Dariusz P. Kała

Minister Kierwiński bezzasadnie blokuje przyznanie Karty Rodziny Mundurowej dla strażaków ochotników. Działania MSWiA wobec OSP w ostatnich trzech latach ograniczają się do kosmetycznych zmian i administrowania środkami finansowym. Minister Kośniak-Kamysz, choć na pierwszym miejscu podczas powodzi na Dolnym Śląsku postawił na WOT i wywalczył dla nich benefity, to obecnie stara się słusznie nadrobić swoje zaniechania wobec strażaków ochotników i chce wywalczyć objęcie ich Kartą Rodziny Mundurowej - pisze dr Dariusz P. Kała, specjalizujący się w prawie ochrony przeciwpożarowej.

Negatywna opinia MSWiA praktycznie przekreśla dalsze prace nad tzw. „zielonymi światłami dla OSP”. Związek Gmin Wiejskich domaga się odrzucenia projektu w całości, organizacje społeczne nie widzą w nim żadnych korzyści, a narastający sprzeciw potwierdza, że – jak od początku podejrzewano – to jedynie temat zastępczy i produkt politycznego marketingu.

Debata nad zakresem podmiotowym Karty Rodziny Mundurowej w odniesieniu do strażaków ochotników wymaga rozróżnienia między formalnym członkostwem w OSP, a rzeczywistym, udokumentowanym zaangażowaniem w realizację zadań publicznych. Kryterium aktywności – operacyjnej, organizacyjnej lub statutowej – powinno decydować o dostępie do uprawnień, tak aby instrument wsparcia trafiał do strażaków ochotników realnie współtworzących system bezpieczeństwa - pisze dr Dariusz P. Kała.

Państwo dokłada ochotniczym strażom pożarnym nowe zadania. W związku z odbudowywanym systemem obrony cywilnej, OSP stały się podmiotami tego systemu z nowymi, trudnymi zadaniami do wykonania z chwilą wprowadzenia stanu wojennego i w czasie wojny. Ochotnicy nie zawiedli podczas pandemii, w chwili ataku Rosji na Ukrainę czy podczas powodzi na Dolnym Śląsku w 2024 r. Jednak w ostatnich dwóch latach państwo nie dostrzega ich poświęcenia i zapomina, aby ich docenić. Ochotników obecnie ustawia się w pozycji „roszczeniowych osób” - pisze dr Dariusz P. Kała.

Mimo że w 2023 r. gotowy był projekt ustawy dotyczący obrony cywilnej, zaakceptowany przez stroną samorządową na Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, oraz skonsultowany w szeroko prowadzonych konsultacjach społecznych, został całkowicie odrzucony przez nowo wybrane władze państwa po wyborach 15 października 2023 r. Nowy projekt ustawy przygotowany przez nową koalicję rządową, wszedł w życie dopiero po około 1,5 roku po wyborach, a proces wydawania rozporządzeń wykonawczych wciąż nie jest ukończony - pisze dr Dariusz Kała.

Miliony środków na ochotnicze straże pożarne marnotrawi się na poziomie samorządów lokalnych. Państwo, samorządy terytorialne i branżowe, podmioty systemu ochrony przeciwpożarowej w ostatnich dwóch latach nie podejmują praktycznie żadnych działań systemowych w kierunku zapobieżenia temu zjawisku. Jednocześnie państwo nie znajduje pieniędzy na zwolnienie dodatku emerytalnego OSP z podