroniki powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji MEP.06. Montaż i konserwacja elementów i układów optoelektronicznych:

1) montażu elementów mechanicznych i optoelektronicznych zgodnie z dokumentacją techniczną;

2) kalibracji i sprawdzania poprawności działania urządzeń optoelektronicznych zawierających elementy optoelektroniczne;

3) wykonywania pomiarów i testów jakościowych z użyciem specjalistycznego sprzętu;

4) konserwacji urządzeń optoelektronicznych;

EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji. MEP.06. Montaż i konserwacja elementów i układów optoelektronicznych jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

MEP.06. Montaż i konserwacja elementów i układów optoelektronicznych
MEP.06.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) charakteryzuje zasady związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią	1) posługuje się terminologią dotyczącą bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska 2) wymienia przepisy prawa określające wymagania w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska i ergonomii 3) wymienia regulacje wewnątrzzakładowe związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią 4) określa warunki organizacji pracy zapewniające wymagany poziom ochrony zdrowia i życia przed zagrożeniami występującymi w środowisku pracy 5) określa działania zapobiegające wyrządzeniu szkód w środowisku 6) rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres ich stosowania
2) określa prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy	1) opisuje prawa i obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy (np. zapewnienie bezpiecznych warunków pracy, organizowanie szkoleń BHP lub dostarczanie odpowiednich środków ochrony indywidualnej) 2) wymienia uprawnienia pracodawcy (np. prawo do nakładania kar porządkowych na pracowników nieprzestrzegających zasad BHP) 3) wymienia prawa i obowiązki pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy 4) opisuje konsekwencje nieprzestrzegania przepisów prawa dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy 5) określa zakres odpowiedzialności pracownika z tytułu naruszenia przepisów prawa dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy 6) wskazuje prawa pracownika, który zachorował na chorobę zawodową lub uległ wypadkowi w pracy 7) wymienia instytucje oraz służby działające w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska 8) wymienia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska
3) określa zagrożenia i skutki oddziaływania czynników środowiska pracy na organizm człowieka oraz sposoby im przeciwdziałania	1) identyfikuje zagrożenia środowiska pracy specyficzne dla zawodu (np. praca z drobnymi elementami obciążająca wzrok, hałas generowany przez maszyny, zagrożenie poparzeniem podczas lutowania i pracy z promieniowaniem laserowym) 2) wymienia rodzaje i źródła czynników środowiska pracy wpływających na organizm człowieka 3) podaje przykłady czynników fizycznych (np. hałas, wibracje), chemicznych (np. opary substancji chemicznych), biologicznych (np. pleśnie) i psychofizycznych (np. obciążenie psychiczne występujących w środowisku pracy) 4) opisuje czynniki środowiska pracy występujące na stanowisku pracy podczas montażu i konserwacji elementów i układów optoelektronicznych 5) rozróżnia zagrożenia dla zdrowia i życia (np. ryzyko porażenia prądem, możliwe uszkodzenia wzroku spowodowane brakiem zabezpieczeń przy pracy z promieniowaniem laserowym, urazy mechaniczne) oraz zagrożenia dla mienia i środowiska (np. pożar, wyciek substancji chemicznej) 6) wyjaśnia, jakie są długofalowe i krótkotrwałe skutki działania poszczególnych czynników (np. hałas, opary chemiczne, promieniowanie laserowe) 7) wyjaśnia sposoby zapobiegania zagrożeniom zdrowia i życia podczas wykonywania zadań zawodowych 8) rozróżnia środki ochrony indywidualnej (np. rękawice, okulary ochronne, kask) od zbiorowej (np. osłony maszyn, balustrady, wentylacja)
4) wykonuje zadania zawodowe zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz ergonomii	1) stosuje zasady organizacji stanowisk pracy związanych z wykonywaniem zadań zawodowych 2) opisuje, na czym polega ergonomia stanowiska pracy, ze szczególnym uwzględnieniem prawidłowego ustawienia narzędzi, maszyn i oświetlenia 3) stosuje odpowiednie środki ochrony indywidualnej do konkretnego rodzaju pracy, uzasadniając swój wybór (np. do pracy z chemikaliami - rękawice chemoodporne, do prac spawalniczych - przyłbice) 4) klasyfikuje środki gaśnicze (np. gaśnice proszkowe, pianowe, CO₂) i wskazuje ich zastosowanie w zależności od rodzaju pożaru 5) identyfikuje rodzaje znaków bezpieczeństwa (np. zakazu, ostrzegawcze, nakazu, informacyjne) 6) wyjaśnia znaczenie sygnałów alarmowych 7) stosuje procedury postępowania w sytuacjach awaryjnych (np. w przypadku pożaru lub ewakuacji)
5) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego	1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego 2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego 3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku 4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej 5) powiadamia odpowiednie służby 6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie) 7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar) 8) wykonuje resuscytację krążeniowo-oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji
MEP.06.2. Podstawy optoelektroniki
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) analizuje rysunki techniczne w języku polskim i angielskim	1) odczytuje skalę rysunku technicznego 2) odczytuje z rysunku technicznego tolerancje wymiarów, kształtu, położenia, technologii wykonania i rodzaju materiału
	3) rozpoznaje symbole i oznaczenia techniczne z zakresu elektroniki, optyki i mechaniki (np. soczewki, lasery, detektory, źródła światła, elementy elektroniczne i mechaniczne) 4) identyfikuje parametry i symbole techniczne (np. chropowatości, pasowań, tolerancji geometrycznych kształtu powierzchni, powłok na elementach optycznych 5) określa kształt, wymiary, parametry powierzchni oraz technologię wykonania danej części na podstawie gotowego rysunku technicznego
2) posługuje się dokumentacją techniczną urządzeń optoelektronicznych	1) rozróżnia typy dokumentacji technicznej (np. schematy optyczne, rysunki złożeniowe, rysunki wykonawcze) oraz instrukcje montażu i obsługi 2) wyjaśnia znaczenie normalizacji, standaryzacji i unifikacji w budowie urządzeń optoelektronicznych oraz podaje przykłady ich zastosowania (np. ujednolicone gwinty śrub, znormalizowane łożyska) 3) identyfikuje zespoły i podzespoły urządzeń optoelektronicznch na podstawie dokumentacji technicznej (np. okular, obiektyw, detektor laser, enkoder inkrementalny i absolutny, włącznik krańcowy, silnik krokowy) 4) opisuje, jak poszczególne elementy urządzeń optoelektronicznych są ze sobą połączone i jak wpływają na ich działanie 5) wyjaśnia procesy zachodzące we wnętrzu urządzeń optoelektronicznych podczas ich pracy na podstawie dokumentacji technicznej
3) charakteryzuje maszyny, urządzenia i narzędzia precyzyjne wykorzystywane w optoelektronice	1) opisuje funkcje i zastosowanie, łożysk, prowadnic, uszczelnień i elementów sprężystych stosowanych w urządzeniach optoelektronicznych 2) rozróżnia rodzaje przekładni mechanicznych (np. zębate, pasowe, łańcuchowe) 3) opisuje funkcje obudów, szkieletów, mechanizmów (np. zapewnienie stabilności, ochrona przed zanieczyszczeniami) 4) wyjaśnia wpływ promieniowania elektromagnetycznego na działanie urządzeń optoelektronicznych 5) określa wymiary kluczowe do poprawnego działania urządzeń optoelektronicznych 6) opisuje wpływ zachowania czystości oraz ochrony przed wyładowaniami elektrostatycznymi na poprawny montaż i działanie elementów optoelektronicznych 7) wyjaśnia wpływ warunków atmosferycznych i środowiskowych na poprawną pracę urządzeń optoelektronicznych 8) wyjaśnia zasady działania mechanizmów zmieniających ruch (np. zamieniające ruch obrotowy na prostoliniowy) i podaje przykłady ich zastosowania w optoelektronice
4) charakteryzuje narzędzia i przyrządy pomiarowe, uwzględniając wymaganą dokładność pomiaru	1) rozróżnia metody pomiarowe (np. bezpośrednie, pośrednie, porównawcze) oraz rodzaje i przyczyny błędów pomiarowych 2) rozróżnia rodzaje i przyczyny błędów pomiarowych (np. błędy systematyczne, losowe, grube) 3) rozróżnia rodzaje narzędzi i przyrządów pomiarowych stosowanych podczas produkcji elementów, układów i urządzeń optoelektronicznych (np. suwmiarki, mikrometry, średnicówki, czujniki zegarowe, dioptromierz) 4) określa właściwości metrologiczne narzędzi i przyrządów pomiarowych 5) dobiera narzędzia i przyrządy do wykonania pomiarów z określoną dokładnością
5) posługuje się terminologią z dziedziny mechaniki, elektroniki i optyki	1) rozróżnia i opisuje podstawowe elementy obwodów elektronicznych 2) wyjaśnia zjawiska zachodzące w polu elektrycznym, magnetycznym i elektromagnetycznym 3) opisuje zjawiska zachodzące podczas przepływu prądu stałego oraz prądu przemiennego 4) opisuje wielkości fizyczne związane z prądem stałym oraz przemiennym 5) opisuje wielkości fizyczne związane z propagacją światła w próżni i na granicy ośrodków 6) omawia parametry opisujące jakość odwzorowania układów optycznych (MTF, MRTD, NETD, IFOV) 7) opisuje podstawowe wady układów optycznych (aberracja chromatyczna, dystorsja, winietowanie, koma) 8) opisuje podstawowe parametry układów optycznych (ogniskowa, pole widzenia, rozdzielczość, apertura numeryczna)
6) wyjaśnia prawa i zasady optyki geometrycznej	1) opisuje prawo odbicia i załamania światła 2) wyznacza bieg promieni przechodzących przez różne ośrodki optyczne 3) rozróżnia pojęcia: obraz rzeczywisty i pozorny, prosty i odwrócony, powiększenie 4) określa miejsce położenia przedmiotu i obrazu 5) opisuje rodzaje obrazu: rzeczywisty, pozorny, prosty i odwrócony 6) omawia ograniczenia związane z projektowaniem układów optycznych (limit dyfrakcyjny, apertura numeryczna) 7) określa powiększenie obrazu
7) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych	1) wymienia cele normalizacji krajowej 2) podaje definicję i cechy normy 3) rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej 4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności
MEP.06.3. Montaż, demontaż oraz uruchamianie układów i urządzeń optoelektronicznych
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) określa elementy do montażu układów i urządzeń optoelektronicznych	1) rozróżnia na podstawie dokumentacji technicznej i kart katalogowych elementy elektryczne (np. rezystory, kondensatory, układy scalone), mechaniczne (np. śruby, sprężyny, obudowy) i optyczne (np. soczewki, filtry, światłowody, płytki ogniskowe) 2) weryfikuje, czy wybrane elementy pasują do siebie pod względem mechanicznym (wymiary), elektrycznym (parametry prądowo-napięciowe) i optycznym (ogniskowa, długość fali światła, pole widzenia, rozdzielczość) 3) rozpoznaje w dokumentacji technicznej składowe mechanizmów urządzeń precyzyjnych (łożyska, uszczelnienia, sprężyny, połączenia gwintowe) 4) dobiera elementy elektryczne, mechaniczne i optyczne do montażu układów i urządzeń optoelektronicznych na podstawie dokumentacji 5) opisuje sposób działania urządzeń na podstawie dokumentacji technicznej 6) rozróżnia i dobiera proste detektory światła w zależności od ich funkcji w urządzeniu optoelektronicznym (np. matryce CCD / CMOS, Bolometry, Fotorezystor)
2) łączy elementy lub części w podzespoły, zespoły lub w gotowe przyrządy	1) czyści elementy, zespoły optyczne i optoelektroniczne przeznaczone do montażu 2) dobiera narzędzia do wykonania montażu 3) interpretuje schematy montażowe układów i prostych urządzeń optoelektronicznych 4) wykonuje montaż elementów lub części w podzespoły, zespoły lub w gotowe urządzenia optoelektroniczne zgodnie z dokumentacją montażową (np. skręca, klei, lutuje, zgrzewa) 5) rozróżnia podzespoły wymagające justowania dla poprawnego działania całego urządzenia optoelektronicznego
3) stosuje dokumentację techniczną podczas montażu mechanizmów urządzeń precyzyjnych i optoelektronicznych	1) odczytuje instrukcje montażu, karty danych technicznych oraz protokoły pomiarowe 2) interpretuje oznaczenia, tolerancje, pasowania i symbole graficzne na podstawie dokumentacji technicznej 3) posługuje się normami branżowych (np. ISO, DIN) i katalogami producentów elementów znormalizowanych (np. łożysk, śrub, uszczelek) 4) przeprowadza montaż i demontaż elementów optoelektronicznych zgodnie z kolejnością i procedurami opisanymi w dokumentacji technicznej
4) stosuje zasady montażu i demontażu mechanizmów urządzeń optoelektronicznych	1) opisuje kolejność wykonywanych czynności poszczególnych etapów montażu i demontażu 2) dobiera odpowiednie narzędzia ręczne (np. wkrętaki precyzyjne, klucze, szczypce) oraz specjalistyczne przyrządy do montażu i demontażu, uwzględniając materiał i wytrzymałość elementów 3) dobiera narzędzia i przyrządy do pomiaru parametrów optycznych wyrobów (lunetka dioptryjna, dynametr, kolimator, autokolimator) 4) wybiera właściwe przyrządy pomiarowe (np. suwmiarki, mikrometry, szczelinomierze) w zależności od wymagań dotyczących dokładności wymiarowej i jakości wykonania, a także poprawnie ich używa 5) omawia potrzebę przeprowadzania pomiarów kontrolnych, zarówno przed montażem, jak i w trakcie jego trwania, oraz stosuje je w praktyce 6) wykonuje montaż i demontaż zgodnie z instrukcją określoną w dokumentacji technicznej 7) testuje działanie mechanizmu (np. płynność ruchów, brak luzów i poprawność wszystkich połączeń)
5) stosuje zasady uruchamiania urządzeń optoelektronicznych	1) opisuje kolejność operacji niezbędnych do uruchomienia urządzenia optoelektronicznego na podstawie instrukcji obsługi i uruchamiania 2) dobiera narzędzia, przyrządy pomiarowe (np. multimetr, manometr, kolimator, autokolimator) i inne urządzenia pomocnicze do uruchomienia urządzeń optoelektronicznych 3) konfiguruje parametry zasilania i pracy urządzeń optoelektronicznych zgodnie z wymaganiami technicznymi 4) uruchamia urządzenia optoelektroniczne
6) zestawia i uruchamia urządzenia optoelektroniczne	1) wyjaśnia zasady fizyczne mające wpływ na prawidłowe działanie układów optoelektronicznych 2) zestawia i uruchamia: a) sterownik jasności LED b) czujnik zmierzchu c) pilot IR (podczerwień) d) system rozpoznawania obiektów (np. kamera + sztuczna inteligencja) e) czytniki kodów QR / kreskowych f) nadajnik + odbiornik światłowodowy 3) dobiera obiektyw i detektor do konkretnego zadania pomiarowego (np. widzenie maszynowe)
MEP.06.4. Konserwacja układów i prostych urządzeń optoelektronicznych
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) wykonuje pomiary podstawowych wielkości optoelektronicznych	1) rozróżnia metody pomiarów podstawowych wielkości fizycznych występujących w urządzeniach optoelektronicznych (np. napięcie, natężenie prądu, opór elektryczny, pojemność, natężenie światła, ogniskowa, powiększenie układu-optycznego) 2) dobiera przyrządy do pomiaru wielkości fizycznych występujących w urządzeniach optoelektronicznych (np. multimetr, oscyloskop, kolimator, lunetka dioptryjna) 3) interpretuje wyniki pomiarów wielkości fizycznych występujących w urządzeniach optoelektronicznych
2) stosuje zasady konserwacji elementów i układów optoelektronicznych na podstawie dokumentacji technicznej	1) rozróżnia konserwację zapobiegawczą i interwencyjną 2) wyjaśnia przebieg procesów konserwacji elementów i układów optoelektronicznych (np. obiektywów aparatów cyfrowych) 3) identyfikuje elementy wymagające regularnej konserwacji (np. punkty smarowania, części podatne na zużycie i zabrudzenie) podczas eksploatacji urządzenia 4) określa harmonogram prac konserwacyjnych zgodnie z zaleceniami producenta 5) dobiera narzędzia do konserwacji elementów i układów optoelektronicznych 6) dobiera smary, oleje i środki czyszczące do konserwacji 7) dobiera przyrządy pomiarowe w celu sprawdzenia stanu zużycia elementów (np. szczelinomierz, suwmiarka, mikrometr, lupa zegarmistrzowska) 8) wykonuje konserwację elementów (np. czyszczenie, smarowanie, wymianę zużytych części oraz dokręcanie poluzowanych śrub) zgodnie z procedurami
3) stosuje zasady regulacji i justowania elementów i układów optoelektronicznych	1) sprawdza stan elementów i układów optoelektronicznych na podstawie dokumentacji technicznej 2) wskazuje części wymagające naprawy lub wymiany 3) opisuje procedury regulacji i justowania elementów optoelektronicznych 4) dobiera narzędzia i przyrządy pomiarowe do przeprowadzenia pomiarów i regulacji elementów optoelektronicznych (np. mikrometr, czujnik zegarowy, szczelinomierz, kolimator, luneta autokolimacyjna, mikroskop pomiarowy, ława optyczna) 5) wykonuje justowanie prostych elementów optoelektronicznych (np. układ obiektyw - detektor) 6) wyjaśnia wpływ pochyleń i przesunięć elementów układu optycznego na położenie i jakość obrazu na detektorze światła
4) sprawdza poprawność wykonanych prac konserwacyjnych i regulacji elementów optoelektronicznych	1) porównuje stan elementu z jego pierwotną specyfikacją i weryfikuje jego stan (np. tolerancje, pasowania, średnicę, wielkość) 2) sprawdza czystość konserwowanego elementu (np. czy powierzchnie optyczne są wolne od zanieczyszczeń, takich jak kurz, odciski palców, smugi, tłuste plamy lub osady) oraz czystość obudowy 3) weryfikuje stan bezpieczeństwa konserwowanych elementów (np. ostre krawędzie, przebicie prądu) 4) sprawdza poprawność justowania elementu optoelektronicznego 5) przygotowuje raport z przeprowadzonych prac konserwacyjnych i regulacyjnych
MEP.06.5. Obsługa nowoczesnych systemów wspomagających
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) stosuje systemy komputerowe wspomagające wykonywanie prac technicznych	1) odczytuje schematy układów optoelektronicznych 2) korzysta z cyfrowych instrukcji 3) analizuje dane dostarczone przez systemy komputerowe (np. wyniki testów diagnostycznych lub parametry tolerancji) 4) wprowadza nowe informacje do systemu (np. dodając notatki z przeprowadzonego serwisu, aktualizując stan techniczny urządzenia lub wprowadzając zmiany w dokumentacji)
2) wykorzystuje systemy wspomagające prace z dokumentacją	1) rozpoznaje elementy układów optoelektronicznych na podstawie ich reprezentacji cyfrowych w formie modelu 3D 2) posługuje się cyfrową dokumentacją techniczną 3) przedstawia korzyści płynące z posiadania bazy danych 4) wprowadza zmiany i aktualizuje dokumentację (np. dodając notatki serwisowe lub protokoły pomiarowe)
3) stosuje systemy komputerowe wspomagające wykonywanie prac z zakresu montażu, naprawy i konserwacji mechanizmów maszyn i urządzeń optoelektronicznych	1)rozpoznaje oprogramowanie wspomagające wykonywanie prac z zakresu montażu, naprawy i konserwacji mechanizmów maszyn i urządzeń optoelektronicznych 2) opisuje korzyści wynikające ze stosowania systemów komputerowych wspomagających wykonywanie prac z zakresu montażu, naprawy i konserwacji mechanizmów maszyn i urządzeń precyzyjnych 3) stosuje oprogramowanie do odczytania parametrów technicznych i wprowadzania danych diagnostycznych 4) wykorzystuje dane generowane przez systemy komputerowe (np. wyniki pomiarów, protokoły diagnostyczne) do podejmowania decyzji dotyczących montażu, naprawy lub konserwacji
4) stosuje nowoczesne narzędzia cyfrowe wykorzystywane w optoelektronice	1) wykorzystuje sztuczną inteligencję jako wsparcie przy tworzeniu prostych aplikacji (Python, OpenCV) do analizy obrazu w zastosowanych z obszaru widzenia maszynowego 2) rozróżnia technologie druku 3D i obszary ich zastosowań 3) opisuje korzyści i ograniczenia stosowania elementów urządzeń optoelektronicznych wykonywanych w technologii druku 3D 4) obsługuje drukarkę 3D (np. w technologii FDM)
MEP.06.6. Język angielski zawodowy
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku angielskim (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych) umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych: a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie c) z dokumentacją związaną z danym zawodem d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie	1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie: a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta
2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka angielskiego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku angielskim, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka, b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)	1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu 2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje 3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu 4) układa informacje w określonym porządku
3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku angielskim, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję) b) tworzy krótkie, proste, spójne i logicz- ne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, e-mail, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem - według wzoru)	1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi 2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady) 3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko 4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze 5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji
4) uczestniczy w rozmowie w typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych - reaguje w języku angielskim w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu: a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych	1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę 2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia 3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób 4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi 5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe 6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji
5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku angielskim w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych	1) przekazuje w języku angielskim informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych) 2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku angielskim 3) przekazuje w języku angielskim informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku 4) przedstawia publicznie w języku angielskim wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)
6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową: a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka b) współdziała w grupie c) korzysta ze źródeł informacji w języku angielskim d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne	1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego 2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe 3) korzysta z tekstów w języku angielskim, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych 4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy 5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa 6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne
MEP.06.7. Kompetencje personalne i społeczne
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej	1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy 2) przyjmuje odpowiedzialność za powierzone informacje zawodowe (np. nie ujawnia poufnych danych, zabezpiecza dokumenty i sprzęt, unika rozmów o sprawach służbowych w miejscach publicznych) 3) definiuje pojęcie etyki zawodowej i tłumaczy, na czym polega zachowanie etyczne w swoim zawodzie 4) wskazuje przykłady zachowań etycznych i nieetycznych w zawodzie (np. przyznanie się do błędu, zachowanie poufności informacji, oszustwo, sprzedaż danych)
2) planuje wykonanie zadania	1) sporządza szczegółowy plan realizacji zadania, uwzględniając wszystkie niezbędne etapy, narzędzia i materiały 2) szacuje czas potrzebny na wykonanie poszczególnych czynności 3) realizuje działania zgodnie z harmonogramem w wyznaczonym czasie 4) dokonuje modyfikacji zaplanowanych działań 5) wykonuje raporty z postępu prac 6) dokonuje samooceny wykonanej pracy
3) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania	1) przewiduje skutki podejmowanych działań, w tym skutki prawne 2) identyfikuje możliwe konsekwencje swoich działań 3) przewiduje konsekwencje niewłaściwej eksploatacji maszyn i posługiwania się niebezpiecznymi substancjami (np. awaria, uszkodzenie sprzętu, skażenie środowiska, zatrucie) 4) ocenia swoje działania, biorąc pod uwagę ich efektywność, bezpieczeństwo i zgodność z procedurami 5) wyciąga wnioski z realizacji zadania
4) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany	1) podaje przykłady wpływu zmiany na różne sytuacje życia społecznego (np. rewolucja cyfrowa, globalizacja) 2) wyjaśnia wpływ zmian społecznych i gospodarczych (np. nowe formy komunikacji, mobilność, nowe sektory przemysłu, globalne łańcuchy dostaw) 3) proponuje sposoby rozwiązywania problemów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych (np. awaria maszyny, brak materiałów) 4) wyjaśnia, dlaczego proponowane przez niego rozwiązania są skuteczne i uwzględnia potencjalne ryzyka i korzyści z ich wprowadzenia 5) wykazuje się elastycznością myślenia i gotowością do odstąpienia od standardowych procedur, gdy sytuacja tego wymaga
5) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem	1) rozpoznaje źródła stresu podczas wykonywania zadań zawodowych 2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji 3) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej 4) przedstawia różne formy zachowań asertywnych jako sposoby radzenia sobie ze stresem 5) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów 6) określa skutki stresu
6) doskonali umiejętności zawodowe	1) określa zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych w wykonywaniu zawodu 2) analizuje własne kompetencje 3) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego 4) planuje drogę rozwoju zawodowego 5) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych
7) stosuje zasady komunikacji interpersonalnej	1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne w komunikacji interpersonalnej 2) stosuje aktywne metody słuchania, skupiając się na treści przekazu 3) prowadzi dyskusje, używając prostych zdań i języka "ja" 4) udziela konstruktywnej informacji zwrotnej
8) stosuje metody i techniki rozwiązywania problemów	1) opisuje sposób przeciwdziałania problemom w zespole realizującym zadania 2) opisuje techniki rozwiązywania problemów 3) wskazuje, na wybranym przykładzie, metody i techniki rozwiązywania problemu
9) współpracuje w zespole	1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania 2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole 3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu 4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu

WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE MONTER OPTOELEKTRONIKI

Szkoła prowadząca kształcenie w zawodzie zapewnia pomieszczenia dydaktyczne z wyposażeniem odpowiadającym technologii i technice stosowanej w zawodzie, aby zapewnić osiągnięcie wszystkich efektów kształcenia określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego oraz umożliwić przygotowanie absolwenta do wykonywania zadań zawodowych.

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji MEP.06. Montaż i konserwacja elementów i układów optoelektronicznych

Pracownia technologii optoelektronicznej wyposażona w:

– stanowisko komputerowe dla nauczyciela podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, z urządzeniem wielofunkcyjnym oraz z projektorem multimedialnym lub tablicą interaktywną lub monitorem interaktywnym,

– stanowiska komputerowe dla uczniów (jedno stanowisko dla jednego ucznia), podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu oraz do urządzeń wielofunkcyjnych, pakietem programów biurowych, programem do wspomagania projektowania i wykonywania rysunków technicznych CAD (Computer Aided Design),

– zestaw modeli, symulatorów, typowych części mechanizmów urządzeń optoelektronicznych, prostych brył geometrycznych,

– wybrane normy dotyczące rysunku technicznego,

– katalogi fabryczne, dokumentacje techniczne elementów i układów optoelektronicznych,

– przykładowe rysunki wykonawcze,

– dokumentacje technologiczne elementów i układów optoelektronicznych,

– przyrządy pomiarowe do pomiarów bezpośrednich i pośrednich, wzorce miar, przyrządy do pomiarów (np. multimetr, oscyloskop, suwmiarka, szczelinomierz, mikrometr, średnicówka, czujnik zegarowy, ława optyczna, kolimator, luneta autokolimacyjna, mikroskop pomiarowy, dioptromierz),

– normy dotyczące technologii montażu, obsługi i konserwacji elementów i układów optoelektronicznych,

– dokumentację techniczną oraz instrukcje obsługi elementów i układów optoelektronicznych,

– katalogi elementów i układów optoelektronicznych,

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Warsztaty szkolne wyposażone w:

– stanowiska do montażu, demontażu i konserwacji elementów i układów optoelektronicznych (jedno stanowisko dla trzech uczniów), z instalacją elektryczną oraz z zasilaniem, z ochroną przeciwporażeniową i zasilaczem stabilizowanym prądu stałego,

– stanowiska do zestawiania i uruchamiania prostych urządzeń optoelektronicznych wyposażone w: mikrokontroler / jednostkę sterującą (np. Arduino, ESP, Raspberry Pi), elementy pasywne (rezystory, kondensatory), źródła światła (diody LED, IR, lasery), czujniki światła (fotorezystor, fotodiodę, ALS), elementy sterujące (tranzystory, MOSFET, przekaźniki), moduły komunikacji optycznej (nadajniki i odbiorniki IR, światłowody), system wizyjny (kamerę, obiektyw), zasilanie (zasilacz, baterie, stabilizatory napięcia), interfejs użytkownika (wyświetlacz, przyciski, pilot), elementy mechaniczne i montażowe (przewody, obudowa, złącza),

– zestaw przyrządów pomiarowych, narzędzi, elementów i układów optoelektronicznych oraz dokumentacji technicznej obejmujący: przyrządy do pomiarów wielkości elektrycznych i nieelektrycznych (np. multimetr, oscyloskop, suwmiarka, szczelinomierz, mikrometr, średnicówka, czujnik zegarowy, ława optyczna, dioptromierz),

– normy dotyczące technologii montażu, obsługi i konserwacji elementów i układów optoelektronicznych,

– dokumentację techniczną oraz instrukcje obsługi elementów i układów optoelektronicznych

– katalogi elementów i układów optoelektronicznych,

– środki do czyszczenia i konserwacji maszyn, narzędzi i urządzeń, instrukcję alarmową, sprzęt przeciwpożarowy, środki ochrony indywidualnej, zestaw przepisów prawa dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONEJ W ZAWODZIE ¹⁾

MEP.06. Montaż i konserwacja elementów i układów optoelektronicznych
Jednostka efektów kształcenia	Liczba godzin
MEP.06.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy	30
MEP.06.2. Podstawy optoelektroniki	120
MEP.06.3. Montaż, demontaż oraz uruchamianie układów i urządzeń optoelektronicznych	180
MEP.06.4. Konserwacja układów i prostych urządzeń optoelektronicznych	180
MEP.06.5. Obsługa nowoczesnych systemów wspomagających	90
MEP.06.6. Język angielski zawodowy	60
Razem	660
MEP.06.7. Kompetencje personalne i społeczne²⁾

¹⁾W szkole liczbę godzin kształcenia zawodowego należy dostosować do wymiaru godzin określonego w przepisach w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół, przewidzianego dla kształcenia zawodowego w danym typie szkoły, zachowując minimalną liczbę godzin wskazanych w tabeli dla efektów kształcenia właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie.

²⁾Nauczyciele wszystkich obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia zawodowego powinni stwarzać uczniom warunki do nabywania kompetencji personalnych i społecznych.

MOŻLIWOŚCI PODNOSZENIA KWALIFIKACJI W ZAWODZIE

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie monter optoelektroniki po potwierdzeniu kwalifikacji MEP.06. Montaż i konserwacja elementów i układów optoelektronicznych może uzyskać dyplom zawodowy w zawodzie technik optoelektroniki po potwierdzeniu kwalifikacji MEP.07. Projektowanie i diagnozowanie układów optoelektronicznych oraz uzyskaniu wykształcenia średniego lub średniego branżowego.

TECHNIK OPTOELEKTRONIKI 311414

KWALIFIKACJE WYODRĘBNIONE W ZAWODZIE

MEP.06. Montaż i konserwacja elementów i układów optoelektronicznych

MEP.07. Projektowanie i diagnozowanie układów optoelektronicznych

CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie technik optoelektroniki powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych

1) w zakresie kwalifikacji MEP.06. Montaż i konserwacja elementów i układów optoelektronicznych:

a) montażu elementów mechanicznych i optoelektronicznych zgodnie z dokumentacją techniczną,

b) kalibracji i sprawdzania poprawności działania urządzeń optoelektronicznych zawierających elementy optoelektroniczne,

c) wykonywania pomiarów i testów jakościowych z użyciem specjalistycznego sprzętu,

d) konserwacji urządzeń optoelektronicznych;

2) w zakresie kwalifikacji MEP.07. Projektowanie i diagnozowanie układów optoelektronicznych:

a) projektowania prostych układów optoelektronicznych,

b) opracowywania dokumentacji technicznej układów i prostych urządzeń optoelektronicznych,

c) przeprowadzania diagnostyki prostych układów optoelektronicznych,

d) organizowania prac związanych z montażem i konserwacją układów i prostych urządzeń optoelektronicznych.

EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

MEP.06. Montaż i konserwacja elementów i układów optoelektronicznych
MEP.06.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) charakteryzuje zasady związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią	1) posługuje się terminologią dotyczącą bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska 2) wymienia przepisy prawa określające wymagania w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska i ergonomii 3) wymienia regulacje wewnątrzzakładowe związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią 4) określa warunki organizacji pracy zapewniające wymagany poziom ochrony zdrowia i życia przed zagrożeniami występującymi w środowisku pracy 5) określa działania zapobiegające wyrządzeniu szkód w środowisku 6) rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres ich stosowania
2) określa prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy	1) opisuje prawa i obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy (np. zapewnienie bezpiecznych warunków pracy, organizowanie szkoleń BHP lub dostarczanie odpowiednich środków ochrony indywidualnej) 2) wymienia uprawnienia pracodawcy (np. prawo do nakładania kar porządkowych na pracowników nieprzestrzegających zasad BHP) 3) wymienia prawa i obowiązki pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy 4) opisuje konsekwencje nieprzestrzegania przepisów prawa dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy 5) określa zakres odpowiedzialności pracownika z tytułu naruszenia przepisów prawa dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy 6) wskazuje prawa pracownika, który zachorował na chorobę zawodową lub uległ wypadkowi w pracy 7) wymienia instytucje oraz służby działające w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska 8) wymienia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska
3) określa zagrożenia i skutki oddziaływania czynników środowiska pracy na organizm człowieka oraz sposoby im przeciwdziałania	1) identyfikuje zagrożenia środowiska pracy specyficzne dla zawodu (np. praca z drobnymi elementami obciążająca wzrok, hałas generowany przez maszyny, zagrożenie poparzeniem podczas lutowania i pracy z promieniowaniem laserowym) 2) wymienia rodzaje i źródła czynników środowiska pracy wpływających na organizm człowieka 3) podaje przykłady czynników fizycznych (np. hałas, wibracje), chemicznych (np. opary substancji chemicznych), biologicznych (np. pleśnie) i psychofizycznych (np. obciążenie psychiczne występujących w środowisku pracy) 4) opisuje czynniki środowiska pracy występujące na stanowisku pracy podczas montażu i konserwacji elementów i układów optoelektronicznych 5) rozróżnia zagrożenia dla zdrowia i życia (np. ryzyko porażenia prądem, możliwe uszkodzenia wzroku spowodowane brakiem zabezpieczeń przy pracy z promieniowaniem laserowym, urazy mechaniczne) oraz zagrożenia dla mienia i środowiska (np. pożar, wyciek substancji chemicznej) 6) wyjaśnia, jakie są długofalowe i krótkotrwałe skutki działania poszczególnych czynników (np. hałas, opary chemiczne, promieniowanie laserowe) 7) wyjaśnia sposoby zapobiegania zagrożeniom zdrowia i życia podczas wykonywania zadań zawodowych 8) rozróżnia środki ochrony indywidualnej (np. rękawice, okulary ochronne, kask) od zbiorowej (np. osłony maszyn, balustrady, wentylacja)
4) wykonuje zadania zawodowe zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz ergonomii	1) stosuje zasady organizacji stanowisk pracy związanych z wykonywaniem zadań zawodowych 2) opisuje, na czym polega ergonomia stanowiska pracy, ze szczególnym uwzględnieniem prawidłowego ustawienia narzędzi, maszyn i oświetlenia 3) stosuje odpowiednie środki ochrony indywidualnej do konkretnego rodzaju pracy, uzasadniając swój wybór (np. do pracy z chemikaliami - rękawice chemoodporne, do prac spawalniczych - przyłbice) 4) klasyfikuje środki gaśnicze (np. gaśnice proszkowe, pianowe, CO₂) i wskazuje ich zastosowanie w zależności od rodzaju pożaru 5) identyfikuje rodzaje znaków bezpieczeństwa (np. zakazu, ostrzegawcze, nakazu, informacyjne) 6) wyjaśnia znaczenie sygnałów alarmowych 7) stosuje procedury postępowania w sytuacjach awaryjnych (np. w przypadku pożaru lub ewakuacji)
5) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego	1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego 2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego 3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku 4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej 5) powiadamia odpowiednie służby 6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie) 7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar) 8) wykonuje resuscytację krążeniowo-oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji
MEP.06.2. Podstawy optoelektroniki
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) analizuje rysunki techniczne w języku polskim i angielskim	1) odczytuje skalę rysunku technicznego 2) odczytuje z rysunku technicznego tolerancje wymiarów, kształtu, położenia, technologii wykonania i rodzaju materiału 3) rozpoznaje symbole i oznaczenia techniczne z zakresu elektroniki, optyki i mechaniki (np. soczewki, lasery, detektory, źródła światła, elementy elektroniczne i mechaniczne) 4) identyfikuje parametry i symbole techniczne (np. chropowatości, pasowań, tolerancji geometrycznych kształtu powierzchni, powłok na elementach optycznych 5) określa kształt, wymiary, parametry powierzchni oraz technologię wykonania danej części na podstawie gotowego rysunku technicznego
2) posługuje się dokumentacją techniczną urządzeń optoelektronicznych	1) rozróżnia typy dokumentacji technicznej (np. schematy optyczne, rysunki złożeniowe, rysunki wykonawcze) oraz instrukcje montażu i obsługi 2) wyjaśnia znaczenie normalizacji, standaryzacji i unifikacji w budowie urządzeń optoelektronicznych oraz podaje przykłady ich zastosowania (np. ujednolicone gwinty śrub, znormalizowane łożyska) 3) identyfikuje zespoły i podzespoły urządzeń optoelektronicznch na podstawie dokumentacji technicznej (np. okular, obiektyw, detektor laser, enkoder inkrementalny i absolutny, włącznik krańcowy, silnik krokowy) 4) opisuje, jak poszczególne elementy urządzeń optoelektronicznych są ze sobą połączone i jak wpływają na ich działanie 5) wyjaśnia procesy zachodzące we wnętrzu urządzeń optoelektronicznych podczas ich pracy na podstawie dokumentacji technicznej
3) charakteryzuje maszyny, urządzenia i narzędzia precyzyjne wykorzystywane w optoelektronice	1) opisuje funkcje i zastosowanie, łożysk, prowadnic, uszczelnień i elementów sprężystych stosowanych w urządzeniach optoelektronicznych 2) rozróżnia rodzaje przekładni mechanicznych (np. zębate, pasowe, łańcuchowe) 3) opisuje funkcje obudów, szkieletów, mechanizmów (np. zapewnienie stabilności, ochrona przed zanieczyszczeniami) 4) wyjaśnia wpływ promieniowania elektromagnetycznego na działanie urządzeń optoelektronicznych 5) określa wymiary kluczowe do poprawnego działania urządzeń optoelektronicznych 6) opisuje wpływ zachowania czystości oraz ochrony przed wyładowaniami elektrostatycznymi na poprawny montaż i działanie elementów optoelektronicznych 7) wyjaśnia wpływ warunków atmosferycznych i środowiskowych na poprawną pracę urządzeń optoelektronicznych 8) wyjaśnia zasady działania mechanizmów zmieniających ruch (np. zamieniające ruch obrotowy na prostoliniowy) i podaje przykłady ich zastosowania w optoelektronice
4) charakteryzuje narzędzia i przyrządy pomiarowe, uwzględniając wymaganą dokładność pomiaru	1) rozróżnia metody pomiarowe (np. bezpośrednie, pośrednie, porównawcze) oraz rodzaje i przyczyny błędów pomiarowych 2) rozróżnia rodzaje i przyczyny błędów pomiarowych (np. błędy systematyczne, losowe, grube) 3) rozróżnia rodzaje narzędzi i przyrządów pomiarowych stosowanych podczas produkcji elementów, układów i urządzeń optoelektronicznych (np. suwmiarki, mikrometry, średnicówki, czujniki zegarowe, dioptromierz) 4) określa właściwości metrologiczne narzędzi i przyrządów pomiarowych 5) dobiera narzędzia i przyrządy do wykonania pomiarów z określoną dokładnością
5) posługuje się terminologią z dziedziny mechaniki, elektroniki i optyki	1) rozróżnia i opisuje podstawowe elementy obwodów elektronicznych 2) wyjaśnia zjawiska zachodzące w polu elektrycznym, magnetycznym i elektromagnetycznym 3) opisuje zjawiska zachodzące podczas przepływu prądu stałego oraz prądu przemiennego 4) opisuje wielkości fizyczne związane z prądem stałym oraz przemiennym 5) opisuje wielkości fizyczne związane z propagacją światła w próżni i na granicy ośrodków 6) omawia parametry opisujące jakość odwzorowania układów optycznych (MTF, MRTD, NETD, IFOV) 7) opisuje podstawowe wady układów optycznych (aberracja chromatyczna, dystorsja, winietowanie, koma) 8) opisuje podstawowe parametry układów optycznych (ogniskowa, pole widzenia, rozdzielczość, apertura numeryczna)
6) wyjaśnia prawa i zasady optyki geometrycznej	1) opisuje prawo odbicia i załamania światła 2) wyznacza bieg promieni przechodzących przez różne ośrodki optyczne 3) rozróżnia pojęcia: obraz rzeczywisty i pozorny, prosty i odwrócony, powiększenie 4) określa miejsce położenia przedmiotu i obrazu 5) opisuje rodzaje obrazu: rzeczywisty, pozorny, prosty i odwrócony 6) omawia ograniczenia związane z projektowaniem układów optycznych (limit dyfrakcyjny, apertura numeryczna) 7) określa powiększenie obrazu
7) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych	1) wymienia cele normalizacji krajowej 2) podaje definicję i cechy normy 3) rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej 4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności
MEP.06.3. Montaż, demontaż oraz uruchamianie układów i urządzeń optoelektronicznych
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) określa elementy do montażu układów i urządzeń optoelektronicznych	1) rozróżnia na podstawie dokumentacji technicznej i kart katalogowych elementy elektryczne (np. rezystory, kondensatory, układy scalone), mechaniczne (np. śruby, sprężyny, obudowy) i optyczne (np. soczewki, filtry, światłowody, płytki ogniskowe) 2) weryfikuje, czy wybrane elementy pasują do siebie pod względem mechanicznym (wymiary), elektrycznym (parametry prądowo-napięciowe) i optycznym (ogniskowa, długość fali światła, pole widzenia, rozdzielczość) 3) rozpoznaje w dokumentacji technicznej składowe mechanizmów urządzeń precyzyjnych (łożyska, uszczelnienia, sprężyny, połączenia gwintowe) 4) dobiera elementy elektryczne, mechaniczne i optyczne do montażu układów i urządzeń optoelektronicznych na podstawie dokumentacji 5) opisuje sposób działania urządzeń na podstawie dokumentacji technicznej 6) rozróżnia i dobiera proste detektory światła w zależności od ich funkcji w urządzeniu optoelektronicznym (np. matryce CCD / CMOS, Bolometry, Fotorezystor)
2) łączy elementy lub części w podzespoły, zespoły lub w gotowe przyrządy	1) czyści elementy, zespoły optyczne i optoelektroniczne przeznaczone do montażu 2) dobiera narzędzia do wykonania montażu 3) interpretuje schematy montażowe układów i prostych urządzeń optoelektronicznych 4) wykonuje montaż elementów lub części w podzespoły, zespoły lub w gotowe urządzenia optoelektroniczne zgodnie z dokumentacją montażową (np. skręca, klei, lutuje, zgrzewa) 5) rozróżnia podzespoły wymagające justowania dla poprawnego działania całego urządzenia optoelektronicznego
3) stosuje dokumentację techniczną podczas montażu mechanizmów urządzeń precyzyjnych i optoelektronicznych	1) odczytuje instrukcje montażu, karty danych technicznych oraz protokoły pomiarowe 2) interpretuje oznaczenia, tolerancje, pasowania i symbole graficzne na podstawie dokumentacji technicznej 3) posługuje się normami branżowych (np. ISO, DIN) i katalogami producentów elementów znormalizowanych (np. łożysk, śrub, uszczelek) 4) przeprowadza montaż i demontaż elementów optoelektronicznych zgodnie z kolejnością i procedurami opisanymi w dokumentacji technicznej
4) stosuje zasady montażu i demontażu mechanizmów urządzeń optoelektronicznych	1) opisuje kolejność wykonywanych czynności poszczególnych etapów montażu i demontażu 2) dobiera odpowiednie narzędzia ręczne (np. wkrętaki precyzyjne, klucze, szczypce) oraz specjalistyczne przyrządy do montażu i demontażu, uwzględniając materiał i wytrzymałość elementów 3) dobiera narzędzia i przyrządy do pomiaru parametrów optycznych wyrobów (lunetka dioptryjna, dynametr, kolimator, autokolimator) 4) wybiera właściwe przyrządy pomiarowe (np. suwmiarki, mikrometry, szczelinomierze) w zależności od wymagań dotyczących dokładności wymiarowej i jakości wykonania, a także poprawnie ich używa 5) omawia potrzebę przeprowadzania pomiarów kontrolnych, zarówno przed montażem, jak i w trakcie jego trwania, oraz stosuje je w praktyce 6) wykonuje montaż i demontaż zgodnie z instrukcją określoną w dokumentacji technicznej 7) testuje działanie mechanizmu (np. płynność ruchów, brak luzów i poprawność wszystkich połączeń)
5) stosuje zasady uruchamiania urządzeń optoelektronicznych	1) opisuje kolejność operacji niezbędnych do uruchomienia urządzenia optoelektronicznego na podstawie instrukcji obsługi i uruchamiania 2) dobiera narzędzia, przyrządy pomiarowe (np. multimetr, manometr, kolimator, autokolimator) i inne urządzenia pomocnicze do uruchomienia urządzeń optoelektronicznych 3) konfiguruje parametry zasilania i pracy urządzeń optoelektronicznych zgodnie z wymaganiami technicznymi 4) uruchamia urządzenia optoelektroniczne
6) zestawia i uruchamia urządzenia optoelektroniczne	1) wyjaśnia zasady fizyczne mające wpływ na prawidłowe działanie układów optoelektronicznych 2) zestawia i uruchamia: a) sterownik jasności LED b) czujnik zmierzchu c) pilot IR (podczerwień) d) system rozpoznawania obiektów (np. kamera + sztuczna inteligencja) e) czytniki kodów QR / kreskowych f) nadajnik + odbiornik światłowodowy 3) dobiera obiektyw i detektor do konkretnego zadania pomiarowego (np. widzenie maszynowe)
MEP.06.4. Konserwacja układów i prostych urządzeń optoelektronicznych
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) wykonuje pomiary podstawowych wielkości optoelektronicznych	1) rozróżnia metody pomiarów podstawowych wielkości fizycznych występujących w urządzeniach optoelektronicznych (np. napięcie, natężenie prądu, opór elektryczny, pojemność, natężenie światła, ogniskowa, powiększenie układu-optycznego) 2) dobiera przyrządy do pomiaru wielkości fizycznych występujących w urządzeniach optoelektronicznych (np. multimetr, oscyloskop, kolimator, lunetka dioptryjna) 3) interpretuje wyniki pomiarów wielkości fizycznych występujących w urządzeniach optoelektronicznych
2) stosuje zasady konserwacji elementów i układów optoelektronicznych na podstawie dokumentacji technicznej	1) rozróżnia konserwację zapobiegawczą i interwencyjną 2) wyjaśnia przebieg procesów konserwacji elementów i układów optoelektronicznych (np. obiektywów aparatów cyfrowych) 3) identyfikuje elementy wymagające regularnej konserwacji (np. punkty smarowania, części podatne na zużycie i zabrudzenie) podczas eksploatacji urządzenia 4) określa harmonogram prac konserwacyjnych zgodnie z zaleceniami producenta 5) dobiera narzędzia do konserwacji elementów i układów optoelektronicznych 6) dobiera smary, oleje i środki czyszczące do konserwacji 7) dobiera przyrządy pomiarowe w celu sprawdzenia stanu zużycia elementów (np. szczelinomierz, suwmiarka, mikrometr, lupa zegarmistrzowska) 8) wykonuje konserwację elementów (np. czyszczenie, smarowanie, wymianę zużytych części oraz dokręcanie poluzowanych śrub) zgodnie z procedurami
3) stosuje zasady regulacji i justowania elementów i układów optoelektronicznych	1) sprawdza stan elementów i układów optoelektronicznych na podstawie dokumentacji technicznej 2) wskazuje części wymagające naprawy lub wymiany 3) opisuje procedury regulacji i justowania elementów optoelektronicznych 4) dobiera narzędzia i przyrządy pomiarowe do przeprowadzenia pomiarów i regulacji elementów optoelektronicznych (np. mikrometr, czujnik zegarowy, szczelinomierz, kolimator, luneta autokolimacyjna, mikroskop pomiarowy, ława optyczna) 5) wykonuje justowanie prostych elementów optoelektronicznych (np. układ obiektyw- detektor) 6) wyjaśnia wpływ pochyleń i przesunięć elementów układu optycznego na położenie i jakość obrazu na detektorze światła
4) sprawdza poprawność wykonanych prac konserwacyjnych i regulacji elementów optoelektronicznych	1) porównuje stan elementu z jego pierwotną specyfikacją i weryfikuje jego stan (np. tolerancje, pasowania, średnicę, wielkość) 2) sprawdza czystość konserwowanego elementu (np. czy powierzchnie optyczne są wolne od zanieczyszczeń, takich jak kurz, odciski palców, smugi, tłuste plamy lub osady) oraz czystość obudowy 3) weryfikuje stan bezpieczeństwa konserwowanych elementów (np. ostre krawędzie, przebicie prądu) 4) sprawdza poprawność justowania elementu optoelektronicznego 5) przygotowuje raport z przeprowadzonych prac konserwacyjnych i regulacyjnych
MEP.06.5. Obsługa nowoczesnych systemów wspomagających
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) stosuje systemy komputerowe wspomagające wykonywanie prac technicznych	1) odczytuje schematy układów optoelektronicznych 2) korzysta z cyfrowych instrukcji 3) analizuje dane dostarczone przez systemy komputerowe (np. wyniki testów diagnostycznych lub parametry tolerancji) 4) wprowadza nowe informacje do systemu (np. dodając notatki z przeprowadzonego serwisu, aktualizując stan techniczny urządzenia lub wprowadzając zmiany w dokumentacji)
2) wykorzystuje systemy wspomagające prace z dokumentacją	1) rozpoznaje elementy układów optoelektronicznych na podstawie ich reprezentacji cyfrowych w formie modelu 3D 2) posługuje się cyfrową dokumentacją techniczną 3) przedstawia korzyści płynące z posiadania bazy danych 4) wprowadza zmiany i aktualizuje dokumentację (np. dodając notatki serwisowe lub protokoły pomiarowe)
3) stosuje systemy komputerowe wspomagające wykonywanie prac z zakresu montażu, naprawy i konserwacji mechanizmów maszyn i urządzeń optoelektronicznych	1) rozpoznaje oprogramowanie wspomagające wykonywanie prac z zakresu montażu, naprawy i konserwacji mechanizmów maszyn i urządzeń optoelektronicznych 2) opisuje korzyści wynikające ze stosowania systemów komputerowych wspomagających wykonywanie prac z zakresu montażu, naprawy i konserwacji mechanizmów maszyn i urządzeń precyzyjnych 3) stosuje oprogramowanie do odczytania parametrów technicznych i wprowadzania danych diagnostycznych 4) wykorzystuje dane generowane przez systemy komputerowe (np. wyniki pomiarów, protokoły diagnostyczne) do podejmowania decyzji dotyczących montażu, naprawy lub konserwacji
4) stosuje nowoczesne narzędzia cyfrowe wykorzystywane w optoelektronice	1) wykorzystuje sztuczną inteligencję jako wsparcie przy tworzeniu prostych aplikacji (Python, OpenCV) do analizy obrazu w zastosowanych z obszaru widzenia maszynowego 2) rozróżnia technologie druku 3D i obszary ich zastosowań 3) opisuje korzyści i ograniczenia stosowania elementów urządzeń optoelektronicznych wykonywanych w technologii druku 3D 4) obsługuje drukarkę 3D (np. w technologii FDM)
MEP.06.6. Język angielski zawodowy
Efekty kształcenia		Kryteria weryfikacji
Uczeń:		Uczeń:
1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku angielskim (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych) umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych: a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie c) z dokumentacją związaną z danym zawodem d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie	1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie: a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta
2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka angielskiego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku angielskim, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka, b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)	1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu 2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje 3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu 4) układa informacje w określonym porządku
3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku angielskim, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję) b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, e-mail, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem - według wzoru)	1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi 2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady) 3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko 4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze 5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji
4) uczestniczy w rozmowie w typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych - reaguje w języku angielskim w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu: a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych	1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę 2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia 3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób 4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi 5)stosuje zwroty i formy grzecznościowe 6)dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji
5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku angielskim w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych	1) przekazuje w języku angielskim informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych) 2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku angielskim 3) przekazuje w języku angielskim informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku 4) przedstawia publicznie w języku angielskim wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)
6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową: a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka b) współdziała w grupie c) korzysta ze źródeł informacji w języku angielskim d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne	1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego 2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe 3) korzysta z tekstów w języku angielskim, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych 4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy 5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa 6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne
MEP.06.7. Kompetencje personalne i społeczne
Efekty kształcenia		Kryteria weryfikacji
Uczeń:		Uczeń:
1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej	1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy 2) przyjmuje odpowiedzialność za powierzone informacje zawodowe (np. nie ujawnia poufnych danych, zabezpiecza dokumenty i sprzęt, unika rozmów o sprawach służbowych w miejscach publicznych) 3) definiuje pojęcie etyki zawodowej i tłumaczy, na czym polega zachowanie etyczne w swoim zawodzie 4) wskazuje przykłady zachowań etycznych i nieetycznych w zawodzie (np. przyznanie się do błędu, zachowanie poufności informacji, oszustwo, sprzedaż danych)
2) planuje wykonanie zadania	1) sporządza szczegółowy plan realizacji zadania, uwzględniając wszystkie niezbędne etapy, narzędzia i materiały 2) szacuje czas potrzebny na wykonanie poszczególnych czynności 3) realizuje działania zgodnie z harmonogramem w wyznaczonym czasie 4) dokonuje modyfikacji zaplanowanych działań 5) wykonuje raporty z postępu prac 6) dokonuje samooceny wykonanej pracy
3) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania	1) przewiduje skutki podejmowanych działań, w tym skutki prawne 2) identyfikuje możliwe konsekwencje swoich działań 3) przewiduje konsekwencje niewłaściwej eksploatacji maszyn i posługiwania się niebezpiecznymi substancjami (np. awaria, uszkodzenie sprzętu, skażenie środowiska, zatrucie) 4) ocenia swoje działania, biorąc pod uwagę ich efektywność, bezpieczeństwo i zgodność z procedurami 5) wyciąga wnioski z realizacji zadania
4) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany	1) podaje przykłady wpływu zmiany na różne sytuacje życia społecznego (np. rewolucja cyfrowa, globalizacja) 2) wyjaśnia wpływ zmian społecznych i gospodarczych (np. nowe formy komunikacji, mobilność, nowe sektory przemysłu, globalne łańcuchy dostaw) 3) proponuje sposoby rozwiązywania problemów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych (np. awaria maszyny, brak materiałów) 4) wyjaśnia, dlaczego proponowane przez niego rozwiązania są skuteczne i uwzględnia potencjalne ryzyka i korzyści z ich wprowadzenia 5) wykazuje się elastycznością myślenia i gotowością do odstąpienia od standardowych procedur, gdy sytuacja tego wymaga
5) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem	1) rozpoznaje źródła stresu podczas wykonywania zadań zawodowych 2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji 3) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej 4) przedstawia różne formy zachowań asertywnych jako sposoby radzenia sobie ze stresem 5) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów 6) określa skutki stresu
6) doskonali umiejętności zawodowe	1) określa zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych w wykonywaniu zawodu 2) analizuje własne kompetencje 3) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego 4) planuje drogę rozwoju zawodowego 5) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych
7) stosuje zasady komunikacji interpersonalnej	1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne w komunikacji interpersonalnej 2) stosuje aktywne metody słuchania, skupiając się na treści przekazu 3) prowadzi dyskusje, używając prostych zdań i języka "ja" 4) udziela konstruktywnej informacji zwrotnej
8) stosuje metody i techniki rozwiązywania problemów	1) opisuje sposób przeciwdziałania problemom w zespole realizującym zadania 2) opisuje techniki rozwiązywania problemów 3) wskazuje, na wybranym przykładzie, metody i techniki rozwiązywania problemu
9) współpracuje w zespole	1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania 2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole 3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu 4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji MEP.07. Projektowanie i diagnozowanie układów optoelektronicznych jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

MEP.07. Projektowanie i diagnozowanie układów optoelektronicznych
MEP.07.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) określa zagrożenia w środowisku pracy oraz sposoby im przeciwdziałania	1) identyfikuje zagrożenia środowiska pracy specyficzne dla zawodu (np. praca z drobnymi elementami obciążająca wzrok, hałas generowany przez maszyny, zagrożenie poparzeniem podczas lutowania i pracy z promieniowaniem laserowym) 2) wymienia rodzaje i źródła czynników środowiska pracy wpływających na organizm człowieka 3) podaje przykłady czynników fizycznych (np. hałas, wibracje), chemicznych (np. opary substancji chemicznych), biologicznych (np. pleśnie) i psychofizycznych (np. obciążenie psychiczne występujących w środowisku pracy) 4) opisuje czynniki środowiska pracy występujące na stanowisku pracy podczas montażu i konserwacji elementów i układów optoelektronicznych 5) rozróżnia zagrożenia dla zdrowia i życia (np. ryzyko porażenia prądem, możliwe uszkodzenia wzroku spowodowane brakiem zabezpieczeń przy pracy z promieniowanie laserowym, urazy mechaniczne) oraz zagrożenia dla mienia i środowiska (np. pożar, wyciek substancji chemicznej) 6) wyjaśnia, jakie są długofalowe i krótkotrwałe skutki działania poszczególnych czynników (np. hałas, opary chemiczne, promieniowanie laserowe) 7) wyjaśnia sposoby zapobiegania zagrożeniom zdrowia i życia podczas wykonywania zadań zawodowych 8) rozróżnia środki ochrony indywidualnej (np. rękawice, okulary ochronne, kask) od zbiorowej (np. osłony maszyn, balustrady, wentylacja)
2) wykonuje zadania zawodowe zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz ergonomii	1) stosuje zasady organizacji stanowisk pracy związanych z wykonywaniem zadań zawodowych 2) opisuje, na czym polega ergonomia stanowiska pracy, ze szczególnym uwzględnieniem prawidłowego ustawienia narzędzi, maszyn i oświetleni 3) stosuje odpowiednie środki ochrony indywidualnej do konkretnego rodzaju pracy, uzasadniając swój wybór (np. do pracy z chemikaliami - rękawice chemoodporne, do prac spawalniczych - przyłbice) 4) klasyfikuje środki gaśnicze (np. gaśnice proszkowe, pianowe, CO₂) i wskazuje ich zastosowanie w zależności od rodzaju pożaru 5) identyfikuje rodzaje znaków bezpieczeństwa (np. zakazu, ostrzegawcze, nakazu, informacyjne) 6) wyjaśnia znaczenie sygnałów alarmowych 7) stosuje procedury postępowania w sytuacjach awaryjnych (np. w przypadku pożaru lub ewakuacji)
3) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego	1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego 2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego 3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku 4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej 5) powiadamia odpowiednie służby 6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie) 7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar 8) wykonuje resuscytację krążeniowo-oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji
MEP.07.2. Podstawy optoelektroniki
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) analizuje rysunki techniczne w języku polskim i angielskim	1) odczytuje skalę rysunku technicznego 2) odczytuje z rysunku technicznego tolerancje wymiarów, kształtu, położenia, technologii wykonania i rodzaju materiału 3) rozpoznaje symbole i oznaczenia techniczne zarówno z zakresu elektroniki, optyki i mechaniki (np. soczewki, lasery, detektory, źródła światła, elementy elektroniczne i mechaniczne) 4) identyfikuje parametry i symbole techniczne (np. chropowatości, pasowań, tolerancji geometrycznych kształtu powierzchni, powłok na elementach optycznych 5) określa kształt, wymiary, parametry powierzchni oraz technologię wykonania danej części na podstawie gotowego rysunku technicznego
2) posługuje się dokumentacją techniczną urządzeń optoelektronicznych	1) rozróżnia typy dokumentacji technicznej (np. schematy optyczne, rysunki złożeniowe, rysunki wykonawcze) oraz instrukcje montażu i obsługi 2) wyjaśnia znaczenie normalizacji, standaryzacji i unifikacji w budowie urządzeń optoelektronicznych oraz podaje przykłady ich zastosowania (np. ujednolicone gwinty śrub, znormalizowane łożyska) 3) identyfikuje zespoły i podzespoły urządzeń optoelektronicznych na podstawie dokumentacji technicznej (np. okular, obiektyw, detektor laser, enkoder inkrementalny i absolutny, włącznik krańcowy, silnik krokowy) 4) opisuje, jak poszczególne elementy urządzeń optoelektronicznych są ze sobą połączone i jak wpływają na ich działanie 5) wyjaśnia procesy zachodzące we wnętrzu urządzeń optoelektronicznych podczas ich pracy na podstawie dokumentacji technicznej
3) charakteryzuje maszyny, urządzenia i narzędzia precyzyjne wykorzystywane w optoelektronice	1) opisuje funkcje i zastosowanie, łożysk, prowadnic, uszczelnień i elementów sprężystych stosowanych w urządzeniach optoelektronicznych 2) rozróżnia rodzaje przekładni mechanicznych (np. zębate, pasowe, łańcuchowe) 3) opisuje funkcje obudów, szkieletów, mechanizmów (np. zapewnienie stabilności, ochrona przed zanieczyszczeniami) 4) wyjaśnia wpływ promieniowania elektromagnetycznego na działanie urządzeń optoelektronicznych 5) określa wymiary kluczowe do poprawnego działania urządzeń optoelektronicznych 6) opisuje wpływ zachowania czystości oraz ochrony przed wyładowaniami elektrostatycznymi na poprawny montaż i działanie elementów optoelektronicznych 7) wyjaśnia wpływ warunków atmosferycznych i środowiskowych na poprawną pracę urządzeń optoelektronicznych 8) wyjaśnia zasady działania mechanizmów zmieniających ruch (np. zamieniające ruch obrotowy na prostoliniowy) i podaje przykłady ich zastosowania w optoelektronice
4) charakteryzuje narzędzia i przyrządy pomiarowe, uwzględniając wymaganą dokładność pomiaru	1) rozróżnia metody pomiarowe (np. bezpośrednie, pośrednie, porównawcze) oraz rodzaje i przyczyny błędów pomiarowych 2) rozróżnia rodzaje i przyczyny błędów pomiarowych (np. błędy systematyczne, losowe, grube) 3) rozróżnia rodzaje narzędzi i przyrządów pomiarowych stosowanych podczas produkcji elementów, układów i urządzeń optoelektronicznych (np. suwmiarki, mikrometry, średnicówki, czujniki zegarowe, dioptromierz) 4) określa właściwości metrologiczne narzędzi i przyrządów pomiarowych 5) dobiera narzędzia i przyrządy do wykonania pomiarów z określoną dokładnością
5) posługuje się terminologią z dziedziny mechaniki, elektroniki i optyki	1) rozróżnia i opisuje podstawowe elementy obwodów elektronicznych 2) wyjaśnia zjawiska zachodzące w polu elektrycznym, magnetycznym i elektromagnetycznym 3) opisuje zjawiska zachodzące podczas przepływu prądu stałego oraz prądu przemiennego 4) opisuje wielkości fizyczne związane z prądem stałym oraz przemiennym 5) opisuje wielkości fizyczne związane z propagacją światła w próżni i na granicy ośrodków 6) omawia parametry opisujące jakość odwzorowania układów optycznych (MTF, MRTD, NETD, IFOV) 7) opisuje podstawowe wady układów optycznych (aberracja chromatyczna, dystorsja, winietowanie, koma) 8) opisuje podstawowe parametry układów optycznych (ogniskowa, pole widzenia, rozdzielczość, apertura numeryczna)
6) wyjaśnia prawa i zasady optyki geometrycznej	1) opisuje prawo odbicia i załamania światła 2) wyznacza bieg promieni przechodzących przez różne ośrodki optyczne 3) rozróżnia pojęcia obraz rzeczywisty i pozorny, prosty i odwrócony, powiększenie 4) określa miejsce położenia przedmiotu i obrazu 5) opisuje rodzaje obrazu rzeczywisty, pozorny, prosty i odwrócony 6) omawia ograniczenia związane z projektowaniem układów optycznych (limit dyfrakcyjny, apertura numeryczna) 7) określa powiększenie obrazu
7) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych	1) wymienia cele normalizacji krajowej 2) podaje definicję i cechy normy 3) rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej 4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności
MEP.07.3. Projektowanie układów optoelektronicznych
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) stosuje zasady sporządzania rysunku technicznego układu optoelektronicznego	1) sporządza szkic wstępny elementu układu optoelektronicznego (np. soczewki, płytki ogniskowej, matrycy) 2) dobiera i rozmieszcza komponenty układu optoelektronicznego z uwzględnieniem podstawowych zależności optycznych (oś optyczna, ogniskowanie) oraz ograniczeń montażowych 3) sprawdza funkcjonalne połączenia komponentów 4) umieszcza na rysunku niezbędne oznaczenia (np. wymiary, tolerancje, materiały, symbole techniczne) zgodne z normami 5) określa oś optyczną, kat pola widzenia, kierunek propagacji promieniowania, źródła światła i detektory 6) wykonuje tabelkę rysunkową (formatka) 7) wykonuje rysunek techniczny z wykorzystaniem programów komputerowych
2) wykonuje dokumentację techniczną układów optoelektronicznych	1) analizuje założenia projektowe zawierające informację o funkcjonalności układu (np. pomiar, transmisja danych, obrazowanie) 2) określa wymagania dla źródła światła (np. dioda laserowa, detektory, zakres spektralny) 3) tworzy i analizuje algorytmy działania układu optoelektronicznego 4) dobiera komponenty na podstawie dokumentacji technicznej (np. soczewki, pryzmaty, filtry), elementy elektroniczne (np. czujniki, wzmacniacze, układy sterujące) 5) planuje rozmieszczenie elementów optycznych w osi optycznej z zachowaniem odpowiednich odległości (np. ogniskowych) 6) tworzy schematy blokowy i elektryczny uwzględniając zależności między blokami 7) określa połączenia elektryczne i rozmieszczenie układów na płytce PCB 8) wykonuje rysunek techniczny układu optoelektronicznego wprowadzając widoki, przekroje, osie optyczne, odległości, kąty i oznaczenia zgodne z PN-ISO (np. symbole soczewek, filtrów, zwierciadeł) 9) przygotowuje instrukcję montażu, w tym kolejność składania elementów oraz sposób lutowania 10) konsultuje projekt z zespołem lub inżynierem i wprowadza korekty w przypadku błędów
3) projektuje kamerę optyczną działającą w zakresie światła widzialnego	1) opisuje założenia projektowe dostosowując je do projektu kamery (np. monitoringu, astronomii, robotyki, medycyny, filmu) 2) określa warunki pracy (np. dzienne, nocne) 3) określa parametry optyczne kamery (np. ogniskowa, pole widzenia, jasność, rozdzielczość obraz, zakres spektralny) 4) tworzy schemat układu optycznego na podstawie handlowo dostępnych rozwiązań 5) dobiera handlowe elementy optyczne na podstawie schematu optycznego 6) dobiera odpowiedni rodzaj matrycy do danego zastosowania 7) podłącza moduł kamery do układu sterującego i interpretuje jego działanie (np. PCB z kontrolerem matrycy, przetwornikiem ADC, interfejsem wyjściowym, zasilaniem) 8) projektuje i wykonuje w technologii druku 3D prostą obudowę i mechanikę uwzględniając właściwości (np. wodoodporność, system montażu soczewek) 9) dobiera oprogramowanie układowe dla kamery (np. sterowniki matrycy, przetwarzanie obrazu: korekcja barw, szumów, HDR, zapis obrazu lub transmisja w czasie rzeczywistym)
4) wykonuje testy działania układu optoelektronicznego według przygotowanej instrukcji	1) analizuje instrukcję obsługi układu optoelektronicznego 2) stosuje zasady bezpieczeństwa obsługi i użytkowania, w tym przygotowuje ostrzeżenia o szkodliwych czynnikach (np. promieniowaniu laserowym, wysokim napięciu, polu elektromagnetycznym, wysokiej temperaturze)
	3) wskazuje środki ochronny indywidualnej (np. okulary ochronne, fartuch) 4) ocenia poprawność działania układu na podstawie określonych parametrów (np. zdolność rozdzielcza, pole widzenia, kontrast obrazu)
MEP.07.4. Diagnostyka układów optoelektronicznych
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) przeprowadza pomiary diagnostyczne układów optoelektronicznych	1) rozróżnia metody wykonywania pomiarów diagnostycznych układów optoelektronicznych 2) posługuje się narzędziami pomiarowymi (np. suwmiarką, mikrometrem, czujnikiem zegarowym, kolimatorem i autokolimatorem) 3) przeprowadza kontrolę orientacji i pozycji elementów optycznych względem siebie 4) ustawia i wykonuje pomiar wzajemnego położenia osi optycznych systemu wielosensorowego 5) sprawdza parametry techniczne (np. ogniskową, kąt pola widzenia, dioptryjność, położenie źrenicy wyjściowej, skręcenie obrazu) 6) mierzy napięcia, prądy i sygnały w układzie 7) sprawdza działania sensorów, przetworników i modułów sterujących. 8) opisuje znaczenie testów środowiskowych dla działania układów optoelektronicznych (np. testy odporności na wilgoć, pył, temperaturę, wstrząsy) 9) sporządza dokumentację wyników kontroli (np. karty kontroli jakości) 10) analizuje i interpretuje dane diagnostyczne
2) przeprowadza diagnostykę toru optycznego	1) przeprowadza sprawdzenie zogniskowania układu optycznego na nieskończoność 2) przeprowadza test ostrości w różnych punktach obrazu 3) rozróżnia zabrudzenia lub zarysowania soczewek, płytek ogniskowych i matryc, na podstawie norm 4) identyfikuje i klasyfikuje zabrudzenia lub zarysowania soczewek, płytek ogniskowych i matryc poprzez przeprowadzenie inspekcji wizualnej 5) sprawdza prawidłowe, zgodne ze schematem optycznym, ustawienie elementów optycznych w torze
3) przeprowadza diagnostykę układu elektronicznego	1) weryfikuje poprawność zasilania w układzie 2) sprawdza parametry poszczególnych elementów układu używając multimetru (np. oporność, pojemność kondensatorów) 3) mierzy sygnały elektryczne używając oscyloskopu 4) ocenia stan połączeń elementów elektronicznych
4) przeprowadza diagnostykę kamery optycznej działającej w zakresie światła widzialnego	1) weryfikuje poprawność zasilania kamery poprzez pomiar napięcia zasilania matrycy i przetwornika obrazu i weryfikację stabilności napięcia 2) sprawdza podstawowe parametry matrycy wykonując test obrazu w warunkach bez światła obserwując szumy i identyfikuje martwe piksele 3) ocenia odwzorowanie obrazu i kontrast wykorzystując test obrazu z białym światłem i porównuje go z planszą referencyjną 4) wskazuje oprzyrządowanie niezbędne do przeprowadzenia testów takich parametrów jak MTF, zdolność rozdzielcza i IFOV pole widzenia 5) analizuje wydajność układu (np. wykonuje pomiar ilości klatek na sekundę, opóźnienia przesyłania danych)
MEP.07.5. Organizowanie prac związanych z montaże		m i konserwacją układów optoelektronicznych
Efekty kształcenia		Kryteria weryfikacji
Uczeń:		Uczeń:
1) planuje przebieg prac montażowych	1) analizuje dokumentację techniczną 2) współuczestniczy w planowaniu prac i realizuje przydzielone zadania 3) dobiera komponenty optyczne i elektroniczne 4) dobiera niezbędne narzędzia i urządzenia oraz organizuje stanowisko pracy 5) identyfikuje i rozwiązuje pojawiające się problemy w trakcie w pracy
2) nadzoruje i kontroluje zapotrzebowanie na oprzyrządowanie w zależności od planowanej skali produkcji	1) analizuje plan produkcji pod kątem zapotrzebowania na oprzyrządowanie 2) określa wymagane narzędzia i wyposażenie w zależności od skali produkcji 3) optymalizuje wykorzystanie dostępnego oprzyrządowania 4) monitoruje stan techniczny narzędzi i zgłasza potrzebę ich wymiany lub serwisu 5) aktualizuje zestawienia zapotrzebowania na oprzyrządowanie 6) dostosowuje plan wyposażenia do zmian w harmonogramie produkcji 7) identyfikuje braki w oprzyrządowaniu i proponuje rozwiązania
3) planuje i nadzoruje prace konserwacyjne elementów optoelektronicznych	1) określa częstotliwość prac konserwacyjnych 2) opisuje zakres prac konserwacyjnych i określa listę wykonywanych czynności 3) przeprowadza testy sprawdzające poprawność działania 4) weryfikuje stan komponentów optycznych i elektronicznych 5) prowadzi dokumentację konserwacyjną 6) określa potrzeby modernizacji lub wymiany elementów, urządzeń lub narzędzi 7) tworzy raporty zużycia elementów
4) współtworzy proces montażu	1) współpracuje z technologiem i konstruktorem przy opracowaniu procesu montażu 2) uczestniczy w definiowaniu etapów procesu montażowego 3) uzgadnia rozwiązania technologiczne z zespołem projektowym 4) uczestniczy w spotkaniach projektowych, przedstawiając postęp prac 5) raportuje status realizacji zadań projektowych 6) zgłasza uwagi i propozycje usprawnień w procesie montażu 7) wspiera opracowanie dokumentacji technologicznej i montażowej 8) monitoruje realizację ustaleń projektowych i ich wpływ na proces montażu
MEP.07.6. Język angielski zawodowy
Efekty kształcenia		Kryteria weryfikacji
Uczeń:		Uczeń:
1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku angielskim (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych: a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie c) z dokumentacją związaną z danym zawodem d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie	1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie: a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta
2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka angielskiego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku angielskim, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka, b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)	1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu 2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje 3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu 4) układa informacje w określonym porządku
3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku angielskim, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję) b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, e-mail, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem - według wzoru)	1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi 2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady) 3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko 4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze 5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji
4) uczestniczy w rozmowie w typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych - reaguje w języku angielskim w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu: a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych) b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych	1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę 2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia 3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób 4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi 5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe 6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji
5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku angielskim w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych	1) przekazuje w języku angielskim informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych) 2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku angielskim 3) przekazuje w języku angielskim informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku 4) przedstawia publicznie w języku angielskim wcześniej opracowany materiał, (np. prezentację)
6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową: a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka b) współdziała w grupie c) korzysta ze źródeł informacji w języku angielskim d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne	1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego 2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe 3) korzysta z tekstów w języku angielskim, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych 4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy 5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa 6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne
MEP.07.7. Kompetencje personalne i społeczne
Efekty kształcenia		Kryteria weryfikacji
Uczeń:		Uczeń:
1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej	1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy 2) przyjmuje odpowiedzialność za powierzone informacje zawodowe (np. nie ujawnia poufnych danych, zabezpiecza dokumenty i sprzęt, unika rozmów o sprawach służbowych w miejscach publicznych) 3) definiuje pojęcie etyki zawodowej i tłumaczy, na czym polega zachowanie etyczne w swoim zawodzie 4) wskazuje przykłady zachowań etycznych i nieetycznych w zawodzie (np. przyznanie się do błędu, zachowanie poufności informacji, oszustwo, sprzedaż danych)
2) planuje wykonanie zadania	1) sporządza szczegółowy plan realizacji zadania, uwzględniając wszystkie niezbędne etapy, narzędzia i materiały 2) szacuje czas potrzebny na wykonanie poszczególnych czynności 3) realizuje działania zgodnie z harmonogramem w wyznaczonym czasie 4) dokonuje modyfikacji zaplanowanych działań 5) wykonuje raporty z postępu prac 6) dokonuje samooceny wykonanej pracy
3) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania	1) przewiduje skutki podejmowanych działań, w tym skutki prawne 2) identyfikuje możliwe konsekwencje swoich działań 3) przewiduje konsekwencje niewłaściwej eksploatacji maszyn i posługiwania się niebezpiecznymi substancjami (np. awaria, uszkodzenie sprzętu, skażenie środowiska, zatrucie) 4) ocenia swoje działania, biorąc pod uwagę ich efektywność, bezpieczeństwo i zgodność z procedurami 5) wyciąga wnioski z realizacji zadania
4) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany	1) podaje przykłady wpływu zmiany na różne sytuacje życia społecznego (np. rewolucja cyfrowa, globalizacja) 2) wyjaśnia wpływ zmian społecznych i gospodarczych (np. nowe formy komunikacji, mobilność, nowe sektory przemysłu, globalne łańcuchy dostaw) 3) proponuje sposoby rozwiązywania problemów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych (np. awaria maszyny, brak materiałów) 4) wyjaśnia, dlaczego proponowane przez niego rozwiązania są skuteczne i uwzględnia potencjalne ryzyka i korzyści z ich wprowadzenia 5) wykazuje się elastycznością myślenia i gotowością do odstąpienia od standardowych procedur, gdy sytuacja tego wymaga
5) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem	1) rozpoznaje źródła stresu podczas wykonywania zadań zawodowych 2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji 3) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej 4) przedstawia różne formy zachowań asertywnych jako sposoby radzenia sobie ze stresem 5) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów 6) określa skutki stresu
6) doskonali umiejętności zawodowe	1) określa zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych w wykonywaniu zawodu 2) analizuje własne kompetencje 3) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego 4) planuje drogę rozwoju zawodowego 5) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych
7) stosuje zasady komunikacji interpersonalnej	1) identyfikuje sygnały werbalne i niewerbalne w komunikacji interpersonalnej 2) stosuje aktywne metody słuchania, skupiając się na treści przekazu 3) prowadzi dyskusje, używając prostych zdań i języka "ja" 4) udziela konstruktywnej informacji zwrotnej
8) stosuje metody i techniki rozwiązywania problemów	1) opisuje sposób przeciwdziałania problemom w zespole realizującym zadania 2) opisuje techniki rozwiązywania problemów 3) wskazuje, na wybranym przykładzie, metody i techniki rozwiązywania problemu
9) współpracuje w zespole	1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania 2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole 3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu 4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu
MEP.07.8. Organizacja pracy małych zespołów
Efekty kształcenia		Kryteria weryfikacji
Uczeń:		Uczeń:
1) planuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań	1) przygotowuje zadania zespołu do realizacji 2) dobiera osoby do wykonania przydzielonych zadań 3) ocenia przydatność poszczególnych członków zespołu do wykonania zadania 4) pokazuje wzorce w celu wykonania zadania 5) rozdziela zadania według umiejętności i kompetencji członków zespołu
2) kieruje wykonaniem przydzielonych zadań	1) ustala kolejność wykonywania zadań demonstruje sposób wykonania zadania 2) monitoruje postępy w procesie wykonywania zadań 3) wydaje dyspozycje osobom wykonującym poszczególne zadania 4) modyfikuje przydzielone zadania w zależności od postępów ich realizacji
3) określa jakość wykonania przydzielonych zadań	1) ocenia zgodność wykonania zadania z założeniami 2) kontroluje efekty pracy zespołu 3) ocenia pracę poszczególnych członków zespołu 4) udziela informacji zwrotnej dotyczącej prawidłowego wykonania przydzielonych zadań 5) wprowadza niezbędne zmiany
4) wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakości pracy	1) dokonuje analizy rozwiązań technicznych i organizacyjnych warunków i jakości pracy 2) proponuje rozwiązania techniczne i organizacyjne mające na celu poprawę warunków i jakości pracy 3) dokonuje prostych modernizacji stanowiska pracy 4) opracowuje procedurę wprowadzenia proponowanego rozwiązania technicznego lub organizacyjnego 5) ocenia efektywność wdrożonych zmian

WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK OPTOELEKTRONIKI

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji MEP.06. Montaż i konserwacja elementów i układów optoelektronicznych

Pracownia technologii optoelektronicznej wyposażona w:

– zestaw modeli, symulatorów, typowych części mechanizmów urządzeń optoelektronicznych, prostych brył geometrycznych,

– wybrane normy dotyczące rysunku technicznego,

– katalogi fabryczne, dokumentacje techniczne elementów i układów optoelektronicznych,

– przykładowe rysunki wykonawcze,

– dokumentacje technologiczne elementów i układów optoelektronicznych,

– normy dotyczące technologii montażu, obsługi i konserwacji elementów i układów optoelektronicznych,

– dokumentację techniczną oraz instrukcje obsługi elementów i układów optoelektronicznych

– katalogi elementów i układów optoelektronicznych,

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Warsztaty szkolne wyposażone w:

– normy dotyczące technologii montażu, obsługi i konserwacji elementów i układów optoelektronicznych,

– dokumentację techniczną oraz instrukcje obsługi elementów i układów optoelektronicznych,

– katalogi elementów i układów optoelektronicznych,

Wyposażenie niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji MEP.07. Projektowanie i diagnozowanie układów optoelektronicznych

Pracownia technologii optoelektronicznej wyposażona w:

– stanowisko komputerowe dla nauczyciela podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, z urządzeniem wielofunkcyjnym, pakietem programów biurowych, programem do wspomagania projektowania i wykonywania rysunków technicznych CAD (Computer Aided Design), oraz z projektorem multimedialnym lub tablicą interaktywną, lub monitorem interaktywnym,

– wybrane normy dotyczące rysunku technicznego,

– katalogi fabryczne, dokumentacje techniczne elementów i układów optoelektronicznych, przykładowe rysunki wykonawcze,

– dokumentacje technologiczne materiałów stosowanych do wytwarzania elementów i układów optoelektronicznych,

– przyrządy pomiarowe do pomiarów bezpośrednich i pośrednich, wzorce miar, przyrządy do pomiarów (np. multimetr, oscyloskop, suwmiarka, szczelinomierz, mikrometr, średnicówka, czujnik zegarowy, kolimator, luneta autokolimacyjna, mikroskop pomiarowy, ława optyczna, dioptromierz),

– normy dotyczące technologii montażu, obsługi i konserwacji elementów i układów optoelektronicznych,

– dokumentację techniczną oraz instrukcje obsługi elementów i układów optoelektronicznych,

– katalogi elementów i układów optoelektronicznych,

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Warsztaty szkolne wyposażone w:

– stanowiska do diagnostyki elementów i układów optoelektronicznych (jedno stanowisko dla trzech uczniów), z instalacją elektryczną oraz z zasilaniem, z ochroną przeciwporażeniową i zasilaczem stabilizowanym prądu stałego,

– normy dotyczące technologii montażu, obsługi i konserwacji elementów i układów optoelektronicznych,

– dokumentację techniczną oraz instrukcje obsługi elementów i układów optoelektronicznych,

– katalogi elementów i układów optoelektronicznych,

Pracownia pomiarów i kontroli wyposażona w:

– stanowiska do pomiarów wielkości liniowych i kątowych,

– stanowisko do pomiarów optycznych, wyposażone w stoły montażowe z blatem pokrytym gumolitem i z gniazdami zasilania elektrycznego o napięciu 230 V i zerowaniem ochronnym oraz gniazdami zasilania elektrycznego o napięciu 24 V, mikroskop warsztatowy, płytę pomiarową, narzędzia kontrolno-pomiarowe suwmiarkowe i mikrometryczne, płytki wzorcowe, ławę optyczną z wyposażeniem, goniometr, mikroskop pomiarowy, kolimator, lunetę autokolimacyjną, sprawdziany interferencyjne, interferometr, siatkę dyfrakcyjną, pinhol, polaryzator, sferometr, lupę Brinella, lupę techniczna, płytkę mikrometryczną, mikroskop studencki lub biologiczny, lunetę Keplera, lunetę Galileusza, zestaw soczewek, zestaw pryzmatów, kamera termowizyjna, spektrometr, oscyloskop, multimetr, miernik mocy optycznej.

Miejsce realizacji praktyk zawodowych: przedsiębiorstwa zajmujące się produkcją sprzętu optycznego i elektronicznego (np. sprzęt medyczny, systemy wizyjne, urządzenia militarne, serwisy specjalistyczne sprzętów optoelektronicznych) oraz inne podmioty stanowiące potencjalne miejsce zatrudnienia absolwentów szkół prowadzących kształcenie w zawodzie.

Liczba tygodni przeznaczonych na realizację praktyk zawodowych: 8 tygodni (280 godzin), a w przypadku branżowej szkoły II stopnia - 4 tygodnie (140 godzin).

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONYCH W ZAWODZIE ¹⁾

MEP.06. Montaż i konserwacja elementów i układów optoelektronicznych
Jednostka efektów kształcenia	Liczba godzin
MEP.06.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy	30
MEP.06.2. Podstawy optoelektroniki	120
MEP.06.3. Montaż, demontaż oraz uruchamianie układów i urządzeń optoelektronicznych	180
MEP.06.4. Konserwacja układów i prostych urządzeń optoelektronicznych	180
MEP.06.5. Obsługa nowoczesnych systemów wspomagających	90
MEP.06.6. Język angielski zawodowy	60
Razem	660
MEP.06.7. Kompetencje personalne i społeczne²⁾
MEP.07. Projektowanie i diagnozowanie układów optoelektronicznych
Nazwa jednostki efektów kształcenia	Liczba godzin
MEP.07.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy	30
MEP.07.2. Podstawy optoelektroniki³⁾	120³⁾
MEP.07.3. Projektowanie układów optoelektronicznych	120
MEP.07.4. Diagnostyka układów optoelektronicznych	120
MEP.07.5. Organizowanie prac związanych z montażem i konserwacją układów optoelektronicznych	120
MEP.07.6. Język angielski zawodowy	60
Razem	450+120³⁾
MEP.07.7. Kompetencje personalne i społeczne ²⁾
MEP.07.8. Organizacja pracy małych zespołów ⁴⁾

²⁾Nauczyciele wszystkich obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia zawodowego powinni stwarzać uczniom warunki do nabywania kompetencji personalnych i społecznych.

³⁾Wskazana jednostka efektów kształcenia nie jest powtarzana w przypadku, gdy kształcenie zawodowe odbywa się w szkole prowadzącej kształcenie w tym zawodzie.

⁴⁾Nauczyciele wszystkich obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia zawodowego powinni stwarzać uczniom warunki do nabywania umiejętności w zakresie organizacji pracy małych zespołów.

TECHNIK OPTYKI OKULAROWEJ 325303

KWALIFIKACJA WYODRĘBNIONA W ZAWODZIE

MEP.08. Projektowanie, wykonywanie i naprawa pomocy wzrokowych oraz wykonywanie pomiarów oftalmicznych

CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie technik optyki okularowej powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji MEP.08. Projektowanie, wykonywanie i naprawa pomocy wzrokowych oraz wykonywanie pomiarów oftalmicznych:

1) projektowania, wykonywania i dopasowywania pomocy wzrokowych;

2) naprawy i serwisowania pomocy wzrokowych;

3) wykonywania pomiarów oftalmicznych na potrzeby wykonania okularów u osób dorosłych;

4) prowadzenia doradztwa i obsługi klienta.

EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji MEP.08. Projektowanie, wykonywanie i naprawa pomocy wzrokowych oraz wykonywanie pomiarów oftalmicznych jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

MEP.08. Projektowanie, wykonywanie i naprawa pomocy wzrokowych oraz wykonywanie pomiarów oftalmicznych
MEP.08.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy
Efekty kształcenia		Kryteria weryfikacji
Uczeń:		Uczeń:
1) charakteryzuje zasady związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią		1) posługuje się terminologią dotyczącą bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska 2) wymienia przepisy prawa określające wymagania w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska i ergonomii 3) wymienia regulacje wewnątrzzakładowe związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią 4) określa warunki organizacji pracy zapewniające wymagany poziom ochrony zdrowia i życia przed zagrożeniami występującymi w środowisku pracy 5) wyjaśnia pojęcia związane z bezpieczeństwem pracy, ochroną przeciwpożarową oraz ergonomią 6) określa działania zapobiegające wyrządzeniu szkód w środowisku 7) rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres ich stosowania 8) opisuje działania realizowane w zakresie ochrony środowiska, ochrony przeciwpożarowej oraz ergonomii 9) wymienia instytucje oraz służby działające w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska 10) wymienia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska
2) określa prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy		1) wskazuje prawa i obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, takie jak: zapewnienie bezpiecznych warunków pracy, organizowanie szkoleń BHP, lub dostarczanie odpowiednich środków ochrony indywidualnej 2) charakteryzuje uprawnienia pracodawcy (np. prawo do nakładania kar porządkowych na pracowników nieprzestrzegających zasad BHP) 3) wyjaśnia, na czym polega odpowiedzialność pracodawcy za nieprzestrzeganie przepisów (np. kary finansowe, sankcje karne) 4) wymienia prawa i obowiązki pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, w takie jak: zapewnienie bezpiecznych warunków pracy, organizowanie szkoleń BHP, lub dostarczanie odpowiednich środków ochrony indywidualnej 5) opisuje konsekwencje nieprzestrzegania przepisów prawa dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy 6) określa zakres odpowiedzialności pracownika z tytułu naruszenia przepisów prawa w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy 7) wskazuje prawa pracownika, który zachorował na chorobę zawodową
3) określa zagrożenia i skutki oddziaływania czynników środowiska pracy na organizm człowieka oraz sposoby im przeciwdziałania		1) wymienia rodzaje i źródła czynników środowiska pracy wpływających na organizm człowieka 2) podaje przykłady czynników fizycznych (np. hałas, wibracje), chemicznych (np. opary substancji chemicznych), biologicznych (np. pleśnie) i psychofizycznych (np. obciążenie psychiczne występujących w środowisku pracy) 3) opisuje czynniki środowiska pracy występujące na stanowisku pracy podczas montażu i naprawy maszyn i urządzeń precyzyjnych 4) rozróżnia zagrożenia dla zdrowia i życia (np. ryzyko porażenia prądem, urazy mechaniczne) od zagrożeń dla mienia i środowiska (np. pożar, wyciek substancji chemicznej) 5) wyjaśnia, jakie są długofalowe i krótkotrwałe skutki działania poszczególnych czynników (np. hałas może prowadzić do uszkodzenia słuchu, opary chemiczne mogą powodować podrażnienia dróg oddechowych) 6) identyfikuje zagrożenia środowiska pracy specyficzne dla zawodu (np. praca z drobnymi elementami obciążająca wzrok, hałas generowany przez maszyny, zagrożenie poparzeniem podczas lutowania, zmiany w układzie kostno-stawowym, choroby narządu wzroku) 7) określa pochodzenie poszczególnych zagrożeń (np. hałas z pracy sprężarki, opary z używanych środków chemicznych) 8) wyjaśnia sposoby zapobiegania zagrożeniom zdrowia i życia podczas wykonywania zadań zawodowych
4) wykonuje zadania zawodowe zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz ergonomii		1) wyjaśnia zasady organizacji stanowisk pracy związanych z wykonywaniem zadań zawodowych 2) opisuje, na czym polega ergonomia stanowiska pracy, ze szczególnym uwzględnieniem prawidłowego ustawienia narzędzi, maszyn i oświetlenia 3) wyjaśnia, jak organizacja miejsca pracy wpływa na efektywność i bezpieczeństwo 4) stosuje wymagania ergonomii, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska podczas organizowania stanowiska pracy 5) rozróżnia środki ochrony indywidualnej (np. rękawice, okulary ochronne, kask) od zbiorowej (np. osłony maszyn, balustrady, wentylacja) 6) stosuje odpowiednie środki ochrony indywidualnej do konkretnego rodzaju pracy, uzasadniając swój wybór (np. do pracy z chemikaliami - rękawice chemoodporne, do prac spawalniczych - przyłbic) 7) klasyfikuje środki gaśnicze (np. gaśnice proszkowe, pianowe, CO₂) i wskazuje ich zastosowanie w zależności od rodzaju pożaru (np. gaśnica CO₂ do pożarów sprzętu elektrycznego) 8) identyfikuje rodzaje znaków bezpieczeństwa (np. zakazu, ostrzegawcze, nakazu, informacyjne) 9) wyjaśnia znaczenie sygnałów alarmowych 10) opisuje procedury postępowania w sytuacjach awaryjnych (np. w przypadku pożaru lub ewakuacji)
5) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego		1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego 2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego 3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku 4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej 5) powiadamia odpowiednie służby 6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie) 7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar) 8) wykonuje resuscytację krążeniowo-oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji
MEP.08.2. Podstawy optyki okularowej
Efekty kształcenia		Kryteria weryfikacji
Uczeń:		Uczeń:
1) stosuje prawa i zasady optyki geometrycznej		1) rozróżnia prawa optyki geometrycznej (np. prostoliniowego rozchodzenie światła, odbicia, załamania światła) 2) wyjaśnia pojęcia z zakresu optyki (np. promień świetlny, oś optyczna, ognisko przedmiotowe i obrazowe) 3) wyznacza bieg promieni świetlnych w różnych ośrodkach optycznych (np. soczewki, zwierciadła, płytkę płasko równoległą, pryzmat) 4) rozróżnia rodzaje materiałów optycznych pod kątem ich właściwości 5) określa i oblicza położenie obrazu utworzonego przez soczewkę lub prosty układ optyczny 6) oblicza powiększenie obrazu i na tej podstawie określa czy powstały obraz jest prosty czy odwrócony
2) charakteryzuje dwoistą naturę światła		1) wyjaśnia, na czym polega dualizm korpuskularno-falowy 2) opisuje zjawiska, które świadczą o falowej naturze światła (np. interferencja, dyfrakcja, polaryzacja) 3) wyjaśnia korpuskularną naturę światła 4) podaje przykłady występowania i zastosowania zjawisk dwoistej natury światła
3) identyfikuje elementy i układy optyczne		1) rozróżnia elementy i układy optyczne (np. soczewka, zwierciadło, lupa, luneta, teleskop, obiektyw, aparat fotograficzny) 2) opisuje budowę i zasadę działania elementów i układów optycznych 3) wyznacza przekroje główne soczek 4) rozpoznaje rodzaje aberracji elementów i układów optycznych 5) opisuje aberracje w układach optycznych 6) łączy elementy optyczne w celu zminimalizowania efektu powstawania aberracji 7) oblicza parametry układu optycznego (np. ogniskowa, powiększenie, zdolność rozdzielcza) 8) dobiera elementy optyczne do przygotowania układu optycznego (np. luneta Keplera, luneta Galileusza) 9) stosuje zasady optyki instrumentalnej
4) charakteryzuje budowę i funkcje oka		1) opisuje poszczególne elementy oka (np. rogówkę, soczewkę, siatkówkę, nerw wzrokowy, tęczówkę, ciało szkliste, naczyniówkę, twardówkę, spojówkę i aparat łzowy) 2) wyjaśnia rolę poszczególnych elementów układu optycznego oka 3) omawia zjawisko akomodacji i spazmu akomodacji 4) opisuje drogę wzrokową 5) wyjaśnia proces powstawania obrazu
5) charakteryzuje procesy fizjologiczna układu wzrokowego		1) wyjaśnia pojęcia dotyczące fizjologii narządu wzroku (np. adaptacja, akomodacja, dywergencja i konwergencja) 2) wyjaśnia pojęcia z optyki fizjologicznej (np. anizometropia, izometropia, diplopia, amblyopia) 3) opisuje proces widzenia obuocznego 4) opisuje zjawisko powstawania barw w procesie widzenia
6) charakteryzuje wady wzroku i podstawowe schorzenia układu wzrokowego		1) wyjaśnia pojęcia: miarowość, krótkowzroczność, nadwzroczność, astygmatyzm, starczowzroczność (presbyopia) 2) wyjaśnia różnice między okiem miarowym a niemiarowym 3) wyznacza bieg promieni w oku miarowym, krótkowzrocznym, nadwzrocznym i astygmatycznym 4) opisuje czynniki wpływające na wady wzroku (np. krótkowzroczność, nadwzroczność, niezborność) 5) opisuje podstawowe objawy chorób oczu (np. jaskry, zaćmy, AMD, zapalenia spojówek, zespołu suchego oka) 6) wyjaśnia wpływ chorób oczu na jakość widzenia
7) stosuje terminologię z zakresu oftalmiki i optyki okularowej		1) opisuje parametry techniczne używane na receptach okularowych (np. sfera, cylinder, oś, dioptria, dioptria pryzmatyczna) 2) wyjaśnia indywidualne parametry projektowe (np. rozstaw źrenic, wysokość montażu, odległość wierzchołkowa, kąt pantoskopowy, kąt krzywizny) 3) wyjaśnia pojęcia dotyczące wad wzroku (np. refrakcja, ostrość widzenia) 4) rozróżnia terminy dioptria, moc czołowa, wartość pryzmatyczna 5) posługuje się terminologią dotyczącą soczewek okularowych (np. CR-39 (Columbia Resin 39, typ soczewki plastikowej), trivex, poliwęglan, powłoka antyrefleksyjna, współczynnik załamania światła, liczba Abbego) 6) posługuje się terminologią dotyczącą opraw okularowych, (np. acetat, optyl, wtrysk, tytan, "na żyłkę", patent)
8) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych		1) wymienia cele normalizacji krajowej 2) podaje definicję i cechy normy 3) rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej 4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności
MEP.08.3. Wykonywanie pomiarów optycznych i oftalmicznych
Efekty kształcenia		Kryteria weryfikacji
Uczeń:		Uczeń:
1) wykonuje pomiary optyczne w celu prawidłowego wykonania pomocy wzrokowych		1) rozróżnia przyrządy optyczne (np. dioptromierz, pupilometr, źrenicówka, wysokościomierz, system do wideocentracji, sferometr, suwmiarka, inklinometr, mazak do pisania po soczewkach) 2) wykonuje pomiar mocy soczewek za pomocą dioptromierza 3) wykonuje indywidualne pomiary montażowe dla danego klienta (np. rozstaw źrenic jednoocznie, wysokość montażu, kąt pantoskopowy, krzywizna oprawy, odległość wierzchołkowa) 4) interpretuje wyniki pomiarów 5) stosuje zasady higieny podczas wykonywania pomiarów
2) posługuje się sprzętem oftalmicznym		1) rozróżnia przyrządy oftalmiczne (np. autorefraktometr, tonometr, foropter, lampa szczelinowa, oftalmoskop, keratometr, kaseta okulistyczna, oprawa próbna, rzutnik optotypów) 2) ocenia ostrość widzenia za pomocą przyrządów oftalmicznych 3) analizuje wyniki wykonanych pomiarów 4) dokonuje kalibracji urządzeń oftalmicznych lub wskazuje potrzebę kalibracji i serwisu przyrządów
3) wykonuje pomiary oftalmiczne		1) posługuje się tablicami do określania ostrości widzenia do dali i bliży 2) posługuje się kasetą okulistyczną, foropterem do sprawdzenia jakości widzenia 3) określa ekwiwalent sferyczny 4) dobiera potrzebną addycje do danej odległości 5) sprawdza jakość widzenia w wykonywanych okularach 6) stosuje zasady higieny podczas wykonywania pomiarów
4) charakteryzuje stopnie widzenia obuocznego		1) opisuje trzy stopnie widzenia obuocznego: jednoczesna percepcja, fuzja, stereopsja 2) wyjaśnia pojęcia: anizeikonia, anizometropia, diplopia, foria, tropia, amblyopia 3) opisuje różnice między heteroforią i heterotropią określając ich wpływ na jakość widzenia 4) identyfikuje problemy wzrokowe związane z widzeniem obuocznym
MEP.08.4. Projektowanie pomocy wzrokowych
Efekty kształcenia		Kryteria weryfikacji
Uczeń:		Uczeń:
1) charakteryzuje rodzaje pomocy wzrokowych		1) rozróżnia rodzaje pomocy wzrokowych, (np. okulary korekcyjne, okulary lornetkowe, lupy, soczewki kontaktowe, okulary z filtrami medycznymi) 2) omawia zastosowanie poszczególnych pomocy wzrokowych 3) dobiera rodzaj materiału do wykonania pomocy wzrokowej 4) omawia wady i zalety poszczególnych pomocy wzrokowych
2) określa sposoby korekcji wad wzroku na podstawie recepty		1) rozpoznaje potrzeby wzrokowe klienta 2) wymienia sposoby korekcji wad wzroku (np. okulary korekcyjne, soczewki kontaktowe, laserowa korekcja wzroku) 3) opisuje różnice między sposobami korekcji wad wzroku 4) przelicza wartości korekcyjne okularów korekcyjnych ze względu na odległość wierzchołkową (vertex distans) 5) określa wskazania dotyczące korzystania z pomocy wzrokowych 6) omawia wady i zalety różnych rodzajów korekcji wzroku
3) dobiera soczewki okularowe do sposobów korekcji wad wzroku		1) rozróżnia soczewki okularowe ze względu na ich budowę (np. biurowe, progresywne, wspomagające akomodacje, progresywne, dwuogniskowe) 2) opisuje rodzaje konstrukcji soczewek okularowych (np. sferyczne, asferyczne, toryczne, lentikularna, omega) 3) opisuje właściwości optyczne i mechaniczne materiałów stosowanych do produkcji soczewek okularowych (np. mineralne, organiczne, wysokoindeksowe, poliwęglan, trivex) 4) opisuje właściwości powłok uszlachetniających (np. hydrofobowe, oleofobowe, antystatyczne, fotochromowe, blokujące światło niebieskie) 5) wymienia wady i zalety poszczególnych materiałów, konstrukcji i powłok 6) korzysta z katalogów producentów soczewek okularowych 7) wybiera odpowiednie soczewki okularowe do okularów korekcyjnych uwzględniając potrzeby klienta
4) dobiera rodzaje opraw do pomocy wzrokowych		1) rozróżnia oprawy okularowe uwzględniając rodzaj sposobu montażu soczewek oraz użytego materiału (np. pełne, na żyłkę (półramki), bezramkowe (patent), plastikowe, metalowe, acetatowe, optyl) 2) rozpoznaje elementy konstrukcyjne opraw okularowych i pomocy wzrokowych (np. zausznik, front, zawias, mostek, łącznik, zamek) 3) opisuje dodatkowe pomoce wzrokowe (np. okulary binokularowe (lornetki), lupowe, monokle, lunety, inteligentne okulary poprawiające widzenie) 4) prezentuje różne oprawy uwzględniając warunki anatomiczne twarzy klienta (np. typ, kształt, szerokość nosa, rozstaw źrenic) 5) wyjaśnia, w jaki sposób kształt i rozmiar opraw wpływają na walory użytkowe okularów (np. pole widzenia, wagę, potencjalne zniekształcenia obrazu) 6) dobiera odpowiednią oprawę do okularów korekcyjnych uwzględniając potrzeby klienta 7) wykonuje wstępne dopasowanie oprawy
5) projektuje okulary korekcyjne na podstawie wybranych produktów		1) odczytuje rysunki techniczne wykonawcze (np. szablony z katalogów, ditest, parametry opraw) 2) przelicza wymiary z zachowaniem skali 3) wymiaruje oprawę okularową z wykorzystaniem systemu skrzynkowego lub linii głównej 4) wykonuje pomiary rozstawu źrenic i wysokości montażu w oprawie okularowej, odległości wierzchołkowej, kąta pantoskopowego 5) przelicza moc korekcyjną soczewki uwzględniając odległość wierzchołkową 6) wylicza minimalną średnicę soczewek okularowych do wykonania okularów korekcyjnych 7) wykonuje optymalizację soczewek z uwzględnieniem parametrów technicznych (np. grubość, waga)
6) stosuje nowoczesne technologie		1) stosuje sztuczną inteligencję do działań marketingowych 2) wykonuje pomiary przy użyciu systemów wideocentracji (np. tabletu, wieży pomiarowej, lustra pomiarowego) 3) wykorzystuje zintegrowane systemy do wykonywania okularów 4) wykorzystuje cyfrowe systemy wspomagające dobór oprawek i soczewek
MEP.08.5. Wykonywanie i dopasowywanie pomocy wzrokowych
Efekty kształcenia		Kryteria weryfikacji
Uczeń:		Uczeń:
1) weryfikuje materiały do wykonania pomocy wzrokowej		1) rozpoznaje symbole i oznaczenia materiałów 2) dokonuje pomiaru mocy soczewek 3) porównuje parametry techniczne ze zleceniem 4) ocenia stan techniczny opraw i soczewek (np. pęknięcia, zanieczyszczenia, rysy, uszkodzenia powłok uszlachetniających)
2) wykorzystuje urządzenia i narzędzia stosowane przy wykonywaniu pomocy wzrokowych		1) rozróżnia urządzenia do obróbki soczewek okularowych (np. szlifierka ręczna, automat szlifierski, centroskop, polerka, rowkarka, wiertarka 2) stosuje urządzenia i narzędzia do montażu pomocy wzrokowych (np. nagrzewnica opraw, wkrętak, pęseta, cęgi, szczypce) 3) stosuje narzędzia i urządzenia do kontroli jakości montażu (np. polaryskop, dioptromierz, źrenicówka) 4) stosuje urządzenia, akcesoria, i środki do czyszczenia i pielęgnacji pomocy wzrokowych (np. myjka ultradźwiękowa, chusteczka z mikrofibry, płyn do czyszczenia soczewek) 5) wykonuje konserwację urządzeń i narzędzi stosowanych w optyce
3) wykonuje okulary korekcyjne		1) wyznacza środek optyczny soczewki okularowej przy użyciu dioptromierza 2) wykonuje centrowanie soczewek okularowych 3) oblicza odchyłki położenia i stosuje wartości tolerancji położenia środków optycznych w procesie wykonania pomocy wzrokowych 4) wykonuje skanowanie oprawy 5) blokuje soczewki z uwzględnieniem decentracji poziomej i pionowej 6) szlifuje soczewki przy użyciu urządzenia szlifierskiego w celu nadania odpowiedniego kształtu 7) załamuje krawędzie przy użyciu szlifierki ręcznej zapobiegając ostrym krawędziom 8) poleruje krawędzie w soczewkach okularowych 9) wykonuje rowkowanie soczewek okularowych 10) ocenia jakość krawędzi 11) montuje soczewkę w oprawie okularowej 12) sprawdza poprawność wykonania okularów (np. parametry montażowe, oś cylindra, naprężenia, stan powierzchni soczewek, deformację oprawki) 13) czyści gotowe okulary
4) reguluje i dopasowuje pomoce wzrokowe		1) ocenia jakość dopasowania pomocy wzrokowej 2) profiluje front oprawy i zauszników 3) reguluje oprawę (np. poziomuje, zmienia kąt pantoskopowy) 4) reguluje nanośniki 5) przygotowuje do odbioru przez klienta
MEP.08.6. Naprawianie pomocy wzrokowych
Efekty kształcenia		Kryteria weryfikacji
Uczeń:		Uczeń:
1) charakteryzuje rodzaje uszkodzeń pomocy wzrokowych		1) rozróżnia rodzaje uszkodzeń pomocy wzrokowych ze względu na ich rodzaj i przyczynę: a) mechaniczne (np. pęknięcia, stłuczenia, zarysowania) b) termiczne (np. odkształcenia, pęknięcia wynikające ze zmian temperatury) c) chemiczne (np. uszkodzenie powłok, odbarwienie) d) funkcjonalne (np. błędy montażu, uszkodzenia krawędzi) 2) identyfikuje i dokumentuje uszkodzenia poszczególnych elementów pomocy wzrokowych 3) wskazuje przyczyny uszkodzeń (np. niewłaściwe użytkowanie, brak konserwacji, zgniecenie) 4) omawia ryzyko niepowodzenia naprawy jeśli takie istnieje i przedstawia alternatywne rozwiązania oraz koszty z nim związane 5) określa sposoby zapobiegania uszkodzeniom pomocy wzrokowych
2) stosuje narzędzia i urządzenia do naprawy pomocy wzrokowych		1) rozróżnia narzędzia i urządzenia stosowane do naprawy pomocy wzrokowych (np. wkrętaki optyczne, cęgi, nagrzewnica, lutownica, polerka, lupa, gwintownik) 2) dobiera urządzenia do naprawy pomocy wzrokowych uwzględniając rodzaj naprawianego materiału (np. nagrzewnica do opraw z plastiku, a lutownica do opraw metalowych) 3) usuwa usterki z wykorzystaniem narzędzi 4) przeprowadza bieżącą konserwację narzędzi i urządzeń, dba o ich czystość i odkłada je na miejsce
3) wykonuje naprawy uszkodzonych opraw okularowych		1) identyfikuje element oprawy okularowej wymagający naprawy 2) dobiera urządzenia, narzędzia i materiały do naprawy (np. lutownica, wiertarka, imadło, wkrętak, cęgi, klej, lut) 3) dobiera elementy i części zamienne opraw okularowych do naprawy (np. nanośnik, wkręt, zawias, flex) 4) wykonuje naprawę opraw okularowych: a) lutuje, zgrzewa, lub spawa oprawę metalową b) klei oprawę plastikową c) wtapia zawias d) wymienia żyłkę e) wymienia nanośnik f) wymienia zausznik, wkład flexa, końcówkę zausznika g) poleruje oprawę okularową h) gwintuje otwory 5) reguluje oprawę po naprawie 6) ocenia poprawność i estetykę wykonanej naprawy
4) wykonuje naprawę uszkodzonej pomocy wzrokowej z wykorzystaniem nowoczesnych technik cyfrowych		1) rozróżnia materiały i technologie stosowane w druku 3D 2) projektuje elementy oprawy okularowej do wydruku 3D (np. zausznik, zawias) 3) wykonuje proste elementy z wykorzystaniem druku 3D (np. zausznik, zawias, końcówka zausznika) 4) sprawdza poprawność wydrukowanego elementu
MEP.08.7. Obsługa klienta
Efekty kształcenia		Kryteria weryfikacji
Uczeń:		Uczeń:
1) prowadzi obsługę klienta		1) rozróżnia fazy sprzedaży i procesy obsługi klienta 2) przeprowadza wywiad z klientem salonu optycznego uwzględniając zasady komunikacji interpersonalnej 3) rekomenduje rozwiązania optyczne dostosowane do potrzeb klienta 4) stosuje techniki obrony ceny 5) finalizuje transakcję sprzedaży pomocy wzrokowej 6) przyjmuje i realizuje reklamacje
2) doradza klientowi wybór optymalnego rozwiązania optycznego		1) analizuje trendy rynkowe w zakresie wzornictwa i materiałoznawstwa, aby dostosować ofertę 2) dobiera kształt oprawy do budowy anatomicznej twarzy 3) opisuje rozwiązania optyczne (np. okulary do dali, okulary do bliży, okulary progresywne, okulary do odległości bliskich i pośrednich, okulary przeciwsłoneczne, okulary do uprawiania sportów, okulary do jazdy samochodem, gogle narciarskie, okulary do pływania, soczewki kontaktowe, okulary do makijażu) 4) opisuje typy powłok uszlachetniających i barwień (np. utwardzająca, antyrefleksyjna, oleofobowa, antystatyczna, filtry UV, blokująca światło niebieskie, fotochrom) 5) wyjaśnia wpływ uszlachetnień na jakość widzenia i trwałość soczewek
3) buduje pozytywny wizerunek firmy		1) dba o estetykę salonu (np. wystrój, dress code, czystość) 2) zapewnia kompleksowość obsługi i rozwiązywania problemów klienta - od wyboru produktu po ewentualne naprawy i serwis 3) udziela pełnych informacji o wadach i zaletach produktów 4) ponosi odpowiedzialność za sprzedawane wyroby 5) dba o spójną identyfikację wizualną salonu optycznego (np. logo, szyld, kolory, styl komunikacji) 6) oferuje różne formy sprzedaży (np. sprzedaż online, zamówienia telefoniczne) 7) gwarantuje wysoką jakość obsługi poprzez rzetelną i terminową realizację zleceń z wykorzystaniem materiałów zgodnych z umową 8) podejmuje działania na rzecz ochrony środowiska (np. segreguje odpady, wykorzystuje ekologiczne rozwiązania techniczne i materiały)
4) udziela instrukcji dotyczących użytkowania, czyszczenia i przechowywania pomocy wzrokowych		1) dobiera akcesoria do okularów (np. etui, chusteczki, płyny czyszczące, stopery) 2) prezentuje prawidłowy sposób pielęgnacji i przechowywania pomocy wzrokowych 3) wyjaśnia jak używać specjalistycznych płynów i miękkich chusteczek z mikrofibry 4) ostrzega przed używaniem szkodliwych środków chemicznych (np. aceton, lakier do włosów, chlor) 5) informuje o konieczności wizyt serwisowych (np. w celu bezpłatnego dokręcania wkrętów, justowania okularów, prostowania opraw) 6) informuje o potencjalnych zagrożeniach związanych z niewłaściwym użytkowaniem
5) prowadzi edukuję i udziela porad o konieczności profilaktyki oraz higieny wzrokowej		1) wyjaśnia znaczenie regularnych badań podkreślając znaczenie wczesnego wykrycie chorób oczu (np. jaskry lub zaćmy) 2) omawia zasady higieny pracy z urządzeniami cyfrowymi 3) wyjaśnia czym jest cyfrowe zmęczenie wzroku i jak można mu zapobiegać (np. poprzez stosowanie reguły 20-20-20, używanie odpowiednich soczewek z filtrem światła niebieskiego) 4) doradza w kwestii oświetlenia w pracy i codziennym życiu 5) promuje zdrowy styl życia (np. dieta bogata w witaminy i minerały, odpowiednia ilość snu, unikanie używek) 6) udziela instrukcji dotyczących użytkowania soczewek kontaktowych w zapobieganiu infekcjom i podrażnieniom
MEP.08.8. Prowadzenie działalności usługowej w branży optycznej
Efekty kształcenia		Kryteria weryfikacji
Uczeń:		Uczeń
1) zakłada działalność gospodarczą		1) opracowuje biznes plan salonu optycznego w celu planowania i prognozowania rentowności przedsięwzięcia 2) rejestruje działalność gospodarczą 3) rozróżnia formy opodatkowania 4) zakłada konto bankowe 5) wskazuje różnice między pełnym ubezpieczeniem, a samym ubezpieczeniem zdrowotnym 6) wypełnia formularze ZUS i PIT
2) opracowuje kosztorys funkcjonowania salonu optycznego		1) wymienia miesięczne koszty stałe: a) czynsz za lokal b) opłaty za media (np. prąd, woda, ogrzewanie) c) wynagrodzenia dla pracowników d) ubezpieczenie działalności e) opłaty licencyjne, kredyt, leasing 2) określa koszty zmienne (np. koszt zakupu soczewek i opraw, materiałów eksploatacyjnych do maszyn optycznych oraz akcesoriów, promocja salonu) 3) ustala ceny detaliczne produktów i usług na podstawie kosztów zakupu i kosztów ogólnych, uwzględniając czynniki rynkowe, konkurencja i wartość dodaną 4) określa koszty inwestycyjne w nowy sprzęt i koszty serwisu 5) określa wskaźniki finansowe (np. zysk netto i brutto, przychód, dochód) 6) ocenia próg rentowności funkcjonowania salonu optycznego
3) prowadzi działania marketingowe		1) opracowuje strategię marketingową uwzględniając specyfikę branży optycznej a) określa grupę docelową b) analizuje konkurencję c) wybiera odpowiednie kanały promocji (np. media społecznościowe, strona internetowa, lokalna prasa) 2) opracowuje regulamin kampanii promocyjnej 3) opracowuje plan wydatków na promocję salonu optycznego uwzględnia zarówno tradycyjne i cyfrowe formy reklamy (np. ulotki, lokalne gazety, media społecznościowe, kampanie internetowe) 4) wykorzystuje narzędzia marketingowe do monitorowania efektów kampanii reklamowej w odniesieniu do poniesionych kosztów 5) tworzy, publikuje i aktualizuje profile salonu optycznego w mediach społecznościowych 6) analizuje opinie klientów w celu poprawy funkcjonowania salonu optycznego
4) komunikuje się z kontrahentami w celu realizacji zamówień i rozpatrywania reklamacji		1) składa zapytania ofertowe 2) szacuje koszt realizacji zamówienia 3) negocjuje warunki cenowe i terminowe dostaw 4) składa zamówienia na półprodukty, precyzyjnie opisując wymagane parametry 5) przyjmuje dostawy kontrolując ilość i stan towaru 6) przyjmuje reklamacje od klientów i składa je u dostawców opisując wady produktu
MEP.08.9. Język angielski zawodowy
Efekty kształcenia		Kryteria weryfikacji
uczeń:		uczeń:
1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku angielskim (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych: a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie c) z dokumentacją związaną z danym zawodem d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie		1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie: a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta
2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka angielskiego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku angielskim, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka, b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)		1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu 2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje 3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu 4) układa informacje w określonym porządku
3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku angielskim, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję) b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, e-mail, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem - według wzoru)		1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi 2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady) 3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko 4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze 5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji
4) uczestniczy w rozmowie w typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych - reaguje w języku angielskim w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu: a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych		1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę 2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia 3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób 4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi 5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe 6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji
5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku angielskim w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych		1) przekazuje w języku angielskim informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych) 2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku angielskim 3) przekazuje w języku angielskim informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku 4) przedstawia publicznie w języku angielskim wcześniej opracowany materiał, (np. prezentację)
6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową: a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka b) współdziała w grupie c) korzysta ze źródeł informacji w języku angielskim d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne		1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego 2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe 3) korzysta z tekstów w języku angielskim, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych 4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy 5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa 6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne
MEP.08.10. Kompetencje personalne i społeczne
Efekty kształcenia		Kryteria weryfikacji
uczeń:		uczeń:
1) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej		1) stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w środowisku pracy 2) przyjmuje odpowiedzialność za powierzone informacje zawodowe 3) wyjaśnia, na czym polega zachowanie etyczne w zawodzie 4) wskazuje przykłady zachowań etycznych w zawodzie
2) planuje wykonanie zadania		1) omawia czynności realizowane w ramach czasu pracy 2) określa czas realizacji zadań 3) realizuje zadania w wyznaczonym czasie 4) monitoruje realizację zaplanowanych działań 5) dokonuje modyfikacji zaplanowanych działań 6) dokonuje samooceny wykonanej pracy 7) raportuje przełożonym efekt realizacji zadania
3) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania		1) przewiduje skutki podejmowanych działań, w tym skutki prawne 2) wykazuje świadomość odpowiedzialności za wykonywaną pracę 3) ocenia podejmowane działania 4) przewiduje konsekwencje niewłaściwego wykonywania czynności zawodowych na stanowisku pracy, w tym posługiwania się niebezpiecznymi substancjami i niewłaściwą eksploatacją maszyn i urządzeń na stanowisku pracy
4) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany		1) podaje przykłady wpływu zmian na różne sytuacje życia społecznego i gospodarczego 2) ocenia skutki wprowadzenia zmian 3) proponuje sposoby rozwiązywania problemów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych w nieprzewidywalnych warunkach 4) adaptuje się do nowych warunków pracy
5) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem		1) rozpoznaje źródła stresu podczas wykonywania zadań zawodowych 2) wybiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji 3) wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej 4) przedstawia różne formy zachowań asertywnych jako sposoby radzenia sobie ze stresem 5) rozróżnia techniki rozwiązywania konfliktów 6) określa skutki stresu
6) doskonali umiejętności zawodowe		1) poszukuje i korzysta z informacji o nowych technologiach i materiałach w branży optycznej 2) określa zakres umiejętności i kompetencji niezbędnych w wykonywaniu zawodu 3) ocenia jakość pracy własnej 4) analizuje własne kompetencje 5) wyznacza własne cele rozwoju zawodowego 6) planuje drogę rozwoju zawodowego 7) wskazuje możliwości podnoszenia kompetencji zawodowych, osobistych i społecznych
7) stosuje zasady komunikacji interpersonalnej		1) identyfikuje i odczytuje sygnały werbalne i niewerbalne 2) stosuje metody aktywnego słuchania 3) wskazuje wady i zalety stosowania w komunikacji interpersonalnej pytań otwartych i zamkniętych 4) prowadzi dyskusje w sposób konstruktywny 5) dostosowuje styl komunikacji do rozmówcy i sytuacji 6) udziela informacji zwrotnej
8) stosuje metody i techniki radzenia z trudnymi sytuacjami		1) identyfikuje trudne sytuacje 2) opisuje i stosuje odpowiednie postawy (np. asertywność, empatia, aktywne słuchanie) 3) opisuje techniki rozwiązywania trudnych sytuacji 4) opisuje sposób przeciwdziałania problemom 5) wskazuje, na wybranym przykładzie, metody i techniki rozwiązywania trudnych sytuacji (np. reklamacja okularów, niedotrzymanie terminu realizacji zamówienia) 6) ustala i negocjuje warunki porozumienia
9) współpracuje w zespole		1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania 2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole 3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu 4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu 5) identyfikuje się z zespołem
MEP.08.11. Organizacja pracy małych zespołów
Efekty kształcenia		Kryteria weryfikacji
uczeń:		uczeń:
1) planuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań		1) przygotowuje zadania zespołu do realizacji 2) dobiera osoby do wykonania przydzielonych zadań 3) ocenia przydatność poszczególnych członków zespołu do wykonania zadania 4) pokazuje wzorce w celu wykonania zadania 5) rozdziela zadania według umiejętności i kompetencji członków zespołu
2) kieruje wykonaniem przydzielonych zadań		1) ustala kolejność wykonywania zadań 2) demonstruje sposób wykonania zadania 3) monitoruje postępy w procesie wykonywania zadań 4) wydaje dyspozycje osobom wykonującym poszczególne zadania 5) modyfikuje przydzielone zadania w zależności od postępów ich realizacji
3) określa jakość wykonania przydzielonych zadań		1) ocenia zgodność wykonania zadania z założeniami 2) kontroluje efekty pracy zespołu 3) ocenia pracę poszczególnych członków zespołu 4) udziela informacji zwrotnej dotyczącej prawidłowego wykonania przydzielonych zadań 5) wprowadza niezbędne zmiany
4) wprowadza rozwiązania techniczne i orga nizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakości pracy	1) dokonuje analizy rozwiązań technicznych i organizacyjnych warunków i jakości pracy 2) proponuje rozwiązania techniczne i organizacyjne mające na celu poprawę warunków i jakości pracy 3) dokonuje prostych modernizacji stanowiska pracy 4) opracowuje procedurę wprowadzenia proponowanego rozwiązania technicznego lub organizacyjnego 5) ocenia efektywność wdrożonych zmian

WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK OPTYKI OKULAROWEJ

Wyposażenie niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji MEP.08. Projektowanie, wykonywanie i naprawa pomocy wzrokowych oraz wykonywanie pomiarów oftalmicznych

Pracownia salonu optycznego wyposażona w:

– stanowisko komputerowe dla nauczyciela podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, z urządzeniem wielofunkcyjnym, projektorem multimedialnym lub tablicą interaktywną, lub monitorem interaktywnym,

– stanowiska komputerowe dla uczniów (jedno stanowisko dla jednego ucznia), podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, urządzeń wielofunkcyjnych, pakietem programów biurowych,

– stanowisko do doboru opraw okularowych i innych pomocy wzrokowych z ekspozycją i magazynem opraw i pomocy wzrokowych,

– stanowisko do przyjmowania, realizacji i wydawania zamówień na pomoce wzrokowe wyposażone w: komputer, katalogi i cenniki soczewek i pomocy wzrokowych, materiały poglądowe, ulotki informacyjne, pupilometr, dioptromierz, linijka optyczna, nagrzewnica do opraw, tablice do bliży, akcesoria optyczne, soczewki prezentacyjne, okulary prezentacyjne, wzorniki grubości soczewek, narzędzia wspomagające sprzedaż (np. maty, chusteczka z mikrofibry, środki do czyszczenia soczewek, myjka ultradźwiękowa),

– stanowisko do pomiarów oftalmicznych wyposażone w: pupilometr, inklinometr, dioptromierz źrenicówka, wysokościomierz, mazak do pisania po soczewkach, test do bliży, tablica optotypów do dali, kaseta okulistyczna wraz z oprawą probierczą, model oka, sferometr, suwmiarkę,

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Warsztaty szkolne wyposażone w:

– stanowisko komputerowe dla nauczyciela podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, z urządzeniem wielofunkcyjnym,

– szlifierkę ręczną do załamywania krawędzi soczewek, automat szlifierski szablonowy lub bezszablonowy z oprzyrządowaniem,

– dioptromierz, szabloniarkę,

– wiertarkę do wykonywania otworów w soczewkach z oprzyrządowaniem,

– rowkarkę, polerkę do polerowania obrzeży soczewek, polerkę do polerowania opraw, polaryskop

– centroskop,

– nagrzewnica do opraw,

– myjkę ultradźwiękową,

– lutownicę z wyposażeniem, urządzenie do zgrzewania metalu, urządzenie do wtapiania zawiasów, klej do klejenia opraw, aceton,

– narzędzia do montażu i demontażu soczewek,

– narzędzia do profilowania i napraw opraw, wkrętaki precyzyjne optyczne, pilniki, linijki optyczne, środki do czyszczenia soczewek, gwintowniki pęsety, cęgi, szczypce, źrenicówka, lupa, imadło, lut, nanośniki, wkłady flexów, końcówki zauszników, żyłki, zauszniki, zawiasy, wkręty, podkładki, wyciskacz do wkrętów,

– stanowiska do wykonywania okularów wyposażone w: szlifierkę ręczną do załamywania krawędzi soczewek, automat szlifierski szablonowy lub bezszablonowy z oprzyrządowaniem, dioptromierz, szabloniarkę, wiertarkę do wykonywania otworów w soczewkach z oprzyrządowaniem, rowkarkę, polerkę do polerowania obrzeży soczewek, polaryskop, centroskop,

– nagrzewnica do opraw,

– myjkę ultradźwiękową,

– narzędzia do montażu i demontażu soczewek,

– narzędzia do profilowania i napraw opraw, wkrętaki precyzyjne optyczne, pilniki, linijki optyczne,

– środki do czyszczenia soczewek,

– pęsety, cęgi, szczypce, źrenicówkę, lupę, imadło, wkręty, podkładki, żyłki, końcówki zauszników,

– stanowisko do napraw pomocy wzrokowych wyposażone w: lupę, imadło, lut, nanośniki, wkłady flexów, końcówki zauszników, żyłki, zauszniki, zawiasy, wkręty, podkładki, wyciskacz do wkrętów, środki do czyszczenia soczewek, gwintowniki, pęsety, cęgi, szczypce, lutownicę z wyposażeniem, urządzenie do zgrzewania metalu, urządzenie do wtapiania zawiasów, klej do klejenia opraw, aceton, narzędzia do montażu i demontażu soczewek, narzędzia do profilowania i napraw opraw, wkrętaki precyzyjne optyczne, pilniki, nagrzewnicę do opraw, myjkę ultradźwiękową, polerkę do polerowania obrzeży soczewek, polerkę do polerowania opraw, polaryskop, szlifierkę ręczną do załamywania krawędzi soczewek, wiertarkę.

Szkoła zapewnia dostęp do:

– stanowiska wyposażonego w system wideocentracji, foroptera, autorefraktometru,

– drukarki 3D, komputera z oprogramowaniem do projektowania 3D i materiałów wykorzystywanych w druku 3D.

Miejsce realizacji praktyk zawodowych: salony optyczne, pracownie, szlifiernie optyczne wykorzystujące szeroko rozumiany sprzęt optyczno-oftalmiczny, oraz inne podmioty stanowiące potencjalne miejsce zatrudnienia absolwentów szkół prowadzących kształcenie w zawodzie.

Liczba tygodni przeznaczonych na realizację praktyk zawodowych: 8 tygodni (280 godzin).

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONEJ W ZAWODZIE ¹⁾

MEP.08. Projektowanie, wykonywanie i naprawa pomocy wzrokowych oraz wykonywanie pomiarów oftalmicznych
Jednostka efektów kształcenia	Liczba godzin
MEP.08.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy	30
MEP.08.2. Podstawy optyki okularowej	120
MEP.08.3. Wykonywanie pomiarów optycznych i oftalmicznych	180
MEP.08.4. Projektowanie pomocy wzrokowych	120
MEP.08.5. Wykonywanie i dopasowywanie pomocy wzrokowych	180
MEP.08.6. Naprawianie pomocy wzrokowych	120
MEP.08.7. Obsługa klienta	60
MEP.08.8. Prowadzenie działalności usługowej w branży optycznej	60
MEP.08.9. Język angielski zawodowy	90
Razem	960
MEP.08.10. Kompetencje personalne i społeczne²⁾
MEP.08.11. Organizacja pracy małych zespołów³⁾

¹⁾W szkole liczbę godzin kształcenia zawodowego należy dostosować do wymiaru godzin określonego w przepisach w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół, przewidzianego dla kształcenia zawodowego w danym typie szkoły, zachowując, z wyjątkiem szkoły policealnej kształcącej w formie stacjonarnej lub zaocznej, minimalną liczbę godzin wskazanych w tabeli dla efektów kształcenia właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie.

²⁾Nauczyciele wszystkich obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia zawodowego powinni stwarzać uczniom warunki do nabywania kompetencji personalnych i społecznych

³⁾Nauczyciele wszystkich obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia zawodowego powinni stwarzać uczniom warunki do nabywania umiejętności w zakresie organizacji pracy małych zespołów.";

w załączniku nr 20 do rozporządzenia:

podstawa programowa kształcenia w zawodzie TECHNIK FARMACEUTYCZNY otrzymuje brzmienie:

"TECHNIK FARMACEUTYCZNY 321301

KWALIFIKACJA WYODRĘBNIONA W ZAWODZIE

MED.09. Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece na podstawie przepisów prawa

CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie technik farmaceutyczny powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji MED.09. Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece na podstawie przepisów prawa:

1) sporządzania i wytwarzania produktów leczniczych, suplementów diety i środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, sporządzania preparatów leczniczych do żywienia pozajelitowego, do żywienia dojelitowego, produktów radiofarmaceutycznych, wytwarzania płynów infuzyjnych, przygotowywania roztworów do hemodializy i dializy dootrzewnowej oraz przygotowywania leków w dawkach dziennych, w tym leków cytostatycznych zgodnie z uprawnieniami wynikającymi z przepisów prawa obowiązujących na terenie Rzeczypospolitej Polskiej;

2) prowadzenia obrotu produktami leczniczymi i wyrobami medycznymi oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu aptecznego i pozaaptecznego na podstawie przepisów prawa zgodnie z uprawnieniami wynikającymi z przepisów prawa obowiązujących na terenie Rzeczypospolitej Polskiej;

3) współuczestniczenia w analizach produktów leczniczych i wyrobów medycznych w laboratoriach zgodnie z uprawnieniami wynikającymi z przepisów prawa obowiązujących na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji MED.09. Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece na podstawie przepisów prawa jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

MED.09. Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece na podstawie przepisów prawa
MED.09.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) rozróżnia pojęcia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią: a) określa działania zapobiegające wyrządzeniu szkód środowisku b) określa warunki pracy dostosowane do możliwości psychofizycznych człowieka	1) wymienia przepisy prawa określające wymagania w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska 2) opisuje metody utylizacji substancji chemicznych i leków, które zapobiegają zanieczyszczeniom środowiska 3) wyjaśnia zasady ergonomii
2) charakteryzuje zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska	1) wymienia instytucje oraz służby działające w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska 2) wymienia zadania i uprawnienia instytucji i służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska
3) charakteryzuje prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy	1) wymienia prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy 2) opisuje skutki nieprzestrzegania obowiązków pracownika i pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy
4) charakteryzuje zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy ze szczególnym uwzględnieniem środków biobójczych i cytotoksycznych oraz określa sposoby przeciwdziałania czynnikom szkodliwym i zagrożeniom	1) wymienia czynniki szkodliwe i zagrożenia dla zdrowia człowieka w środowisku pracy 2) wymienia substancje silnie działające stosowane w recepturze aptecznej 3) opisuje zagrożenia podczas pracy z substancjami silnie działającymi 4) opisuje konsekwencje oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka (np. substancji cytotoksycznych, biobójczych i innych substancji niebezpiecznych) 5) opisuje sposoby postępowania w przypadku zagrożenia zdrowia i życia w wyniku kontaktu z substancją niebezpieczną
5) organizuje stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii, przepisami prawa dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska	1) wykonuje zadania zawodowe z zachowaniem zasad bezpieczeństwa i higieny pracy 2) przestrzega zasad ochrony przeciwpożarowej w miejscu pracy 3) wymienia środki gaśnicze stosowane w aptece i przemyśle farmaceutycznym 4) dokonuje utylizacji odpadów zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony środowiska
6) stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych	1) wymienia środki ochrony indywidualnej i zbiorowej 2) opisuje zasady stosowania ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych
7) udziela pierwszej pomocy w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego	1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego 2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego 3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku 4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej 5) powiadamia odpowiednie służby 6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie) 7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar) 8) wykonuje resuscytację krążeniowo-oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji
MED.09.2. Podstawy zawodu technik farmaceutyczny
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) charakteryzuje prawne i etyczne uwarunkowania zawodu	1) wymienia przepisy prawa regulujące wykonywanie zawodu 2) omawia uprawnienia technika farmaceutycznego wynikające z przepisów prawa 3) opisuje zasady etyki zawodowej
2) charakteryzuje ogólną budowę i funkcje organizmu człowieka	1) wymienia i omawia budowę i funkcje narządów organizmu ludzkiego 2) omawia działanie poszczególnych układów organizmu człowieka 3) posługuje się terminologią z zakresu fizjologii, anatomii człowieka w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych
3) charakteryzuje zasady prawidłowego odżywiania	1) opisuje zasady prawidłowego odżywiania 2) wymienia choroby związane z nieprawidłowym odżywianiem
4) wymienia podstawowe mechanizmy powstawania chorób, w szczególności chorób cywilizacyjnych	1) wymienia procesy patologiczne towarzyszące powstawaniu chorób, w szczególności chorób cywilizacyjnych 2) opisuje obraz kliniczny poszczególnych chorób cywilizacyjnych
5) charakteryzuje podstawowe pojęcia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki	1) definiuje pojęcia: zdrowie, promocja zdrowia, profilaktyka 2) opisuje obszary oddziałujące na zdrowie według Marca Lalonde'a 3) wymienia działania w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki
6) przestrzega zasad w zakresie aseptyki i antyseptyki oraz rozróżnia sposoby postępowania z materiałami biologicznie skażonymi i radiofarmaceutykami	1) uzasadnia konieczność przestrzegania zasad aseptyki i antyseptyki oraz bezpieczeństwa związanego z materiałami biologicznie skażonymi, materiałami skażonymi, substancjami niebezpiecznymi, ze szczególnym uwzględnieniem środków biobójczych, substancji cytotoksycznych i radiofarmaceutyków 2) omawia zasady aseptyki i antyseptyki oraz bezpieczeństwa związanego z materiałami biologicznie skażonymi 3) omawia czynniki ryzyka zakażeń, w tym szpitalnych 4) omawia procedury postępowania w sytuacji wystąpienia zakażeń 5) wskazuje źródła procedur i zasad postępowania w sytuacji wystąpienia zakażeń 6) stosuje procedury postępowania w sytuacji wystąpienia zakażeń 7) wymienia źródła klasyfikujące substancje jako niebezpieczne i cytotoksyczne
7) posługuje się językiem migowym	1) stosuje podstawowe techniki języka migowego w udzielaniu świadczeń 2) pomaga pacjentom niedosłyszącym w dostępie do usług medycznych 3) porozumiewa się z pacjentem językiem migowym w stopniu podstawowym
8) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych	1) wymienia cele normalizacji krajowej 2) wyjaśnia, czym jest norma, i wymienia cechy normy 3) rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej 4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności
MED.09.3. Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych i preparatów leczniczych na podstawie i w zakresie określonym w przepisach prawa obowiązujących na terenie Rzeczypospolitej Polskiej
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) rozróżnia surowce farmaceutyczne i metody pozyskiwania surowców farmaceutycznych	1) określa pochodzenie surowca farmaceutycznego 2) opisuje sposoby pozyskiwania surowców farmaceutycznych 3) stosuje polskie, łacińskie i międzynarodowe nazewnictwo surowców farmaceutycznych 4) używa synonimowych nazw surowców farmaceutycznych
2) rozróżnia substancje czynne od substancji pomocniczych i wykorzystuje substancje stosowane do sporządzania poszczególnych postaci leku	1) objaśnia różnice między substancją czynną a substancją pomocniczą 2) opisuje wymagania stawiane substancjom pomocniczym 3) stosuje substancje pomocnicze do sporządzania poszczególnych postaci leku 4) stosuje metody obliczania ilości substancji potrzebnych do sporządzania postaci leku recepturowego
3) charakteryzuje postacie leków recepturowych i leków aptecznych	1) rozróżnia poszczególne postacie leków recepturowych i leków aptecznych 2) określa warunki przechowywania leków recepturowych i leków aptecznych 3) opisuje postacie leków sporządzanych w aptece: roztwory, mieszanki, zawiesiny, emulsje, maści, proszki, czopki, gałki, krople do użytku wewnętrznego i zewnętrznego, krople do oczu 4) opisuje postacie leków recepturowych pod względem właściwości fizykochemicznych i zastosowanej drogi podania 5) opisuje postacie leków aptecznych pod względem właściwości fizykochemicznych i zastosowanej drogi podania
4) omawia zasady sporządzania leku recepturowego i leku aptecznego	1) odczytuje zapis na recepcie lekarskiej w aspekcie sporządzania leku recepturowego 2) interpretuje zapis na recepcie lekarskiej w celu sporządzenia leku recepturowego 3) odczytuje przepis farmakopealny w aspekcie sporządzania leku aptecznego 4) interpretuje przepis farmakopealny w celu poprawnego wykonania leku aptecznego 5) sprawdza receptę pod względem formalnym identyfikuje niezgodność recepturową 6) opisuje niezgodności fizyczne w każdej z postaci leku 7) opisuje niezgodności chemiczne w każdej z postaci leku 8) stosuje techniki zapobiegania niezgodnościom recepturowym
5) ocenia prawidłowość zapisu ilości składników, dla których określono dawki i stężenia maksymalne	1) oblicza stężenia składników leku 2) oblicza dawki składników leku 3) analizuje ilość składników, dla których określono dawki i stężenia maksymalne
6) ustala ilość surowców farmaceutycznych potrzebnych do sporządzania leku recepturowego i leku aptecznego	1) stosuje metody obliczeniowe w celu ustalenia ilości surowców farmaceutycznych potrzebnych do sporządzania leku recepturowego lub leku aptecznego 2) oblicza ilość surowców farmaceutycznych potrzebnych do sporządzania leku recepturowego 3) oblicza ilość surowców farmaceutycznych potrzebnych do sporządzania leku aptecznego
7) planuje przebieg prac związanych ze sporządzaniem leku aptecznego i leku recepturowego	1) wymienia podstawowe zasady organizacji pracy w oparciu o system jakości 2) opisuje metody sporządzania leku aptecznego do zapisanej postaci leku 3) omawia warunki sporządzania leku recepturowego do zapisanej postaci leku 4) stosuje właściwą metodę sporządzania leku recepturowego 5) stosuje odpowiednią aparaturę i urządzenia niezbędne do sporządzania przepisanej postaci leku 6) rozróżnia sprzęt stosowany do sporządzania określonej postaci leku 7) opisuje podstawowe procesy w trakcie wykonywania leku 8) podaje przykłady dokumentowania procesów w trakcie wykonywania leków
8) sporządza postacie leków recepturowych i leków aptecznych zgodnie z uprawnieniami zawodowymi: a) przestrzega zasad aseptyki i ochrony indywidualnej podczas sporządzania leków b) wykonuje czynności pomocnicze podczas przygotowywania leku cytotoksycznego, radiofarmaceutycznego oraz przygotowywania mieszaniny żywieniowej dożylnej	1) korzysta z aktualnej Farmakopei Polskiej i zasad Dobrej Praktyki Wytwarzania w celu sporządzania leku recepturowego i leku aptecznego 2) sporządza lek recepturowy zalecony przez lekarza 3) sporządza lek apteczny zgodnie ze specyfikacją farmakopealną 4) dobiera rodzaj opakowania do sporządzanej postaci leku 5) pakuje sporządzony lek 6) wykonuje etykietowanie opakowań 7) przygotowuje sprzęt do sporządzenia produktów leczniczych oraz preparatów leczniczych do żywienia pozajelitowego, do żywienia dojelitowego, produktów radiofarmaceutycznych, wytwarzania płynów infuzyjnych, przygotowywania roztworów do hemodializy i dializy dootrzewnowej oraz przygotowywania leków w dawkach dziennych, w tym leków cytostatycznych 8) przygotowuje pomieszczenie do sporządzenia produktów leczniczych oraz preparatów leczniczych do żywienia pozajelitowego, do żywienia dojelitowego, produktów radiofarmaceutycznych, wytwarzania płynów infuzyjnych, przygotowywania roztworów do hemodializy i dializy dootrzewnowej oraz przygotowywania leków w dawkach dziennych, w tym leków cytostatycznych 9) omawia zasady wykonywania czynności pomocniczych przy sporządzaniu produktów leczniczych oraz preparatów leczniczych do żywienia pozajelitowego, do żywienia dojelitowego, produktów radiofarmaceutycznych, wytwarzaniu płynów infuzyjnych, przygotowywaniu roztworów do hemodializy i dializy dootrzewnowej oraz przygotowywaniu leków w dawkach dziennych, w tym leków cytostatycznych 10) określa okres przydatności do użycia sporządzonego produktu leczniczego (leku recepturowego lub leku aptecznego)
9) prowadzi dokumentację dotyczącą sporządzanych leków recepturowych i aptecznych	1) wypełnia niezbędną dokumentację dotyczącą sporządzanych leków recepturowych i aptecznych 2) omawia dokumentację dotyczącą leków sporządzanych w aptece
10) omawia zadania technika farmaceutycznego w procesie sporządzania i wytwarzania produktów leczniczych oraz sporządzania preparatów leczniczych do żywienia pozajelitowego, do żywienia dojelitowego, produktów radiofarmaceutycznych, wytwarzania płynów infuzyjnych, przygotowywania roztworów do hemodializy i dializy dootrzewnowej oraz przygotowywania leków w dawkach dziennych, w tym leków cytostatycznych	1) omawia kolejność wykonania poszczególnych etapów technologicznych w procesie sporządzania leku recepturowego i leku aptecznego oraz w produkcji przemysłowej 2) dobiera aparaturę potrzebną do zadanego procesu technologicznego 3) przygotowuje się do sporządzenia leku recepturowego i leku aptecznego 4) przygotowuje się do sporządzenia jałowego leku recepturowego i leku aptecznego 5) przygotowuje sprzęt do sporządzenia leku recepturowego, leku aptecznego oraz jałowego leku recepturowego i jałowego leku aptecznego 6) przygotowuje pomieszczenie do sporządzenia leku recepturowego i leku aptecznego 7) omawia zasady przygotowania pomieszczenia do sporządzenia mieszaniny żywieniowej oraz leku cytotoksycznego 8) przygotowuje pomieszczenie do sporządzenia jałowego leku recepturowego i jałowego leku aptecznego 9) omawia wykonywanie czynności pomocniczych podczas sporządzania i wykonywania preparatów leczniczych do żywienia pozajelitowego, żywienia dojelitowego, produktów radiofarmaceutycznych 10) omawia wykonywanie czynności pomocniczych przy wytwarzaniu płynów infuzyjnych oraz przygotowywaniu leków w dawkach dziennych, w tym leków cytostatycznych 11) omawia wykonywanie czynności pomocniczych przy przygotowywaniu roztworów do hemodializy i dializy dootrzewnowej
11) obsługuje aparaturę, urządzenia i sprzęt wykorzystywany w aptece oraz przemyśle farmaceutycznym	1) dobiera aparaturę do procesów technologicznych 2) stosuje aparaturę, urządzenia i sprzęt wykorzystywany w aptece oraz przemyśle farmaceutycznym zgodnie z instrukcją obsługi urządzeń używanych w aptece i przemyśle farmaceutycznym 3) zabezpiecza urządzenia po zakończonym procesie technologicznym
MED.09.4. Współuczestniczenie w analizie produktów leczniczych i wyrobów medycznych w laboratoriach na podstawie i w zakresie określonym w przepisach prawa obowiązujących na terenie Rzeczypospolitej Polskiej
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) prowadzi analizę substancji roślinnych i przetworów roślinnych wykorzystywanych w lecznictwie	1) wymienia metody badań surowców roślinnych i ich przetworów 2) wykonuje badania surowców roślinnych i ich przetworów zgodnie z wymaganiami farmakopealnymi
2) omawia zasady analizy jakości sporządzanych leków w aptece	1) opisuje metody badań analitycznych 2) opisuje metody badań instrumentalnych
	3) dobiera metody badania odpowiednie do sporządzanych postaci leku recepturowego i leku aptecznego 4) wykonuje badania leków recepturowych i aptecznych zalecane przez Farmakopeę Polską 5) wykonuje analizę ilościową i jakościową leku recepturowego i leku aptecznego 6) omawia wyniki badań leków recepturowych i leków aptecznych
3) omawia teoretyczne podstawy analizy chemicznej	1) opisuje cele, zadania i metody analizy chemicznej 2) wyjaśnia podstawowe pojęcia i prawa chemiczne 3) opisuje zagadnienia analizy jakościowej, ilościowej i instrumentalnej 4) podaje metody rozdziału mieszanin chemicznych
4) posługuje się Farmakopeą Polską, normami i instrukcjami	1) omawia zasady tworzenia nazw substancji leczniczych i odczynników 2) posługuje się monografiami ogólnymi i szczegółowymi 3) omawia układ Farmakopei Polskiej i wiadomości w niej zawarte, w szczególności o odczynnikach i odczynnikach w postaci roztworów, roztworów mianowanych i roztworów buforowych
5) przeprowadza badania zawartości substancji i produktów leczniczych	1) przeprowadza oznaczenie zawartości substancji w badanej próbie metodami miareczkowymi 2) przeprowadza oznaczenie zawartości substancji w badanej próbie metodami instrumentalnymi
6) dokonuje rozdziału substancji złożonych	1) wymienia metody rozdziału mieszanin chemicznych - dekantacja, sączenie, wirowanie, krystalizacja, adsorpcja, destylacja, sublimacja, ekstrakcja, chromatografia 2) rozdziela mieszaniny chemiczne stosując różne metody rozdziału
7) przeprowadza badania fizykochemiczne różnych postaci leków	1) wymienia rodzaje badań fizykochemicznych podawanych w Farmakopei Polskiej - oznaczanie temperatury topnienia i krzepnięcia, gęstości, rozpuszczalności, lepkości, pH 2) przeprowadza wybrane badania fizykochemiczne
8) przeprowadza badanie dostępności farmaceutycznej substancji czynnej z różnych postaci leku	1) omawia metody badania dostępności farmaceutycznej różnych postaci produktów leczniczych 2) przeprowadza badania dostępności farmaceutycznej dla tabletek, zawiesin, maści 3) sporządza dokumentację laboratoryjną 4) wykonuje podstawowe obliczenia chemiczne 5) wykonuje obliczenia z zakresu analizy ilościowej 6) interpretuje błędy analityczne 7) stosuje zasady dobrej praktyki laboratoryjnej i kontroli produktów leczniczych i wyrobów medycznych
9) omawia nieprawidłowości mogące świadczyć o sfałszowaniu substancji leczniczych, surowców farmaceutycznych i produktów leczniczych	1) wskazuje w Farmakopei Polskiej informacje dotyczące wymagań jakościowych i ilościowych substancji leczniczych, surowców farmaceutycznych i produktów leczniczych 2) omawia wnioski z przeprowadzonych analiz i wskazuje nieprawidłowości w wynikach analiz
10) omawia programy komputerowe i narzędzia informatyczne wspomagające wykonywanie uprawnionych zadań w laboratorium	1) wykorzystuje dostępne oprogramowanie komputerowe do przeprowadzania analiz i rejestrowania wyników 2) wykorzystuje techniki informatyczne do przetwarzania i przesyłania danych związanych z kontrolą laboratoryjną
MED.09.5. Zaopatrywanie w wyroby medyczne, suplementy diety, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz produkty kosmetyczne na podstawie i w zakresie określonym w przepisach prawa obowiązujących na terenie Rzeczypospolitej Polskiej
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) charakteryzuje wyroby medyczne do zaopatrzenia indywidualnego	1) wskazuje różnice między wyrobami medycznymi a innymi typami produktów, takimi jak: produkty lecznicze, kosmetyczne, suplementy diety, środki spożywcze i biobójcze 2) wskazuje rodzaje wyrobów medycznych (wyroby medyczne na zamówienie, wyroby medyczne do diagnostyki in vitro, zestawy zabiegowe) oraz klasy wyrobów medycznych 3) dokonuje kategoryzacji wyrobów medycznych do zaopatrzenia indywidualnego i omawia kategorie wyrobów medycznych 4) przedstawia przykładowe wyroby medyczne w ramach grup kategoryzacyjnych z uwzględnieniem rodzajów i materiałów
2) dobiera wyroby medyczne do potrzeb pacjenta	1) sprawdza oznakowanie wyrobu medycznego 2) wskazuje dokumentację, która musi być dołączona do wyrobu medycznego 3) rozróżnia prawidłowe i nieprawidłowe oznakowanie lub instrukcje używania wyrobu 4) omawia zasady dopasowywania wyrobów medycznych do ciała pacjenta ze względu na kategorie i grupy produktowe 5) dobiera wyroby medyczne w grupach produktowych
3) rozróżnia rodzaje produktów kosmetycznych oraz określa ich zastosowanie	1) opisuje rodzaje produktów kosmetycznych 2) opisuje produkty kosmetyczne do higieny i pielęgnacji twarzy 3) opisuje produkty kosmetyczne do higieny i pielęgnacji ciała 4) opisuje produkty kosmetyczne do higieny i pielęgnacji włosów 5) opisuje produkty kosmetyczne do higieny intymnej 6) dobiera produkty kosmetyczne na podstawie informacji uzyskanych od pacjenta na temat stosowanych produktów kosmetycznych, suplementów diety, ziół
4) omawia suplementy diety	1) omawia rodzaje suplementów diety 2) opisuje przepisy dopuszczające do obrotu suplementy diety na terenie Rzeczypospolitej Polskiej 3) wymienia zagrożenia związane z nadużywaniem suplementów diety
5) udziela informacji w zakresie stosowania roślin leczniczych i przetworów roślinnych	1) wymienia surowce roślinne stosowane w lecznictwie 2) omawia metody pozyskiwania surowców roślinnych 3) wymienia grupy substancji czynnych zawartych w surowcach roślinnych 4) wymienia preparaty roślinne stosowane w poszczególnych jednostkach chorobowych 5) opisuje działanie roślin leczniczych, leków roślinnych oraz mieszanek ziołowych 6) określa działanie poszczególnych substancji czynnych zawartych w surowcach roślinnych
MED.09.6. Prowadzenie obrotu produktami leczniczymi i wyrobami medycznymi w aptekach, punktach aptecznych oraz placówkach obrotu pozaaptecznego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu na podstawie i w zakresie określonym w przepisach prawa obowiązujących na terenie Rzeczypospolitej Polskiej
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) posługuje się terminologią w związku z wykonywaniem zadań zawodowych	1) rozróżnia substancje czynne ze względu na siłę i mechanizm działania 2) rozróżnia substancje czynne ze względu na przynależność do grupy farmakologicznej 3) rozróżnia i stosuje nazwy polskie i łacińskie substancji czynnych zawartych w preparatach leczniczych
2) identyfikuje grupy leków	1) opisuje grupy leków ze względu na właściwości farmakologiczne i podział ATC (klasyfikacja anatomiczno-terapeutyczno-chemiczna) 2) wymienia grupy leków ze względu na mechanizm ich działania 3) wymienia informacje o leku zawarte w ulotce 4) omawia informacje o leku zawarte w ulotce (w odniesieniu do leków, które technik farmaceutyczny może wydawać zgodnie z przepisami prawa)
3) charakteryzuje postacie produktów leczniczych	1) korzysta z Urzędowego Wykazu Produktów Leczniczych Dopuszczonych do Obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i wykazu leków refundowanych 2) opisuje postacie produktów leczniczych w szczególności do: a) stosowania doustnego b) stosowania miejscowego c) stosowania doodbytniczego d) stosowania dopochwowego
4) przygotowuje zamówienia produktów leczniczych, środków specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych oraz pozostałych produktów dopuszczonych do obrotu na podstawie przepisów prawa	1) przygotowuje zamówienia produktów leczniczych OTC (over-the-counter drugs) i wyrobów medycznych 2) przygotowuje zamówienia produktów kosmetycznych i suplementów diety 3) dobiera produkty lecznicze OTC (over-the-counter drugs), suplementy diety, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz produkty kosmetyczne dla pacjenta
5) przestrzega zasad przyjmowania i magazynowania produktów leczniczych i wyrobów medycznych oraz pozostałych produktów dopuszczonych do obrotu na podstawie przepisów prawa	1) wyjaśnia znaczenie serii w kontekście przechowywania produktów leczniczych 2) wyjaśnia znaczenie terminu ważności w kontekście przechowywania produktów leczniczych 3) przyjmuje produkty lecznicze i wyroby medyczne oraz pozostałe produkty dopuszczone do obrotu na podstawie przepisów prawa, uwzględniając ich postać, skład i właściwości zgodnie z zaleceniami wytwórcy i inspekcji farmaceutycznej 4) opisuje zasady magazynowania produktów leczniczych i wyrobów medycznych oraz pozostałych produktów dopuszczonych do obrotu na podstawie przepisów prawa, uwzględniając ich postać, skład i właściwości zgodnie z zaleceniami wytwórcy i inspekcji farmaceutycznej
6) ocenia zmiany zachodzące w produktach leczniczych i pozostałych produktach dopuszczonych do obrotu na podstawie przepisów prawa podczas ich przechowywania	1) ocenia organoleptycznie zmiany zachodzące w produktach leczniczych i pozostałych produktach dopuszczonych do obrotu na podstawie przepisów prawa podczas ich przechowywania 2) opisuje procedury postępowania z przeterminowanym produktem leczniczym
7) wydaje produkty lecznicze i wyroby medyczne oraz inne produkty dostępne w aptece zgodnie z przepisami prawa i uprawnieniami zawodowymi	1) wymienia rodzaje i przeznaczenie dokumentów uprawniających do wydania poszczególnych produktów z apteki 2) wyjaśnia zasady wystawiania i realizacji recept, zapotrzebowań oraz zleceń na środki zaopatrzenia medycznego 3) wydaje produkty lecznicze i wyroby medyczne zgodnie z uprawnieniami zawodowymi określonymi w przepisach prawa 4) stosuje przepisy prawa dotyczące wydawania produktów leczniczych i pozostałych produktów dopuszczonych do obrotu na podstawie przepisów prawa zgodnie z uprawnieniami zawodowymi
8) udziela informacji o produktach leczniczych i innych produktach dopuszczonych do obrotu w zakresie wynikającym z ulotki zgodnie z uprawnieniami zawodowymi określonymi w przepisach dotyczących prawa farmaceutycznego	1) udziela informacji o produktach leczniczych OTC (over-the-counter drugs), produktach kosmetycznych, wyrobach medycznych i suplementach diety 2) wymienia możliwe działania niepożądane określone w ulotce załączonej do produktu leczniczego 3) wymienia działanie produktów leczniczych 4) opisuje warunki przechowywania wydawanych produktów leczniczych 5) opisuje sposób użycia wydawanych produktów leczniczych 6) zgłasza właściwym organom działania niepożądane produktów leczniczych, incydentów medycznych i niepożądane odczyny poszczepienne
9) przestrzega zasad wstrzymywania, wycofania oraz ponownego dopuszczania do obrotu produktów leczniczych	1) stosuje zasady postępowania w przypadku wstrzymywania w obrocie produktów leczniczych 2) stosuje zasady postępowania w przypadku wycofania z obrotu produktów leczniczych 3) stosuje zasady postępowania w przypadku ponownego dopuszczania do obrotu produktów leczniczych
10) przestrzega zasad postępowania reklamacyjnego	1) przyjmuje reklamowany produkt 2) dokonuje zgłoszenia reklamacji 3) monitoruje przebieg postępowania reklamacyjnego
11) wypełnia dokumentację apteczną	1) wypełnia dokumentację związaną ze sporządzanym lekiem recepturowym 2) wypełnia dokumentację związaną ze sporządzanym lekiem aptecznym
12) stosuje różne metody przeprowadzania inwentaryzacji	1) rozróżnia rodzaje inwentaryzacji 2) rozróżnia etapy inwentaryzacji 3) sporządza dokumentację przebiegu inwentaryzacji
13) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań zawodowych	1) posługuje się aptecznym oprogramowaniem komputerowym podczas realizacji zadań zawodowych 2) wykorzystuje techniki informatyczne do przesyłania danych
MED.09.7. Język obcy zawodowy
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku obcym nowożytnym (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych: a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie c) z dokumentacją związaną z danym zawodem d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie	1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie: a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta
2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka obcego nowożytnego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)	1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu 2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje 3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu 4) układa informacje w określonym porządku
3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję) b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, e-mail, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem - według wzoru)	1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi 2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady) 3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko 4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze 5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji
4) uczestniczy w rozmowie w typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych - reaguje w języku obcym nowożytnym w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu: a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych	1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę 2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia 3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób 4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi 5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe 6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji
5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku obcym nowożytnym w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych	1) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych) 2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku obcym nowożytnym 3) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku obcym nowożytnym 4) przedstawia publicznie w języku obcym nowożytnym wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)
6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową: a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka b) współdziała w grupie c) korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne	1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego 2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe 3) korzysta z tekstów w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych 4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy 5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa 6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne
MED.09.8. Kompetencje personalne i społeczne
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) identyfikuje naturalne potrzeby człowieka i zagrożenia z powodu braku ich zaspokojenia	1) omawia pojęcie potrzeb indywidualnych i potrzeb społecznych 2) wyjaśnia znaczenie pojęcia: empatia i asertywność
2) opisuje cechy wysokiej jakości usług	1) omawia pojęcie wysokiej jakości usług 2) opisuje znaczenie empatii w procesie świadczenia usług 3) opisuje wpływ kompetencji zawodowych na jakość świadczonych usług
3) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej	1) opisuje zasady etyki w komunikacji z przełożonym i ze współpracownikami 2) stosuje zasady kultury osobistej w kontaktach z klientem 3) opisuje zasady i procedury obowiązujące na zajmowany stanowisku 4) respektuje zasady dotyczące przestrzegania tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy
4) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania	1) opisuje obszary odpowiedzialności prawnej za podejmowane działania 2) podaje przykłady naruszania norm i procedur postępowania
5) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany związane z organizacją pracy i modernizacjami stanowiska pracy	1) korzysta ze szkoleń w miejscu pracy 2) przystosowuje się do zmodernizowanych warunków pracy 3) aktualizuje wiedzę i umiejętności zawodowe
6) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem	1) opisuje pojęcie stresu 2) opisuje typy reakcji na stres 3) opisuje metody radzenia sobie ze stresem
7) aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe	1) podaje źródła aktualnych informacji prawnych, zawodowych i naukowych, którymi posługuje się w celu doskonalenia umiejętności zawodowych
8) stosuje zasady komunikacji interpersonalnej	1) jasno i precyzyjnie wyraża się w mowie i w piśmie 2) rozwiązuje problemy przez nawiązanie kontaktu ze współpracownikami 3) doskonali swoje zdolności interpersonalne
9) charakteryzuje pojęcie konfliktu	1) definiuje pojęcie konfliktu 2) wymienia pozytywne i negatywne skutki konfliktu 3) opisuje zasady utrzymywania poprawnych relacji z odbiorcami usług i współpracownikami
10) współpracuje w zespole	1) pracuje w zespole, ponosząc odpowiedzialność za wspólnie realizowane zadania 2) przestrzega podziału ról, zadań i odpowiedzialności w zespole 3) angażuje się w realizację wspólnych działań zespołu 4) modyfikuje sposób zachowania, uwzględniając stanowisko wypracowane wspólnie z innymi członkami zespołu
MED.09.9. Organizacja pracy małych zespołów
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) planuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań	1) planuje pracę zespołu 2) dokonuje analizy przydzielonych zadań 3) monitoruje realizację zadań 4) identyfikuje kompetencje i umiejętności osób w zespole 5) rozdziela zadania według umiejętności i kompetencji członków zespołu
2) kieruje wykonaniem przydzielonych zadań	1) ustala kolejność wykonywania zadań 2) mobilizuje współpracowników do wykonywania zadań 3) wydaje dyspozycje osobom realizującym poszczególne zadania 4) ocenia proces wykonywania zadań
3) ocenia jakość wykonania zadań	1) ustala kryteria jakości realizowanych zadań 2) ocenia jakość wykonanych zadań według przyjętych kryteriów 3) udziela informacji zwrotnej odnośnie oceny wykonania przydzielonych zadań
4) wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakość pracy	1) dokonuje analizy rozwiązań technicznych i organizacyjnych w celu poprawy warunków i jakości pracy 2) proponuje zmiany w organizacji pracy mające na celu poprawę wydajności i jakości pracy 3) proponuje rozwiązania techniczne mające na celu poprawę wydajności i jakości pracy

WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK FARMACEUTYCZNY

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji MED.09. Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece na podstawie przepisów prawa

Pracownia technologii postaci leku (dla grupy ośmiu uczniów) wyposażona w:

– szafy na surowce farmaceutyczne,

– biblioteczkę wyposażoną w aktualną Farmakopeę Polską, Urzędowy Wykaz Produktów Leczniczych, instrukcje, regulaminy, zestaw przepisów prawa dotyczący farmacji, receptariusze, książki, czasopisma, stanowiska przy stołach recepturowych (jedno stanowisko dla jednego ucznia),

– stanowiska do sporządzania leku jałowego, wyposażone w lożę z laminarnym nawiewem jałowego powietrza,

– stoły recepturowe z szafkami do przechowywania niezbędnego sprzętu lub szafy półkami na substancje (jedno stanowisko dla trzech uczniów),

– zlewy kwasoodporne i zasadoodporne,

– zestaw sit farmakopealnych,

– wagi apteczne proszkowe z dokładnością do 0,001 g i do odważania płynów z dokładnością do 0,01 g (jeden komplet na jedno stanowisko) lub wagę wielozakresową (jedna waga na stanowisko),

– areometry,

– łaźnię wodną,

– butle lub pojemniki z wodą do receptury,

– lodówki,

– mikser recepturowy do sporządzania maści i masy czopkowej (jeden dla sześciu uczniów),

– kapsułkarkę ręczną,

– formy do czopków i globulek,

– sterylizator powietrzny (suszarkę) i autoklaw,

– opakowania do sterylizacji,

– opakowania do sporządzonych leków (butelki z zamknięciem, słoiki, pudełka do maści i do czopków, kapsułki do proszków dozowanych, torebki apteczne (papierowe) - białe i pomarańczowe)

– prasę do wytłaczania czopków,

– surowce farmaceutyczne (substancje lecznicze i pomocnicze) oraz leki gotowe wykorzystywane w recepturze

– sygnatury, naklejki z poleceniami,

– sprzęt szklany (zlewki, lejki, bagietki, butelki ze szkła oranżowego),

– sprzęt porcelanowy (moździerze, pistle, parownice),

– sprzęt metalowy (łyżki, szpatułki),

– sprzęt z tworzyw sztucznych (łyżki, zakraplacze, nakrętki, zestawy do sączenia kropli i płynów do oczu, karty celuloidowe), w ilości gwarantującej indywidualne sporządzanie leków,

– aparaturę i sprzęt służący do nauczania w warunkach symulowanych czynności pomocniczych przy: - - sporządzaniu leków do żywienia pozajelitowego,

–– sporządzaniu leków do żywienia dojelitowego,

–– przygotowywaniu leków cytostatycznych,

–– sporządzaniu produktów radiofarmaceutycznych,

–– przygotowywaniu roztworów do hemodializy i dializy dootrzewnowej,

–– wytwarzaniu płynów infuzyjnych,

– stanowisko komputerowe dla nauczyciela i stanowisko komputerowe dla ucznia (jedno stanowisko dla jednego ucznia) podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu.

Pracownia farmakognozji (dla grupy ośmiu uczniów) wyposażona w:

– szafy na substancje roślinne,

– biblioteczkę zawierającą instrukcje do ćwiczeń, książki i czasopisma,

– stanowisko do pracy z mikroskopem (jedno stanowisko dla dwóch uczniów),

– stanowisko do badania mieszanek ziołowych,

– stanowisko do badań fitochemicznych,

– stoły laboratoryjne i szafki na sprzęt,

– sprzęt do analizy chromatograficznej: komory chromatograficzne do chromatografii cienkowarstwowej (TLC), płytki do chromatografii cienkowarstwowej (TLC),

– sprzęt do sporządzania i badania wyciągów z surowców: kolby stożkowe, lejki, pipety, mikropipety,

– sprzęt do identyfikacji roślinnych surowców leczniczych: mikroskopy optyczne, szkiełka do badań mikroskopowych i szkiełka zegarkowe,

– materiały i surowce do identyfikowania surowców zielarskich: surowce roślinne suche (pocięte i sproszkowane),

– odczynniki chemiczne do wykonania reakcji charakterystycznych dla substancji czynnych występujących w surowcach zielarskich, mieszanki roślinne i leki gotowe zawierające w swoim składzie substancje pochodzenia roślinnego,

– materiały i surowce do wykonania podstawowych badań fitochemicznych surowców lub specyfików: substancje wzorcowe, rozpuszczalniki do sporządzania wyciągów i faz ruchomych,

– odczynniki do wywoływania chromatogramów, lampę UV o zakresie 254 nm i 366 nm.

Pracownia analizy leków (dla grupy ośmiu uczniów) wyposażona w:

– stanowiska przy stołach laboratoryjnych do wykonania analizy jakościowej i ilościowej miareczkowej oraz przygotowania prób do analizy instrumentalnej (jedno stanowisko dla dwóch uczniów),

– stanowisko do analizy instrumentalnej,

– stanowiska do ważenia na wagach analitycznych,

– stanowisko do wykonania chromatografii cienkowarstwowej,

– zlewy kwasoodporne i zasadoodporne,

– dygestorium,

– łaźnię wodną,

– wirówkę,

– aparat do otrzymywania wody oczyszczonej,

– mieszadła automatyczne (np. magnetyczne),

– suszarkę laboratoryjną,

– wagi analityczne elektroniczne,

– butle z wodą oczyszczoną,

– okulary, rękawice ochronne,

– sprzęt szklany (zlewki, lejki, cylindry miarowe, probówki, bagietki szklane, szkiełka zegarkowe, butelki ze szkła oranżowego, kolby stożkowe, kolby miarowe, pipety, biurety),

– sprzęt metalowy (statywy, łączniki, łapy, kółka, trójnogi, szczypce, lejki do sączenia na gorąco, palniki gazowe)

– sprzęt porcelanowy (moździerze, pistle, parownice, łyżki),

– sprzęt gumowy (węże, korki),

– sprzęt do chromatografii cienkowarstwowej: komory chromatograficzne, płytki chromatograficzne,

– odczynniki do wywoływania chromatogramów, lampę UV o zakresie 254 nm i 366 nm,

– pipety automatyczne,

– lampę kwarcową laboratoryjną,

– aparaturę do analizy instrumentalnej: pH-metry, refraktometry, polarymetry, spektrofotometry, aparaty farmakopealne do badania uwalniania substancji leczniczej z różnych postaci leków (z tabletek, maści),

– niezbędne odczynniki chemiczne,

– aparaty do badania doustnych postaci leków: aparat koszyczkowy, aparat łopatkowy, aparat przepływowy, komorę przenikania (cylinder, perforowany krążek, ubijak, krążki bibułowe), zestaw farmakopealnych sit aptecznych,

– aparaty do badania zewnętrznych postaci leków: penetrometr, tekstuometr, aparat do badania czasu topnienia i deformacji czopków, pehametr, areometr,

– łaźnię wodną,

– oprogramowanie umożliwiające prowadzenie rejestracji i analizy wyników badań zgodnie z systemami jakościowymi (Dobra Praktyka Laboratoryjna).

Pracownia apteczna (dla grupy ośmiu uczniów) wyposażona w sprzęt i aparaturę symulującą warunki w aptece ogólnodostępnej i szpitalnej, w szczególności w:

– stół ekspedycyjny wyposażony w szuflady do przechowywania wyodrębnionych asortymentowo produktów leczniczych i wyrobów medycznych,

– szafy ekspedycyjne zamykane do wysokości co najmniej 60 cm od podłogi,

– szafy magazynowe zamykane lub regały oraz łatwo zmywalne podesty,

– lodówkę lub szafę chłodniczą z urządzeniem do pomiaru temperatury, przeznaczoną wyłącznie do przechowywania leków,

– termometry i higrometry we wszystkich pomieszczeniach, w których przechowuje się lub sporządza produkty lecznicze oraz przechowuje się wyroby medyczne,

– opakowania symulujące produkty lecznicze, suplementy diety i środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego,

– stanowisko komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów, które może być zlokalizowane w pracowni komputerowej) z pakietem programów biurowych, oprogramowaniem do ewidencjonowania oraz wydawania produktów leczniczych i wyrobów medycznych, z drukarką, ze skanerem lub czytnikiem kodu paskowego.

Pracownia anatomiczna wyposażona w:

– tablicę multimedialną,

– systemy multimedialne do symulacyjnej nauki podstaw anatomii i fizjologii

– tablice poglądowe,

– biblioteczkę na książki i czasopisma,

– modele i plansze anatomiczne, przezrocza, foliogramy, filmy dydaktyczne,

– atlasy i albumy anatomiczne,

– fantom człowieka do ćwiczeń z zakresu anatomii,

– fantomy BLS (Basic Life Support) niemowlęcia, dziecka i osoby dorosłej do udzielania pierwszej pomocy w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego,

– model skóry i przydatków skóry,

– defibrylator szkoleniowy AED (Automatyczny Defibrylator Zewnętrzny)

– środki opatrunkowe.

Miejsce realizacji praktyk zawodowych: apteki ogólnodostępne wyposażone w stanowisko do sporządzania leków recepturowych, w tym aseptycznych, i apteki szpitalne oraz inne podmioty stanowiące potencjalne miejsce zatrudnienia absolwentów szkół prowadzących kształcenie w zawodzie.

Liczba tygodni przeznaczonych na realizację praktyk zawodowych: 6 tygodni (210 godzin), w tym 4 tygodnie (140 godzin) w aptece ogólnodostępnej i 2 tygodnie (70 godzin) w aptece szpitalnej.

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONEJ W ZAWODZIE ¹⁾

MED.09. Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece na podstawie przepisów prawa
Nazwa jednostki efektów kształcenia	Liczba godzin
MED.09.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy	32
MED.09.2. Podstawy zawodu technik farmaceutyczny	144
MED.09.3. Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych i preparatów leczniczych na podstawie i w zakresie określonym w przepisach prawa obowiązujących na terenie Rzeczypospolitej Polskiej	576
MED.09.4. Współuczestniczenie w analizie produktów leczniczych i wyrobów medycznych w laboratoriach na podstawie i w zakresie określonym w przepisach prawa obowiązujących na terenie Rzeczypospolitej Polskiej	336
MED.09.5. Zaopatrywanie w wyroby medyczne, suplementy diety, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz produkty kosmetyczne na podstawie i w zakresie określonym w przepisach prawa obowiązujących na terenie Rzeczypospolitej Polskiej	224
MED.09.6. Prowadzenie obrotu produktami leczniczymi i wyrobami medycznymi w aptekach, punktach aptecznych oraz placówkach obrotu pozaaptecznego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu na podstawie i w zakresie określonym w przepisach prawa obowiązujących na terenie Rzeczypospolitej Polskiej	416
MED.09.7. Język obcy zawodowy	64
Razem	1792
MED.09.8. Kompetencje personalne i społeczne²⁾
MED.09.9. Organizacja pracy małych zespołów²⁾

²⁾Nauczyciele wszystkich obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia zawodowego powinni stwarzać uczniom warunki do nabywania kompetencji personalnych i społecznych oraz umiejętności w zakresie organizacji pracy małych zespołów.",

podstawa programowa kształcenia w zawodzie TECHNIK ORTOPEDA, podstawa programowa kształcenia w zawodzie TECHNIK STERYLIZACJI MEDYCZNEJ oraz podstawa programowa kształcenia w zawodzie TERAPEUTA ZAJĘCIOWY otrzymują brzmienie:

"TECHNIK ORTOPEDA 321403

KWALIFIKACJA WYODRĘBNIONA W ZAWODZIE

MED.11. Wykonywanie i dobieranie przedmiotów ortopedycznych oraz środków pomocniczych

CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie technik ortopeda powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji MED.11. Wykonywanie i dobieranie przedmiotów ortopedycznych oraz środków pomocniczych:

1) oceniania stanu funkcjonalnego pacjenta wymagającego zaopatrzenia ortopedycznego oraz projektowania i wykonywania przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych;

2) opracowywania indywidualnego planu zaopatrzenia ortopedycznego i zaopatrzenia w środki pomocnicze zgodnie z zaleceniami lekarza, specjalisty fizjoterapii oraz potrzebami pacjenta;

3) dobierania i stosowania procesu technologicznego do wykonywania zaopatrzenia ortopedycznego i środków pomocniczych oraz kierowania tym procesem;

4) dokonywania bieżących napraw przedmiotów ortopedycznych;

5) podejmowania współpracy z placówkami ochrony zdrowia w zakresie zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze oraz w zakresie wczesnej rehabilitacji pacjenta.

EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji MED.11. Wykonywanie i dobieranie przedmiotów ortopedycznych oraz środków pomocniczych jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

MED.11. Wykonywanie i dobieranie przedmiotów ortopedycznych oraz środków pomocniczych
MED.11.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) rozróżnia pojęcia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią	1) wymienia przepisy prawa określające wymagania dla dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska i ergonomii w zakresie zawodu 2) wyjaśnia pojęcia dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony środowiska i ochrony przeciwpożarowej 3) opisuje wymagania dotyczące ergonomii pracy w związku z realizacją zadań zawodowych 4) rozróżnia znaki zakazu, nakazu, ostrzegawcze, ewakuacyjne i ochrony przeciwpożarowej oraz sygnały alarmowe
2) charakteryzuje zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska	1) wymienia instytucje oraz służby działające w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska 2) wymienia zadania i uprawnienia instytucji i służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska
3) charakteryzuje prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy	1) omawia prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy 2) omawia rodzaje odpowiedzialności za nieprzestrzeganie przepisów prawa bezpieczeństwa i higieny pracy
4) charakteryzuje zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy	1) rozróżnia czynniki niebezpieczne, szkodliwe i uciążliwe występujące w środowisku pracy 2) opisuje szkodliwe działanie niektórych materiałów używanych do produkcji ortez lub protez na zdrowie i życie człowieka 3) opisuje fizyczne, chemiczne i biologiczne zagrożenia, typowe dla miejsca pracy określa metody i środki zapobiegania czynnikom szkodliwym występującym w zakładzie ortopedycznym (zwłaszcza pod postacią pyłów, par, gazów, hałasu, wibracji) 4) określa sposoby eliminowania czynników szkodliwych występujących w czasie cyklu produkcyjnego zaopatrzenia ortopedycznego 5) opisuje choroby zawodowe typowe dla zawodu
5) organizuje stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii i przepisami prawa dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska	1) określa zasady bezpiecznego posługiwania się narzędziami, maszynami i sprzętem w technice ortopedycznej 2) określa zasady magazynowania i przechowywania materiałów, elementów oraz gotowych wyrobów ortopedycznych zgodnie z przepisami prawa dotyczącymi ochrony przeciwpożarowej
6) stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych	1) dobiera odzież roboczą dostosowaną do wykonywanych czynności 2) dobiera środki ochrony indywidualnej na stanowisku pracy 3) opisuje środki ochrony zbiorowej stosowane podczas produkcji zaopatrzenia ortopedycznego 4) wykorzystuje środki techniczne ochrony przed zagrożeniami
7) udziela pierwszej pomocy w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego	1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego 2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego 3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku 4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej 5) powiadamia odpowiednie służby 6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie) 7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar) 8) wykonuje resuscytację krążeniowo-oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji
MED.11.2. Podstawy techniki ortopedycznej
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) charakteryzuje prawne i etyczne uwarunkowania zawodu	1) wymienia przepisy prawa regulujące wykonywanie zawodu 2) objaśnia zasady etycznego postępowania w stosunku do pacjentów oraz współpracowników
2) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań zawodowych	1) stosuje programy komputerowe w projektowaniu zaopatrzenia ortopedycznego 2) stosuje najnowsze urządzenia i programy do diagnostyki oraz analizy statycznej, kinetycznej i kinematycznej narządu ruchu 3) stosuje programy komputerowe w diagnostyce i analizie statycznej, kinetycznej i kinematycznej narządu ruchu
3) planuje działania związane z wprowadzaniem najnowszych rozwiązań	1) wymienia tytuły czasopism oraz adresy stron internetowych (polskich i zagranicznych) z artykułami na temat najnowszych technologii w zakresie protetyki ortopedycznej 2) opisuje najnowsze technologie ortopedyczne
4) charakteryzuje budowę i funkcje organizmu człowieka	1) opisuje ogólną budowę organizmu człowieka 2) opisuje budowę tkanek, narządów i układów organizmu człowieka, a w szczególności kośćca, mięśni oraz układu nerwowego, krwionośnego i endokrynnego 3) określa funkcje tkanek, narządów i układów organizmu człowieka, a w szczególności kośćca, mięśni oraz układu nerwowego, krwionośnego i endokrynnego 4) wyjaśnia procesy fizjologiczne zachodzące w organizmie człowieka
5) charakteryzuje procesy patologiczne i objawy chorób	1) określa etiologię, patomechanikę, objawy kliniczne oraz metody terapii w schorzeniach i dysfunkcjach narządu ruchu u dzieci i dorosłych 2) określa przyczyny, rodzaje i poziomy amputacji kończyn 3) określa etiologię, objawy kliniczne, leczenie oraz powikłania w chorobach neurologicznych 4) określa etiologię, objawy kliniczne oraz metody terapii w chorobach układu krążenia 5) określa etiologię, objawy kliniczne, leczenie oraz powikłania w cukrzycy, chorobach cywilizacyjnych i reumatycznych
6) nawiązuje kontakt z pacjentem, jego rodziną, środowiskiem zawodowym i społecznym	1) konstruuje ankietę do wywiadu z pacjentem, jego rodziną, środowiskiem zawodowym i społecznym 2) analizuje dane z wywiadu z pacjentem, jego rodziną, środowiskiem społecznym i zawodowym 3) objaśnia zasady refundacji zaopatrzenia ortopedycznego przez Narodowy Fundusz Zdrowia oraz organizacje społeczne
7) przestrzega zasad, procedur i standardów w zakresie aseptyki i antyseptyki oraz postępowania z materiałami biologicznie skażonymi	1) rozpoznaje materiały biologicznie skażone 2) opisuje sposoby postępowania z materiałami biologicznie skażonymi 3) uzasadnia konieczność przestrzegania zasad aseptyki i antyseptyki oraz bezpieczeństwa związanego z materiałami biologicznie skażonymi 4) przestrzega zasad, procedur i standardów w zakresie aseptyki, antyseptyki oraz postępowania z materiałami biologicznie skażonymi
8) przeprowadza badanie podmiotowe oraz ocenia stan funkcjonalny pacjenta w celu zaprojektowania lub doboru zaopatrzenia ortopedycznego	1) wykonuje pomiary antropometryczne pacjenta 2) opisuje mierzone wielkości 3) wyznacza na ciele pacjenta charakterystyczne dla zaopatrzenia miejsca do odciążenia, dociążenia i do modelowania 4) dokonuje analizy biomechanicznej narządu ruchu 5) określa problemy związane z utrzymaniem równowagi ciała pacjenta 6) ocenia stan kikuta do zaprotezowania 7) określa zakresy ruchów w stawach 8) ocenia siłę mięśniową 9) ocenia zaburzenia postawy oraz czynności ruchowych: chodu i czynności chwytnych kończyny górnej
9) posługuje się dokumentacją medyczną w celu opracowania indywidualnego planu zaopatrzenia ortopedycznego	1) określa rodzaje dokumentacji medycznej i zasady jej przechowywania 2) wypełnia kartę miar i zamówienie na wyrób ortopedyczny 3) opisuje kartę zdrowia pacjenta i wypis ze szpitala 4) stosuje wzory zleceń na zaopatrzenie w wyroby medyczne
10) sporządza dokumentację na każdym etapie pracy	1) nanosi pomiary niezbędne do wykonania zaopatrzenia ortopedycznego w karcie miar 2) sporządza dokumentację wykonania zaopatrzenia ortopedycznego w formie opisów, rysunków, wykazu surowców i materiałów, wykazu narzędzi i urządzeń oraz opisu zastosowanej technologii 3) sporządza schemat blokowy procesu technologicznego zaopatrzenia ortopedycznego 4) sporządza kalkulację kosztów wykonania przedmiotu ortopedycznego 5) oblicza koszt wyprodukowania zaopatrzenia ortopedycznego 6) oblicza marżę zakładu ortopedycznego
11) wydaje zaopatrzenie ortopedyczne	1) ocenia dobrane lub wykonane zaopatrzenie ortopedyczne podczas przymiarki 2) sporządza instruktaż eksploatacji i konserwacji ortez, protez, przyrządów i obuwia ortopedycznego
12) posługuje się językiem migowym	1) stosuje podstawowe techniki języka migowego w udzielaniu świadczeń 2) pomaga pacjentom niedosłyszącym w dostępie do usług medycznych 3) porozumiewa się z pacjentem językiem migowym w stopniu podstawowym
13) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych	1) wymienia cele normalizacji krajowej 2) wyjaśnia, czym jest norma, i wymienia cechy normy 3) rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej 4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności
MED.11.3. Projektowanie, wykonywanie oraz dobieranie ortez
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) projektuje ortezy w zależności od ich funkcji i przeznaczenia	1) opisuje rodzaje ortez 2) opisuje różne konstrukcje ortez 3) dobiera rodzaj ortezy do rodzaju dysfunkcji 4) dobiera rozwiązania konstrukcyjne ortez do typu funkcjonalnego i potrzeb pacjenta 5) opisuje metody wykonania ortez 6) dobiera elementy, półfabrykaty i drobne wyposażenie do wytworzenia ortez 7) dobiera rodzaj zawieszenia ortez 8) opracowuje dokumentację technologiczną i warsztatową ortez
2) dobiera metody wykonania oraz wykonuje miary i negatywy ortez	1) opisuje wyposażenie sali gipsowej 2) określa ustawienie funkcjonalne różnych części ciała do pobrania negatywu w celu wykonania zaopatrzenia ortopedycznego 3) opisuje różne metody wykonywania negatywów 4) organizuje stanowisko pracy do pobierania miar i negatywów 5) konstruuje algorytm czynności wykonania negatywu gipsowego do ortez tułowia, ortez kończyn górnych i kończyn dolnych 6) wykonuje miary i negatywy ortez różnymi metodami
3) dobiera metody wykonania pozytywu i wykonuje pozytywy ortez	1) używa sprzętu, przyrządów i narzędzi do obróbki gipsu 2) opisuje techniki wykonania odlewów gipsowych 3) dobiera metody wykonania pozytywów ortez kończyn górnych, kończyn dolnych i tułowia 4) wykonuje pozytywy gipsowe ortez kończyn górnych, kończyn dolnych i tułowia 5) określa zasady zabezpieczania i magazynowania materiałów i wyrobów z gipsu
4) wykonuje ortezy	1) wykonuje ortezy lub elementy ortez kończyn górnych, kończyn dolnych i tułowia z tworzyw sztucznych, materiałów metalowych, materiałów włókienniczych, drewna, skóry 2) montuje ortezy z przygotowanych elementów 3) dopasowuje wykonane ortezy do pomiarów i indywidualnych potrzeb pacjenta 4) modyfikuje seryjnie wyprodukowane ortezy do indywidualnych potrzeb pacjenta
5) dobiera proces technologiczny wykonania ortez zgodnie nowoczesnymi technologiami oraz oprzyrządowanie do wykonywania zaprojektowanych ortez	1) dobiera proces technologiczny wykonania ortez ze względu na zastosowane surowce, materiały, półfabrykaty i elementy 2) dobiera proces technologiczny wykonania ortez ze względu na rodzaj dysfunkcji, typ funkcjonalny ortezy i wiek pacjenta 3) dobiera narzędzia do wykonania ortez tułowia oraz ortez kończyn górnych i kończyn dolnych 4) dobiera maszyny i urządzenia do wykonania ortez tułowia oraz ortez kończyn górnych i kończyn dolnych
6) stosuje metody przetwarzania i obróbki surowców oraz materiałów wykorzystywanych podczas wykonywania ortez	1) określa właściwości materiałów wykorzystywanych do wykonania ortez 2) opisuje zmiany cech materiału w wyniku obróbki 3) dokonuje ręcznej i mechanicznej obróbki materiałów, elementów i półfabrykatów wykorzystywanych podczas wykonywania ortez kończyn górnych, kończyn dolnych i tułowia
7) ocenia jakość wykonania ortez	1) ocenia poprawność ustawienia gorsetów ortopedycznych na pacjencie podczas przymiarki 2) ocenia poprawność ustawienia ortez kończyn górnych i kończyn dolnych na pacjencie podczas przymiarki 3) ocenia funkcjonowanie ortez w czasie chodu i czynności chwytnych 4) rozpoznaje wady jakościowe ortez 5) określa możliwość usunięcia rozpoznanych wad
8) współuczestniczy we wczesnym usprawnianiu narządu ruchu pacjenta z ortezą	1) opisuje wczesne usprawnianie narządu ruchu pacjenta z ortezą 2) opisuje biomechanikę chodu, czynności chwytnych i ruchów tułowia zaopatrzonych w ortezy 3) wyjaśnia znaczenie wczesnego usprawniania narządu ruchu pacjenta z ortezą
MED.11.4. Projektowanie, wykonywanie oraz dobieranie protez
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) projektuje protezy w zależności od ich funkcji i przeznaczenia: a) projektuje protezy kończyn dolnych w zależności od poziomu i rodzaju amputacji, wieku i mobilności pacjenta b) projektuje protezy kończyn dolnych w zależności od zastosowanego materiału, wykorzystanych półfabrykatów, elementów oraz stanu i przygotowania kikuta do zaprotezowania c) projektuje protezy kończyny górnej typu biernego i czynnego w zależności od poziomu amputacji i sprawności ruchowej pacjenta	1) opisuje rodzaje protez 2) opisuje różne konstrukcje protez 3) dobiera rodzaj protezy do poziomu i rodzaju amputacji oraz stanu kikuta 4) dobiera rozwiązania konstrukcyjne protez do potrzeb pacjenta 5) opisuje metody wykonania protez 6) dobiera elementy, półfabrykaty i drobne wyposażenie do wytworzenia protez 7) dobiera rodzaj zawieszenia protez 8) opracowuje dokumentację technologiczną i warsztatową protez
2) dobiera metody wykonania oraz wykonuje miary i negatywy protez	1) określa ustawienie funkcjonalne kikutów do pobrania negatywu w celu wykonania leja protezowego 2) konstruuje algorytm czynności wykonania negatywu gipsowego do protez kończyn górnych i kończyn dolnych 3) wykonuje miary i negatywy protez różnymi metodami
3) dobiera metody wykonania pozytywu protezy i wykonuje pozytywy protez	1) używa sprzętu, przyrządów i narzędzi do obróbki gipsu 2) dobiera metody wykonania pozytywów protez kończyn górnych i kończyn dolnych 3) wykonuje pozytywy gipsowe protez kończyn górnych i kończyn dolnych
4) wykonuje protezy i ortoprotezy w zależności od indywidualnych potrzeb pacjenta oraz zastosowanego materiału i półfabrykatów i elementów	1) wykonuje leje protezowe kończyn górnych i kończyn dolnych w zależności od poziomu amputacji, sprawności i wieku pacjenta 2) wykonuje części protez kończyn górnych i kończyn dolnych z tworzyw sztucznych, materiałów metalowych, włókienniczych, drewna, skóry 3) montuje protezy i ortoprotezy z przygotowanych elementów 4) dopasowuje wykonane protezy i ortoprotezy do pomiarów i indywidualnych potrzeb pacjenta
5) dobiera proces technologiczny wykonania protez i ortoprotez zgodnie z nowoczesnymi technologiami oraz oprzyrządowanie do wykonywania zaprojektowanych protez i ortoprotez	1) dobiera proces technologiczny wykonania protez i ortoprotez ze względu na zastosowane surowce, materiały, półfabrykaty i elementy 2) modyfikuje seryjnie wyprodukowane części i elementy protezy i ortoprotezy dostosowując je do indywidualnych potrzeb pacjenta 3) dobiera narzędzia do wykonania protez i ortoprotez kończyn górnych i kończyn dolnych 4) dobiera maszyny i urządzenia do wykonania protez i ortoprotez kończyn górnych i kończyn dolnych
6) stosuje metody przetwarzania i obróbki surowców oraz materiałów wykorzystywanych podczas wykonywania protez i ortoprotez	1) określa właściwości surowców oraz materiałów stosowanych do wykonania protez i ortoprotez 2) opisuje zmiany cech materiału w wyniku obróbki 3) organizuje stanowisko pracy do przetwarzania i obróbki surowców i materiałów 4) wykonuje ręczną i mechaniczną obróbkę surowców, materiałów, elementów i półfabrykatów wykorzystywanych podczas wykonywania protez i ortoprotez kończyn górnych i kończyn dolnych
7) ocenia jakość wykonania protez i ortoprotez	1) ocenia poprawność dopasowania leja w warunkach statycznych i dynamicznych 2) ocenia funkcjonowanie protezy i ortoprotezy w czasie chodu i czynności chwytnych 3) rozpoznaje wady jakościowe protez i ortoprotez oraz określa możliwość ich usunięcia 4) ocenia poprawność wykonania protez i ortoprotez w fazie do przymiarki 5) ocenia poprawność wykonania protez i ortoprotez przygotowanych do odbioru
8) współuczestniczy we wczesnym usprawnianiu narządu ruchu pacjenta z protezą	1) opisuje wczesne usprawnianie i hartowanie poamputacyjne kikuta 2) opisuje usprawnianie po zaprotezowaniu 3) ocenia biomechanikę chodu protezowego i czynności chwytnych 4) wyjaśnia znaczenie wczesnego usprawniania narządu ruchu pacjenta z protezą
MED.11.5. Wykonywanie obuwia ortopedycznego
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) dobiera obuwie ortopedyczne w zależności od rodzaju schorzenia lub rodzaju niepełnosprawności	1) opisuje budowę obuwia ortopedycznego 2) dobiera elementy lecznicze do obuwia ortopedycznego na stopy ze zniekształceniem poddającym się korekcji (nieutrwalonym) 3) opisuje obuwie ortopedyczne na stopy ze zniekształceniem utrwalonym 4) opisuje obuwie ortopedyczne na stopy wrażliwe 5) określa przeznaczenie różnych typów wkładek ortopedycznych 6) dobiera elementy obuwia wyrównującego skrócenie kończyny dolnej 7) dobiera obuwie do aparatów ortopedycznych
2) dobiera metody wykonania oraz wykonuje miary i negatywy obuwia ortopedycznego	1) oznacza punkty pomiarowe na kończynie dolnej 2) dobiera metodę wykonania negatywu 3) dobiera technologię obróbki negatywu 4) wykonuje negatyw gipsowy stopy o różnym zniekształceniu
3) wykonuje kopyta lub pozytywy obuwia ortopedycznego	1) dobiera kopyto do wykonania obuwia ortopedycznego 2) modyfikuje kopyto drewniane 3) wykonuje pozytyw gipsowy stopy
4) dobiera proces technologiczny, oprzyrządowanie i materiały do wykonania obuwia ortopedycznego	1) dobiera proces technologiczny wykonania obuwia ortopedycznego zgodnie z nowoczesnymi technologiami 2) dobiera materiały do wykonania obuwia ortopedycznego 3) dobiera narzędzia, maszyny i urządzenia do wykonania zaprojektowanego obuwia ortopedycznego
5) wykonuje obuwie ortopedyczne z dobranych materiałów	1) wykonuje szablony elementów obuwia ortopedycznego 2) wykonuje elementy obuwia ortopedycznego 3) dokonuje rozkroju elementów cholewki 4) łączy elementy cholewki ze sobą 5) wykonuje spody obuwia ortopedycznego 6) łączy elementy obuwia różnymi metodami 7) wykonuje różne typy wkładek ortopedycznych 8) rozpoznaje wady jakościowe w wykonanym obuwiu ortopedycznym
MED.11.6. Dobieranie i eksploatacja przyrządów ortopedycznych i środków pomocniczych
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) dobiera przyrządy ortopedyczne, epitezy i środki pomocnicze w zależności od rodzaju schorzenia, wieku pacjenta oraz jego indywidualnych potrzeb	1) wymienia rodzaje przyrządów ortopedycznych i środków pomocniczych 2) opisuje konstrukcję lasek, kul, balkoników, pomocy do pionizacji, wózków inwalidzkich 3) dobiera laski, kule, balkoniki, pomoce do pionizacji, wózki inwalidzkie stosownie do rodzaju schorzenia, wieku pacjenta oraz jego indywidualnych potrzeb 4) opisuje konstrukcję pomocy technicznych, epitez i środków pomocniczych 5) opisuje stosowanie przyrządów ortopedycznych, epitez oraz środków pomocniczych w zależności do rodzaju schorzenia, wieku pacjenta oraz jego indywidualnych potrzeb
2) ocenia funkcjonalność przyrządu ortopedycznego, epitezy i środka pomocniczego	1) ocenia funkcjonalność przyrządów ortopedycznych dobranych dla pacjentów z dysfunkcją narządu ruchu 2) ocenia dopasowanie i walory estetyczne epitez 3) ocenia funkcjonalność dobranego środka pomocniczego
3) dokonuje drobnych napraw przyrządów ortopedycznych	1) określa najczęstsze przyczyny i oznaki zużycia przyrządów ortopedycznych 2) ocenia stopień zużycia przyrządu ortopedycznego
4) modernizuje standardowe konstrukcje przyrządów ortopedycznych	1) ocenia możliwość dopasowania przyrządu ortopedycznego do indywidualnych potrzeb pacjenta 2) przekształca konstrukcje przyrządów ortopedycznych, dostosowując je do indywidualnych potrzeb pacjenta
MED.11.7. Język obcy zawodowy
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku obcym nowożytnym (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych: a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie c) z dokumentacją związaną z danym zawodem d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie	1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie: a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta
2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka obcego nowożytnego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)	1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu 2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje 3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu 4) układa informacje w określonym porządku
3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję) b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, e-mail, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem - według wzoru)	1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi 2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady) 3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko 4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze 5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji
4) uczestniczy w rozmowie w typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych - reaguje w języku obcym nowożytnym w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu: a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych	1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę 2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia 3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób 4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi 5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe 6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji
5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku obcym nowożytnym w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych	1) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych) 2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku obcym nowożytnym 3) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku obcym nowożytnym 4) przedstawia publicznie w języku obcym nowożytnym wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)
6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową: a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka b) współdziała w grupie c) korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne	1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego 2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe 3) korzysta z tekstów w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych 4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy 5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa 6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne
MED.11.8. Kompetencje personalne i społeczne
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) opisuje cechy wysokiej jakości usług	1) określa pojęcie wysokiej jakości usług, jakości produktu i jakości rynkowej 2) wskazuje zależność jakości świadczonych usług od jakości i funkcjonalności wykonanego zaopatrzenia ortopedycznego 3) opisuje kompetencje zawodowe w wykonywanym zawodzie mające wpływ na jakość świadczonych usług
2) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej	1) określa zasady etykiety w komunikacji z przełożonym, ze współpracownikami i pacjentami w codziennych kontaktach 2) przytacza zasady etyczne i prawne związane z ochroną własności intelektualnej i ochroną danych osobowych 3) określa zasady rzetelności i lojalności wobec pracodawcy i pacjenta 4) respektuje zasady dotyczące przestrzegania tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy
3) charakteryzuje pojęcie konfliktu	1) dobiera metody skutecznego rozwiązywania problemów w różnych sytuacjach zawodowych 2) określa zasady utrzymywania poprawnych relacji z odbiorcami usług i współpracownikami
4) planuje wykonanie zadania	1) identyfikuje pojęcie planowania 2) określa etapy planowania 3) określa ujęte w planie zadania do wykonania 4) ustala terminy wykonania zaplanowanych zadań 5) określa środki i narzędzia do wykonania zaplanowanych zadań 6) analizuje proces planowania zadań do wykonania
5) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania	1) wskazuje obszary odpowiedzialności prawnej za podejmowane działania w pracy 2) analizuje zasady i procedury wykonania zadania 3) podaje przykłady naruszania norm i procedur postępowania podczas wykonywania zadań zawodowych
6) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany	1) wyjaśnia znaczenie zmian zachodzących w branży 2) reaguje elastycznie na nietypową sytuację zawodową 3) wykazuje otwartość na zmiany w zakresie nowych technologii stosowanych w branży 4) ocenia różne opcje działania w nietypowej sytuacji
7) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem	1) rozróżnia sytuacje stresowe w pracy zawodowej 2) wskazuje przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej 3) wymienia objawy stresu 4) opisuje techniki radzenia sobie ze stresem 5) dobiera techniki radzenia sobie ze stresem odpowiednio do sytuacji podczas wykonywania zadań zawodowych
8) aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe	1) analizuje zmiany zachodzące w technice ortopedycznej 2) analizuje własne kompetencje 3) wyjaśnia znaczenie gotowości do ciągłego aktualizowania wiedzy
9) współpracuje w zespole interdyscyplinarnym	1) określa zasady współpracy w zespole 2) wykonuje przydzielone zadania 3) pomaga współpracownikom w wykonaniu zadania
MED.11.9. Organizacja pracy małych zespołów
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) planuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań	1) określa zakres pracy własnej podczas planowania pracy zespołu w celu wykonania zaopatrzenia ortopedycznego 2) dokonuje analizy przydzielonych zadań 3) monitoruje pracę zespołu 4) określa kryteria oceny kompetencji i umiejętności pracowników w zespole 5) dobiera zadania zgodnie z umiejętnościami i kompetencjami członków zespołu
2) ocenia jakość wykonania przydzielonych zadań	1) ustala kryteria jakości realizowanych zadań 2) ocenia jakość wykonanych zadań według przyjętych kryteriów 3) wyjaśnia podstawowe bariery w osiąganiu pożądanej efektywności pracy zespołu
3) stosuje rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakość pracy	1) dokonuje analizy rozwiązań technicznych i organizacyjnych warunków i jakości pracy 2) proponuje rozwiązania techniczne i organizacyjne mające na celu poprawę warunków i jakości pracy

WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK ORTOPEDA

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji MED.11. Wykonywanie i dobieranie przedmiotów ortopedycznych oraz środków pomocniczych

Pracownia anatomiczna wyposażona w:

– modele i plansze anatomiczne, duży kościec człowieka, tablice poglądowe postawy człowieka, foliogramy, przeźrocza, filmy dydaktyczne dotyczące anatomii człowieka, atlasy anatomiczne, preparaty tkankowe,

– fantomy BLS (Basic Life Support) osoby dorosłej, dziecka i niemowlęcia do resuscytacji krążeniowo-oddechowej,

– fantom dorosłego człowieka i dziecka z wymiennymi częściami,

– plansze pierwszej pomocy,

– defibrylator szkoleniowy AED (Automatyczny Defibrylator Zewnętrzny),

– apteczkę zaopatrzoną w środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy wraz z instrukcją o zasadach udzielania pierwszej pomocy.

Pracownia ortopedyczno-techniczna wraz ze stanowiskiem obsługi pacjenta wyposażona w:

– przeźrocza, filmy dydaktyczne i czasopisma o tematyce ortopedycznej, filmy z zakresu metod badania pacjenta, atlasy anatomiczne, instrukcje obsługi maszyn i urządzeń, katalogi przedmiotów ortopedycznych i sprzętu rehabilitacyjnego, normy dotyczące projektowania i wytwarzania przedmiotów ortopedycznych, plansze narzędzi i urządzeń, próbki materiałów stosowanych przy wytwarzaniu przedmiotów ortopedycznych,

– regały, gabloty, szafki na materiały, surowce chemiczne,

– drobny sprzęt krawiecki, manekiny przestrzenne,

– maszynę krawiecką,

– maszynę do szycia skór,

– młotki metalowe i drewniane, noże do rozkroju skór, nożyce krawieckie, pilniki, klucze ampulowe

– stół do rozkroju materiału,

– stół warsztatowy dwustanowiskowy z imadłami,

– szydła, szpikulce, szczypce,

– żelazko, deskę do prasowania,

– statyw lub półki i szafę przeszkloną do przechowywania wyrobów ortopedycznych,

– centymetr krawiecki, liniał metalowy, kątownik metalowy,

– tablice z zakresu biomechaniki ruchu człowieka, tablice oceny i analizy chodu w protezach,

– modele statyczne i dynamiczne przedmiotów ortopedycznych i sprzętu rehabilitacyjnego, przykładowe obuwie ortopedyczne,

– materiały stosowane do produkcji obuwia,

– przykładowe protezy, ryciny protez, stopy protezowe, przykładowe ortezy, ryciny ortez, ryciny elementów ortez,

– modele, plansze i tablice anatomiczne, plansze narzędzi i urządzeń,

– przybory do wykonywania i opracowywania projektu technicznego,

– aparaty i sprzęt do pomiarów antropometrycznych, miednicomierz, miarki do pomiaru obwodów kikuta, zlewozmywak z osadnikiem gipsowym,

– nożyce do cięcia gipsu, elektryczną piłę do cięcia gipsu,

– leżankę lekarską, podnóżek, wieszak, krzesła plastikowe, parawan,

– symulatory kikutów kończyn dolnych i górnych,

– lustro, wagę lekarską lub łazienkową,

– przykładowe rysunki wykonawcze, złożeniowe, zestawieniowe, montażowe,

– ramę wyciągową z podwieszkami,

– przyrząd stelażowy do modelowania negatywu leja goleni w podwieszeniu z kompletem pierścieni,

– dwuporęczowe barierki, zestaw schodów z poręczami do kontroli chodu amputowanego, kształtki i wzorniki do modelowania lejów udowych,

– aparaty przymiarkowe do protez goleni i uda.

Pracownia wspomagania komputerowego działalności zawodowej wyposażona w:

– stanowiska komputerowe dla nauczyciela i dla uczniów (jedno stanowisko dla dwóch uczniów) z pakietem programów biurowych z dostępem do internetu oraz drukarkami (jedno urządzenie na cztery stanowiska),

– tablicę interaktywną z oprogramowaniem, ekran projekcyjny, tablicę flipchart,

– szafę i gabloty na środki dydaktyczne i sprzęt,

– filmy i prezentacje multimedialne o tematyce ortopedycznej,

– kasę fiskalną, program do fakturowania, program handlowo magazynowy,

– zbiory przepisów prawa w zakresie funkcjonowania rynku świadczeń zdrowotnych,

– czasopisma branżowe, katalogi,

– przepisy prawa dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej i prawa pracy.

Warsztaty szkolne - modelarnia (gipsownia) wyposażona w:

– stół warsztatowy dwustanowiskowy z imadłami,

– stojak do pozytywów,

– stół do sypania gipsu,

– zlewozmywak z osadnikiem gipsowym,

– pojemniki elastyczne do sporządzania papki gipsowej,

– skrzynię na gips, tarniki do gipsu, suszarkę szafkową,

– wiertarkę ręczną z mieszadłami,

– piłę oscylacyjną,

– nożyce do cięcia gipsu,

– ramę wyciągową z pętlą Glissona,

– klocki trójkątne do modelowania negatywu gipsowego przy wyłuszczeniu w stawie biodrowym,

– gumową miseczkę do sporządzania papki gipsowej,

– szpachelkę, pojemnik na wodę, centymetr krawiecki, miarki do kikutów.

Warsztaty szkolne tworzyw sztucznych i laminatów wyposażone w:

– stół warsztatowy dwustanowiskowy z imadłami,

– stół do rozkroju folii i innych materiałów tekstylnych, maty szklanej,

– piec komorowy,

– piec do formowania termoplastów,

– rękawice do tworzyw termoplastycznych,

– szlifierkę, urządzenie podciśnieniowe,

– wentylator wywiewny, wiertarkę kolumnową, laser,

– nożyczki,

– przecinak, ramię wyciągu,

– stół laminacyjny z wyciągiem wentylacyjnym,

– szafę termoizolacyjną z wyciągiem do przechowywania materiałów łatwopalnych,

– uchwyty do zawieszania rękawów z dzianiny ortopedycznej, folii i innych materiałów tekstylnych, wybijak, wydrążarkę z końcówkami, wyrzynarkę, żelazko do prasowania folii PVA,

– szafy na narzędzia,

– materiały i inne pomoce, stopę Sach, adapter stopy, rurę goleni, adapter zaciskowy, staw kolanowy, adapter leja, zamek, lej silikonowy z pinem i bez pinu, pokrycie kosmetyczne, pończoszki kosmetyczne.

Warsztaty szkolne obróbki mechanicznej metali i tworzyw sztucznych wyposażone w:

– piłę taśmową, szlifierkę stołową z kompletem tarcz, tokarkę uniwersalną, wiertarkę stołową z kompletem wierteł, wydrążarkę z końcówkami, imadła, klucze do krępowania szyn, nitownicę,

– piec do grzania tworzyw sztucznych, pistolet do miejscowego podgrzewania tworzyw sztucznych,

– stół warsztatowy lub stoły dwustanowiskowe,

– wyrzynarkę,

– szafki do powieszenia narzędzi lub wózki warsztatowe na narzędzia,

– liniał metalowy, kątomierz zwykły i uniwersalny, głębokościomierz, suwmiarkę, szczelinomierz, przymiar kreskowy,

– zestaw pozytywów gipsowych kończyn górnych i dolnych oraz tułowia.

Warsztaty szkolne krawiecko-kaletnicze wyposażone w:

– stół do rozkroju tkanin i skór,

– maszyny krawieckie: płaską, łaciarkę, kaletniczą, przemysłowo-stębnówkę, krawiecką,

– deskę do prasowania,

– ścieniarkę, wycinarkę, rajfel, kantociąg, płytę traserską i noże do rozkroju skór, napownicę z wybijakami do nabijania oczek szewskich,

– żelazko, nożyczki krawieckie, obcinaczki, igły maszynowe półpłaskie różnej grubości, igły do szycia skór, igły do ściegu rymarskiego, mydełka krawieckie, naparstki, kredę krawiecką, radełko, centymetr krawiecki, liniał krawiecki metalowy, manekina do modelowania przestrzennego

– szablony do wykroju, pocięgiel, kopyta drewniane.

Warsztaty szkolne obróbki ręcznej wyposażone w:

– stół warsztatowy,

– szafki do powieszenia narzędzi lub wózki warsztatowe na narzędzia,

– imadła ślusarskie, imadła stolarskie (strugnice),

– wiertarkę ręczną, komplet wierteł do metalu, komplet wierteł do drewna, komplet gwintowników i narzynek, komplet kluczy płaskich, komplet kluczy ampulowych piłę ręczną uniwersalną oraz ramową do metalu i do drewna,

– młotek, giętarkę, wkrętarki, nitownice, wyrzynarki, szlifierki, wydrążarki, punktaki, przecinaki, wycinaki, klucze do krępowania szyn, nożyce ręczne do cięcia blachy, nożyce dźwigniowe do metalu, pistolet do miejscowego zgrzewania, śrubokręty płaskie, strug do drewna elektryczny, komplet strugów do drewna, zestaw pilników do metalu, szczypce uniwersalne, szczypce czołowe, ściski stolarskie, kowadło ślusarskie, pędzle, wałki, zestaw dłut, centymetr krawiecki, kątomierz warsztatowy uniwersalny, kątownik ślusarski, kątownik stolarski, głębokościomierz, szczelinomierz, suwmiarkę, liniał krawędziowy, rysik traserski, miarę zwijaną, cyrkiel i macki,

– zestaw pozytywów gipsowych kończyn górnych i dolnych oraz tułowia.

Miejsce realizacji praktyk zawodowych: pracownie i zakłady sprzętu ortopedycznego oraz inne podmioty stanowiące potencjalne miejsce zatrudnienia absolwentów szkół prowadzących kształcenie w zawodzie.

Liczba tygodni przeznaczonych na realizację praktyk zawodowych: 6 tygodni (210 godzin).

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONEJ W ZAWODZIE ¹⁾

MED.11. Wykonywanie i dobieranie przedmiotów ortopedycznych oraz środków pomocniczych
Nazwa jednostki efektów kształcenia	Liczba godzin
MED.11.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy	30
MED.11.2. Podstawy techniki ortopedycznej	150
MED.11.3. Projektowanie, wykonywanie oraz dobieranie ortez	330
MED.11.4. Projektowanie, wykonywanie oraz dobieranie protez	330
MED.11.5. Wykonywanie obuwia ortopedycznego	210
MED.11.6. Dobieranie i eksploatacja przyrządów ortopedycznych i środków pomocniczych	210
MED.11.7. Język obcy zawodowy	60
Razem	1320
MED.11.8. Kompetencje personalne i społeczne²⁾
MED.11.9. Organizacja pracy małych zespołów²⁾

¹⁾W szkole liczbę godzin kształcenia zawodowego należy dostosować do wymiaru godzin określonego w przepisach w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół, przewidzianego dla kształcenia zawodowego w danym typie szkoły, zachowując, z wyjątkiem szkoły policealnej kształcącej w formie stacjonarnej, minimalną liczbę godzin wskazanych w tabeli dla efektów kształcenia właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie.

TECHNIK STERYLIZACJI MEDYCZNEJ 321104

KWALIFIKACJA WYODRĘBNIONA W ZAWODZIE

MED.12. Wykonywanie dekontaminacji sprzętu i wyrobów medycznych

CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie technik sterylizacji medycznej powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji MED.12. Wykonywanie dekontaminacji sprzętu i wyrobów medycznych:

1) kwalifikowania sprzętu i wyrobów medycznych do procesów mycia, dezynfekcji i sterylizacji;

2) przeprowadzania mycia, dezynfekcji i sterylizacji przy użyciu odpowiednich metod, środków i urządzeń;

3) przeprowadzania kontroli procesów mycia, dezynfekcji i sterylizacji;

4) prowadzenia dokumentacji mycia, dezynfekcji i sterylizacji.

EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji MED.12. Wykonywanie dekontaminacji sprzętu i wyrobów medycznych jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

MED.12. Wykonywanie dekontaminacji sprzętu i wyrobów medycznych
MED.12.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) rozróżnia pojęcia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią	1) wymienia przepisy prawa określające wymagania dla dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska i ergonomii w zakresie zawodu 2) wyjaśnia pojęcia dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony środowiska i ochrony przeciwpożarowej 3) opisuje wymagania dotyczące ergonomii pracy w związku z realizacją zadań zawodowych 4) opracowuje harmonogram pracy zgodnie z obowiązującymi przepisami 5) rozróżnia znaki zakazu, nakazu, ostrzegawcze, ewakuacyjne i ochrony przeciwpożarowej oraz sygnały alarmowe 6) wymienia urządzenia i sprzęty wymagające nadzorów i przeglądów technicznych
2) charakteryzuje zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska	1) wymienia instytucje oraz służby działające w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska 2) wymienia zadania i uprawnienia instytucji i służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska
3) charakteryzuje prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy	1) omawia prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy 2) omawia rodzaje odpowiedzialności za nieprzestrzeganie przepisów prawa bezpieczeństwa i higieny pracy 3) wymienia czynniki ryzyka, które wymagają przeprowadzenia okresowych badań środowiskowych
4) charakteryzuje zagrożenia związane z występowaniem szkodliwych czynników w środowisku pracy	1) dostrzega związki przyczynowo skutkowe między higieną osobistą a zachorowaniem na choroby zakaźne 2) określa patogeny alarmowe wraz z określeniem drogi przeniesienia zakażenia 3) charakteryzuje pojęcia: bakteria, wirus, spory 4) stosuje szczególne środki ostrożności w kontakcie z chorobami zakaźnymi oraz zapobiega ich przenoszeniu 5) zapobiega zagrożeniom zdrowia i życia w miejscu wykonywania czynności zawodowych 6) opisuje przyczyny i skutki współczesnych zagrożeń zdrowia, takich jak: nerwice, AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome), WZW (wirusowe zapalenie wątroby) oraz możliwości zapobiegania im 7) identyfikuje źródła zagrożeń oraz czynniki szkodliwe dla zdrowia, uciążliwe i niebezpieczne, występujące w środowisku pracy
5) rozróżnia sposoby postępowania w razie bezpośredniego kontaktu z materiałem biologicznie skażonym	1) wyjaśnia pojęcie: materiał biologicznie skażony 2) określa zagrożenia w przypadku kontaktu z materiałem biologicznie skażonym 3) określa etapy postępowania poekspozycyjnego 4) stosuje instrukcję bezpieczeństwa i higieny pracy postępowania z materiałem skażonym szkodliwymi czynnikami biologicznymi 5) wyjaśnia pojęcie antyseptyka i aseptyka 6) stosuje zasady aseptyki 7) segreguje i gromadzi odpady medyczne w miejscu ich powstania zgodnie z przepisami prawa dotyczącymi postępowania z materiałem skażonym 8) odróżnia oznaczenia graficzne zagrożeń biologicznych, fizycznych i chemicznych
6) stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych	1) opisuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej stosowane podczas realizacji zadań zawodowych 2) dobiera środki ochrony indywidualnej w zależności od wykonywanych procedur w centralnej sterylizatorni lub w innych podmiotach świadczących usługi sterylizacji 3) stosuje środki ochrony indywidualnej w zależności od zagrożenia
7) udziela pierwszej pomocy w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego	1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego 2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego 3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku 4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej 5) powiadamia odpowiednie służby 6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie) 7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar) 8) wykonuje resuscytację krążeniowo-oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji
MED.12.2. Podstawy sterylizacji medycznej
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) charakteryzuje ogólną budowę i funkcje organizmu człowieka	1) objaśnia pojęcia z zakresu anatomii i fizjologii człowieka 2) określa budowę położenie i funkcje poszczególnych układów i narządów 3) opisuje procesy życiowe organizmu 4) opisuje procesy fizjologiczne zachodzące w organizmie człowieka
2) stosuje procedury sporządzone w oparciu o przepisy prawa i normy dotyczące realizacji zadań zawodowych	1) opisuje procedury obowiązujące w centralnej sterylizatorni oraz w innych podmiotach świadczących usługi sterylizacji 2) opisuje zasady stosowania norm Polskiego Komitetu Normalizacyjnego dotyczących procesów dekontaminacji
3) charakteryzuje organizację ochrony zdrowia	1) wyjaśnia strukturę systemu ochrony zdrowia 2) wskazuje podstawy prawne funkcjonowania podmiotów opieki zdrowotnej 3) wskazuje akty prawne regulujące wykonywanie zawodu technika sterylizacji medycznej 4) wymienia zasady korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej
4) opisuje źródła i sposoby finansowania świadczeń opieki zdrowotnej	1) opisuje finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej 2) opisuje istotę polityki zdrowotnej 3) wymienia źródła i sposoby finansowania świadczeń opieki zdrowotnej 4) opisuje rodzaje dostawców i odbiorców usług medycznych 5) wymienia rodzaje kontraktów na usługi medyczne 6) analizuje prawo medyczne i finansowe w podmiotach wykonujących działalność leczniczą
5) przestrzega zasad postępowania w przypadku podejrzenia występowania przemocy	1) rozróżnia formy i rodzaje przemocy 2) definiuje zjawisko stresu, mobbingu i dyskryminacji 3) opisuje skutki przemocy 4) rozpoznaje symptomy przemocy 5) wymienia przepisy regulujące postępowanie w przypadku podejrzenia występowania przemocy 6) wymienia instytucje zajmujące się problemami przemocy
6) posługuje się językiem migowym	1) stosuje podstawowe techniki języka migowego w udzielaniu świadczeń 2) pomaga pacjentom niedosłyszącym w dostępie do usług medycznych 3) porozumiewa się z pacjentem językiem migowym w stopniu podstawowym
7) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych	1) wymienia cele normalizacji krajowej 2) wyjaśnia, czym jest norma, i wymienia cechy normy 3) rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej 4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności
MED.12.3. Dobieranie metod dekontaminacji w zależności od rodzaju sprzętu i wyrobu medycznego
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) rozróżnia sprzęt i wyroby medyczne ze względu na zastosowanie, metody mycia, dezynfekcji i sterylizacji medycznej	1) klasyfikuje sprzęt i wyroby medyczne do metody mycia, dezynfekcji i sterylizacji 2) rozróżnia sprzęt i wyroby medyczne ze względu na zastosowanie 3) wskazuje wyroby medyczne do procedur endoskopowych 4) omawia budowę, funkcje i zastosowanie sprzętów i wyrobów medycznych 5) wskazuje wyroby medyczne i sprzęt z określoną krotnością sterylizacji 6) opisuje poszczególne etapy procedury dekontaminacji sprzętu i wyrobów medycznych
2) rozróżnia narzędzia chirurgiczne z podziałem na ich zastosowanie i zakwalifikowanie do procesu dekontaminacji	1) rozróżnia narzędzia chirurgiczne z podziałem na mikrochirurgię, robotykę, MCI (chirurgii mikro inwazyjnej) 2) omawia budowę, funkcje i zastosowanie narzędzi robotycznych, mikrochirurgicznych i MCI 3) wskazuje procesy dekontaminacji mające zastosowanie do tych narzędzi 4) opisuje poszczególne etapy procedury dekontaminacji specyficznych wyrobów medycznych
3) rozróżnia metody dekontaminacji w zależności od rodzaju sprzętu i wyrobu medycznego	1) wymienia metody dekontaminacji 2) dobiera metody dekontaminacji w zależności od rodzaju sprzętu i wyrobu medycznego 3) analizuje zapisy instrukcji producenta wyrobu medycznego 4) opisuje jednoetapowy i dwuetapowy proces dekontaminacji
4) przeprowadza demontaż i montaż sprzętu oraz wyrobów medycznych o zróżnicowanej budowie geometrycznej w celu zapewnienia dekontaminacji	1) rozkłada na części sprzęt i wyroby medyczne o modułowej budowie 2) składa z elementów zdemontowanych sprzęt i wyroby medyczne 3) wykonuje ocenę jakościową wyrobów medycznych 4) wykonuje test sprawności złożonego sprzętu i wyrobu medycznego 5) przygotowuje sprzęt i wyroby medyczne do procesu sterylizacji
5) wykonuje testy funkcyjne sprzętu i wyrobów medycznych	1) zapobiega korozji przez konserwację sprzętu 2) sprawdza sprzęt i wyroby medyczne pod względem ich funkcjonowania 3) opisuje wyniki testów funkcyjnych 4) nazywa wszystkie możliwe uszkodzenia sprzętu, w tym rodzaje korozji na powierzchni sprzętu i wyrobów medycznych 5) wskazuje przyczyny wystąpienia korozji i sposoby jej przeciwdziałania 6) opisuje skutki uszkodzeń sprzętu, wyrobów medycznych
MED.12.4. Wykonywanie mycia i dezynfekcji sprzętu i wyrobów medycznych
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) rozróżnia metody mycia i dezynfekcji	1) opisuje metody mycia i dezynfekcji 2) określa działanie poszczególnych substancji aktywnych stosowanych w preparatach myjących i dezynfekujących 3) dobiera do procesu dezynfekcji chemicznej preparaty dezynfekujące o wymaganym spektrum bójczości 4) opisuje proces dezynfekcji termicznej 5) wyjaśnia pojęcie wartości A0 (A-zero) 6) wymienia zalety i wady poszczególnych metod mycia i dezynfekcji 7) identyfikuje i analizuje karty charakterystyki preparatów niebezpiecznych 8) ustala metodę mycia i dezynfekcji sprzętu, wyrobu medycznego 9) przygotowuje sprzęt, wyrób medyczny do procesu mycia i dezynfekcji 10) określa punkty krytyczne procesu mycia i dezynfekcji 11) opisuje przyczyny uszkodzenia sprzętu, wyrobów medycznych w wyniku procesu mycia i dezynfekcji 12) ustala przyczyny zmian powierzchniowych na wyrobach medycznych po procesie dekontaminacji 13) opisuje i wykonuje dezynfekcje wstępną wyrobów medycznych (predezynfekcje) 14) wskazuje na konieczność zastosowanie dwuetapowego procesu mycia i dezynfekcji
2) określa czystość mikrobiologiczną narzędzi zgodnie z klasyfikacją Spauldinga	1) wylicza grupy klasyfikacji wyrobów medycznych według klasyfikacji Spauldinga 2) rozróżnia stopnie czystości mikrobiologicznej według klasyfikacji Spauldinga 3) klasyfikuje sprzęt i wyroby medyczne do metod dekontaminacji zgodnie z klasyfikacją Spauldinga 4) uzasadnia proces dekontaminacji dla wybranego sprzętu i wyrobu medycznego 5) stosuje instrukcje producenta sprzętu i wyrobów medycznych
3) dobiera i stosuje technologię dekontaminacji zgodnie z instrukcją producenta	1) wymienia przepisy prawa dotyczące wyrobów medycznych 2) korzysta z instrukcji producenta sprzętu i wyrobów medycznych 3) wymienia metody mycia i dezynfekcji sprzętu i wyrobów medycznych zgodnie z instrukcją producenta 4) ustala procedurę mycia i dezynfekcji dla poszczególnych sprzętów i wyrobów medycznych 5) wykazuje brak kompatybilności technologii dekontaminacji z instrukcją producenta 6) określa procedury dopuszczające urządzenie automatyczne do cykli roboczych mycia i dezynfekcji 7) przygotowuje wsad do myjni automatycznej z uwzględnieniem różnego rodzaju wyrobów medycznych
4) przygotowuje roztwory użytkowe środków dezynfekcyjnych o wskazanym stężeniu	1) określa skutki toksycznego działania preparatów dezynfekcyjnych 2) objaśnia sposób przygotowania roztworu roboczego 3) oblicza ilość preparatu dezynfekującego 4) sporządza roztwór roboczy do dezynfekcji manualnej 5) stosuje preparaty zgodnie z ich przeznaczeniem 6) dokonuje analizy kart charakterystyki substancji niebezpiecznej
5) stosuje preparaty do nawilżania, bakteriostatycznego wyrobów medycznych	1) zapobiega przysychaniu materiału biologicznego na sprzęcie i wyrobach medycznych 2) dobiera preparaty do nawilżania bakteriostatycznego sprzętu i wyrobów medycznych 3) używa preparatów do mycia i oczyszczania manualnego i maszynowego
6) przeprowadza mycie i dezynfekcję z zastosowaniem różnych metod, środków i urządzeń	1) wykonuje manualne mycie i dezynfekcję 2) wybiera preparaty adekwatnie do oczekiwanych warunków mycia i dezynfekcji 3) obsługuje urządzenia myjąco-dezynfekujące 4) opisuje zjawisko kawitacji 5) wykonuje mycie i dezynfekcje z zastosowaniem myjni ultradźwiękowej 6) stosuje testy funkcyjne przeznaczone dla myjni ultradźwiękowej
7) charakteryzuje metody dekontaminacji endoskopów giętkich i sztywnych	1) dobiera metody dekontaminacji endoskopów giętkich i sztywnych 2) przygotowuje endoskopy giętkie i sztywne do procedury mycia i dezynfekcji i sterylizacji 3) kontroluje przeprowadzone procesy dekontaminacji 4) nadzoruje prace urządzeń do dekontaminacji endoskopów giętkich 5) dokumentuje przeprowadzone procesy dekontaminacji endoskopów giętkich
8) charakteryzuje metody dekontaminacji pomieszczeń instytucji ochrony zdrowia	1) dobiera metody dekontaminacji pomieszczeń 2) przygotowuje pomieszczenia do procedury dekontaminacji poprzez zamgławianie 3) nadzoruje prace urządzeń do dekontaminacji pomieszczeń 4) dokumentuje przeprowadzone procesy dekontaminacji
9) charakteryzuje metody dekontaminacji w stacji łóżek oraz ich wyposażenia	1) opisuje zasady funkcjonowania stacji łóżek 2) dobiera metody dekontaminacji w stacji łóżek oraz ich wyposażenia 3) przygotowuje łóżko do procedury mycia i dezynfekcji 4) dokumentuje przeprowadzony proces dekontaminacji w stacji łóżek oraz ich wyposażenia
10) stosuje odpowiednie wskaźniki kontroli procesów mycia oraz dezynfekcji	1) objaśnia zmienne procesów mycia i dezynfekcji 2) odróżnia proces dezynfekcji chemicznej od termicznej 3) opisuje czynnik dezynfekujący w procesach mycia i dezynfekcji 4) opisuje konieczność zastosowania wody demineralizowanej w procesie mycia i dezynfekcji 5) wykonuje wzrokową kontrolę mycia mechanicznego 6) wykonuje kontrolę mycia mechanicznego z zastosowaniem luminometru 7) wykazuje prawidłowość procesu dezynfekcji chemicznej i termicznej 8) dokonuje analizy kontroli procesów mycia testem pozostałości zanieczyszczeń białkowych 9) prowadzi dokumentację procesu mycia i dezynfekcji 10) analizuje uzyskane wyniki kontroli procesu
11) kontroluje parametry procesu mycia i dezynfekcji	1) analizuje wydruk z urządzenia myjąco-dezynfekującego 2) oblicza ilość zużytych preparatów w procesie 3) interpretuje wyniki kontroli procesu mycia i dezynfekcji
MED.12.5. Wykonywanie sterylizacji sprzętu i wyrobów medycznych
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) przeprowadza sterylizację sprzętu i wyrobów medycznych przy zastosowaniu różnych metod i urządzeń	1) opisuje rodzaje, parametry i fazy procesu sterylizacji parą wodną, nadtlenkiem wodoru, tlenkiem etylenu, promieniami gamma, formaldehydem 2) wymienia zagrożenia związane z zastosowanym czynnikiem sterylizującym 3) dobiera metody sterylizacji 4) wybiera urządzenie do sterylizacji sprzętu i wyrobu medycznego 5) wybiera parametry sterylizacji zgodnie z instrukcją producenta sprzętu i wyrobu medycznego 6) przygotowuje wsad i załadunek do procesu sterylizacji 7) rozpoznaje rodzaje wsadu i załadunku do procesu sterylizacji 8) wyjaśnia sposób przygotowania wsadu i załadunku do procesu sterylizacji
2) przeprowadza kontrolę sprawności urządzeń wykorzystywanych do sterylizacji	1) opisuje rodzaje kontroli urządzeń wykorzystywanych do sterylizacji 2) opisuje zasadę działania testów do kontroli urządzeń wykorzystywanych do sterylizacji 3) stosuje przepisy i normy dotyczące urządzeń wykorzystywanych do sterylizacji 4) opisuje czynniki mające wpływ na dopuszczenie urządzeń do pracy 5) sprawdza i interpretuje wyniki testów kontroli sprawności urządzeń wykorzystywanych do sterylizacji 6) decyduje o dopuszczeniu urządzeń wykorzystywanych do sterylizacji do pracy
3) rozróżnia systemy barier sterylnych (SBS) używanych w procesach sterylizacji	1) rozpoznaje systemy barier sterylnych jednokrotnego i wielokrotnego użytku 2) rozpoznaje opakowania transportowe i magazynowe 3) dobiera system bariery sterylnej do procesu sterylizacji, narzędzi i sprzętu medycznego 4) opisuje wytyczne dla przechowywania opakowanych sterylnych wyrobów medycznych 5) rozpoznaje oznaczenia na opakowaniach jednorazowego użytku 6) omawia pojęcie modułu sterylizacyjnego 7) nazywa wskaźniki kontroli procesu sterylizacji zamieszczone na barierach sterylnych 8) opisuje działanie wskaźników kontroli procesu sterylizacji 9) interpretuje wyniki wskaźników kontroli procesu sterylizacji zamieszczanych na barierach sterylnych 10) określa dopuszczalną wagę pakietu w poszczególnych systemach bariery sterylnej
4) przygotowuje pakiety sprzętu i wyrobów medycznych do sterylizacji	1) dopasowuje system bariery sterylnej do rodzaju sprzętu i wyrobu medycznego 2) ocenia sposób zapakowania sprzętu medycznego 3) wykonuje pakowanie narzędzi i sprzętu medycznego w system bariery sterylnej jednorazowe lub wielokrotnego użytku 4) wyjaśnia zasady pakowania narzędzi i sprzętu medycznego w opakowania sterylizacyjne 5) opisuje ułożenie pakietów wyrobów medycznych w koszach sterylizacyjnych 6) przygotowuje pakiety wyrobów medycznych zgodnie z procedurami operacyjnymi 7) kompletuje instrumentarium do zabiegów operacyjnych zgodnie ze wskazaniem użytkownika (np. spis narzędziowy, zdjęcia) 8) wykonuje ocenę jakościową i ilościową wyrobów medycznych przygotowywanych do sterylizacji 9) wykonuje oznakowania SBS 10) stosuje w określonych sytuacjach podwójne warstwy systemu bariery sterylnej
5) rozróżnia wskaźniki do kontroli procesów sterylizacji	1) opisuje wskaźniki kontroli procesów sterylizacji (fizyczne, chemiczne, biologiczne) 2) rozpoznaje wskaźniki kontroli chemicznej i biologicznej 3) objaśnia sposób działania wskaźników chemicznych i biologicznych 4) opisuje budowę wskaźników chemicznych i biologicznych 5) dobiera wskaźniki chemiczne i biologiczne do metod procesu sterylizacji niskotemperaturowej i wysokotemperaturowej 6) stosuje wskaźniki kontroli fizycznej, chemicznej i biologicznej w procesie sterylizacji 7) opisuje kontrolę wsadu procesu sterylizacji z zastosowaniem przyrządu PCD (Process Challenge Devices)
6) przeprowadza kontrolę cyklu sterylizacji	1) opisuje sposoby przeprowadzania kontroli cyklu sterylizacji 2) wyjaśnia pojęcie kontroli procesu, pakietu i wsadu 3) stosuje kontrolę procesu, pakietu i wsadu 4) określa parametry krytyczne cyklu sterylizacji 5) sprawdza wyniki kontroli chemicznej i biologicznej wsadu 6) kontroluje wskaźniki fizyczne procesu sterylizacji 7) weryfikuje wyniki rejestru cyklu
7) kontroluje integralność bariery sterylnej	1) kontroluje wizualnie stan systemu bariery sterylnej po procesie sterylizacji 2) ocenia jakość zgrzewów po procesie sterylizacji 3) sprawdza ciągłość zgrzewu w zgrzewalnych systemach bariery sterylnej 4) sprawdza szczelność pojemników sterylizacyjnych
8) przeprowadza kontrolę urządzeń służących do zapewnienia szczelności opakowania	1) wymienia rodzaje urządzeń służących do zapewnienia szczelności opakowań 2) opisuje sposób działania urządzeń zgrzewających 3) różnicuje urządzenia służące do zapewnienia szczelności opakowań 4) opisuje proces zgrzewania 5) opisuje parametry procesu zgrzewania 6) kontroluje urządzenia do zapewniania szczelności opakowania 7) dobiera wskaźniki kontroli szczelności opakowania 8) przeprowadza test kontroli szczelności zgrzewu 9) interpretuje wyniki testu kontroli szczelności zgrzewu
9) magazynuje pakiety sprzętu i wyrobów medycznych po procesie sterylizacji	1) opisuje warunki przechowywania pakietów po sterylizacji 2) opisuje pomieszczenia przeznaczonego do przechowywania pakietów po sterylizacji 3) opisuje rozmieszczenie materiału sterylnego 4) określa termin przydatności do użycia pakietu po sterylizacji 5) sprawdza termin przechowywania pakietów po sterylizacji
10) zwalnia sprzęt i wyroby medyczne po sterylizacji	1) ocenia zapis parametrów krytycznych dla danego procesu sterylizacji 2) decyduje o sterylności wsadu na podstawie wyników kontroli wsadu - wskaźników chemicznych i biologicznych 3) decyduje o wydaniu sterylnego sprzętu i wyrobów medycznych odbiorcy 4) wydaje sprzęt medyczny po sterylizacji 5) wybiera system transportu sterylnego sprzętu i wyrobów medycznych do odbiorcy
11) sporządza dokumentację procesu sterylizacji	1) wypełnia protokół zdawczo-odbiorczy, kartę dekontaminacji narzędzi (kartę mycia i dezynfekcji, kartę sterylizacji, protokół niezgodności i inne), protokół wydania narzędzi 2) wypełnia etykietę identyfikującą w formie elektronicznej lub papierowej 3) weryfikuje informacje zawarte w dokumentacji z wynikami kontroli procesów dekontaminacji 4) prowadzi elektroniczną dokumentację procesową
12) monitoruje zapotrzebowanie na materiały niezbędne w technologii dekontaminacji	1) sporządza listę materiałów zużywalnych 2) informuje o zapotrzebowaniu na materiały zużywalne 3) określa stany zapasów magazynowych z uwzględnieniem asortymentu oraz terminów przechowywania materiałów 4) przygotowuje inwentaryzację
MED.12.6. Język obcy zawodowy
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku obcym nowożytnym (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych: a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie c) z dokumentacją związaną z danym zawodem d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie	1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie: a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta
2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka obcego nowożytnego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)	1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu 2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje 3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu 4) układa informacje w określonym porządku
3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję) b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, e-mail, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem - według wzoru)	1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi 2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady) 3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko 4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze 5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji
4) uczestniczy w rozmowie w typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych - reaguje w języku obcym nowożytnym w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu: a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych	1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę 2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia 3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób 4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi 5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe 6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji
5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku obcym nowożytnym w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych	1) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych) 2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku obcym nowożytnym 3) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku obcym nowożytnym 4) przedstawia publicznie w języku obcym nowożytnym wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)
6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową: a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka b) współdziała w grupie c) korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne	1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego 2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe 3) korzysta z tekstów w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych 4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy 5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa 6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne
MED.12.7. Kompetencje personalne i społeczne
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) opisuje cechy wysokiej jakości usług	1) określa pojęcie wysokiej jakości usług 2) opisuje znaczenie zasad komunikowania się w zespole 3) omawia znaczenie własnych kompetencji dla świadczenia wysokiej jakości usług
2) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej	1) stosuje ogólne zasady kultury i etyki 2) stosuje zasady i reguły obowiązujące w środowisku pracy 3) kieruje się zasadami rzetelności i lojalności 4) przestrzega zasad związanych z ochroną własności intelektualnej i ochroną danych osobowych 5) respektuje zasady dotyczące przestrzegania tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy
3) planuje wykonanie zadania	1) oblicza czas i budżet zadania 2) wykonuje zadania w wyznaczonym czasie 3) sprawdza jakość wykonania podjętych zadań
4) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania	1) podejmuje działania przestrzegając norm i procedur postępowania 2) wyjaśnia zasady odpowiedzialności prawnej za wykonywane zadania 3) opisuje przykłady naruszenia norm i procedur postępowania
5) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany	1) wprowadza inicjatywę własną w nietypowych sytuacjach 2) opisuje sytuacje nietypowe 3) rozróżnia różne sposoby rozwiązania sytuacji 4) wybiera najbardziej trafne rozwiązanie sytuacji
6) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem	1) opisuje pojęcie stresu 2) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem 3) opisuje negatywne skutki stresu 4) określa przyczyny stresu wynikające z wykonywaniem zadań zawodowych
7) aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe	1) wybiera różne źródła informacji w celu doskonalenia umiejętności zawodowych 2) weryfikuje poziom swojej wiedzy przez ustawiczne doskonalenie zawodowe 3) aktualizuje wiedzę czytając literaturę zawodową 4) uczestniczy w ponadprogramowych kursach, konferencjach i szkoleniach zawodowych
8) stosuje zasady komunikacji interpersonalnej	1) jasno i precyzyjnie wyraża się w mowie i w piśmie 2) doskonali swoje zdolności interpersonalne
9) charakteryzuje pojęcie konfliktu	1) opisuje zjawisko konfliktu 2) wylicza sytuacje konfliktowe 3) określa poszczególne fazy konfliktu 4) opisuje zasady utrzymania poprawnych relacji z odbiorcami usług i współpracownikami
10) współpracuje w zespole	1) komunikuje się z członkami zespołu 2) integruje działania zespołu 3) współpracuje w rozwiązywaniu konfliktów w zespole
MED.12.8. Organizacja pracy małych zespołów
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) planuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań	1) dokonuje analizy przydzielonych zadań 2) planuje pracę zespołu 3) monitoruje realizację zadań 4) weryfikuje kompetencje i umiejętności osób w zespole 5) wyznacza zadania według umiejętności członków zespołu
2) kieruje wykonaniem przydzielonych zadań	1) kontroluje wykonanie przydzielonych zadań w ramach swoich kompetencji 2) kieruje osobami wykonującymi poszczególne zadania
3) ocenia jakość wykonania przydzielonych zadań	1) omawia kryteria jakości wykonywanych zadań 2) weryfikuje wykonane zadania
4) wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakości pracy	1) dokonuje analizy rozwiązań technicznych i organizacyjnych warunków i jakości pracy 2) proponuje rozwiązania techniczne i organizacyjne mające na celu poprawę warunków i jakości pracy

WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK STERYLIZACJI MEDYCZNEJ

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji MED.12. Wykonywanie dekontaminacji sprzętu i wyrobów medycznych

Pracownia anatomiczna wyposażona w:

– stanowisko komputerowe dla nauczyciela podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, oprogramowaniem biurowym,

– projektor multimedialny, ekran projekcyjny, tablicę interaktywną z oprogramowaniem specjalistycznym,

– tablicę szkolną białą suchościeralną,

– telewizor,

– stanowisko komputerowe dla ucznia (jedno stanowisko dla dwóch uczniów) podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu,

– modele i plansze anatomiczne, filmy dydaktyczne, atlasy anatomiczne, edukacyjne programy komputerowe z zakresu anatomii.

Pracownia dekontaminacji medycznej wyposażona w:

– stanowiska pracy dla uczniów (jedno stanowisko dla piętnastu uczniów) wyposażone w autoklaw typu B, luminometr z wymazówkami,

– stanowiska pracy dla uczniów (jedno stanowisko dla dziesięciu uczniów) wyposażone w: myjkę narzędziową ultradźwiękową, wanienki dezynfekcyjne z pojemnikiem perforowanym, mieszadła laboratoryjne, szczotki do doczyszczania wyrobów medycznych, zestaw mebli nadających się do dezynfekcji, pojemniki na odpady (pedałowe lub na czujnik elektroniczny), destylatorkę do wody,

– stanowisko higieny rąk, wyposażone w bezdotykowy lub łokciowy dozownik na mydło i preparat dezynfekcyjny oraz podajnik z jednorazowymi ręcznikami

– stoły do pakietowania, stojaki mobilne do systemu bariery sterylizacyjnej arkuszowej,

– zgrzewarkę rotacyjną, metkownicę trzyrzędową wraz z etykietami, dystrybutor do taśmy ze wskaźnikiem i taśmy neutralnej, zgrzewalne systemy bariery sterylnej, pojemniki sterylizacyjne z jednorazowym filtrem,

– tace narzędziowe perforowane, kosze sterylizacyjne,

– podstawowe narzędzia chirurgiczne (igłotrzymacz, hak chirurgiczny Farabeuf, kleszczyki Allis, kleszczyki Kocher, kleszczyki okienkowe, kleszczyki Pean, kulociąg, łyżka kostna, miska nerkowata metalowa mała, nożyczki chirurgiczne, nożyczki opatrunkowe Lister, odgryzacz kostny jednoprzegubowy, odgryzacz kostny wieloprzegubowy, pęseta anatomiczna, pęseta chirurgiczna, rozwieracz / retraktor do ran Weitlaner, skrobaczka ginekologiczna, kleszczyki uszne Hartmann, spinak do serwet Backhaus, szpatułka metalowa, taca na narzędzia metalowa nieperforowana, uchwyt do skalpela, wziernik nosowy, wziernik uszny, maska twarzowa silikonowa wielorazowego użytku),

– lampę z lupą,

– dystrybutor rękawów z obcinarką, preparaty do pielęgnacji i konserwacji narzędzi,

– niejałowe kompresy do usuwania nadmiaru lubrykantu i wykonywania testów funkcyjnych nożyczek,

– wskaźniki chemiczne kontroli procesu sterylizacji (różnych typów i dla różnych metod sterylizacji), oraz wskaźniki biologiczne wraz z inkubatorem,

– preparaty myjące i dezynfekujące,

– jednorazowe ochrony / osłonki na ostre części robocze narzędzi,

– środki ochrony indywidualnej (jednorazowe maseczki chirurgiczne, okulary ochronne lub przyłbice, jednorazowe czapki chirurgiczne, jednorazowe fartuchy Tyvek z dzianym mankietem, jednorazowe rękawice medyczne klasyfikowane jako środek ochrony indywidualnej klasy 3),

– filmy dydaktyczne dotyczące systemu dokumentacji elektronicznej technologii dezynfekcji i sterylizacji.

Pracownia pomocy medycznej wyposażona w:

– zestaw wyposażenia prezentacyjnego i komunikacyjnego (komputer z oprogramowaniem biurowym z dostępem do internetu, projektor multimedialny, ekran projekcyjny, tablica szkolna biała suchościeralna, telewizor),

– wytyczne Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji,

– apteczkę zaopatrzoną w środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy wraz z instrukcją o zasadach udzielania pierwszej pomocy,

– fantomy BLS (Basic Life Support) osoby dorosłej, dziecka i niemowlęcia do resuscytacji krążeniowo-oddechowej,

– defibrylator szkoleniowy AED (Automatyczny Defibrylator Zewnętrzny),

– aparaty do pomiaru ciśnienia,

– szyny do unieruchomienia złamań, środki opatrunkowe.

Miejsce realizacji praktyk zawodowych: centralne sterylizatornie, podmioty świadczące usługi sterylizacji oraz inne podmioty stanowiące potencjalne miejsce zatrudnienia absolwentów szkół prowadzących kształcenie w zawodzie (np. pracownia endoskopowa).

Liczba tygodni przeznaczonych na realizację praktyk zawodowych: 4 tygodnie (140 godzin).

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONEJ W ZAWODZIE ¹⁾

MED.12. Wykonywanie dekontaminacji sprzętu i wyrobów medycznych
Nazwa jednostki efektów kształcenia	Liczba godzin
MED.12.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy	32
MED.12.2. Podstawy sterylizacji medycznej	64
MED.12.3. Dobieranie metod dekontaminacji w zależności od rodzaju sprzętu i wyrobu medycznego	110
MED.12.4. Wykonywanie mycia i dezynfekcji sprzętu i wyrobów medycznych	150
MED.12.5. Wykonywanie sterylizacji sprzętu i wyrobów medycznych	172
MED.12.6. Język obcy zawodowy	64
Razem	592
MED.12.7. Kompetencje personalne i społeczne²⁾
MED.12.8. Organizacja pracy małych zespołów²⁾

¹⁾W szkole liczbę godzin kształcenia zawodowego należy dostosować do wymiaru godzin określonego w przepisach w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół, przewidzianego dla kształcenia zawodowego w danym typie szkoły, zachowując, z wyjątkiem szkoły policealnej kształcącej w formie stacjonarnej lub zaocznej, minimalną liczbę godzin wskazanych w tabeli dla efektów kształcenia właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie.

TERAPEUTA ZAJĘCIOWY 325907

KWALIFIKACJA WYODRĘBNIONA W ZAWODZIE

MED.13. Świadczenie usług w zakresie terapii zajęciowej

CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie terapeuta zajęciowy powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji MED.13. Świadczenie usług w zakresie terapii zajęciowej:

1) budowania relacji terapeutycznych z podopiecznym, jego rodziną, środowiskiem i zespołem wielodyscyplinarnym;

2) rozpoznawania i diagnozowania potrzeb biopsychospołecznych, stanu funkcjonalnego podopiecznego przez terapeutę zajęciowego we współpracy z zespołem wielodyscyplinarnym;

3) planowania indywidualnego i grupowego programu lub planu działań terapeutycznych na podstawie diagnozy terapeutycznej, uwzględniającej możliwości, potrzeby, zainteresowania i sposób funkcjonowania podopiecznego, jego środowisko i specyfikę placówki;

4) organizowania działań w zakresie terapii zajęciowej w celu poprawy funkcjonowania fizycznego, psychicznego i społecznego podopiecznego oraz jego integracji społecznej i zawodowej;

5) ewaluacji procesu terapeutycznego na podstawie dokumentacji i oceny prowadzonej terapii zajęciowej.

EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji MED.13. Świadczenie usług w zakresie terapii zajęciowej jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

MED.13. Świadczenie usług w zakresie terapii zajęciowej
MED.13.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) rozróżnia pojęcia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią	1) wymienia przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska 2) opisuje wymagania dotyczące ergonomii na stanowisku pracy 3) rozróżnia środki gaśnicze i ich przeznaczenie ze względu na zakres ich stosowania 4) rozróżnia rodzaje znaków bezpieczeństwa i sygnałów alarmowych 5) opisuje znaki zakazu, nakazu, ostrzegawcze, ewakuacyjne i ochrony przeciwpożarowej oraz sygnały alarmowe
2) charakteryzuje zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska	1) wymienia instytucje oraz służby działające w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska 2) wymienia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska
3) przedstawia prawa i obowiązki pracownika oraz obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy	1) wymienia prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy 2) omawia konsekwencje nieprzestrzegania obowiązków pracownika i pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy 3) wskazuje prawa i obowiązki pracownika, który uległ wypadkowi przy pracy
4) określa skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka	1) wymienia rodzaje czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy 2) omawia czynniki szkodliwe w środowisku pracy 3) rozpoznaje źródła czynników szkodliwych w środowisku pracy 4) określa sposoby zapobiegania zagrożeniom zdrowia i życia podczas wykonywania zadań zawodowych 5) wymienia choroby zawodowe typowe dla zawodu
5) organizuje stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii, przepisami prawa dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska	1) wyjaśnia pojęcie ergonomia 2) opisuje zasady bezpiecznego posługiwania się narzędziami, maszynami i sprzętem na stanowisku pracy 3) przygotowuje stanowisko pracy zgodnie z zasadami ergonomii, bezpieczeństwa i higieny pracy i ochrony przeciwpożarowej
6) stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych	1) określa zasady doboru środków ochrony indywidualnej i zbiorowej do wykonywanej pracy 2) dobiera środki ochrony indywidualnej 3) dobiera środki ochrony indywidualnej eliminujące lub ograniczające zagrożenia w pracy
7) przestrzega zasad, procedur i standardów w zakresie aseptyki i antyseptyki oraz postępowania z materiałami biologicznie skażonymi	1) rozpoznaje czynniki ryzyka zakażeń, w tym zakażeń szpitalnych 2) opisuje zasady, procedury i standardy postępowania w zakresie aseptyki, antyseptyki 3) uzasadnia konieczność przestrzegania zasad aseptyki i antyseptyki oraz bezpieczeństwa związanego z materiałami biologicznie skażonymi
8) udziela pierwszej pomocy w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego	1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego 2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego 3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku 4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej 5) powiadamia odpowiednie służby 6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie) 7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar) 8) wykonuje resuscytację krążeniowo-oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji
MED.13.2. Podstawy terapii zajęciowej
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) przedstawia prawne i etyczne uwarunkowania zawodu	1) wskazuje zasady etycznego zachowania w stosunku do podopiecznego i współpracowników 2) wymienia przepisy prawa dotyczące realizacji zadań zawodowych w zawodzie (ochrony danych osobowych, ochrony informacji niejawnych)
2) wyjaśnia zasady funkcjonowania systemu ubezpieczeń zdrowotnych	1) opisuje system ubezpieczeń zdrowotnych 2) wskazuje rodzaje ubezpieczeń zdrowotnych 3) wymienia zasady powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego 4) rozróżnia dobrowolne ubezpieczenia zdrowotne
3) identyfikuje miejsce i rolę zawodu w ramach organizacji systemu ochrony zdrowia	1) wymienia miejsca pracy terapeuty zajęciowego 2) wyjaśnia rolę terapeuty zajęciowego w organizacji systemu ochrony zdrowia
4) stosuje przepisy prawa dotyczące realizacji zadań zawodowych	1) wymienia prawa pacjenta 2) wymienia zadania terapeuty zajęciowego w oparciu o przepisy prawa dotyczące wykonywania zawodu 3) przestrzega przepisów dotyczących ochronie danych osobowych i informacji niejawnych 4) określa zadania członków zespołu wielodyscyplinarnego
5) współpracuje w zespole wielodyscyplinarnym	1) sporządza notatki służbowe, raporty, arkusze obserwacji, arkusze wywiadu, arkusze diagnozy terapeutycznej, plany terapii (tygodniowe, miesięczne, roczne) zawierające bieżące informacje o pacjencie 2) tworzy plan działań terapeutycznych w oparciu o informacje zespołu wielodyscyplinarnego 3) przekazuje informacje członkom zespołu wielodyscyplinarnego o wynikach pracy terapeutycznej
6) stosuje programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań zawodowych	1) sporządza dokumentację terapeuty zajęciowego w wersji elektronicznej 2) dobiera programy komputerowe do przygotowania i prowadzenia zajęć terapeutycznych
7) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności podczas realizacji zadań zawodowych	1) wymienia cele normalizacji krajowej 2) wyjaśnia, czym jest norma, i wymienia cechy normy 3) rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej 4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności
MED.13.3. Nawiązywanie i podtrzymywanie kontaktu interpersonalnego
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) określa sposoby komunikacji werbalnej i niewerbalnej	1) opisuje proces komunikacji interpersonalnej i jego elementy składowe 2) opisuje sposoby komunikacji werbalnej i niewerbalnej 3) odróżnia komunikację jednokierunkową od dwukierunkowej 4) dobiera sposoby komunikacji werbalnej i niewerbalnej dostosowane do potrzeb i możliwości podopiecznego
2) posługuje się językiem migowym	1) stosuje podstawowe techniki języka migowego w udzielaniu świadczeń 2) pomaga pacjentom niedosłyszącym w dostępie do usług medycznych 3) porozumiewa się z pacjentem językiem migowym w stopniu podstawowym
3) stosuje zasady komunikacji interpersonalnej w kontaktach z podopiecznym, jego rodziną i środowiskiem społecznym	1) wyjaśnia pojęcie aktywnego słuchania 2) dobiera techniki aktywnego słuchania do rodzaju terapii 3) stosuje techniki aktywnego słuchania w kontaktach z podopiecznym, jego rodziną i środowiskiem społecznym
4) dobiera sposoby udzielania informacji zwrotnych	1) omawia rolę i zasady przekazywania informacji zwrotnych omawia zasady przekazywania informacji zwrotnych 2) opisuje elementy konstruktywnej informacji zwrotnej 3) buduje konstruktywną informację zwrotną 4) dostosowuje sposób przekazu do stanu psychofizycznego pacjenta
5) likwiduje bariery i błędy w komunikowaniu się z podopiecznym, jego rodziną i środowiskiem społecznym	1) opisuje bariery i błędy komunikacyjne, których źródłem jest nadawca lub odbiorca 2) wymienia bariery i błędy komunikacyjne niezależne od nadawcy i odbiorcy 3) dobiera techniki radzenia sobie z barierami i błędami w komunikacyjne
6) przestrzega zasad asertywnego zachowania w kontaktach z podopiecznym, jego rodziną i środowiskiem społecznym	1) opisuje zachowania asertywne, agresywne i uległe 2) formułuje komunikaty asertywne 3) określa skutki stosowania zachowań asertywnych 4) określa skutki niestosowania zachowań asertywnych
7) rozwiązuje sytuacje konfliktowe i sytuacje trudne z zastosowaniem różnych metod	1) wymienia potencjalne źródła konfliktu 2) rozróżnia sposoby rozwiązywania konfliktów 3) przedstawia zasady negocjacji 4) opisuje techniki negocjacji i rozwiązywania sytuacji trudnych 5) dobiera odpowiednie sposoby rozwiązywania konfliktów
8) określa symptomy występowania przemocy wobec podopiecznego	1) opisuje objawy przemocy fizycznej i psychicznej 2) uwzględnia w planie terapeutycznym działania zapobiegające przemocy 3) analizuje informacje otrzymane od zespołu interdyscyplinarnego w zakresie przeciwdziałania przemocy
MED.13.4. Rozpoznawanie i przeprowadzanie diagnozy terapeutycznej z uwzględnieniem sfery fizycznej, psychicznej i społecznej podopiecznego
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) przedstawia ogólną budowę i funkcje organizmu człowieka	1) opisuje elementy budowy organizmu człowieka (układ ruchu, ośrodkowy układ nerwowy, układ krążenia, układ oddechowy, układ pokarmowy, układ moczowy, układ płciowy, skóra) 2) opisuje budowę tkanek, narządów i układów organizmu człowieka 3) omawia funkcje tkanek, narządów i układów organizmu człowieka 4) wyjaśnia procesy fizjologiczne zachodzące w organizmie człowieka
2) porównuje rozwój psychofizyczny człowieka w poszczególnych okresach życia	1) wymienia etapy rozwoju psychofizycznego człowieka 2) opisuje etapy rozwoju psychofizycznego człowieka 3) porównuje stan psychofizyczny podopiecznego z normą rozwojową
3) opisuje przebieg i objawy kliniczne chorób	1) rozpoznaje ogólne objawy procesów chorobowych w organizmie człowieka 2) wyjaśnia etiologię jednostek chorobowych 3) opisuje obraz kliniczny chorób 4) opisuje przebieg podstawowych jednostek chorobowych
4) uzyskuje informacje o podopiecznym na podstawie dokumentacji medycznej, dokumentacji psychologiczno-pedagogicznej, orzeczeń o niepełnosprawności, wywiadu oraz innej dostępnej dokumentacji	1) rozróżnia rodzaje niepełnosprawności zawarte w orzeczeniach o niepełnosprawności 2) analizuje informacje o podopiecznym zawarte w dostępnej dokumentacji dotyczącej podopiecznego
5) przeprowadza wywiad z podopiecznym, jego rodziną, opiekunem prawnym oraz innymi osobami związanymi z podopiecznym	1) rozróżnia rodzaje wywiadów 2) opisuje warunki i zasady przeprowadzenia wywiadu 3) sporządza arkusz wywiadu 4) analizuje informacje uzyskane w wyniku wywiadu
6) prowadzi obserwację terapeutyczną podopiecznego	1) opisuje rodzaje obserwacji podopiecznego 2) opracowuje arkusze obserwacji podopiecznego 3) interpretuje uzyskane informacje z obserwacji podopiecznego
7) rozpoznaje zaburzenia w zakresie zdrowia fizycznego, psychicznego, procesów poznawczych i relacji społecznych występujące u podopiecznego	1) wymienia zaburzenia w zakresie zdrowia fizycznego człowieka 2) opisuje procesy psychiczne człowieka 3) opisuje symptomy zaburzeń funkcjonowania w sferze społecznej 4) rozróżnia stopnie i rodzaje niepełnosprawności 5) analizuje sytuację podopiecznego w zakresie jego zdrowia fizycznego, psychicznego, procesów poznawczych i relacji społecznych
8) określa hierarchię potrzeb, zasobów i możliwości podopiecznego, jego rodziny i środowiska społecznego	1) wymienia potrzeby człowieka 2) opisuje potrzeby człowieka 3) ustala potrzeby, zasoby oraz możliwości podopiecznego i jego rodziny 4) ocenia dostęp do zasobów instytucji i dóbr środowiska życia podopiecznego 5) planuje proces terapeutyczny uwzględniający potrzeby, problemy i zasoby podopiecznego, jego rodziny i środowiska społecznego
9) sporządza diagnozę terapeutyczną podopiecznego	1) określa etapy diagnozy terapeutycznej podopiecznego 2) opracowuje diagnozę problemów, potrzeb i zasobów podopiecznego
MED.13.5. Planowanie indywidualnej i grupowej terapii zajęciowej
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) posługuje się terminologią z zakresu terapii zajęciowej	1) podaje definicję terapii zajęciowej 2) omawia pojęcia: metoda, technika, rodzaj, forma terapii zajęciowej 3) omawia fazy terapii zajęciowej 4) opisuje etapy postępowania terapeutycznego
2) sporządza indywidualny plan terapii zajęciowej dla podopiecznego na podstawie diagnozy	1) planuje proces terapeutyczny na podstawie informacji zawartych w diagnozie 2) dobiera środki i pomoce do zajęć terapeutycznych
3) stosuje zalecenia specjalistów w pracy z podopiecznym, jego rodziną i środowiskiem społecznym	1) analizuje zalecenia specjalistów i zespołu wielodyscyplinarnego 2) dobiera sposoby pracy z podopiecznym, jego rodziną i środowiskiem społecznym do zaleceń specjalistów
4) określa cele i zadania terapii zajęciowej podopiecznego	1) wyznacza cele terapeutyczne dla podopiecznego 2) opisuje formy indywidualne i grupowe organizacji zajęć terapii zajęciowej 3) dobiera metody, techniki terapii dla podopiecznego w odniesieniu do jego stanu zdrowia, potrzeb, problemów oraz stopnia niepełnosprawności 4) dobiera techniki terapii zajęciowej oraz metody terapeutyczne do stanu psychofizycznego podopiecznego
5) dobiera środki, pomoce dydaktyczne oraz materiały i narzędzia do realizacji planu terapii zajęciowej	1) opracowuje wykaz środków i pomocy dydaktycznych niezbędnych do realizacji zajęć terapeutycznych 2) dobiera materiały i narzędzia do realizacji planu terapii zajęciowej 3) wykonuje pomoce dydaktyczne do realizacji działań terapeutycznych
6) opracowuje scenariusze do zajęć z terapii zajęciowej	1) wymienia elementy scenariusza zajęć terapeutycznych 2) sporządza scenariusz zajęć terapeutycznych z uwzględnieniem jego podstawowych elementów 3) sporządza scenariusz zajęć z uwzględnieniem diagnozy podopiecznego lub grupy terapeutycznej
7) planuje przebieg treningów umiejętności rozwijających aktywność podopiecznego oraz działania w ramach edukacji prozdrowotnej	1) rozróżnia rodzaje treningów umiejętności społecznych 2) planuje treningi umiejętności społecznych dostosowane do możliwości i potrzeb podopiecznego 3) planuje zajęcia z zakresu edukacji prozdrowotnej z uwzględnieniem możliwości i potrzeb zdrowotnych podopiecznego
8) ocenia efekty terapii zajęciowej prowadzonej z podopiecznym	1) dobiera sposoby oceny efektów terapii zajęciowej prowadzonej z podopiecznym 2) dobiera narzędzia do oceny efektów terapii zajęciowej prowadzonej z podopiecznym
9) podejmuje działania w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki	1) opisuje obszary promocji zdrowia i poziomy działań profilaktycznych 2) proponuje działania w obszarze promocji zdrowia i profilaktyki
MED.13.6. Prowadzenie terapii zajęciowej różnymi metodami i technikami
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) przestrzega zasad prowadzenia zajęć z zakresu indywidualnej i grupowej terapii zajęciowej w poszczególnych pracowniach	1) opisuje zasady prowadzenia zajęć z zakresu indywidualnej i grupowej terapii zajęciowej w poszczególnych pracowniach 2) opracowuje regulaminy obowiązujące w poszczególnych pracowniach
2) dobiera sposoby motywowania podopiecznego do udziału w zajęciach	1) określa rodzaje i sposoby motywowania podopiecznego do pracy z uwzględnieniem jego potrzeb i możliwości 2) proponuje zajęcia terapii zajęciowej zgodnie z zainteresowaniami podopiecznego
3) prowadzi terapię zajęciową z zastosowaniem różnych metod i technik	1) opisuje różne metody i techniki prowadzenia terapii zajęciowej 2) planuje terapię zajęciową z podopiecznymi w różnym wieku, z różnymi schorzeniami i rodzajami niepełnosprawności 3) dokonuje oceny skuteczności przeprowadzonych działań terapeutycznych
4) wyjaśnia znaczenie terapii ruchem w procesie usprawniania	1) określa zadania terapii ruchem 2) analizuje wpływ ruchu na organizm człowieka 3) planuje terapię ruchem
5) kompletuje wyposażenie pracowni terapii zajęciowej	1) opisuje wyposażenie poszczególnych pracowni terapii zajęciowej (komunikacji interpersonalnej, kulinarnej, plastycznej, organizacji czasu wolnego, informatycznej, ergoterapii) 2) planuje wyposażenie poszczególnych pracowni terapii zajęciowej 3) dobiera sprzęt i materiały do prowadzenia terapii zajęciowej w pracowniach
6) pomaga podopiecznemu w korzystaniu ze sprzętu rehabilitacyjnego, ortopedycznego i innych środków pomocniczych	1) rozróżnia rodzaje sprzętu rehabilitacyjnego, ortopedycznego i innych środków pomocniczych 2) określa sposoby korzystania ze sprzętu rehabilitacyjnego, ortopedycznego i innych środków pomocniczych
7) pomaga podopiecznemu w zaspokajaniu potrzeb fizjologicznych i biopsychospołecznych w ramach indywidualnych treningów czynności dnia codziennego	1) opisuje sposoby zaspokajania potrzeb fizjologicznych i biopsychospołecznych w ramach indywidualnych treningów czynności dnia codziennego 2) planuje sposoby zaspokajania potrzeb fizjologicznych i biopsychospołecznych w ramach indywidualnych treningów czynności dnia codziennego
MED.13.7. Monitorowanie i dokumentowanie przebiegu terapii zajęciowej
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) charakteryzuje dokumentację prowadzoną przez terapeutę zajęciowego w różnych typach placówek	1) rozpoznaje rodzaje dokumentacji prowadzonej w pracy terapeutycznej 2) projektuje dokumentację terapeutyczną dostosowaną do typu placówki terapeutycznej 3) sporządza dokumentację zgodnie z wytycznymi obowiązującymi w danej placówce
2) ocenia efekty pracy z podopiecznym na podstawie kwestionariuszy, arkuszy oraz narzędzi do diagnozy, planowania i monitorowania stosownie do typu placówki i specyfiki pracy z podopiecznym oraz rodzaju prowadzonej działalności terapeutycznej	1) wypełnia kwestionariusze, arkusze oraz inne narzędzia do oceny efektów pracy z podopiecznym stosownie do typu placówki i specyfiki pracy z podopiecznym oraz rodzaju prowadzonej działalności terapeutycznej 2) dobiera narzędzia do oceny efektów pracy z podopiecznym stosownie do typu placówki i specyfiki pracy z podopiecznym oraz rodzaju prowadzonej działalności terapeutycznej 3) analizuje kwestionariusze, arkusze oraz narzędzia do diagnozy, planowania, monitorowania i oceny efektów pracy z podopiecznym
3) analizuje efekty uzyskane w pracy z podopiecznym, jego rodziną i środowiskiem społecznym	1) analizuje czynniki wpływające na efektywność pracy z podopiecznym, jego rodziną i środowiskiem społecznym 2) formułuje wnioski wynikające z pracy z podopiecznym na podstawie zastosowanych narzędzi diagnostycznych
4) wykorzystuje technologie informatyczne w dokumentowaniu pracy	1) wymienia formy dokumentowania pracy z wykorzystaniem technologii informatycznej 2) opisuje i dobiera sposoby wykorzystania technologii informatycznych w dokumentowaniu pracy
5) ocenia efekty przeprowadzonej terapii zajęciowej	1) określa sposoby oceny efektów działań z zakresu terapii zajęciowej 2) prowadzi dokumentację działań z zakresu terapii zajęciowej w formie planów, harmonogramów, konspektów, opracowań 3) analizuje informacje zawarte w dokumentacji działań z zakresu terapii zajęciowej 4) wprowadza zmiany w dokumentacji w zależności od indywidualnych i instytucjonalnych potrzeb
MED.13.8. Język obcy zawodowy
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku obcym nowożytnym (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych: a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie c) z dokumentacją związaną z danym zawodem d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie	1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie: a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta
2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka obcego nowożytnego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)	1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu 2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje 3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu 4) układa informacje w określonym porządku
3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku obcym nowożytnym, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję) b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, e-mail, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem - według wzoru)	1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi 2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady) 3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko 4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze 5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji
4) uczestniczy w rozmowie w typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych - reaguje w języku obcym nowożytnym w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu: a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem), w tym rozmowy telefonicznej w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem), w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych	1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę 2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia 3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób 4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi 5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe 6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji
5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku obcym nowożytnym w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych	1) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych) 2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku obcym nowożytnym 3) przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku obcym nowożytnym 4) przedstawia publicznie w języku obcym nowożytnym wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)
6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową: a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka b) współdziała w grupie c) korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne	1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego 2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe 3) korzysta z tekstów w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych 4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy 5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa 6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne
MED.13.9. Kompetencje personalne i społeczne
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) identyfikuje naturalne potrzeby człowieka i zagrożenia z powodu braku ich zaspokojenia	1) omawia pojęcie potrzeb indywidualnych i potrzeb społecznych 2) opisuje skutki braku zaspokojenia podstawowych potrzeb człowieka
2) przestrzega zasad kultury osobistej i etyki zawodowej	1) opisuje zasady etykiety w komunikacji z przełożonym i ze współpracownikami w codziennych kontaktach 2) przestrzega zasad związanych z ochroną własności intelektualnej i ochroną danych osobowych 3) respektuje zasady dotyczące przestrzegania tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy
3) planuje wykonanie zadania	1) szacuje czas i budżet zadania 2) planuje działania zgodnie z możliwościami ich realizacji
4) ponosi odpowiedzialność za podejmowane działania	1) ocenia przypadki naruszania procedur postępowania 2) analizuje zasady i procedury wykonania zadania 3) wskazuje obszary odpowiedzialności prawnej za podejmowane działania (materialnej, cywilnej, karnej)
5) wykazuje się kreatywnością i otwartością na zmiany	1) wyjaśnia znaczenie zmiany w życiu człowieka 2) wyjaśnia pojęcie kreatywności 3) opisuje sposoby reakcji w sytuacjach nietypowych
6) stosuje techniki radzenia sobie ze stresem	1) wyjaśnia pojęcia: stres, frustracja i sytuacja trudna 2) rozróżnia rodzaje stresu i sytuacji trudnych 3) określa skutki stresu 4) opisuje techniki zmniejszające skutki stresu
7) aktualizuje wiedzę i doskonali umiejętności zawodowe	1) wymienia sposoby podnoszenia kwalifikacji zawodowych 2) podaje sposoby doskonalenia umiejętności zawodowych 3) planuje własny rozwój zawodowy
MED.13.10. Organizacja pracy małych zespołów
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) planuje pracę zespołu w celu wykonania przydzielonych zadań	1) określa zadania zespołu 2) wyznacza zadania członkom zespołu 3) dokonuje analizy przydzielonych zadań 4) rozpoznaje możliwości i umiejętności członków zespołu 5) wskazuje osoby do wykonania zadania
2) kieruje wykonaniem przydzielonych zadań	1) ustala kolejność wykonywania zadań 2) wyznacza czas na wykonanie zadania 3) wymienia sposoby motywowania zespołu
3) wprowadza rozwiązania techniczne i organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakość pracy	1) dokonuje analizy rozwiązań technicznych i organizacyjnych warunków i jakości pracy 2) dokonuje prostych modernizacji stanowiska pracy

WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TERAPEUTA ZAJĘCIOWY

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji MED.13. Świadczenie usług w zakresie terapii zajęciowej

Pracownia arteterapii wyposażona w:

– materiały i przybory malarsko-plastyczne,

– materiały i przybory do malowania na szkle, decoupage'u, filcowania, do sutaszu,

– wiklinę papierową,

– różne rodzaje bloków,

– różne rodzaje bibuły,

– kredki, tusze, różne rodzaje klejów,

– materiały do rzeźbienia,

– materiały i przedmioty do ozdabiania,

– materiały do witrażu,

– masy plastyczne: samoutwardzalne, modelinę, plastelinę, masę solną, kukurydzianą, papierową,

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Pracownia komunikacji interpersonalnej wyposażona w:

– sprzęt audiowizualny, taki jak: telewizor, monitor, komputer lub laptop, projektor lub rzutnik pisma, sprzęt nagłaśniający, odtwarzacz DVD,

– pomoce dydaktyczne służące do kształtowania umiejętności interpersonalnych, zajęć edukacyjnych z zakresu edukacji psychospołecznej radzenia sobie z przemocą, edukacji seksualnej, aktywizacji zawodowej,

– stanowisko komputerowe dla nauczyciela i stanowisko komputerowe dla ucznia (jedno stanowisko dla dwóch uczniów) podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu,

– urządzenie wielofunkcyjne,

– pakiety programów biurowych i specjalistycznych wspomagających wykonywanie zadań zawodowych

– projektor multimedialny.

Pracownia rękodzieła wyposażona w:

– zestaw narzędzi i przyborów krawieckich i dziewiarskich, podręczniki kroju i szycia,

– podręczniki dziewiarstwa i haftu, żurnale,

– stanowiska: kroju, szycia, prasowania, haftowania, tkania, wykonywania makramy, dziewiarstwa ręcznego, elektronarzędzia, narzędzia ręczne do majsterkowania, różne rodzaje drutu, sznurka, włóczki, nici do haftu.

Pracownia kulinarna wyposażona w:

– sprzęt typowy dla kuchni domowej oraz wyposażenie ułatwiające osobom niepełnosprawnym przygotowywanie posiłków,

– plansze zawierające skład poszczególnych produktów spożywczych,

– książki kucharskie,

– sprzęt gospodarstwa domowego, służący do rozwijania umiejętności praktycznych związanych z racjonalnym gospodarowaniem własnym budżetem oraz przygotowywaniem posiłków i czynnościami dnia codziennego.

Pracownia organizacji czasu wolnego wyposażona w:

– sprzęt audiowizualny, taki jak: telewizor, monitor, komputer lub laptop, projektor lub rzutnik pisma, sprzęt nagłaśniający, odtwarzacz DVD, instrumenty muzyczne i zestawy płyt CD, DVD,

– sprzęt sportowy oraz do gier i zabaw ruchowych

– sprzęt turystyczny,

– sprzęt fotograficzny,

– biblioteczkę,

– gry stolikowe i towarzyskie służące do rozwijania umiejętności praktycznych związanych z konstruktywnym spędzaniem czasu wolnego, puzzle, łamigłówki, krzyżówki, przybory piśmiennicze.

Miejsce realizacji praktyk zawodowych: podmioty lecznicze i jednostki organizacyjne pomocy społecznej lub instytucje świadczące pomoc prowadzone przez organizacje pozarządowe oraz inne podmioty stanowiące potencjalne miejsce zatrudnienia absolwentów szkół prowadzących kształcenie w zawodzie.

Liczba tygodni przeznaczonych na realizację praktyk zawodowych: 6 tygodni (210 godzin).

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONEJ W ZAWODZIE ¹⁾

MED.13. Świadczenie usług w zakresie terapii zajęciowej
Nazwa jednostki efektów kształcenia	Liczba godzin
MED.13.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy	32
MED.13.2. Podstawy terapii zajęciowej	32
MED.13.3. Nawiązywanie i podtrzymywanie kontaktu interpersonalnego	160
MED.13.4. Rozpoznawanie i przeprowadzanie diagnozy terapeutycznej z uwzględnieniem sfery fizycznej, psychicznej i społecznej podopiecznego	192
MED.13.5. Planowanie indywidualnej i grupowej terapii zajęciowej	272
MED.13.6. Prowadzenie terapii zajęciowej różnymi metodami i technikami	576
MED.13.7. Monitorowanie i dokumentowanie przebiegu terapii zajęciowej	64
MED.13.8. Język obcy zawodowy	64
Razem	1392
MED.13.9. Kompetencje personalne i społeczne²⁾
MED.13.10. Organizacja pracy małych zespołów²⁾

¹⁾W szkole liczbę godzin kształcenia zawodowego należy dostosować do wymiaru godzin określonego w przepisach w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół, przewidzianego dla kształcenia zawodowego w danym typie szkoły, zachowując, z wyjątkiem szkoły policealnej kształcącej w formie stacjonarnej, minimalną liczbę godzin wskazanych w tabeli dla efektów kształcenia właściwych dla kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie.

w załączniku nr 28 do rozporządzenia:

wprowadzenie do załącznika otrzymuje brzmienie:

"Załącznik zawiera podstawy programowe kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego przyporządkowanych do branży teleinformatycznej, określonych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego:

1) monter sieci i urządzeń telekomunikacyjnych;

2) technik cyberbezpieczeństwa

3) technik informatyk;

4) technik programista;

5) technik szerokopasmowej komunikacji elektronicznej;

6) technik teleinformatyk;

7) technik telekomunikacji;

8) technik tyfloinformatyk.",

po podstawie programowej kształcenia w zawodzie MONTER SIECI I URZĄDZEŃ TELEKOMUNIKACYJNYCH dodaje się podstawę programową kształcenia w zawodzie TECHNIK CYBERBEZPIECZEŃSTWA w brzmieniu:

"TECHNIK CYBERBEZPIECZEŃSTWA 351304

KWALIFIKACJE WYODRĘBNIONE W ZAWODZIE

INF.11. Zarządzanie bezpieczeństwem systemów i sieci komputerowych

INF.12. Programowanie bezpiecznych aplikacji webowych

CELE KSZTAŁCENIA

Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie technik cyberbezpieczeństwa powinien być przygotowany do wykonywania zadań zawodowych:

1) w zakresie kwalifikacji INF.11. Zarządzanie bezpieczeństwem systemów i sieci komputerowych:

a) programowania w języku Python,

b) projektowania i administracji bazami danych,

c) użytkowania, konfiguracji i utwardzania systemu Windows i Linux,

d) testowania bezpieczeństwa systemów operacyjnych,

e) konfiguracji i administrowania sieciami TCP / IP,

f) testowania bezpieczeństwa sieci TCP / IP;

2) w zakresie kwalifikacji INF.12. Programowanie bezpiecznych aplikacji webowych:

a) programowania w języku Java lub C#,

b) implementacji aplikacji webowych,

c) weryfikowania bezpieczeństwa implementacji aplikacji webowych,

d) przeprowadzania testów penetracyjnych aplikacji webowych.

EFEKTY KSZTAŁCENIA I KRYTERIA WERYFIKACJI TYCH EFEKTÓW

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji INF.11. Zarządzanie bezpieczeństwem systemów i sieci komputerowych jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia:

INF.11. Zarządzanie bezpieczeństwem systemów i sieci komputerowych
INF.11.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) charakteryzuje warunki i organizację pracy zapewniające wymagany poziom ochrony zdrowia i życia przed zagrożeniami występującymi w środowisku pracy	1) wymienia przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska i ergonomii 2) identyfikuje regulacje wewnątrzzakładowe dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy 3) opisuje zasady ochrony przeciwpożarowej w środowisku pracy 4) określa wymagania ergonomiczne na stanowisku pracy
2) opisuje prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy	1) wymienia obowiązki pracodawcy i pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy 2) wymienia rodzaje profilaktycznych badań lekarskich 3) wymienia rodzaje obowiązkowych szkoleń z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy 4) identyfikuje system kar dla pracownika z tytułu nieprzestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy w trakcie wykonywania pracy 5) wskazuje obowiązki pracownika i pracodawcy w zakresie zapobiegania wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym 6) wymienia rodzaje świadczeń z tytułu wypadku przy pracy i chorób zawodowych 7) wymienia instytucje oraz służby działające w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska 8) wskazuje zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska
3) określa skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka	1) określa zagrożenia występujące w środowisku pracy 2) określa skutki oddziaływania czynników psychofizycznych na organizm człowieka 3) opisuje skutki oddziaływania czynników niebezpiecznych i uciążliwych na organizm człowieka 4) wyjaśnia pojęcia choroba zawodowa i wypadek przy pracy
4) przestrzega zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów prawa dotyczących ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska występujących w zawodzie	1) stosuje zasady zachowania się w przypadku pożaru 2) rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres ich stosowania 3) obsługuje komputery i urządzenia na stanowiskach pracy zgodnie z zasadami i przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska 4) stosuje zasady postępowania z odpadami niebezpiecznymi
5) organizuje stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii oraz przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska	1) identyfikuje czynniki, które należy brać pod uwagę przy organizacji stanowiska pracy zgodnie z zasadami ergonomii 2) stosuje wymagania ergonomiczne dla stanowiska pracy 3) wskazuje obowiązki pracodawcy w zakresie organizacji czasu pracy pracownika 4) identyfikuje działania prewencyjne zapobiegające powstawaniu zagrożeń na stanowisku pracy 5) rozpoznaje sytuacje grożące pożarem na stanowisku pracy 6) stosuje sprzęt i materiały ekologiczne na stanowisku pracy
6) stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych	1) identyfikuje środki ochrony zbiorowej 2) wskazuje środki ochrony zabezpieczające przed hałasem w pracy biurowej 3) identyfikuje wymagania w zakresie oświetlenia, temperatury i mikroklimatu pomieszczeń biurowych 4) stosuje środki ochrony zapobiegające porażeniem prądem w pracy biurowej 5) stosuje środki ochrony zapobiegające pogorszeniu wzroku i zniekształceniu kręgosłupa 6) dobiera środki ochrony zbiorowej do rodzaju zagrożeń w pracy biurowej
7) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego	1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego 2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego 3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku 4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej 5) powiadamia odpowiednie służby 6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie) 7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar) 8) wykonuje resuscytację krążeniowo-oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji
INF.11.2. Podstawy cyberbezpieczeństwa systemów IT
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) stosuje podstawową terminologię związaną z cyberbezpieczeństwem	1) wyjaśnia pojęcie cyberbezpieczeństwa 2) wyjaśnia pojęcie cyberataku 3) wyjaśnia pojęcie triady CIA (Confidentiality - Poufność, Integrity-Integralność, Availability - Dostępność) oraz pojęcie autentyczności 4) opisuje znaczenie triady CIA oraz autentyczności dla bezpieczeństwa informacji 5) określa znaczenie posiadanych uprawnień i zgody właściciela systemu dla legalności działań w sieciach komputerowych (etyczny hacking vs. przestępstwo)
2) charakteryzuje zagrożenia cyberbezpieczeństwa	1) rozróżnia zagrożenia wewnętrzne i zewnętrzne w systemach IT 2) wskazuje zależności między zagrożeniami a podatnościami 3) opisuje rodzaje ataków: a) włamania sieciowe b) ataki za pomocą malware c) ataki typu DoS / DDoS d) ataki fizyczne e) ataki socjotechniczne 4) opisuje działanie różnych typów złośliwego oprogramowania (np. wirus, spyware, ransomware, trojan, backdoor) 5) wskazuje cele i potencjalne skutki ataków: a) nieuprawnione pozyskanie informacji b) nieuprawniona modyfikacja danych c) kradzież tożsamości d) zakłócenie działania systemu e) wymuszenie okupu 6) opisuje proste scenariusze ataków: a) ataki phishingowe z wykorzystaniem poczty elektronicznej b) podrzucenie zainfekowanego nośnika USB c) próby automatycznego łamania haseł d) podsłuch
3) charakteryzuje i analizuje ataki socjotechniczne	1) wyjaśnia mechanizm działania ataków socjotechnicznych 2) rozróżnia ataki socjotechniczne typu phishing i spear phishing 3) podaje przykłady realizacji ataku socjotechnicznego z wykorzystaniem: a) poczty elektronicznej b) nośnika USB c) rozmowy telefonicznej d) wiadomości tekstowej e) fałszywego pracownika 4) omawia mechanizmy obrony przed atakami socjotechnicznymi, również przeprowadzonymi z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji: a) weryfikacja nadawcy b) weryfikacja linku w wiadomości c) weryfikacja rozmówcy d) weryfikacja tożsamości e) stosowanie niezależnych kanałów komunikacji f) wspomaganie oceny wiarygodności przekazu z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji 5) wyjaśnia niebezpieczeństwo ujawnienia danych wrażliwych, zwłaszcza w sieci Internet, np. przy korzystaniu z publicznie dostępnych narzędzi sztucznej inteligencji
4) charakteryzuje mechanizmy kontroli tożsamości	1) wyjaśnia pojęcie identyfikacji użytkownika 2) wyjaśnia pojęcie uwierzytelniania użytkownika i podaje przykłady metod uwierzytelniania (np. hasło, biometria, kod autoryzacyjny) 3) wyjaśnia pojęcie wzajemnego (dwustronnego) uwierzytelniania 4) wyjaśnia znaczenie procesu uwierzytelniania dla ochrony zasobów systemów
5) stosuje uwierzytelnianie wieloskładnikowe MFA (Multi-Factor Authentication)	1) wyjaśnia pojęcie uwierzytelniania wieloskładnikowego 2) wymienia składniki MFA ("coś, co wie", "coś, co ma", "coś, czym jest") 3) podaje przykłady metod MFA (np. OTP (One-Time Password), Google Authenticator TOTP (Time-Based OTP), token, biometria, techniki behawioralne) 4) wyjaśnia, dlaczego MFA zwiększa poziom bezpieczeństwa w porównaniu do uwierzytelniania jednoskładnikowego 5) podaje praktyczne przykłady zastosowania MFA
6) stosuje zasady kontroli dostępu	1) rozróżnia procesy uwierzytelniania, autoryzacji i kontroli dostępu 2) opisuje zasadę najmniejszych uprawnień a) wyjaśnia ideę przydzielania użytkownikowi tylko niezbędnych uprawnień b) wskazuje zagrożenia wynikające z nadmiernych uprawnień c) podaje przykłady zastosowania zasady najmniejszych uprawnień w systemach operacyjnych i aplikacjach 3) uzasadnia znaczenie zasady najmniejszych uprawnień w ograniczaniu skutków incydentów bezpieczeństwa 4) stosuje modele i mechanizmy kontroli dostępu (np. kontrola oparta na rolach (RBAC), kontrola oparta na atrybutach (ABAC), kontrola obowiązkowa (MAC), listy kontroli dostępu (ACL))
7) wyjaśnia podstawy kryptografii i jej zastosowanie w bezpieczeństwie IT	1) rozróżnia dane wymagające ochrony i dane jawne 2) wyjaśnia znaczenie kryptografii w bezpieczeństwie systemów i aplikacji 3) wyjaśnia sposób działania funkcji skrótu (hash) oraz jej przeznaczenie (weryfikacja integralności danych, podpisy cyfrowe) 4) wskazuje funkcje skrótu uznane za aktualny standard bezpieczeństwa 5) wyjaśnia przeznaczenie i sposób działania szyfrów symetrycznych 6) wskazuje szyfry symetryczne uznane za aktualny standard bezpieczeństwa 7) wyjaśnia sposób działania szyfrów asymetrycznych oraz pojęcia dotyczące klucza publicznego i prywatnego 8) wyjaśnia mechanizm oraz przeznaczenie podpisu cyfrowego 9) omawia rolę kryptografii asymetrycznej w wymianie kluczy, uwierzytelnianiu i podpisach cyfrowych 10) wskazuje szyfry asymetryczne uznane za aktualny standard bezpieczeństwa 11) wyjaśnia potencjalny wpływ komputerów kwantowych na klasyczną kryptografię 12) wyjaśnia hybrydowe mechanizmy post-kwantowe (PQC)
8) wykonuje podstawowe operacje kryptograficzne w środowisku testowym	1) wyjaśnia pojęcia certyfikatu cyfrowego, urzędu certyfikacji, infrastruktury klucza publicznego (PKI), łańcucha certyfikacji 2) interpretuje informacje w certyfikacie (np. okres ważności, wystawcę, podmiot, algorytm, numer seryjny) 3) wyjaśnia rolę certyfikatów w zapewnieniu autentyczności i integralności 4) tworzy parę kluczy asymetrycznych (RSA lub ECC) 5) przechowuje klucze w bezpieczny sposób 6) generuje własne certyfikaty użytkownika lub serwera 7) generuje certyfikat własnego CA (Certificate Authority) 8) weryfikuje ważność certyfikatów 9) stosuje certyfikaty do generowania i weryfikacji podpisów cyfrowych 10) stosuje certyfikaty do zabezpieczenia sesji zdalnego dostępu w systemach Windows i Linux 11) szyfruje i deszyfruje dane przy użyciu dostępnych narzędzi 12) oblicza skróty dla przykładowych danych i wskazuje efekty zmiany danych na wartość skrótu
9) charakteryzuje organizację i funkcjonowanie KSC (Krajowego Systemu Cyberbezpieczeństwa)	1) wyjaśnia cel funkcjonowania KSC oraz jego znaczenie dla bezpieczeństwa państwa i systemów informatycznych w Polsce 2) opisuje strukturę KSC, wskazując role poszczególnych podmiotów, w tym w szczególności Computer Security Incident Response Teamów (CSIRT-ów) oraz organów właściwych, a także podmiotów kluczowych i podmiotów ważnych 3) wyjaśnia pojęcie infrastruktury krytycznej i omawia znaczenie systemów teleinformatycznych dla jej funkcjonowania oraz wskazuje zależność między cyberbezpieczeństwem a zarządzaniem kryzysowym 4) wymienia podstawowe obowiązki podmiotów kluczowych i podmiotów ważnych 5) wyjaśnia pojęcie incydentu bezpieczeństwa, w tym incydentu poważnego i krytycznego, oraz wyjaśnia rolę współpracy w procesie reagowania na zagrożenia 6) omawia odpowiedzialność prawną (karną i administracyjną) związaną z nieuprawnionym dostępem do informacji oraz niewypełnieniem obowiązków nałożonych przez ustawę z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Dz. U. z 2026 r. poz. 20, z późn. zm.)
10) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności	1) wymienia cele normalizacji krajowej 2) podaje definicje i cechy normy 3) rozróżnia oznaczenie normy krajowej i normy międzynarodowej, w tym norm europejskich 4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności
INF.11.3. Programowanie w języku Python
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) stosuje podstawy programowania w języku Python	1) tworzy środowisko do programowania w języku Python 2) instaluje i importuje pakiety 3) przetwarza i konwertuje liczby niedziesiątkowe: dwójkowe, ósemkowe, szesnastkowe 4) stosuje podstawy logiki boolowskiej i prawa De Morgana 5) wykorzystuje podstawowe typy danych języka Python 6) stosuje podstawowe operacje na ciągach znaków (stringach) 7) stosuje podstawowe operacje na plikach 8) stosuje instrukcje sterowania wykonaniem programu: instrukcje warunkowe, instrukcje wyboru, pętle 9) stosuje iterację i rekurencję
2) implementuje proste programy w języku Python	1) wykorzystuje struktury danych: lista (kolejka FIFO), stos (kolejka LIFO), słownik 2) implementuje proste algorytmy sortowania, wyszukiwania 3) korzysta z funkcji, wyrażeń lambda, domknięć (closures) oraz generatorów 4) korzysta z narzędzi programistycznych wspierających pracę własną i zespołową (IDE, GIT)
3) implementuje zaawansowane programy w języku Python	1) dokumentuje programy w kodzie źródłowym (docstring) 2) wykorzystuje klasy i hierarchie klas 3) stosuje mechanizmy enkapsulacji danych dostępne w języku Python 4) implementuje programy asynchroniczne (asyncio) (np. do pobierania danych z wielu usług webowych) 5) wykorzystuje wyjątki
4) tworzy poprawne i bezpieczne programy w języku Python	1) stosuje podejście defensywne: a) zabezpiecza się przed błędami podczas wykonywania programu b) obsługuje błędy c) przechwytuje i obsługuje wyjątki (try / except / finally) d) stosuje konwersje typów 2) zarządza zasobami systemu operacyjnego (pliki, gniazda, wątki) w sposób deterministyczny: a) zwalnia zasoby, gdy przestają być potrzebne b) stosuje instrukcję with 3) zabezpiecza program przed wyciekami pamięci 4) stosuje zasady bezpiecznego programowania: a) unikanie niebezpiecznych konstrukcji związanych z dynamicznym wykonywaniem kodu: eval, exec, pickle b) używanie właściwych typów danych do przechowywania sekretów c) walidacja danych wejściowych d) walidacja ścieżek do systemu plików 5) wykonuje automatyczne testy oprogramowania 6) wykorzystuje narzędzia do weryfikacji programów Python pod kątem obecności błędów bezpieczeństwa 7) wykorzystuje narzędzia sztucznej inteligencji do: a) generacji kodu b) generacji testów na podstawie opisu lub dokumentacji docstring c) weryfikacji programów pod kątem poprawności i bezpieczeństwa
5) wykorzystuje język Python do przetwarzania danych oraz automatyzacji działań operacyjnych w cyberbezpieczeństwie	1) wykorzystuje biblioteki do analizy danych, (np. Pandas, NumPy) do wczytywania, oczyszczania i transformacji dużych zbiorów danych (np. logów, baz danych, zrzutów ruchu sieciowego) 2) wykrywa proste anomalie i incydenty (np. skanowanie portów, eksfiltrację danych) poprzez korelację danych z różnych źródeł 3) tworzy wizualizacje danych (np. wykresy rozkładu, mapy ciepła logowań) w celu identyfikacji trendów i wektorów ataków 4) automatyzuje proces zbierania informacji oraz weryfikacji podatności przy użyciu bibliotek sieciowych (np. Requests, Socket, Scapy) 5) buduje skrypty integrujące różne narzędzia bezpieczeństwa poprzez ich interfejsy API (np. VirusTotal, Shodan, systemy Security Information and Event Management (SIEM)) 6) automatyzuje powtarzalne czynności administracyjne związane z utwardzaniem systemu (np. masowa zmiana konfiguracji, sprawdzanie uprawnień plików) 7) wykorzystuje proste mechanizmy parsowania i generowania raportów technicznych w formatach takich jak JSON, XML, CSV, Markdown czy HTML
INF.11.4. Projektowanie i administracja bazami danych
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) projektuje struktury relacyjnych baz danych przy użyciu języka SQL z uwzględnieniem mechanizmów bezpieczeństwa	1) wyjaśnia pojęcia związane z budową systemów baz danych: a) tabela b) wiersz / rekord c) kolumna d) klucz główny e) typy danych f) relacje g) indeksowanie h) partycjonowanie i) mechanizmy transakcyjne j) więzy spójności k) audytowalność operacji 2) dobiera typy danych ograniczające ryzyko błędów przepełnienia oraz określa rygorystyczne więzy integralności (np. klucze główne, klucze obce, ograniczenia CHECK oraz wymóg unikalności i niepustości danych) 3) projektuje schematy baz danych z fizyczną i logiczną separacją danych wrażliwych 4) stosuje zasady normalizacji bazy danych w celu eliminacji redundancji 5) tworzy diagramy związków encji dla systemów informatycznych 6) planuje mechanizmy transakcyjne zapewniające spójność danych
2) tworzy i modyfikuje struktury bazy danych przy użyciu języka SQL	1) stosuje polecenia języka definicji danych do tworzenia izolowanych schematów i przestrzeni tabel 2) modyfikuje struktury bazy danych w sposób zapewniający ciągłość działania i bezpieczeństwo danych 3) tworzy i zarządza indeksami w celu optymalizacji szybkości dostępu do danych 4) implementuje widoki ułatwiające dostęp do wybranych informacji 5) stosuje klucze obce oraz mechanizmy kaskadowe w celu utrzymania spójności referencyjnej 6) dokumentuje proces tworzenia i zmian w schemacie bazy danych 7) wykorzystuje narzędzia do wersjonowania schematów baz danych i śledzenia zmian w strukturach
3) zarządza danymi w relacyjnych bazach danych z zachowaniem najwyższych standardów poufności i rozliczalności	1) stosuje polecenia języka manipulacji danymi do wprowadzania rekordów w sposób umożliwiający pełny audyt operacji 2) wykonuje masowe aktualizacje danych z wykorzystaniem transakcji i punktów przywracania 3) przeprowadza bezpieczne usuwanie danych z bazy, zgodnie z procedurami 4) tworzy zapytania wybierające dane, z uwzględnieniem mechanizmów maskowania danych wrażliwych 5) weryfikuje poprawność wprowadzonych danych pod kątem zdefiniowanych typów 6) stosuje mechanizmy transakcyjne w celu wycofania lub zatwierdzenia zmian
4) tworzy złożone zapytania SQL	1) tworzy zapytania korelujące dane z wielu tabel logów (wyrażenia JOIN) i zdarzeń systemowych 2) stosuje funkcje agregujące do identyfikacji statystycznych anomalii i prób ataków brute-force na poziomie bazy 3) buduje złożone podzapytania w celu identyfikacji nieautoryzowanych powiązań między użytkownikami a danymi 4) wykorzystuje narzędzia generatywnej sztucznej inteligencji do generowania złożonych zapytań SQL na podstawie opisu naturalnego 5) przeprowadza refaktoryzację zapytań SQL pod kątem czytelności i wydajności przy użyciu narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji 6) weryfikuje ręcznie kod SQL wygenerowany przez narzędzia sztucznej inteligencji
5) administruje systemami zarządzania bazą danych (SZBD)	1) instaluje i konfiguruje środowisko serwera bazy danych 2) konfiguruje dostęp zdalny i lokalny do serwera bazy danych 3) zarządza przestrzenią dyskową i wydajnością procesów bazodanowych 4) wykonuje pełne i przyrostowe kopie zapasowe baz danych 5) przeprowadza procedury odtwarzania bazy danych po awarii 6) planuje harmonogram zadań administracyjnych (backupy, czyszczenie logów) 7) monitoruje logi systemowe w celu wykrywania błędów i prób nadużyć
6) wdraża mechanizmy autoryzacji w systemach zarządzania bazami danych i nadzoruje dostępność zasobów bazodanowych	1) konfiguruje uwierzytelnianie wieloskładnikowe (np. wykorzystanie kodów TOTP w aplikacji mobilnej lub kluczy sprzętowych Universal 2nd Factor (U2F) dla personelu z uprawnieniami administracyjnymi) 2) przydziela oraz cofa dostęp do konkretnych elementów schematu (np. ograniczanie widoczności kolumn z numerami PESEL lub procedur zmieniających stany magazynowe zgodnie z dokumentacją) 3) buduje hierarchię ról i grup, implementując w praktyce regułę najniższych przywilejów 4) wprowadza restrykcyjne wymogi dotyczące parametrów haseł (np. minimalna długość znaków, znaki specjalne, zakaz używania haseł historycznych) oraz ich wymuszoną rotację dla kont serwisowych 5) wykorzystuje zewnętrzne magazyny sekretów do bezpiecznego dostarczania danych logowania do aplikacji bez zapisywania ich w plikach konfiguracyjnych 6) monitoruje procesy autoryzacji pod kątem wykrywania prób eskalacji uprawnień (np. sytuacji, w której zwykły użytkownik próbuje wywołać komendy zarezerwowane dla superużytkownika) 7) integruje system bazy danych z zewnętrznymi dostawcami tożsamości (np. poprzez protokoły Lightweight Directory Access Protocol (LDAP) w usłudze Active Directory, aby scentralizować weryfikację pracowników w przedsiębiorstwie) 8) definiuje okna czasowe oraz limity sesji dla kont o charakterze technicznym, ograniczając możliwość ich wykorzystania poza godzinami planowanych prac serwisowych
7) implementuje mechanizmy ochrony i monitorowania bezpieczeństwa danych w systemach zarządzania bazami danych	1) wdraża szyfrowanie danych w spoczynku, co chroni pliki bazy danych przed odczytem w przypadku ich fizycznej kradzieży z serwera 2) interpretuje dzienniki zdarzeń pod kątem wykrywania nietypowych wzorców zapytań, (np. gwałtowny wzrost liczby operacji SELECT na danych wrażliwych, które mogą świadczyć o próbie eksfiltracji danych) 3) przystosowuje schematy bazodanowe do wymogów audytowych poprzez implementację wyzwalaczy (triggers) rejestrujących każdą zmianę w kluczowych rekordach wraz z informacją o autorze modyfikacji 4) opracowuje automatyczne reguły alarmowe (np. wysyłanie powiadomień na kanał komunikatora technicznego lub e-mail) natychmiast po wykryciu krytycznych błędów bazy 5) blokuje nieużywane funkcje sieciowe i porty na poziomie silnika bazy danych, aby zminimalizować powierzchnię potencjalnego ataku: a) dezaktywuje funkcje pozwalające na bezpośrednią interakcję bazy z powłoką systemu operacyjnego (np. COPY FROM PROGRAM w PostgreSQL) co zapobiega wykonaniu złośliwego kodu na poziomie serwera b) blokuje zbędne protokoły sieciowe oraz ogranicza nasłuchiwanie usługi wyłącznie do wymaganych interfejsów, (np. bindowanie do adresu localhost lub konkretnego VLAN-u) zamiast wszystkich dostępnych interfejsów c) wyłącza wbudowane komponenty rozszerzające, takie jak moduły do bezpośredniej wysyłki e-mail z bazy czy obsługa skryptów zewnętrznych (np. w językach Python/R), jeśli nie są one niezbędne dla aplikacji d) zamyka porty komunikacyjne na systemowej zaporze ogniowej (firewall), dopuszczając ruch wyłącznie z autoryzowanych adresów IP serwerów aplikacji e) wyłącza funkcję automatycznego odnajdywania serwerów bazy w sieci w systemie zarządzania bazą danych, aby utrudnić potencjalnemu intruzowi lokalizację instancji 6) wykonuje systematyczne przeglądy konfiguracji systemu zarządzania bazą danych pod kątem znanych luk: a) weryfikuje status kont domyślnych i technicznych, wymuszając zmianę fabrycznych haseł lub całkowitą blokadę profili predefiniowanych przez producenta (np. konta sa, root, admin, postgres) aby zapobiec atakom typu credential stuffing b) analizuje listę aktywnych sesji oraz uprawnień gościa, identyfikując i zamykając połączenia porzucone, niezamknięte lub nieposiadające uzasadnienia w bieżącej architekturze aplikacji (np. usuwanie schematów GUEST lub PUBLIC) c) konfrontuje bieżące parametry serwera z uznanymi wzorcami bezpieczeństwa (np. wytyczne Center for Internet Security (CIS) Benchmarks lub Security Technical Implementation Guides (STIG)) eliminując odstępstwa od zalecanej konfiguracji bezpiecznej d) identyfikuje brakujące aktualizacje i poprawki krytyczne, weryfikując wersję silnika bazy pod kątem publicznie ogłoszonych luk (baza Common Vulne- rabilities and Exposures (CVE)) oraz biuletynów bezpieczeństwa dostawcy e) kontroluje uprawnienia na poziomie systemu operacyjnego, sprawdzając, czy dostęp do plików danych, logów transakcyjnych i plików konfiguracyjnych bazy jest ograniczony wyłącznie do konta usługi silnika SQL f) wykrywa i usuwa pozostałości po procesach wdrożeniowych, takie jak bazy przykładowe, skrypty demonstracyjne czy nieużywane procedury składowane, które mogą stanowić wektor ataku g) konfiguruje użycie bezpiecznych wersji TLS, wyłącza z użycia przestarzałe standardy 7) rozmieszcza kopie zapasowe w różnych lokalizacjach (stosując zasadę 3-2-1, czyli 3 kopie na 2 różnych nośnikach, z czego jedna w innej lokalizacji fizycznej), zapewniając przetrwanie danych w razie pożaru serwerowni
8) identyfikuje i przeciwdziała podatnościom typu SQL Injection	1) wyjaśnia mechanizm działania i skutki ataku typu SQL Injection 2) identyfikuje miejsca w aplikacjach podatne na wstrzykiwanie kodu SQL 3) stosuje parametryzację zapytań w celu ochrony bazy 4) wdraża walidację i sanityzację danych wejściowych od użytkownika 5) konfiguruje bazę danych tak, aby zminimalizować skutki udanego wstrzyknięcia kodu 6) przeprowadza testy bezpieczeństwa pod kątem obecności luk typu injection
9) obsługuje nierelacyjne systemy baz danych (NoSQL)	1) rozróżnia nierelacyjne i relacyjne bazy danych 2) instaluje i konfiguruje system zarządzania bazą danych typu dokumentowego 3) wykonuje podstawowe operacje na dokumentach i kolekcjach NoSQL (tworzenie, odczyt, aktualizacja, usuwanie) 4) projektuje proste struktury danych w formacie JSON / BSON na potrzeby baz NoSQL 5) identyfikuje zagrożenia bezpieczeństwa specyficzne dla baz nierelacyjnych 6) stosuje narzędzia sztucznej inteligencji do migracji lub integracji danych między SQL a NoSQL 7) dobiera rodzaj bazy danych (SQL / NoSQL) do specyficznych wymagań projektu
INF.11.5. Administrowanie sieciami TCP / IP
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) wyjaśnia podstawowe pojęcia i zasady funkcjonowania sieci teleinformatycznych	1) wyjaśnia pojęcie sieci teleinformatycznej oraz cele wymiany danych między urządzeniami 2) opisuje rodzaje sieci teleinformatycznej (np. LAN, MAN, WAN) oraz podaje przykłady ich zastosowania 3) wyjaśnia pojęcie transmisji danych oraz znaczenie standardów i protokołów w komunikacji sieciowej 4) rozróżnia sieci przewodowe i bezprzewodowe oraz wskazuje różnice w sposobie transmisji danych 5) rozróżnia podstawowe elementy sieci komputerowej (urządzenia końcowe, medium transmisyjne, urządzenia pośredniczące) 6) opisuje topologie sieci komputerowych (np. gwiazdy, magistrali, pierścienia) oraz wskazuje ich zalety i ograniczenia
2) charakteryzuje działanie sieci komputerowych w oparciu o modele OSI / TCP-IP oraz protokoły transmisji danych	1) opisuje warstwy modeli ISO / OSI i TCP / IP oraz przypisuje im protokoły 2) wyjaśnia rolę protokołów Ethernet, ARP, IP, TCP i UDP w komunikacji sieciowej 3) opisuje budowę adresu IPv4 (adres IP, maska, adres sieci, adres rozgłoszeniowy) 4) rozróżnia adresowanie unicast, broadcast i multicast oraz podaje przykłady ich zastosowania 5) porównuje działanie protokołów TCP i UDP 6) opisuje mechanizm zestawiania i zamykania połączenia TCP (three-way handshake) 7) wskazuje zależność między protokołami warstwy sieciowej i transportowej, a protokołami warstwy aplikacji (na przykładzie HTTP) 8) wyjaśnia rolę protokołu DNS w procesie translacji nazw adresów 9) wyjaśnia pojęcie routingu oraz opisuje rolę routera w komunikacji między sieciami IP 10) opisuje pojęcie sniffingu sieciowego oraz przeznaczenie narzędzia Wireshark jako analizatora ruchu sieciowego, z uwzględnieniem zastosowań diagnostycznych i bezpieczeństwa
3) stosuje adresację IPv4 i IPv6	1) rozpoznaje adresy IPv4 i IPv6 oraz określa ich budowę, w tym zapis adresów z wykorzystaniem notacji Classless Inter-Domain Routing (CIDR) 2) rozróżnia adresy publiczne i prywatne oraz określa ich zastosowanie 3) identyfikuje adres sieci, adres rozgłoszeniowy i adres hosta na podstawie adresu IP i notacji CIDR 4) opisuje różnice między statyczną i dynamiczną adresacją IP oraz opisuje rolę protokołu DHCP w automatycznym przydzielaniu adresów 5) wyjaśnia znaczenie adresacji IP dla bezpieczeństwa i identyfikacji źródeł ruchu
4) konfiguruje podstawowe parametry sieciowe urządzeń końcowych	1) konfiguruje podstawowe parametry sieciowe hosta, w tym nazwę hosta, adresację statyczną i dynamiczną (DHCP), maskę podsieci, bramę domyślną oraz serwer DNS 2) weryfikuje ustawienia sieciowe przy użyciu narzędzi arp, ipconfig lub ifconfig, route 3) diagnozuje problemy z łącznością sieciową na stacji roboczej (np. awaria sprzętowa, błędna konfiguracja sieciowa, błędne działanie usług sieciowych, niewłaściwa konfiguracja infrastruktury sieciowej, problem z połączeniem z siecią Wi-Fi) 4) sprawdza poprawność rozwiązywania nazw domenowych 5) sprawdza podstawowe informacje o domenie w publicznych rejestrach (np. WHOIS, RDAP, ccTLD) i wyjaśnia ich znaczenie dla bezpieczeństwa użytkownika 6) wyjaśnia wpływ błędnej konfiguracji hosta na bezpieczeństwo sieci
5) posługuje się podstawowymi narzędziami diagnostycznymi sieci TCP / IP	1) wykorzystuje polecenie ping do sprawdzania osiągalności hostów 2) stosuje traceroute do analizy trasy pakietów w sieci 3) interpretuje informacje uzyskiwane za pomocą polecenia netstat, w tym wskazuje porty otwarte przez konkretne procesy 4) wykorzystuje narzędzia do testowania połączeń sieciowych (np. netcat)
6) przeprowadza podstawową konfigurację podsieci	1) wyjaśnia różnice między przełączaniem a routowaniem 2) wyjaśnia pojęcie mostkowania (bridgingu) oraz opisuje jego zastosowanie w łączeniu segmentów sieci na poziomie warstwy drugiej 3) konfiguruje podstawowe parametry przełączników i routerów, w tym: a) sprawdza aktualną konfigurację urządzenia sieciowego b) ustawia nazwę urządzenia oraz podstawowe zabezpieczenie dostępu administracyjnego c) włącza i wyłącza interfejs sieciowy oraz sprawdza jego stan d) przypisuje adres IP do interfejsu routera e) konfiguruje podstawową trasę domyślną f) testuje łączność sieciową z poziomu urządzenia sieciowego g) sprawdza zawartość tablicy routingu oraz interpretuje podstawowe wpisy (sieć lokalna, trasa domyślna) 4) konfiguruje bezpieczny dostęp do sieci bezprzewodowych, w tym: a) SSID b) standard zabezpieczenia (WPA2 / WPA3) c) hasło dostępu d) wyłączenie funkcji WPS e) sieć dla gości
7) stosuje mechanizmy segmentacji i kontroli ruchu w sieciach TCP / IP	1) wyjaśnia znaczenie segmentacji sieci dla bezpieczeństwa, 2) wyjaśnia znaczenie pojęć: a) topologia gwiazdy b) strefa zdemilitaryzowana (DMZ) c) router brzegowy, rdzeniowy, agregacyjny d) strefa wewnętrzna (użytkownika) 3) tworzy i konfiguruje sieci VLAN 4) konfiguruje połączenia typu trunk 5) stosuje listy kontroli dostępu (ACL) do ograniczania ruchu sieciowego 6) konfiguruje podstawowe reguły sprzętowej zapory sieciowej 7) konfiguruje podstawowe połączenia VPN, (np. OpenVPN, WireGuard, IPsec)
8) konfiguruje mechanizmy routingu i translacji	1) tworzy i modyfikuje trasy statyczne 2) rozpoznaje protokoły routingu dynamicznego i opisuje ich zastosowanie 3) konfiguruje translację adresów sieciowych (NAT) oraz translację numerów portów (port forwarding) 4) wyjaśnia wpływ NAT na bezpieczeństwo i analizę ruchu sieciowego
INF.11.6. Użytkowanie, konfiguracja i utwardzanie systemu Windows i Linux
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) charakteryzuje architekturę i podstawowe mechanizmy bezpieczeństwa systemów operacyjnych	1) opisuje proces rozruchu systemu operacyjnego (BIOS / UEFI, bootloader) 2) rozróżnia rodzaje systemów plików i ich podstawowe cechy 3) opisuje mechanizmy ochrony i izolacji pamięci w systemach Windows i Linux 4) identyfikuje modele uprawnień użytkowników i grup (np. SID w Windows, UID / GID w Linux) 5) wyjaśnia różnicę między trybem użytkownika a trybem jądra 6) opisuje rolę jądra systemu w zarządzaniu bezpieczeństwem operacji 7) wymienia podstawowe rodzaje zagrożeń dla architektury systemu operacyjnego 8) wyjaśnia pojęcie powierzchni ataku w kontekście systemów komputerowych
2) analizuje architekturę systemów operacyjnych pod kątem mechanizmów ochronnych i wektorów ataków	1) wyjaśnia bezpieczeństwo przejść między trybem użytkownika a trybem jądra oraz ryzyka z nimi związane (np. eskalacja uprawnień) 2) analizuje mechanizmy ochrony pamięci (np. ASLR, DEP) pod kątem mitygacji exploitów 3) ocenia wpływ specyfiki systemów plików na bezpieczeństwo i poufność danych 4) omawia bezpieczeństwo łańcucha rozruchu (Secure Boot, Trusted Boot) w kontekście ochrony przed rootkitami 5) analizuje wpływ modeli uprawnień na bezpieczeństwo obiektów systemowych w środowiskach wielodostępowych 6) weryfikuje integralność jądra systemu oraz autentyczność sterowników 7) identyfikuje wektory ataków wykorzystujące specyficzne podatności architektury systemów operacyjnych
3) wdraża systemy operacyjne w standardzie utwardzonej instalacji	1) tworzy nośniki instalacyjne dla systemów Windows i Linux 2) przeprowadza partycjonowanie dysków z uwzględnieniem izolacji katalogów systemowych i stosowania flag montowania ograniczających wykonywanie kodu 3) weryfikuje integralność i autentyczność obrazów instalacyjnych oraz sterowników za pomocą sum kontrolnych i podpisów cyfrowych 4) konfiguruje ustawienia regionalne, językowe oraz czas systemowy 5) konfiguruje parametry sieciowe 6) wyłącza zbędne usługi bezpośrednio po instalacji 7) aktualizuje system bezpośrednio po instalacji w celu wyeliminowania luk bezpieczeństwa
4) wdraża polityki tożsamości i kontroli dostępu zgodnie z modelem zerowego zaufania w systemach Linux i Windows	1) konfiguruje konta techniczne i serwisowe, minimalizując ich uprawnienia logowania interaktywnego 2) projektuje strukturę grup bezpieczeństwa w celu implementacji modelu RBAC (Role-Based Access Control) na poziomie lokalnym a) identyfikuje role użytkowników w systemie oraz przypisane do nich niezbędne zasoby b) tworzy i konfiguruje grupy zabezpieczeń odpowiadające zidentyfikowanym rolom funkcjonalnym c) konfiguruje konta i grupy lokalne użytkowników w systemach Windows i Linux w ramach struktury ról d) konfiguruje prawa i przywileje użytkowników poprzez ich przynależność do określonych grup e) analizuje hierarchię grup pod kątem optymalizacji dziedziczenia uprawnień w systemie f) definiuje standardy nazewnictwa grup ułatwiające identyfikację ról i audyt bezpieczeństwa g) weryfikuje poprawność implementacji modelu RBAC poprzez testowanie dostępów dla poszczególnych grup h) opracowuje dokumentację projektową opisującą mapowanie ról na konkretne grupy systemowe 3) stosuje mechanizmy eskalacji uprawnień (np. sudo w Linux, elewacja w Windows) 4) wdraża polityki haseł do systemu operacyjnego wymuszające ich złożoność i okresową zmianę a) konfiguruje i zarządza zasadami haseł na poziomie lokalnym b) stosuje zasady zabezpieczeń lokalnych do ochrony poświadczeń użytkowników c) określa ramy czasowe ważności haseł dla poszczególnych grup użytkowników d) sprawdza poprawność działania mechanizmów wymuszających zmianę hasła przy pierwszym logowaniu 5) konfiguruje mechanizmy kontroli konta użytkownika w systemach Linux i Windows 6) konfiguruje bezpieczeństwo profili użytkowników, w tym mechanizmami ochrony poświadczeń w pamięci (np. Windows Defender Credential Guard, Linux PAM i systemy izolacji) a) konfiguruje różne profile użytkowników w lokalnych systemach operacyjnych Windows i Linux b) stosuje zasady zabezpieczeń lokalnych oraz konfiguruje prawa i przywileje użytkowników w celu ochrony danych profilu c) konfiguruje konta i grupy lokalne użytkowników w systemach Windows i Linux pod kątem bezpiecznego dostępu do poświadczeń d) konfiguruje i zarządza zasadami haseł oraz mechanizmami uwierzytelniania wieloskładnikowego w systemie Linux (moduły PAM) e) aktywuje i weryfikuje działanie funkcji Windows Defender Credential Guard, wykorzystującej wirtualizację do izolacji poświadczeń Local Security Authority (LSA) f) wdraża systemy obowiązkowej kontroli dostępu (MAC), takie jak AppArmor lub SELinux, w celu izolacji procesów użytkownika g) konfiguruje bezpieczne przechowywanie danych i preferencji użytkownika, wykorzystując systemowe magazyny kluczy h) konfiguruje dzienniki i rejestry zdarzeń w celu monitorowania i audytu prób dostępu do danych uwierzytelniających 7) stosuje zasadę minimalnych uprawnień podczas nadawania dostępu do zasobów
5) zarządza systemami plików i zabezpiecza dostęp do danych	1) nadaje i modyfikuje uprawnienia do plików i folderów 2) wykorzystuje listy kontroli dostępu do precyzyjnego zarządzania uprawnieniami 3) konfiguruje udziały sieciowe i określa zasady dostępu dla użytkowników 4) stosuje szyfrowanie plików i całych wolumenów 5) monitoruje wykorzystanie przestrzeni dyskowej przez użytkowników 6) konfiguruje punkty montowania w systemie Linux 7) weryfikuje integralność systemu plików po awariach
6) analizuje aktywność procesów i usług w celu wykrywania anomalii oraz złośliwego oprogramowania w systemach Linux i Windows	1) identyfikuje podejrzane procesy za pomocą zaawansowanych narzędzi systemowych 2) analizuje łańcuchy powiązań między procesami w poszukiwaniu prób eskalacji uprawnień 3) monitoruje wykorzystanie zasobów przez procesy w celu wykrywania ukrytych zagrożeń a) identyfikuje parametry wydajnościowe procesora i pamięci operacyjnej w celu wykrycia nietypowych wzrostów aktywności b) stosuje oprogramowanie do monitorowania pracy procesów, analizując wpływ ich aktywności na obciążenie dysków twardych c) analizuje błędy i anomalie w zużyciu energii przez poszczególne procesy pod kątem obecności złośliwego oprogramowania d) wykorzystuje dostępne narzędzia informatyczne do śledzenia aktywności sieciowej procesów mogącej świadczyć o nieautoryzowanym wysyłaniu danych e) diagnozuje przyczyny nagłego spowolnienia systemu operacyjnego poprzez weryfikację aktywności usług tła f) monitoruje pracę procesów w czasie rzeczywistym w celu wykrycia ukrytych zagrożeń, takich jak koparki kryptowalut g) identyfikuje błędy w działaniu aplikacji prowadzące do nadmiernego i nieuzasadnionego zużycia zasobów sprzętowych h) korzysta z pomocy wbudowanej w system operacyjny przy interpretacji komunikatów o przekroczeniu progów wydajnościowych 4) wykorzystuje Menedżer Zadań w Windows oraz polecenia top / htop / nvtop w Linuxie 5) diagnozuje przyczyny anomalii systemowych, odróżniając błędy konfiguracji od celowej manipulacji systemem a) analizuje błędy w plikach konfiguracyjnych i porównuje je ze wzorcową, bezpieczną konfiguracją systemu b) identyfikuje nieautoryzowane zmiany w krytycznych plikach i rejestrach, które mogą świadczyć o celowej manipulacji c) weryfikuje poprawność ustawień uprawnień, odróżniając przypadkowe błędy administratora od prób eskalacji przywilejów d) wykrywa usterki w działaniu usług systemowych na podstawie analizy dzienników zdarzeń i logów bezpieczeństwa e) wykorzystuje dostępne i otwarte narzędzia informatyczne, np. analizatory skrótów lub skanery integralności, do sprawdzania autentyczności plików jądra f) diagnozuje przyczyny niestabilności systemu, wskazując na różnice między błędnym sterownikiem a działaniem typu exploit g) identyfikuje błędy w skryptach automatyzujących, które mogą zostać wykorzystane do przejęcia kontroli nad systemem h) sporządza dokumentację po zakończeniu analizy, precyzyjnie określając, czy anomalia była błędem technicznym, czy incydentem bezpieczeństwa 6) monitoruje stabilność usług systemowych i aplikacji a) monitoruje logi generowane przez poszczególne usługi w celu identyfikacji przyczyn ich niestabilności b) identyfikuje i wyłącza zbędne usługi, które nadmiernie obciążają zasoby i obniżają stabilność hosta c) monitoruje proces wykonywania zadań przez krytyczne aplikacje, analizując ich czas odpowiedzi i dostępność 7) konfiguruje alerty dotyczące przekroczenia progów wydajnościowych
7) realizuje automatyczne wykonywanie zadań administracyjnych za pomocą skryptów	1) tworzy proste skrypty w języku powłoki Bash realizujące zadania porządkowe w Linux 2) tworzy proste skrypty w języku powłoki Powershell realizujące zadania porządkowe w Windows 3) wykorzystuje zmienne, pętle i instrukcje warunkowe w kodzie skryptów Bash i Powershell 4) stosuje potoki i przekierowania do przetwarzania danych tekstowych 5) konfiguruje zmienne środowiskowe systemu operacyjnego 6) testuje i debuguje skrypty pod kątem błędów logicznych 7) zabezpiecza skrypty przed nieautoryzowanym uruchomieniem i modyfikacją
8) wykorzystuje narzędzia sztucznej inteligencji do zarządzania systemem	1) generuje skrypty PowerShell i Bash przy użyciu narzędzi sztucznej inteligencji 2) wykorzystuje narzędzia sztucznej inteligencji do analizy i optymalizacji istniejącego kodu skryptów 3) interpretuje za pomocą sztucznej inteligencji niezrozumiałe komunikaty błędów systemowych 4) weryfikuje poprawność i bezpieczeństwo kodu skryptu wygenerowanego przez sztuczną inteligencję 5) automatyzuje tworzenie dokumentacji skryptów przy użyciu modeli językowych 6) wyszukuje za pomocą narzędzi sztucznej inteligencji optymalne parametry konfiguracji usług 7) identyfikuje potencjalne podatności w skryptach przy wsparciu sztucznej inteligencji
9) administruje usługami i harmonogramem zadań	1) zarządza stanem usług (uruchamianie, zatrzymywanie, restartowanie) a) lokalizuje i uruchamia przystawkę "Usługi" (services.msc) jako podstawowe narzędzie administracyjne do zarządzania systemem operacyjnym Windows b) odnajduje funkcje sterowania usługami (np. w systemie operacyjnym Linux za pomocą narzędzi tekstowych) oraz graficznych (np. ustawienia systemu) c) identyfikuje polecenia systemów operacyjnych z poziomu konsoli służące do sprawdzania statusu demonów w Linux (systemctl) d) monitoruje pracę usług, odnajdując w systemie informacje o tym, czy dany proces jest uruchomiony, zatrzymany czy w stanie błędu e) korzysta z pomocy w konsoli systemów operacyjnych (np. man, help) aby odnaleźć przełączniki poleceń odpowiedzialne za wymuszony restart usług f) diagnozuje błędy startu usług, lokalizując w systemie narzędzia do podglądu logów, które wskazują przyczynę niepowodzenia operacji 2) konfiguruje tryb uruchamiania usług systemowych (automatyczny, ręczny, wyłączony) 3) planuje cykliczne zadania przy użyciu Harmonogramu zadań (Windows) i cron (Linux) 4) analizuje zależności między usługami systemowymi oraz identyfikuje powiązania i błędy kaskadowe a) lokalizuje zakładkę "Zależności" we właściwościach usługi, wykorzystując narzędzia administracyjne do zarządzania systemem operacyjnym Windows b) identyfikuje polecenia systemów operacyjnych z poziomu konsoli (np. systemctl list-dependencies) w celu wygenerowania drzewa powiązań w systemie Linux c) rozróżnia usługi nadrzędne (od których dana usługa zależy) oraz usługi podrzędne (które zależą od niej) w strukturze systemu operacyjnego d) analizuje logi generowane przez poszczególne usługi, wskazując, która usługa w łańcuchu powiązań spowodowała zatrzymanie pozostałych elementów e) korzysta z pomocy w konsoli systemów operacyjnych, aby odnaleźć parametry poleceń wyświetlające tylko krytyczne (twarde) zależności procesów f) weryfikuje wpływ wyłączenia zbędnych usług na stabilność pozostałych komponentów systemu, minimalizując ryzyko wystąpienia błędów kaskadowych g) tworzy dokumentację w formie schematu lub listy, opisującą kluczowe zależności dla krytycznych usług serwerowych (np. DNS czy DHCP) 5) monitoruje logi generowane przez poszczególne usługi
10) utwardza konfigurację systemu Windows	1) konfiguruje zasady grup lokalnych (GPO) w celu wzmocnienia bezpieczeństwa 2) konfiguruje ustawienia usługi AppLocker i zasadami ograniczeń oprogramowania 3) optymalizuje autostart systemu 4) konfiguruje dostępne zabezpieczenia sprzętowe 5) wdraża mechanizmy ochrony przed exploitami i atakami na pamięć 6) weryfikuje źródła pochodzenia instalowanego oprogramowania 7) wykonuje przegląd konfiguracji bezpieczeństwa narzędziami typu secpol 8) konfiguruje ustawienia systemu operacyjnego w zakresie prywatności: a) telemetrii w Windows, usług lokalizacji i śledzenia położenia urządzenia w Windows b) uprawnień aplikacji do korzystania z kamery oraz mikrofonu w Windows c) dostępu do kontaktów i kalendarza w Windows d) historii połączeń i czytania wiadomości e-mail w Windows, identyfikatora reklamowego w Windows e) rozpoznawania mowy online w Windows f) personalizacji pisma odręcznego w Windows g) zbierania danych diagnostycznych i próbek oprogramowania w Windows, h) historii aktywności użytkownika na osi czasu w Windows i) uprawnień aplikacji w tle w Windows j) synchronizacji ustawień z chmurą w Windows k) telemetrii przeglądarki i filtrów SmartScreen w Windows l) funkcji "Znajdź moje urządzenie" w Windows m) czyszczenia plików tymczasowych i śladów aktywności w systemach Windows
11) utwardza konfigurację systemu Linux	1) ogranicza dostęp do konta root 2) konfiguruje narzędzie sudo 3) zabezpiecza bootloader hasłem i blokuje nieautoryzowany dostęp fizyczny 4) konfiguruje mechanizmy kontroli dostępu 5) usuwa zbędne pakiety oprogramowania i usługi sieciowe 6) wdraża bezpieczną konfigurację stosu TCP / IP 7) weryfikuje uprawnienia plików systemowych pod kątem bitów SUID i SGID 8) konfiguruje ustawienia systemu operacyjnego w zakresie prywatności: a) telemetrii w Linux, usług lokalizacji i śledzenia położenia urządzenia b) zbierania logów systemowych przez usługę journald w Linux c) przechowywania historii poleceń w pliku.bash_history w Linux d) zbierania metadanych przez menedżery pakietów w Linux e) przesyłania statystyk użytkowania w dystrybucjach Linux f) czyszczenia plików tymczasowych i śladów aktywności w systemach Linux
12) zarządza zaporą sieciową i bezpieczeństwem sieciowym hosta	1) konfiguruje reguły przychodzące i wychodzące w Zaporze Windows 2) konfiguruje reguły przychodzące i wychodzące za pomocą iptables lub nftables w systemach Linux 3) blokuje nieużywane porty komunikacyjne na poziomie systemu operacyjnego 4) weryfikuje skuteczność reguł zapory poprzez testy łączności 5) monitoruje aktywne połączenia sieciowe narzędziami netstat i ss 6) konfiguruje strefy sieciowe w celu odizolowania ruchu 7) wdraża podstawową ochronę przed atakami typu Denial of Service na poziomie hosta 8) dokumentuje wprowadzone zmiany w konfiguracji sieciowej
13) obsługuje systemy logowania i audytu zdarzeń	1) wykorzystuje narzędzie "Podgląd zdarzeń" do analizy błędów i ostrzeżeń systemowych 2) analizuje pliki logów w systemie Linux 3) konfiguruje "Audyt zdarzeń logowania" w przystawce "Zasady zabezpieczeń lokalnych" (secpol.msc) w Windows oraz system audytu auditd w Linux w celu rejestrowania prób logowania i dostępu do plików 4) wdraża rotację logów w celu optymalizacji przestrzeni dyskowej 5) identyfikuje w logach wzorce wskazujące na próby nieautoryzowanego dostępu 6) konfiguruje zdalne przesyłanie logów do serwera logowania 7) tworzy raporty na podstawie zebranych danych z audytu
14) zapewnia ochronę systemu operacyjnego przed szkodliwym oprogramowaniem	1) konfiguruje i monitoruje pracę systemu antywirusowego 2) przeprowadza regularne skanowanie systemu pod kątem obecności złośliwego oprogramowania 3) interpretuje wyniki skanowania i podejmuje działania naprawcze 4) analizuje przykłady działania złośliwego oprogramowania 5) symuluje przeprowadzenie ataku typu "reverse shell" i wykrywa atak w środowisku testowym 6) wdraża białe listy aplikacji (allowlist) przy użyciu narzędzia AppLocker lub zasad ograniczeń oprogramowania w Windows oraz modułów AppArmor lub SE-Linux w Linux w celu blokowania nieznanego kodu 7) monitoruje integralność krytycznych plików systemowych 8) edukuje użytkowników w zakresie higieny cyfrowej i zagrożeń
15) sprawdza i zabezpiecza niskopoziomową konfigurację systemu	1) modyfikuje ustawienia systemowe w celu wyłączenia podatnych protokołów 2) wykonuje kopie zapasowe i przywraca fragmenty rejestru 3) zabezpiecza pliki konfiguracyjne w systemie Linux, stosując atrybuty niezmienności (chattr) oraz restrykcyjne maski uprawnień 4) identyfikuje i usuwa niebezpieczne wpisy w sekcjach autostartu 5) monitoruje zmiany w rejestrze pod kątem działań złośliwego oprogramowania 6) stosuje skrypty do masowej modyfikacji ustawień systemowych 7) weryfikuje wpływ zmian w konfiguracji na stabilność systemu
16) wykorzystuje wirtualizację i konteneryzację w pracy z systemami	1) tworzy i konfiguruje maszyny wirtualne dla różnych systemów operacyjnych 2) zarządza migawkami (tworzy, przywraca, usuwa, konsoliduje oraz monitoruje migawki) i punktami przywracania maszyn wirtualnych 3) instaluje system operacyjny w środowisku zwirtualizowanym 4) konfiguruje wirtualne interfejsy sieciowe i izolowane sieci (np. NAT, Host-only) 5) instaluje i obsługuje środowisko Docker do uruchamiania kontenerów 6) zarządza obrazami (buduje, wdraża, wersjonuje, monitoruje oraz usuwa obrazy) i steruje pełnym cyklem życia kontenerów 7) optymalizuje wykorzystanie zasobów sprzętowych przez systemy wirtualne 8) wdraża zasady bezpieczeństwa dla środowisk kontenerowych 9) migruje systemy między różnymi platformami wirtualizacyjnymi: a) analizuje i planuje strategię przenoszenia zasobów b) przeprowadza konwersję formatów dysków i sterowników c) rekonfiguruje parametry sieciowe i sprzętowe d) testuje i weryfikuje poprawność działania usług
17) wdraża w sposób bezpieczny środowiska wirtualne oparte na systemie operacyjnym Linux oraz kontenerowe w środowisku chmurowym	1) wyjaśnia pojęcie chmury obliczeniowej 2) rozróżnia modele serwisowe (IaaS, PaaS, SaaS) oraz modele wdrożeniowe (publiczna, prywatna, hybrydowa) 3) wyjaśnia model współdzielonej odpowiedzialności w chmurze 4) uruchamia i konfiguruje instancje wirtualne Linux w chmurze, korzystając z utwardzonych obrazów systemowych 5) wdraża bezpieczny dostęp do instancji Linux przy użyciu par kluczy SSH, wyłączając uwierzytelnianie hasłem oraz blokując dostęp dla konta root 6) konfiguruje chmurowe zapory sieciowe (np. Security Groups, Network ACLs) zgodnie z zasadą "Default Deny" dla usług działających na systemie Linux 7) przypisuje instancjom wirtualnym oraz usługom kontenerowym role tożsamości, unikając stosowania statycznych poświadczeń wewnątrz systemów 8) wdraża środowiska kontenerowe w chmurze (np. usługi typu Container Instances lub zarządzane klastry Kubernetes), dbając o izolację sieciową zasobów 9) korzysta z prywatnych rejestrów obrazów kontenerowych w chmurze i konfiguruje automatyczne skanowanie obrazów pod kątem podatności 10) konfiguruje chmurowe mechanizmy zarządzania sekretami 11) konfiguruje przestrzeń do przechowywania danych w chmurze z wymuszeniem szyfrowania danych w spoczynku (at-rest)
INF.11.7. Testowanie bezpieczeństwa sieci TCP / IP
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) rozpoznaje zagrożenia bezpieczeństwa występujące w sieciach TCP / IP	1) wymienia podstawowe zagrożenia sieciowe, w tym: a) podsłuch ruchu sieciowego b) spoofing adresów IP / MAC c) ataki DoS d) skanowanie portów e) nieautoryzowany dostęp do usług sieciowych 2) identyfikuje zagrożenia związane z sieciami bezprzewodowymi 3) wyjaśnia wpływ zagrożeń sieciowych na poufność, integralność i dostępność danych na przykładzie: a) podsłuchu ruchu sieciowego b) modyfikacji ruchu sieciowego c) ataków typu DoS
2) weryfikuje konfigurację sieci pod kątem bezpieczeństwa	1) wykorzystuje narzędzia do identyfikacji ekspozycji i podatności sieciowej (nmap, skaner podatności): a) skanuje sieci w celu wykrycia aktywnych hostów i otwartych portów z wykorzystaniem narzędzi typu nmap b) identyfikuje dostępne usługi sieciowe i ich ekspozycję c) wykonuje automatyczne skanowanie podatności z wykorzystaniem skanera podatności 2) sprawdza konfigurację VLAN, ACL i NAT pod kątem bezpieczeństwa: a) właściwej segmentacji b) konfiguracji portów c) blokowania sfałszowanych adresów przez ACL 3) identyfikuje niebezpieczne konfiguracje sieciowe na podstawie (np. zaleceń producentów, obowiązujących standardów oraz wewnętrznych polityk bezpieczeństwa) 4) ocenia skuteczność zastosowanych zabezpieczeń sieciowych: a) weryfikuje czy zapora sieciowa blokuje ruch zgodnie z politykami b) sprawdza, czy dostęp do usług jest możliwy tylko z dozwolonych adresów IP lub sieci c) porównuje stan faktyczny z obowiązującymi w organizacji politykami bezpieczeństwa 5) wskazuje elementy konfiguracji wymagające poprawy
3) monitoruje i dokumentuje operacyjne działanie infrastruktury sieciowej	1) monitoruje operacyjny ruch sieciowy i stan urządzeń sieciowych 2) konfiguruje rejestrowanie zdarzeń sieciowych 3) przesyła logi urządzeń sieciowych do serwera syslog 4) dokumentuje zmiany i zdarzenia zachodzące w sieci
4) rozpoznaje i analizuje próby naruszenia bezpieczeństwa sieci TCP / IP	1) wyjaśnia znaczenie logów systemowych i sieciowych w procesie wykrywania i analizy prób naruszenia bezpieczeństwa 2) analizuje zdarzenia bezpieczeństwa z wykorzystaniem narzędzi monitorowania i detekcji (IDS / IPS, Security Information and Event Management (SIEM)), w tym interpretuje alerty oraz skorelowane logi pod kątem: a) masowych prób połączeń do wielu portów lub hostów b) automatycznych prób nawiązywania sesji c) nieuprawnionego skanowania zasobów sieciowych d) prób wykorzystania błędnej konfiguracji e) komunikatów o błędnym logowaniu 3) rozpoznaje próby nieautoryzowanego dostępu na podstawie podstawowych informacji o zdarzeniach sieciowych: a) czas zdarzenia b) źródło i cel komunikacji c) adresy IP i numery portów d) próby logowania e) status zdarzenia (dozwolone / zablokowane) 4) rozpoznaje nietypowe wzorce ruchu i zdarzeń sieciowych mogące świadczyć o naruszeniu bezpieczeństwa, w tym: a) nagłego wzrostu liczby połączeń lub pakietów b) ruchu generowanego poza standardowymi godzinami pracy c) komunikacji z nieznanymi lub podejrzanymi adresami IP i domenami
5) analizuje incydenty sieciowe oraz opracowuje dokumentację analityczną cyberbezpieczeństwa	1) dokumentuje wykryte incydenty bezpieczeństwa 2) przygotowuje informacje do eskalacji incydentu zgodnie z procedurami 3) omawia procedury zgłaszania incydentów cyberbezpieczeństwa do właściwych organów lub instytucji na poziomie krajowym 4) ocenia poziom ryzyka wykrytych podatności w uproszczonej skali (niskie, średnie, wysokie, krytyczne) 5) klasyfikuje podatności na potrzeby obsługi incydentu: a) ze względu na rodzaj podatności (błędy konfiguracji, podatności oprogramowania, podatności sieciowe) b) ze względu na skutki dla atrybutów informacji (naruszenie poufności, integralności, dostępności) c) ze względu na priorytet obsługi (natychmiastowa reakcja, zaplanowana poprawka, do obserwacji) 6) opracowuje podstawowe raporty z testów bezpieczeństwa zawierające opisy zagrożeń i rekomendacje
INF.11.8. Język angielski zawodowy
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku angielskim (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych: a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie c) z dokumentacją związaną z danym zawodem d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie	1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie: a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta
2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka angielskiego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku angielskim, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)	1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu 2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje 3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu 4) układa informacje w określonym porządku
3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku angielskim, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję) b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, e-mail, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem - według wzoru)	1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi 2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady) 3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko 4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze 5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji
4) uczestniczy w rozmowie w typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych - reaguje w języku angielskim w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu: a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych	1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę 2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia 3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób 4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi 5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe 6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji
5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku angielskim w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych	1) przekazuje w języku angielskim informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych) 2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku angielskim 3) przekazuje w języku angielskim informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku 4) przedstawia publicznie w języku angielskim wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)
6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową: a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka b) współdziała w grupie c) korzysta ze źródeł informacji w języku angielskim d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne	1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego 2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe 3) korzysta z tekstów w języku angielskim, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych 4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy 5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa 6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne
INF.11.9. Kompetencje personalne i społeczne
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) przestrzega zasad kultury i etyki zawodowej	1) wykazuje się etyczną postawą i przestrzega zasad prawa w obszarze bezpieczeństwa informacji 2) zachowuje pełną poufność informacji uzyskanych w toku wykonywania zadań zawodowych 3) wykazuje się rzetelnością i odpowiedzialnością za powierzone dane oraz systemy IT 4) identyfikuje dylematy etyczne związane z dostępem do systemów i danych użytkowników 5) stosuje zasady netykiety i profesjonalnej komunikacji w środowisku cyfrowym 6) promuje zasady higieny cyfrowej wewnątrz organizacji 7) respektuje własność intelektualną oraz licencje oprogramowania używanego w pracy 8) korzysta z platform edukacyjnych typu Capture The Flag (CTF) i projektów demonstracyjnych (np. Web-Goat)
2) współpracuje w zespole oraz z innymi pracownikami organizacji	1) pracuje w zespole nad złożonymi zadaniami z zakresu IT 2) komunikuje się w sposób jasny i rzeczowy z administratorami oraz programistami 3) współpracuje z użytkownikami końcowymi w celu rozwiązywania problemów technicznych 4) wykazuje otwartość na opinie innych i konstruktywnie przyjmuje informacje zwrotne 5) rozwiązuje konflikty w zespole IT w sposób profesjonalny i merytoryczny 6) dzieli się wiedzą techniczną i doświadczeniem z innymi członkami zespołu 7) uczestniczy w planowaniu wspólnych działań prewencyjnych i procedur bezpieczeństwa 8) przyjmuje i rzetelnie realizuje zadania delegowane w ramach małych zespołów
3) planuje i organizuje pracę własną, szczególnie w sytuacjach stresowych	1) planuje i organizuje pracę własną na stanowisku technicznym 2) określa priorytety zadań zgodnie z ich krytycznością dla bezpieczeństwa systemów 3) wykazuje się dokładnością i skrupulatnością w wykonywaniu powierzonych czynności 4) zachowuje odporność na stres i opanowanie w sytuacjach awaryjnych 5) potrafi efektywnie pracować pod presją czasu podczas obsługi incydentów 6) dokumentuje podejmowane działania i incydenty w sposób systematyczny i przejrzysty 7) dba o ład i porządek na stanowisku pracy oraz o powierzony sprzęt i narzędzia
4) wykazuje gotowość do ciągłego uczenia się i rozwoju zawodowego	1) wykazuje aktywną postawę w śledzeniu nowych trendów w informatyce i cyberbezpieczeństwie 2) samodzielnie wyszukuje informacje o nowych zagrożeniach i metodach ataków 3) wykazuje gotowość do ciągłego uczenia się i aktualizowania wiedzy specjalistycznej 4) wykazuje się dociekliwością i spostrzegawczością w identyfikowaniu anomalii systemowych 5) samodzielnie rozwiązuje nowe problemy techniczne z wykorzystaniem dostępnej dokumentacji 6) analizuje własne błędy i wyciąga wnioski w celu doskonalenia procedur bezpieczeństwa 7) planuje ścieżkę dalszego kształcenia i zdobywania certyfikacji branżowych
INF.11.10. Organizacja pracy małych zespołów
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) planuje realizację zadań zespołu technicznego	1) określa cele i zakres zadań zawodowych dla małego zespołu 2) rozdziela zadania między członków zespołu, uwzględniając ich kompetencje i predyspozycje 3) opracowuje harmonogram prac z uwzględnieniem priorytetów, terminów realizacji i planów awaryjnych 4) identyfikuje zasoby techniczne i narzędzia niezbędne do wykonania zadania 5) uwzględnia procedury i zasady bezpieczeństwa podczas planowania działań 6) ocenia ryzyko związane z realizacją zadań i proponuje działania minimalizujące zagrożenia 7) planuje pracę pod presją czasu, szczególnie w sytuacjach awaryjnych lub przy obsłudze incydentów
2) koordynuje komunikację i współpracę wewnątrz zespołu oraz z otoczeniem	1) komunikuje się z członkami zespołu w sposób jasny, rzeczowy i profesjonalny 2) wykorzystuje narzędzia do pracy grupowej i systemy kontroli wersji 3) koordynuje współpracę między administratorami, programistami i użytkownikami 4) prowadzi spotkania techniczne dotyczące postępów prac i rozwiązywania problemów 5) stosuje zasady netykiety oraz profesjonalnej komunikacji w środowisku cyfrowym 6) rozstrzyga konflikty techniczne i organizacyjne wewnątrz zespołu 7) przekazuje informacje o zagrożeniach i incydentach właściwym organom lub zespołom nadrzędnym 8) dba o przepływ wiedzy i promowanie zasad higieny cyfrowej w zespole
3) monitoruje postępy prac i dokumentuje działania zespołu	1) kontroluje terminowość i jakość zadań wykonywanych przez członków zespołu 2) weryfikuje poprawność dokumentacji technicznej tworzonej w toku prac 3) analizuje logi i raporty z postępów prac w celu wykrywania nieprawidłowości 4) sporządza zbiorcze raporty z działań zespołu oraz dokumentuje zaistniałe incydenty 5) wykorzystuje narzędzia sztucznej inteligencji do wspomagania procesu raportowania i analizy wyników pracy zespołu (np. notatka z podsumowaniem i listą zadań do wykonania) 6) ocenia skuteczność wdrożonych zabezpieczeń i procedur na podstawie wyników zespołu 7) dba o systematyczność i dokładność w gromadzeniu dowodów działań naprawczych
4) zarządza odpowiedzialnością i etyką pracy w zespole IT	1) egzekwuje od członków zespołu zachowanie poufności informacji i danych 2) promuje postawy etyczne i przestrzeganie zasad prawa w obszarze cyberbezpieczeństwa 3) wykazuje się odpowiedzialnością za powierzone zespołowi dane i systemy informatyczne 4) motywuje członków zespołu do ciągłego aktualizowania wiedzy i rozwoju zawodowego 5) monitoruje przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach komputerowych 6) nadzoruje prawidłowość stosowania mechanizmów kontroli dostępu przez członków zespołu 7) ocenia wkład poszczególnych osób w realizację celów bezpieczeństwa organizacji

Do wykonywania zadań zawodowych w zakresie kwalifikacji INF.12. Programowanie bezpiecznych aplikacji webowych jest niezbędne osiągnięcie niżej wymienionych efektów kształcenia

INF.12. Programowanie bezpiecznych aplikacji webowych
INF.12.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) określa skutki oddziaływania czynników szkodliwych na organizm człowieka	1) określa zagrożenia występujące w środowisku pracy 2) określa skutki oddziaływania czynników psychofizycznych na organizm człowieka 3) opisuje skutki oddziaływania czynników niebezpiecznych i uciążliwych na organizm człowieka 4) wyjaśnia pojęcia choroba zawodowa i wypadek przy pracy
2) przestrzega zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów prawa dotyczących ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska występujących w zawodzie	1) stosuje zasady zachowania się w przypadku pożaru 2) rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres ich stosowania 3) obsługuje komputery i urządzenia na stanowiskach pracy zgodnie z zasadami i przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska 4) stosuje zasady postępowania z odpadami niebezpiecznymi
3) organizuje stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii oraz przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska	1) identyfikuje czynniki, które należy brać pod uwagę przy organizacji stanowiska pracy zgodnie z zasadami ergonomii 2) stosuje wymagania ergonomiczne dla stanowiska pracy 3) wskazuje obowiązki pracodawcy w zakresie organizacji czasu pracy pracownika 4) identyfikuje działania prewencyjne zapobiegające powstawaniu zagrożeń na stanowisku pracy 5) rozpoznaje sytuacje grożące pożarem na stanowisku pracy 6) stosuje sprzęt i materiały ekologiczne na stanowisku pracy
4) stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywania zadań zawodowych	1) identyfikuje środki ochrony zbiorowej 2) wskazuje środki ochrony zabezpieczające przed hałasem w pracy biurowej 3) identyfikuje wymagania w zakresie oświetlenia, temperatury i mikroklimatu pomieszczeń biurowych 4) stosuje środki ochrony zapobiegające porażeniem prądem w pracy biurowej 5) stosuje środki ochrony zapobiegające pogorszeniu wzroku i zniekształceniu kręgosłupa 6) dobiera środki ochrony zbiorowej do rodzaju zagrożeń w pracy biurowej
5) udziela pierwszej pomocy w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowotnego	1) opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego 2) ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego 3) zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku 4) układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej 5) powiadamia odpowiednie służby 6) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie) 7) prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego (np. omdlenie, zawał, udar) 8) wykonuje resuscytację krążeniowo-oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji
INF.12.2. Podstawy cyberbezpieczeństwa systemów IT
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) stosuje podstawową terminologię związaną z cyberbezpieczeństwem	1) wyjaśnia pojęcie cyberbezpieczeństwa 2) wyjaśnia pojęcie cyberataku 3) wyjaśnia Pojęcie triady CIA (Confidentiality - Poufność, Integrity-Integralność, Availability - Dostępność) oraz pojęcie autentyczności 4) opisuje znaczenie triady CIA oraz autentyczności dla bezpieczeństwa informacji 5) określa znaczenie posiadanych uprawnień i zgody właściciela systemu dla legalności działań w sieciach komputerowych (etyczny hacking vs. przestępstwo)
2) charakteryzuje zagrożenia cyberbezpieczeństwa	1) rozróżnia zagrożenia wewnętrzne i zewnętrzne w systemach IT 2) wskazuje zależności między zagrożeniami a podatnościami 3) opisuje rodzaje ataków: a) włamania sieciowe b) ataki za pomocą malware c) ataki typu DoS / DDoS d) ataki fizyczne e) ataki socjotechniczne 4) opisuje działanie różnych typów złośliwego oprogramowania (np. wirus, spyware, ransomware, trojan, backdoor) 5) wskazuje cele i potencjalne skutki ataków: a) nieuprawnione pozyskanie informacji b) nieuprawniona modyfikacja danych c) kradzież tożsamości d) zakłócenie działania systemu e) wymuszenie okupu 6) opisuje proste scenariusze ataków: a) ataki phishingowe z wykorzystaniem poczty elektronicznej b) podrzucenie zainfekowanego nośnika USB c) próby automatycznego łamania haseł d) podsłuch
3) charakteryzuje i analizuje ataki socjotechniczne	1) wyjaśnia mechanizm działania ataków socjotechnicznych 2) rozróżnia ataki socjotechniczne typu phishing i spear phishing 3) podaje przykłady realizacji ataku socjotechnicznego z wykorzystaniem: a) poczty elektronicznej b) nośnika USB c) rozmowy telefonicznej d) wiadomości tekstowej e) fałszywego pracownika 4) omawia mechanizmy obrony przed atakami socjotechnicznymi, również przeprowadzonymi z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji: a) weryfikacja nadawcy b) weryfikacja linku w wiadomości c) weryfikacja rozmówcy d) weryfikacja tożsamości e) stosowanie niezależnych kanałów komunikacji f) wspomaganie oceny wiarygodności przekazu z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji 5) wyjaśnia niebezpieczeństwo ujawnienia danych wrażliwych, zwłaszcza w sieci Internet, np. przy korzystaniu z publicznie dostępnych narzędzi sztucznej inteligencji
4) charakteryzuje mechanizmy kontroli tożsamości	1) wyjaśnia pojęcie identyfikacji użytkownika 2) wyjaśnia pojęcie uwierzytelniania użytkownika i podaje przykłady metod uwierzytelniania (np. hasło, biometria, kod autoryzacyjny) 3) wyjaśnia pojęcie wzajemnego (dwustronnego) uwierzytelniania 4) wyjaśnia znaczenie procesu uwierzytelniania dla ochrony zasobów systemów
5) stosuje uwierzytelnianie wieloskładnikowe MFA (Multi-Factor Authentication)	1) wyjaśnia pojęcie uwierzytelniania wieloskładnikowego 2) wymienia składniki MFA ("coś, co wie", "coś, co ma", "coś, czym jest") 3) podaje przykłady metod MFA (np. OTP (One-Time Password), Google Authenticator TOTP (Time-Based OTP), token, biometria, techniki behawioralne) 4) wyjaśnia, dlaczego MFA zwiększa poziom bezpieczeństwa w porównaniu do uwierzytelniania jednoskładnikowego 5) podaje praktyczne przykłady zastosowania MFA
6) stosuje zasady kontroli dostępu	1) rozróżnia procesy uwierzytelniania, autoryzacji i kontroli dostępu 2) opisuje zasadę najmniejszych uprawnień a) wyjaśnia ideę przydzielania użytkownikowi tylko niezbędnych uprawnień b) wskazuje zagrożenia wynikające z nadmiernych uprawnień c) podaje przykłady zastosowania zasady najmniejszych uprawnień w systemach operacyjnych i aplikacjach 3) uzasadnia znaczenie zasady najmniejszych uprawnień w ograniczaniu skutków incydentów bezpieczeństwa 4) stosuje modele i mechanizmy kontroli dostępu (np. kontrola oparta na rolach (RBAC), kontrola oparta na atrybutach (ABAC), kontrola obowiązkowa (MAC), listy kontroli dostępu (ACL))
7) wyjaśnia podstawy kryptografii i jej zastosowanie w bezpieczeństwie IT	1) rozróżnia dane wymagające ochrony i dane jawne 2) wyjaśnia znaczenie kryptografii w bezpieczeństwie systemów i aplikacji 3) wyjaśnia sposób działania funkcji skrótu (hash) oraz jej przeznaczenie (weryfikacja integralności danych, podpisy cyfrowe) 4) wskazuje funkcje skrótu uznane za aktualny standard bezpieczeństwa 5) wyjaśnia przeznaczenie i sposób działania szyfrów symetrycznych 6) wskazuje szyfry symetryczne uznane za aktualny standard bezpieczeństwa 7) wyjaśnia sposób działania szyfrów asymetrycznych oraz pojęcia dotyczące klucza publicznego i prywatnego 8) wyjaśnia mechanizm oraz przeznaczenie podpisu cyfrowego 9) omawia rolę kryptografii asymetrycznej w wymianie kluczy, uwierzytelnianiu i podpisach cyfrowych 10) wskazuje szyfry asymetryczne uznane za aktualny standard bezpieczeństwa 11) wyjaśnia potencjalny wpływ komputerów kwantowych na klasyczną kryptografię 12) wyjaśnia hybrydowe mechanizmy post-kwantowe (PQC)
8) wykonuje podstawowe operacje kryptograficzne w środowisku testowym	1) wyjaśnia pojęcia certyfikatu cyfrowego, urzędu certyfikacji, infrastruktury klucza publicznego (PKI), łańcucha certyfikacji 2) interpretuje informacje w certyfikacie (np. okres ważności, wystawcę, podmiot, algorytm, numer seryjny) 3) wyjaśnia rolę certyfikatów w zapewnieniu autentyczności i integralności 4) tworzy parę kluczy asymetrycznych (RSA lub ECC) 5) przechowuje klucze w bezpieczny sposób 6) generuje własne certyfikaty użytkownika lub serwera 7) generuje certyfikat własnego CA (Certificate Authority) 8) weryfikuje ważność certyfikatów 9) stosuje certyfikaty do generowania i weryfikacji podpisów cyfrowych 10) stosuje certyfikaty do zabezpieczenia sesji zdalnego dostępu w systemach Windows i Linux 11) szyfruje i deszyfruje dane przy użyciu dostępnych narzędzi 12) oblicza skróty dla przykładowych danych i wskazuje efekty zmiany danych na wartość skrótu
9) charakteryzuje organizację i funkcjonowanie KSC (Krajowego Systemu Cyberbezpieczeństwa)	1) wyjaśnia cel funkcjonowania KSC oraz jego znaczenie dla bezpieczeństwa państwa i systemów informatycznych w Polsce 2) opisuje strukturę KSC, wskazując role poszczególnych podmiotów, w tym w szczególności Computer Security Incident Response Teamów (CSIRT-ów) oraz organów właściwych, a także podmiotów kluczowych i podmiotów ważnych 3) wyjaśnia pojęcie infrastruktury krytycznej i omawia znaczenie systemów teleinformatycznych dla jej funkcjonowania oraz wskazuje zależność między cyberbezpieczeństwem a zarządzaniem kryzysowym 4) wymienia podstawowe obowiązki podmiotów kluczowych i podmiotów ważnych 5) wyjaśnia pojęcie incydentu bezpieczeństwa, w tym incydentu poważnego i krytycznego, oraz wyjaśnia rolę współpracy w procesie reagowania na zagrożenia 6) omawia odpowiedzialność prawną (karną i administracyjną) związaną z nieuprawnionym dostępem do informacji oraz niewypełnieniem obowiązków nałożonych przez ustawę z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa
10) rozpoznaje właściwe normy i procedury oceny zgodności	1) wymienia cele normalizacji krajowej 2) podaje definicje i cechy normy 3) rozróżnia oznaczenie normy krajowej i normy międzynarodowej, w tym norm europejskich 4) korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności
INF.12.3. Implementacja aplikacji webowych
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) programuje obiektowo w języku Java (lub C#)	1) stosuje narzędzia programisty do pracy własnej i grupowej: IDE, GIT 2) wyjaśnia zasadę działania maszyny wirtualnej i automatycznego odzyskiwania pamięci (GC) oraz przyczyny błędów wycieku pamięci (trzymanie referencji do niepotrzebnych obiektów) 3) programuje obiektowo, stosując interfejsy i klasy, wykorzystując techniki dziedziczenia i kompozycji oraz mechanizmy enkapsulacji danych 4) stosuje podstawowe wzorce projektowe: fabryka, singleton, adapter, fasada, pełnomocnik (proxy) 5) stosuje szablony oraz wyrażenia lambda 6) wykorzystuje podstawowe techniki programowania współbieżnego: wątki oraz mechanizmy synchronizacji (dla C# również mechanizm async / await): a) uruchamiając i zatrzymując wątki w sposób kontrolowany b) wykorzystując pule wątków c) synchronizując wątki z wykorzystaniem semaforów lub barier d) komunikując się z wątkami za pomocą kolejek e) synchronizując dostęp do danych 7) wyjaśnia skutki błędów synchronizacji, w tym błąd wyścigu (race condition) 8) dokumentuje programy za pomocą komentarzy dołączonych do kodu źródłowego (javadoc / XML docs)
2) tworzy poprawne i bezpieczne programy w języku Java (C#)	1) stosuje podejście defensywne: a) zabezpiecza się przed błędami podczas wykonywania programu b) obsługuje błędy c) przechwytuje i obsługuje wyjątki (try / catch / finally) 2) zarządza zasobami systemu operacyjnego (pliki, gniazda, wątki) w sposób deterministyczny: a) zwalnia zasoby, gdy przestają być potrzebne b) wspomaga się instrukcją try-with-resources (using w C#) 3) zabezpiecza program przed wyciekami pamięci 4) stosuje zasady bezpiecznego programowania: a) używanie właściwych typów danych do przechowywania sekretów b) walidacja danych wejściowych c) walidacja ścieżek do systemu plików d) preferowanie stosowania klas niemodyfikowalnych (zwłaszcza w programach wielowątkowych) 5) wykonuje automatyczne testy oprogramowania 6) wykorzystuje narzędzia do weryfikacji programów pod kątem obecności błędów bezpieczeństwa 7) wykorzystuje narzędzia sztucznej inteligencji do: a) generacji kodu b) generacji testów na podstawie opisu lub dokumentacji javadoc / XML docs c) weryfikacji programów pod kątem poprawności i bezpieczeństwa
3) programuje aplikacje webowe	1) wyjaśnia i stosuje technologie klienta: HTML, CSS, JavaScript 2) programuje formularze z walidacją danych po stronie klienta 3) programuje skrypty JavaScript wykorzystujące DOM (jQuery), obsługę zdarzeń, interakcję z serwerem (Fetch API) 4) przetwarza (waliduje, serializuje i deserializuje) dane w formacie JSON i XML 5) wyjaśnia zasady działania protokołów HTTP i HTTPS: zapytania, nagłówki, kody odpowiedzi 6) implementuje usługi typu CRUD / REST z prostym interfejsem webowym, wykorzystujące ruting, kontrolery, walidację danych wejściowych, sesje, ciasteczka 7) dokumentuje i testuje interfejsy webowe (np. za pomocą narzędzia Swagger) 8) implementuje warstwę dostępu do relacyjnej bazy danych, stosując parametryzację zapytań SQL 9) stosuje podstawowe zasady bezpieczeństwa usług webowych: a) walidacja po stronie serwera b) weryfikacja danych wejściowych c) bezpieczne przechowywanie sekretów d) stosowanie audytu (logów) z informacjami o działaniu aplikacji 10) wykorzystuje narzędzia sztucznej inteligencji do generacji i weryfikacji kodu aplikacji webowej
4) konfiguruje oraz uruchamia aplikacje webowe	1) bezpiecznie konfiguruje aplikację webową i web serwer (lub proxy serwer): a) wymusza stosowanie protokołu HTTPS oraz kluczowych nagłówków b) wyłącza zbędne mechanizmy (przeglądanie katalogów) c) przygotowuje dedykowane konta dla uruchamiania aplikacji (web serwera, serwera proxy) 2) bezpiecznie konfiguruje serwer bazy danych oraz dostęp do serwera z poziomu aplikacji (konta z odpowiednimi uprawnieniami) 3) przygotowuje obraz aplikacji webowej wraz z całym środowiskiem uruchomieniowym (web serwer, serwer bazy danych) w kontenerze Docker 4) stosuje podstawowe mechanizmy bezpieczeństwa kontenera Docker: a) wykorzystanie dedykowanego użytkownika b) stosowanie minimalnych obrazów bazowych c) konfiguracja minimalnego dostępu do systemu plików d) otwieranie jedynie wymaganych portów
5) wdraża aplikacje webowe w środowisku chmurowym	1) wyjaśnia procesy ciągłej integracji i ciągłego wdrażania (CI / CD) 2) publikuje aplikację webową w środowisku chmurowym, wykorzystując dedykowane usługi platformowe (PaaS) lub konteneryzację 3) konfiguruje proces CI / CD w środowisku chmurowym 4) konfiguruje bezpieczne połączenie HTTPS poprzez instalację i zarządzanie certyfikatami SSL / TLS w infrastrukturze chmurowej 5) integruje aplikację webową z chmurowym magazynem sekretów w celu bezpiecznego przechowywania haseł do baz danych i kluczy API 6) definiuje reguły chmurowej zapory sieciowej, ograniczając ruch przychodzący wyłącznie do niezbędnych portów aplikacji (np. 80, 443) 7) konfiguruje izolowaną sieć wirtualną (np. VPC / VNet) dla bazy danych, tak aby nie była ona dostępna bezpośrednio z sieci internet 8) implementuje mechanizmy logowania zdarzeń w aplikacji i integruje je z chmurowymi systemami monitorowania bezpieczeństwa 9) weryfikuje poprawność wdrożenia poprzez testy łączności oraz skanowanie publicznego adresu IP aplikacji pod kątem niepotrzebnie wystawionych usług
INF.12.4. Weryfikowanie bezpieczeństwa implementacji aplikacji webowych
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) identyfikuje błędy w kodzie źródłowym związane z poprawnością działania i bezpieczeństwem	1) rozpoznaje typowe błędy programistyczne: a) brak lub niewłaściwa obsługa błędów podczas wykonywania programu, w tym niewłaściwa obsługa wyjątków b) brak właściwego zarządzania zasobami systemu operacyjnego (pliki, gniazda, wątki) c) możliwość zaistnienia wyścigu (race condition) przy wykonywaniu złożonych modyfikacji danych (np. w bazie danych, bez właściwej synchronizacji) 2) rozpoznaje typowe błędy bezpieczeństwa aplikacji: a) przechowywanie sekretów bezpośrednio w kodzie, zwłaszcza w postaci jawnej b) stosowanie niewłaściwych typów do przechowywania sekretów c) brak walidacji danych wejściowych (zwłaszcza po stronie serwera), w tym wgrywanych plików d) brak weryfikacji uprawnień użytkownika do wykonania danej operacji e) ujawnianie wewnętrznych informacji o aplikacji (wersji aplikacji i bibliotek, stosu wywołań) przy raportowaniu błędów 3) wskazuje podstawowe błędy konfiguracji aplikacji: a) stosowanie słabych lub domyślnych haseł b) przechowywanie sekretów w postaci jawnej w plikach c) włączone informacje o stosie wywołań przy raportowaniu błędów
2) identyfikuje typowe podatności aplikacji webowych na podstawie analizy kodu źródłowego	1) korzysta z dokumentu OWASP Top 10 2) rozpoznaje błędy programistyczne pozwalające na wykonanie ataków typowych dla aplikacji webowych: a) wstrzykiwanie SQL (SQL injection) b) wstrzykiwanie kodu (code injection) c) XSS (Cross-Site Scripting) d) CSRF (Cross-Site Request Forgery) e) przeglądanie katalogów (directory traversal) 3) opisuje znaczenie dla bezpieczeństwa aplikacji nagłówków protokołu HTTP: a) Strict-Transport-Security b) Content-Security-Policy c) X-Frame-Options d) X-Content-Type-Options e) Access-Control-Allow-Origin
3) wykorzystuje narzędzia do analizy i poprawy bezpieczeństwa aplikacji webowych	1) wykorzystuje narzędzia do automatycznej analizy kodu aplikacji pod kątem bezpieczeństwa 2) stosuje narzędzia sztucznej inteligencji w trybie interaktywnym do weryfikacji i korekty fragmentów kodu aplikacji 3) koryguje zidentyfikowane błędy bezpieczeństwa 4) demonstruje praktycznie poprawność wprowadzonych korekt
4) zabezpiecza aplikacje webowe przed atakiem	1) konfiguruje i uruchamia web serwer w trybie reverse proxy z modułem WAF (Web Application Firewall), chroniący dostęp do aplikacji webowej 2) weryfikuje i koryguje konfigurację web serwera, na którym uruchomiona jest aplikacja webowa 3) weryfikuje i koryguje konfigurację aplikacji webowej, poprawiając jej bezpieczeństwo 4) weryfikuje i koryguje konfigurację serwera bazy danych, ograniczając dostęp do serwera tylko dla aplikacji webowej i wyłączając zbędne konta 5) włącza zaawansowane mechanizmy logowania w celu monitorowania bezpieczeństwa
INF.12.5. Przeprowadzanie testów penetracyjnych aplikacji webowych w środowisku testowym
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) planuje i przygotowuje testy penetracyjne aplikacji webowych	1) opisuje cel i zakres testów penetracyjnych typu "czarna skrzynka" (black box) aplikacji webowych 2) wyjaśnia pojęcia skanowania podatności oraz testów penetracyjnych i wskazuje różnice między nimi 3) określa zakres testu, jego cele, ograniczenia oraz możliwe negatywne skutki 4) planuje podstawowe etapy testu (rekonesans, identyfikacja podatności i jej wykorzystanie, raportowanie) 5) omawia aspekty prawne, etyczne i organizacyjne testów penetracyjnych i wskazuje wynikające z nich ograniczenia
2) przeprowadza rekonesans i analizę powierzchni ataku aplikacji webowej	1) identyfikuje punkty wejścia do aplikacji: formularze, parametry URL, nagłówki (w tym ciasteczka) oraz inne dane zapytań (payload) 2) analizuje interfejs i logikę działania aplikacji na podstawie: a) obserwacji zachowania interfejsu użytkownika (np. dostępnych widoków, nawigacji, formularzy, akcji użytkownika) b) analizy żądań i odpowiedzi HTTP (np. adresów URL, parametrów, kodów statusu, nagłówków) 3) wskazuje elementy aplikacji należące do jej powierzchni ataku 4) dokumentuje wyniki rekonesansu
3) identyfikuje podstawowe podatności aplikacji webowych metodą "czarnej skrzynki" (black box)	1) wskazuje podatności typu: SQL Injection, XSS (reflected, stored), injection w JavaScript, CSRF 2) rozpoznaje symptomy podatności poprzez analizę: a) błędów przy wprowadzaniu, sanityzacji i walidacji danych b) komunikatów o błędach aplikacji zawierających nadmiarowe informacje c) nagłówków HTTP d) zmian w zachowaniu aplikacji przy niestandardowych scenariuszach testowych e) wrażliwości na manipulację parametrami zapytań f) zachowań aplikacji przy manipulacji parametrami sesji (np. podmiana ciasteczek, wygasanie sesji) 3) wskazuje potencjalne skutki wykrytych podatności dla poufności, integralności, dostępności danych i dostępności usługi
4) wykorzystuje narzędzia do automatyzacji testowania bezpieczeństwa aplikacji webowych	1) przeprowadza analizę ruchu HTTP / HTTPS z wykorzystaniem narzędzi typu proxy 2) wykonuje automatyczne skanowanie wykorzystując skanery aplikacji i interpretuje wyniki 3) odróżnia wyniki fałszywie pozytywne od rzeczywistych podatności, poprzez analizę raportów narzędzi bezpieczeństwa 4) interpretuje poziomy krytyczności wykrytych podatności wskazywane przez narzędzie oraz ocenia ich potencjalny wpływ na bezpieczeństwo systemu 5) łączy wyniki skanowania automatycznego z testami manualnymi poprzez samodzielne podatności wytypowanych przez narzędzia automatyczne
5) przeprowadza ataki na mechanizmy uwierzytelniania i sesji aplikacji webowych działających w środowisku kontrolowanym	1) analizuje mechanizmy logowania i zarządzania sesją: a) identyfikuje metody przesyłania poświadczeń (np. formularze HTML, Basic Auth oraz typy tokenów sesyjnych (np. ciasteczka SessionID, tokeny JWT) b) weryfikuje atrybuty bezpieczeństwa ciasteczek (np. HttpOnly, Secure, SameSite) przy użyciu narzędzi deweloperskich 2) demonstruje ataki typu brute force oraz ataki słownikowe na poświadczenia użytkowników w formularzach WWW i usługach systemowych (np. SSH) wykorzystując narzędzia automatyzujące oraz autorskie skrypty w języku Python do łamania słabych haseł 3) identyfikuje błędy w implementacji cyklu życia sesji i ich odporność na manipulację: a) wykrywa podatność na przewidywalność identyfikatorów (np. ID sesji oparte na słabych skrótach / kodowaniu oraz brak wygasania sesji po stronie serwera) b) diagnozuje błędy typu Session Fixation oraz brak unieważnienia tokenów po operacji wylogowania 4) demonstruje techniki przechwytywania i manipulacji aktywną sesją (Session Hijacking): a) przeprowadza praktyczny dowód słuszności poprzez ręczne wstrzyknięcie skradzionego identyfikatora sesji do przeglądarki b) wykonuje akcje wewnątrz aplikacji w imieniu ofiary bez znajomości jej danych uwierzytelniających, dokumentując skuteczność przejęcia konta 5) ocenia skutki przejęcia sesji użytkownika w kontekście bezpieczeństwa całego systemu 6) analizuje ryzyko kradzieży tokenów poprzez ataki XSS lub podsłuch ruchu sieciowego 7) szacuje potencjalne szkody wynikające z nieautoryzowanego dostępu do danych osobowych lub funkcji administracyjnych
6) demonstruje atak typu Man-in-the-Middle (MiTM)	1) wyjaśnia istotę ataku MiTM 2) przechwytuje i analizuje ruch sieciowy aplikacji webowej z wykorzystaniem narzędzi analizy ruchu w środowisku testowym (np. Wireshark, mitmproxy) do ekstrakcji wrażliwych danych z sesji (np. loginów, haseł, tokenów) 3) przeprowadza atak typu MiTM w celu przechwycenia komunikacji między klientem a serwerem, wykorzystując techniki przekierowania ruchu (np. ARP Spoofing) w sieci lokalnej lub konfigurację złośliwej bramy oraz maszynę pośredniczącą (proxy) 4) wskazuje konsekwencje braku lub niewłaściwego użycia protokołu HTTPS - wyjaśnia rolę certyfikatów SSL / TLS i omawia zagrożenia wynikające z ignorowania błędów certyfikacji przez użytkownika lub błędnej konfiguracji serwera 5) interpretuje przechwycone dane pod kątem ryzyka bezpieczeństwa - analizuje pakiety sieciowe w celu odnalezienia informacji o infrastrukturze serwera, strukturze bazy danych lub prywatnej aktywności użytkownika 6) przeprowadza atak na niewystarczające zabezpieczenia po stronie serwera z pominięciem zabezpieczeń klienta (np. modyfikując "w locie" parametry formularza)
7) analizuje wyniki testów penetracyjnych i sporządza podstawową dokumentację testową	1) opisuje wykryte podatności (np. zgodnie z klasyfikacjami CWE (Common Weakness Enumeration), CVE (Common Vulnerabilities and Exposures), CAPEC (Common Attack Pattern Enumeration and Classification) 2) określa poziom ryzyka wykrytych podatności 3) wskazuje możliwe kierunki ograniczania ryzyka 4) sporządza prosty raport z testu penetracyjnego 5) stosuje zasady rozróżniania testów legalnych od działań nieuprawnionych oraz stosuje zasady odpowiedzialnego ujawniania podatności
INF.12.6. Język angielski zawodowy
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) posługuje się podstawowym zasobem środków językowych w języku angielskim (ze szczególnym uwzględnieniem środków leksykalnych), umożliwiającym realizację czynności zawodowych w zakresie tematów związanych: a) ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem b) z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie c) z dokumentacją związaną z danym zawodem d) z usługami świadczonymi w danym zawodzie	1) rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie: a) czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy b) narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych c) procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych d) formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych e) świadczonych usług, w tym obsługi klienta
2) rozumie proste wypowiedzi ustne artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka angielskiego, a także proste wypowiedzi pisemne w języku angielskim, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: a) rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka b) rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)	1) określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu, ewentualnie fragmentu wypowiedzi lub tekstu 2) znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje 3) rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu 4) układa informacje w określonym porządku
3) samodzielnie tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne i pisemne w języku angielskim, w zakresie umożliwiającym realizację zadań zawodowych: a) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję) b) tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, e-mail, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem - według wzoru)	1) opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi 2) przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady) 3) wyraża i uzasadnia swoje stanowisko 4) stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze 5) stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji
4) uczestniczy w rozmowie w typowych sytuacjach związanych z realizacją zadań zawodowych - reaguje w języku angielskim w sposób zrozumiały, adekwatnie do sytuacji komunikacyjnej, ustnie lub w formie prostego tekstu: a) reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych b) reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych	1) rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę 2) uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia 3) wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób 4) prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi 5) stosuje zwroty i formy grzecznościowe 6) dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji
5) zmienia formę przekazu ustnego lub pisemnego w języku angielskim w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych	1) przekazuje w języku angielskim informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych) 2) przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku angielskim 3) przekazuje w języku angielskim informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku 4) przedstawia publicznie w języku angielskim wcześniej opracowany materiał (np. prezentację)
6) wykorzystuje strategie służące doskonaleniu własnych umiejętności językowych oraz podnoszące świadomość językową: a) wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad nauką języka b) współdziała w grupie c) korzysta ze źródeł informacji w języku angielskim d) stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne	1) korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego 2) współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe 3) korzysta z tekstów w języku angielskim, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych 4) identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy 5) wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa 6) upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne
INF.12.7. Kompetencje personalne i społeczne
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) przestrzega zasad kultury i etyki zawodowej	1) wykazuje się etyczną postawą i przestrzega zasad prawa w obszarze bezpieczeństwa informacji 2) zachowuje pełną poufność informacji uzyskanych w toku wykonywania zadań zawodowych 3) wykazuje się rzetelnością i odpowiedzialnością za powierzone dane oraz systemy IT
	4) identyfikuje dylematy etyczne związane z dostępem do systemów i danych użytkowników 5) stosuje zasady netykiety i profesjonalnej komunikacji w środowisku cyfrowym 6) promuje zasady higieny cyfrowej wewnątrz organizacji 7) respektuje własność intelektualną oraz licencje oprogramowania używanego w pracy 8) korzysta z platform edukacyjnych typu Capture The Flag (CTF) i projektów demonstracyjnych (np. Web-Goat)
2) współpracuje w zespole oraz z innymi pracownikami organizacji	1) pracuje w zespole nad złożonymi zadaniami z zakresu IT 2) komunikuje się w sposób jasny i rzeczowy z administratorami oraz programistami 3) współpracuje z użytkownikami końcowymi w celu rozwiązywania problemów technicznych 4) wykazuje otwartość na opinie innych i konstruktywnie przyjmuje informacje zwrotne 5) rozwiązuje konflikty w zespole IT w sposób profesjonalny i merytoryczny 6) dzieli się wiedzą techniczną i doświadczeniem z innymi członkami zespołu 7) uczestniczy w planowaniu wspólnych działań prewencyjnych i procedur bezpieczeństwa 8) przyjmuje i rzetelnie realizuje zadania delegowane w ramach małych zespołów
3) planuje i organizuje pracę własną, szczególnie w sytuacjach stresowych	1) planuje i organizuje pracę własną na stanowisku technicznym 2) określa priorytety zadań zgodnie z ich krytycznością dla bezpieczeństwa systemów 3) wykazuje się dokładnością i skrupulatnością w wykonywaniu powierzonych czynności 4) zachowuje odporność na stres i opanowanie w sytuacjach awaryjnych 5) potrafi efektywnie pracować pod presją czasu podczas obsługi incydentów 6) dokumentuje podejmowane działania i incydenty w sposób systematyczny i przejrzysty 7) dba o ład i porządek na stanowisku pracy oraz o powierzony sprzęt i narzędzia
4) wykazuje gotowość do ciągłego uczenia się i rozwoju zawodowego	1) wykazuje aktywną postawę w śledzeniu nowych trendów w informatyce i cyberbezpieczeństwie 2) samodzielnie wyszukuje informacje o nowych zagrożeniach i metodach ataków 3) wykazuje gotowość do ciągłego uczenia się i aktualizowania wiedzy specjalistycznej 4) wykazuje się dociekliwością i spostrzegawczością w identyfikowaniu anomalii systemowych 5) samodzielnie rozwiązuje nowe problemy techniczne z wykorzystaniem dostępnej dokumentacji 6) analizuje własne błędy i wyciąga wnioski w celu doskonalenia procedur bezpieczeństwa 7) planuje ścieżkę dalszego kształcenia i zdobywania certyfikacji branżowych
INF.12.8. Organizacja pracy małych zespołów
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) planuje realizację zadań zespołu technicznego	1) określa cele i zakres zadań zawodowych dla małego zespołu 2) rozdziela zadania między członków zespołu, uwzględniając ich kompetencje i predyspozycje 3) opracowuje harmonogram prac z uwzględnieniem priorytetów, terminów realizacji i planów awaryjnych 4) identyfikuje zasoby techniczne i narzędzia niezbędne do wykonania zadania 5) uwzględnia procedury i zasady bezpieczeństwa podczas planowania działań 6) ocenia ryzyko związane z realizacją zadań i proponuje działania minimalizujące zagrożenia 7) planuje pracę pod presją czasu, szczególnie w sytuacjach awaryjnych lub przy obsłudze incydentów
2) koordynuje komunikację i współpracę wewnątrz zespołu oraz z otoczeniem	1) komunikuje się z członkami zespołu w sposób jasny, rzeczowy i profesjonalny 2) wykorzystuje narzędzia do pracy grupowej i systemy kontroli wersji 3) koordynuje współpracę między administratorami, programistami i użytkownikami 4) prowadzi spotkania techniczne dotyczące postępów prac i rozwiązywania problemów 5) stosuje zasady netykiety oraz profesjonalnej komunikacji w środowisku cyfrowym 6) rozstrzyga konflikty techniczne i organizacyjne wewnątrz zespołu 7) przekazuje informacje o zagrożeniach i incydentach właściwym organom lub zespołom nadrzędnym 8) dba o przepływ wiedzy i promowanie zasad higieny cyfrowej w zespole
3) monitoruje postępy prac i dokumentuje działania zespołu	1) kontroluje terminowość i jakość zadań wykonywanych przez członków zespołu 2) weryfikuje poprawność dokumentacji technicznej tworzonej w toku prac 3) analizuje logi i raporty z postępów prac w celu wykrywania nieprawidłowości 4) sporządza zbiorcze raporty z działań zespołu oraz dokumentuje zaistniałe incydenty 5) wykorzystuje narzędzia sztucznej inteligencji do wspomagania procesu raportowania i analizy wyników pracy zespołu (np. notatka z podsumowaniem i listą zadań do wykonania) 6) ocenia skuteczność wdrożonych zabezpieczeń i procedur na podstawie wyników zespołu 7) dba o systematyczność i dokładność w gromadzeniu dowodów działań naprawczych
4) zarządza odpowiedzialnością i etyką pracy w zespole IT	1) egzekwuje od członków zespołu zachowanie poufności informacji i danych 2) promuje postawy etyczne i przestrzeganie zasad prawa w obszarze cyberbezpieczeństwa 3) wykazuje się odpowiedzialnością za powierzone zespołowi dane i systemy informatyczne 4) motywuje członków zespołu do ciągłego aktualizowania wiedzy i rozwoju zawodowego 5) monitoruje przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach komputerowych 6) nadzoruje prawidłowość stosowania mechanizmów kontroli dostępu przez członków zespołu 7) ocenia wkład poszczególnych osób w realizację celów bezpieczeństwa organizacji

WARUNKI REALIZACJI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK CYBERBEZPIECZEŃSTWA

Szkoła prowadząca kształcenie w zawodzie zapewnia pomieszczenia dydaktyczne z wyposażeniem odpowiadającym technologii i technice stosowanej w zawodzie, aby umożliwić osiągnięcie wszystkich efektów kształcenia określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego oraz umożliwić przygotowanie absolwenta do wykonywania zadań zawodowych.

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji INF.11. Zarządzanie bezpieczeństwem systemów i sieci komputerowych

Pracownia bezpieczeństwa systemów i sieci komputerowych wyposażona w:

– stanowisko komputerowe dla nauczyciela z urządzeniem wielofunkcyjnym oraz z projektorem multimedialnym lub tablicą interaktywną,

– stanowiska komputerowe dla uczniów (jedno stanowisko dla jednego ucznia), wszystkie komputery podłączone do sieci lokalnej z dostępem do internetu, do urządzeń wielofunkcyjnych, pakiet programów biurowych, program do wspomagania projektowania i wykonywania diagramów,

– oprogramowanie do wirtualizacji systemów operacyjnych, systemy operacyjne z rodziny Linux oraz Windows, środowisko do konteneryzacji (Docker),

– środowisko programistyczne Python w wersji wspieranej na dany rok kalendarzowy, zintegrowane środowiska programistyczne dla języka Python, narzędzia systemu kontroli wersji oparte o Git, narzędzia wspierane przez sztuczną inteligencję do generowania i weryfikacji kodu,

– system zarządzania relacyjną bazą danych oraz narzędzia do obsługi baz nierelacyjnych, oprogramowanie do administracji i wersjonowania schematów baz danych,

– analizator ruchu sieciowego Wireshark, skanery sieciowe i skanery podatności (np. nmap, OpenVAS),

– systemy wykrywania i zapobiegania włamaniom typu IDS / IPS,

– oprogramowanie do centralnego monitorowania, korelacji i analizy zdarzeń bezpieczeństwa typu Security Information and Event Management (SIEM),

– oprogramowanie do projektowania, symulacji i emulacji sieci komputerowych, oprogramowanie do monitorowania i analizy zdarzeń,

– narzędzia kryptograficzne do generowania kluczy i certyfikatów, oprogramowanie do szyfrowania danych i wolumenów, systemy do zarządzania sekretami,

– zestaw zarządzalnych fizycznych przełączników (warstwa 2 i 3) oraz routerów (jeden zestaw na dwóch uczniów),

– bezprzewodowe punkty dostępowe (WAP) obsługujące standardy WPA2 / WPA3,

– sprzętowa zapora sieciowa (firewall),

– serwer lub stacje robocze o zasobach pamięci RAM umożliwiających uruchomienie środowiska wielosystemowego,

– zewnętrzne nośniki danych do kopii zapasowych,

– testery okablowania i zestaw narzędzi monterskich,

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Ponadto szkoła zapewnia uczniowi dostęp do:

– platformy chmurowej (publicznej lub hybrydowej) umożliwiającej praktyczne wykorzystanie modeli serwisowych (IaaS, PaaS) oraz zarządzanie bezpieczeństwem w chmurze, w tym:

–– dostęp do konsoli administracyjnej umożliwiającej samodzielne tworzenie wirtualnych sieci prywatnych, maszyn wirtualnych Linux oraz grup bezpieczeństwa,

–– środowiska pozwalającego na wdrażanie i orkiestrację kontenerów wraz z prywatnym rejestrem obrazów,

–– narzędzi do nauki kreowania ról, uprawnień i wdrażania uwierzytelniania wieloskładnikowego dla użytkowników i usług,

–– dostępu do usług bezpiecznego przechowywania kluczy oraz kluczy sprzętowych Universal 2nd Factor (U2F),

–– chmurowych systemów zbierania logów i analizy zdarzeń, pozwalających na wykrywanie incydentów w czasie rzeczywistym.

Wyposażenie szkoły niezbędne do realizacji kształcenia w kwalifikacji INF.12. Programowanie bezpiecznych aplikacji webowych

Pracownia programowania i testowania aplikacji webowych wyposażona w:

– stanowisko komputerowe dla nauczyciela, z urządzeniem wielofunkcyjnym oraz z projektorem multimedialnym lub tablicą interaktywną,

– oprogramowanie do wirtualizacji systemów operacyjnych, systemy operacyjne z rodziny Linux oraz Windows, środowisko do konteneryzacji (Docker),

– zintegrowane środowiska programistyczne do tworzenia aplikacji w języku Java lub C#, środowisko programistyczne Python w wersji wspieranej na dany rok kalendarzowy, zintegrowane środowiska programistyczne dla języka Python, narzędzia systemu kontroli wersji oparte o Git, narzędzia wspierane przez sztuczną inteligencję do generowania i weryfikacji kodu,

– systemy kontroli wersji oraz narzędzia do automatyzacji budowania projektów, oprogramowanie do tworzenia stron WWW i skryptów po stronie klienta (HTML5, CSS3, JavaScript), środowiska uruchomieniowe oraz narzędzia sztucznej inteligencji wspomagające generowanie i weryfikację kodu pod kątem bezpieczeństwa,

– system zarządzania relacyjną bazą danych, serwery WWW i serwery typu reverse proxy umożliwiające wymuszanie protokołu HTTPS i konfigurację nagłówków bezpieczeństwa (CSP, HSTS) wraz z oprogramowaniem do automatycznego testowania podatności SQL Injection,

– oprogramowanie do konteneryzacji (Docker) wykorzystywane do budowania i izolacji bezpiecznych środowisk uruchomieniowych aplikacji oraz baz danych wraz z oprogramowaniem umożliwiającym zarządzaniem kontenerami i skanowaniem ich podatności,

– narzędzia typu intercepting proxy do analizy i manipulacji ruchem HTTP / HTTPS, skanery podatności aplikacji webowych oraz narzędzia do statycznej i dynamicznej analizy kodu pod kątem luk (np. SQL Injection, XSS, oprogramowanie do testowania interfejsów API, analizator ruchu sieciowego Wireshark oraz oprogramowanie do przeprowadzania symulacji ataków typu Man-in-the-Middle (MiTM)),

– zestaw do udzielania pierwszej pomocy, opisy procedur postępowania podczas udzielania pomocy poszkodowanym i postępowania w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia.

Ponadto szkoła zapewnia uczniowi dostęp do:

– edukacyjnych platform typu Capture The Flag (CTF) oraz projektów demonstracyjnych z celowo zaimplementowanymi podatnościami do celów treningowych, stacje robocze o zasobach sprzętowych (min. 16 GB RAM) umożliwiających równoległe uruchamianie kontenerów aplikacyjnych i narzędzi testowych, lokalny serwer repozytoriów dla projektów zespołowych oraz dokumentacja techniczna online,

– platformy chmurowej (publicznej lub hybrydowej) umożliwiającej praktyczne wykorzystanie modeli serwisowych (IaaS, PaaS) oraz zarządzanie bezpieczeństwem w chmurze, w tym:

–– konsoli administracyjnej umożliwiającej samodzielne tworzenie wirtualnych sieci prywatnych, maszyn wirtualnych Linux oraz grup bezpieczeństwa,

–– środowiska pozwalającego na wdrażanie i orkiestrację kontenerów wraz z prywatnym rejestrem obrazów,

–– narzędzi do nauki kreowania ról, uprawnień i wdrażania uwierzytelniania wieloskładnikowego dla użytkowników i usług,

–– usług bezpiecznego przechowywania kluczy,

–– chmurowych systemów zbierania logów i analizy zdarzeń, pozwalających na wykrywanie incydentów w czasie rzeczywistym.

Miejsce realizacji praktyk zawodowych: jednostki samorządu terytorialnego w komórkach organizacyjnych odpowiedzialnych za rozwój i utrzymanie sieci i usług IT, przedsiębiorstwa usługowe zajmujące się projektowaniem, tworzeniem i obsługą systemów informatycznych, przedsiębiorstwa zajmujące się rozwojem i administracją sieci, centra danych, przedsiębiorstwa zajmujące się hostingiem oraz projektowaniem, tworzeniem i administracją witryn internetowych oraz innych technologii webowych, przedsiębiorstwa zajmujące się tworzeniem programów desktopowych i aplikacji internetowych, przedsiębiorstwa zajmujące się tworzeniem aplikacji mobilnych, operatorzy infrastruktury krytycznej, Centra Operacji Bezpieczeństwa (SOC - Security Operation Center), laboratoria testowe i badawcze (R&D) producentów rozwiązań cybersecurity, instytuty badawcze sektora ICT (Information and Communication Technologies) oraz bezpieczeństwa narodowego, jednostki akademickie tworzone przez uczelnie wyższe w celu prowadzenia badań, edukacji, testów bezpieczeństwa oraz współpracy z otoczeniem biznesowym, Zespoły Reagowania na Incydenty Bezpieczeństwa Komputerowego (CSIRT - Computer Security Incident Response Team) oraz inne podmioty stanowiące potencjalne miejsce zatrudnienia absolwentów szkół prowadzących kształcenie w zawodzie lub branżowe centra umiejętności w dziedzinach informatyka i programowanie lub telekomunikacja.

Liczba tygodni przeznaczonych na realizację praktyk zawodowych: 8 tygodni (280 godzin), z tym że w przypadku realizacji praktyk w branżowym centrum umiejętności ich wymiar zrealizowany w tym centrum nie może przekroczyć 50 % łącznego wymiaru praktyk.

MINIMALNA LICZBA GODZIN KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO DLA KWALIFIKACJI WYODRĘBNIONYCH W ZAWODZIE ¹⁾

INF.11. Zarządzanie bezpieczeństwem systemów i sieci komputerowych
Nazwa jednostki efektów kształcenia	Liczba godzin
INF.11.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy	30
INF.11.2. Podstawy cyberbezpieczeństwa systemów IT	120
INF.11.3. Programowanie w języku Python	120
INF.11.4. Projektowanie i administracja relacyjnymi bazami danych	150
INF.11.5. Administrowanie sieciami TCP / IP	150
INF.11.6. Użytkowanie, konfiguracja i utwardzanie systemu Windows i Linux	180
INF.11.7. Testowanie bezpieczeństwa sieci TCP / IP	90
INF.11.8. Język angielski zawodowy	60
Razem	900
INF.11.9. Kompetencje personalne i społeczne²⁾
INF.11.10. Organizacja pracy małych zespołów³⁾
INF.12. Programowanie bezpiecznych aplikacji webowych
Nazwa jednostki efektów kształcenia	Liczba godzin
INF.12.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy	30
INF.12.2. Podstawy cyberbezpieczeństwa systemów IT⁴⁾	120⁴⁾
INF.12.3. Implementacja aplikacji webowych	210
INF.12.4. Weryfikowanie bezpieczeństwa implementacji aplikacji webowych	120
INF.12.5. Przeprowadzanie testów penetracyjnych aplikacji webowych w środowisku testowym	180
INF.12.6. Język angielski zawodowy	60
Razem	600 + 120⁴⁾
INF.12.7. Kompetencje personalne i społeczne²⁾
INF.12.8. Organizacja pracy małych zespołów³⁾

²⁾Nauczyciele wszystkich obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia zawodowego powinni stwarzać uczniom warunki do nabywania kompetencji personalnych i społecznych.

⁴⁾Wskazana jednostka efektów kształcenia nie jest powtarzana w przypadku, gdy kształcenie zawodowe odbywa się w szkole prowadzącej kształcenie w tym zawodzie.";

⁵⁾

w załączniku nr 33 do rozporządzenia:

w części II. Efekty kształcenia właściwe dla dodatkowych umiejętności zawodowych i kryteria weryfikacji tych efektów, po BRANŻY LEŚNEJ (LES) dodaje się BRANŻĘ MECHANICZNĄ (MEC) w brzmieniu:

"BRANŻA MECHANICZNA (MEC)

Wykonywanie obróbki na konwencjonalnych obrabiarkach skrawających Cele kształcenia: Po realizacji kształcenia w zakresie umiejętności Wykonywanie obróbki na konwencjonalnych obrabiarkach skrawających uczeń powinien być przygotowany do: 1) przygotowania konwencjonalnych obrabiarek skrawających do planowanej obróbki; 2) wykonania obróbki na konwencjonalnych obrabiarkach skrawających zgodnie z dokumentacją technologiczną.
Efekty kształcenia	Kryteria weryfikacji
Uczeń:	Uczeń:
1) stosuje zasady bezpiecznej pracy przy wykonywaniu obróbki na konwencjonalnych obrabiarkach skrawających	1) wskazuje zasady organizacji stanowisk pracy związanych z użytkowaniem obrabiarek i narzędzi skrawających 2) rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres stosowania przy użytkowaniu obrabiarek skrawających 3) rozróżnia rodzaje znaków bezpieczeństwa i alarmów 4) stosuje wymagania ergonomii, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska podczas organizowania stanowisk pracy związanych z użytkowaniem obrabiarek i narzędzi skrawających 5) rozróżnia zagrożenia dla zdrowia lub życia człowieka oraz mienia i środowiska związane z użytkowaniem obrabiarek i narzędzi skrawających 6) rozróżnia środki ochrony indywidualnej i zbiorowej do prac z zakresu użytkowania obrabiarek i narzędzi skrawających 7) korzysta ze środków ochrony indywidualnej oraz środków ochrony zbiorowej podczas użytkowania obrabiarek i narzędzi skrawających
2) stosuje zasady wykonywania szkiców oraz rysunków technicznych	1) sporządza szkice i rysunki techniczne zgodnie z obowiązującymi normami i zasadami 2) stosuje zasady wymiarowania i oznaczenia rysunkowe 3) oblicza wymiary graniczne i tolerancje 4) rozróżnia pasowanie i zasady tolerancji części maszyn i urządzeń 5) określa kształt, wymiary, parametry powierzchni oraz rodzaj obróbki na podstawie szkiców i rysunków technicznych
3) posługuje się dokumentacją techniczną maszyn i urządzeń	1) rozróżnia rodzaje dokumentacji technicznej dotyczącej użytkowania maszyn i urządzeń stosowanych w obróbce skrawaniem, ich obsługi codziennej, konserwacji 2) określa na podstawie dokumentacji technicznej sposób użytkowania i zasady działania maszyn i urządzeń stosowanych w obróbce skrawaniem 3) rozróżnia części i mechanizmy maszyn i urządzeń stosowanych w obróbce skrawaniem na podstawie dokumentacji technicznej 4) określa zastosowanie poszczególnych grup części maszyn i urządzeń stosowanych w obróbce skrawaniem na podstawie dokumentacji technicznej 5) rozpoznaje budowę i działanie mechanizmów dźwigniowych, krzywkowych i otrzymywania ruchu przerywanego na podstawie dokumentacji technicznej
4) rozróżnia rodzaje obróbki skrawaniem	1) wskazuje cechy charakterystyczne rodzajów obróbki skrawaniem 2) rozróżnia zadania obróbkowe oraz zakres prac wykonywanych na obrabiarkach skrawających 3) rozróżnia rodzaje obróbek wykańczających ściernych
5) dobiera obrabiarki skrawające do wymagań obróbki, produkcji, postaci i wielkości obrabianych przedmiotów	1) rozróżnia podstawowe grupy obrabiarek skrawających oraz ich oprzyrządowanie 2) rozróżnia wielkości charakterystyczne obrabiarek skrawających 3) wybiera obrabiarkę skrawającą do wykonania określonego zadania
6) dobiera narzędzia skrawające do właściwości obrabianego materiału, rodzaju obróbki i obrabiarki	1) rozróżnia narzędzia i materiały narzędziowe do obróbki skrawaniem 2) dobiera wielkości kątów ostrzy narzędzi skrawających 3) uwzględnia przy doborze narzędzi zjawiska wywołane oddziaływaniem ostrza narzędzia na przedmiot obrabiany 4) uwzględnia wpływ wydzielającego się ciepła na ostrze noża i materiał obrabiany
7) dobiera wartości parametrów skrawania do zabiegów obróbki skrawaniem	1) odróżnia ruch główny i posuwowy w maszynowej obróbki wiórowej 2) rozróżnia technologiczne i geometryczne parametry skrawania 3) przelicza wartości parametrów skrawania do zabiegów obróbki skrawaniem na podstawie katalogów
8) określa sposób ustalenia i zamocowania obrabianego przedmiotu oraz odczytuje dane z dokumentacji technologicznej	1) rozróżnia dokumentację technologiczną produkowanego wyrobu oraz odczytuje symbole związane z ustaleniem i zamocowaniem 2) dobiera sposób ustalenia i zamocowania obrabianego przedmiotu 3) uwzględnia przy doborze ustalania i zamocowania właściwości mechaniczne, technologiczne i rodzaj produkcji
9) charakteryzuje narzędzia i przyrządy pomiarowe, uwzględniając dokładność obróbki obrabianych przedmiotów	1) rozróżnia rodzaje narzędzi i przyrządów pomiarowych stosowanych podczas obróbki ręcznej i maszynowej 2) określa właściwości metrologiczne narzędzi i przyrządów pomiarowych 3) dobiera narzędzia i przyrządy do wykonania pomiarów z określoną dokładnością
10) dobiera i mocuje przedmioty do obróbki w uchwytach i przyrządach obróbkowych zgodnie z dokumentacją technologiczną	1) rozróżnia uchwyty i przyrządy obróbkowe 2) dobiera uchwyty i przyrządy obróbkowe do ustalania i mocowania przedmiotów do obróbki 3) mocuje przedmioty do obróbki zgodnie z dokumentacją technologiczną 4) mocuje narzędzia skrawające w uchwytach narzędziowych
11) mocuje narzędzia skrawające w uchwytach narzędziowych	1) rozpoznaje uchwyty narzędziowe konwencjonalnej obrabiarki skrawającej 2) dobiera uchwyty i oprawki narzędziowe do ustalania i mocowania narzędzi skrawających 3) mocuje oprawki i narzędzia skrawające w uchwytach narzędziowych 4) wybiera narzędzia skrawające umożliwiające wykonanie określonych operacji obróbki skrawaniem
12) wykonuje operacje obróbki skrawaniem zgodnie z dokumentacją technologiczną	1) przygotowuje obrabiarkę skrawającą do wykonania obróbki skrawaniem 2) odczytuje z dokumentacji technologicznej parametry obróbki skrawaniem 3) nastawia parametry obróbki skrawaniem zgodnie z dokumentacją technologiczną 4) reaguje na zjawiska związane z procesem obróbki skrawaniem
13) dokonuje wymiany narzędzi skrawających	1) kwalifikuje narzędzia skrawające do wymiany 2) wymienia ostrza w narzędziach skrawających 3) mocuje narzędzia skrawające na obrabiarce i sprawdza poprawność zamocowania
14) prowadzi kontrolę procesu obróbki maszynowej	1) kompletuje narzędzia i przyrządy pomiarowe do wykonania pomiarów warsztatowych 2) odczytuje z dokumentacji technologicznej parametry jakościowe wyrobów wykonanych metodą obróbki maszynowej 3) wykonuje kontrolę międzyoperacyjną 4) ocenia jakość wykonanych prac z zakresu obróbki maszynowej
15) stosuje zabezpieczenie antykorozyjne elementów konwencjonalnych obrabiarek skrawających	1) rozróżnia metody wykonywania zabezpieczeń antykorozyjnych elementów konwencjonalnych obrabiarek skrawających 2) dokonuje wyboru metody zabezpieczenia antykorozyjnego dla określonych elementów konwencjonalnych obrabiarek skrawających 3) wykonuje zabezpieczenia antykorozyjne zgodnie z przyjętą metodą
16) wykonuje obsługę codzienną oraz konserwację konwencjonalnych obrabiarek skrawających	1) określa na podstawie instrukcji obsługi codziennej oraz instrukcji konserwacji zakres obsługi codziennej oraz konserwacji konwencjonalnych obrabiarek skrawających 2) przygotowuje narzędzia, przyrządy, urządzenia i materiały do wykonania obsługi codziennej oraz konserwacji konwencjonalnych obrabiarek skrawających 3) przeprowadza obsługę codzienną oraz konserwację konwencjonalnych obrabiarek skrawających 4) dokumentuje wykonanie obsługi codziennej oraz konserwacji konwencjonalnych obrabiarek skrawających

§ 2.

§ 3.

§ 4.

§ 7.

§ 8.

§ 9.

§ 10.

Kształcenie na kwalifikacyjnym kursie zawodowym lub kursie umiejętności zawodowych w zakresie kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach agroogrodnik, asystent florystyczny, asystent ogrodniczy, florysta, w którym wyodrębniono kwalifikację "OGR.09. Planowanie i wykonywanie kompozycji florystycznych", ogrodnik terenów zieleni, technik agroogrodnictwa, technik aranżacji florystycznych oraz technik architektury krajobrazu i arborystyki prowadzi się, począwszy od roku szkolnego 2027/2028.

§ 12.

§ 13.

Kształcenie w zawodzie technik transportu drogowego, w którym wyodrębniono kwalifikacje "TDR.01. Eksploatacja środków transportu drogowego" i "TDR.02. Organizacja przewozu środkami transportu drogowego", w zakresie kwalifikacji "TDR.02. Organizacja przewozu środkami transportu drogowego" rozpoczęte przed dniem 1 września 2027 r. w branżowej szkole II stopnia, na kwalifikacyjnym kursie zawodowym i na kursie umiejętności zawodowych prowadzi się do zakończenia cyklu kształcenia zgodnie z przepisami rozporządzenia zmienianego w § 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.

§ 14.

Kształcenie w zawodzie technik awionik, w którym wyodrębniono kwalifikację "TLO.01. Wykonywanie obsługi technicznej wyposażenia awionicznego i elektrycznego statków powietrznych", w zawodzie technik lotniskowych służb operacyjnych, w którym wyodrębniono kwalifikację "TLO.02. Obsługa operacyjna portu lotniczego i współpraca ze służbami żeglugi powietrznej", oraz w zawodzie technik mechanik lotniczy, w którym wyodrębniono kwalifikację "TLO.03. Wykonywanie obsługi technicznej płatowca i jego instalacji oraz zespołu napędowego statków powietrznych", rozpoczęte przed dniem 1 września 2026 r. w technikum, na kwalifikacyjnym kursie zawodowym i na kursie umiejętności zawodowych prowadzi się do zakończenia cyklu kształcenia zgodnie z przepisami rozporządzenia zmienianego w § 1, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.

Od dnia 1 września 2026 r. w klasie I technikum, na kwalifikacyjnym kursie zawodowym i na kursie umiejętności zawodowych nie rozpoczyna się kształcenia w zawodzie technik awionik, w którym wyodrębniono kwalifikację "TLO.01. Wykonywanie obsługi technicznej wyposażenia awionicznego i elektrycznego statków powietrznych", w zawodzie technik lotniskowych służb operacyjnych, w którym wyodrębniono kwalifikację "TLO.02. Obsługa operacyjna portu lotniczego i współpraca ze służbami żeglugi powietrznej", oraz w zawodzie technik mechanik lotniczy, w którym wyodrębniono kwalifikację "TLO.03. Wykonywanie obsługi technicznej płatowca i jego instalacji oraz zespołu napędowego statków powietrznych".

Kształcenie w zawodzie technik awionik, w którym wyodrębniono kwalifikację "TLO.04. Obsługa techniczna systemów awionicznych i instalacji elektrycznych statków powietrznych", w zawodzie technik lotniskowych służb operacyjnych, w którym wyodrębniono kwalifikacje "TLO.05. Obsługa naziemna statków powietrznych w porcie lotniczym" i "TLO.06. Planowanie i koordynacja operacyjna w porcie lotniczym oraz ochrona lotnictwa cywilnego", oraz w zawodzie technik mechanik lotniczy, w którym wyodrębniono kwalifikację "TLO.07. Obsługa techniczna statku powietrznego i jego instalacji oraz zespołu napędowego", na kwalifikacyjnym kursie zawodowym i na kursie umiejętności zawodowych prowadzi się, począwszy od roku szkolnego 2027/2028.

1 Minister Edukacji kieruje działem administracji rządowej - oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji (Dz. U. poz. 2717).

2 Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. U. z 2020 r. poz. 635, z 2021 r. poz. 1087 i 1562, z 2022 r. poz. 1109, z 2023 r. poz. 1119, z 2024 r. poz. 993 oraz z 2025 r. poz. 81, 262 i 1024.

Metryka aktu

Identyfikator:	Dz.U.2026.1009
Rodzaj:	rozporządzenie
Tytuł:	Zmiana rozporządzenia w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów szkolnictwa branżowego
Data aktu:	2026-06-22
Data ogłoszenia:	2026-07-28
Data wejścia w życie:	2028-09-01, 2026-09-01

Zmiana rozporządzenia w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów szkolnictwa branżowego

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA EDUKACJI 1
z dnia 22 czerwca 2026 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów szkolnictwa branżowego

Załącznik nr 1
PODSTAWY PROGRAMOWE KSZTAŁCENIA W ZAWODACH SZKOLNICTWA BRANŻOWEGO PRZYPORZĄDKOWANYCH DO BRANŻY OGRODNICZEJ (OGR)

Załącznik nr 2
PODSTAWY PROGRAMOWE KSZTAŁCENIA W ZAWODACH SZKOLNICTWA BRANŻOWEGO PRZYPORZĄDKOWANYCH DO BRANŻY TRANSPORTU DROGOWEGO (TDR)

Załącznik nr 3
PODSTAWY PROGRAMOWE KSZTAŁCENIA W ZAWODACH SZKOLNICTWA BRANŻOWEGO PRZYPORZĄDKOWANYCH DO BRANŻY TRANSPORTU LOTNICZEGO (TLO)

Dz.U.2026.1009

Zmiana rozporządzenia w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów szkolnictwa branżowego

ROZPORZĄDZENIEMINISTRA EDUKACJI 1 z dnia 22 czerwca 2026 r.zmieniające rozporządzenie w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów szkolnictwa branżowego

Załącznik nr 1PODSTAWY PROGRAMOWE KSZTAŁCENIA W ZAWODACH SZKOLNICTWA BRANŻOWEGO PRZYPORZĄDKOWANYCH DO BRANŻY OGRODNICZEJ (OGR)

Załącznik nr 2PODSTAWY PROGRAMOWE KSZTAŁCENIA W ZAWODACH SZKOLNICTWA BRANŻOWEGO PRZYPORZĄDKOWANYCH DO BRANŻY TRANSPORTU DROGOWEGO (TDR)

Załącznik nr 3PODSTAWY PROGRAMOWE KSZTAŁCENIA W ZAWODACH SZKOLNICTWA BRANŻOWEGO PRZYPORZĄDKOWANYCH DO BRANŻY TRANSPORTU LOTNICZEGO (TLO)

Dz.U.2026.1009

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA EDUKACJI 1
z dnia 22 czerwca 2026 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów szkolnictwa branżowego

Załącznik nr 1
PODSTAWY PROGRAMOWE KSZTAŁCENIA W ZAWODACH SZKOLNICTWA BRANŻOWEGO PRZYPORZĄDKOWANYCH DO BRANŻY OGRODNICZEJ (OGR)

Załącznik nr 2
PODSTAWY PROGRAMOWE KSZTAŁCENIA W ZAWODACH SZKOLNICTWA BRANŻOWEGO PRZYPORZĄDKOWANYCH DO BRANŻY TRANSPORTU DROGOWEGO (TDR)

Załącznik nr 3
PODSTAWY PROGRAMOWE KSZTAŁCENIA W ZAWODACH SZKOLNICTWA BRANŻOWEGO PRZYPORZĄDKOWANYCH DO BRANŻY TRANSPORTU LOTNICZEGO (TLO)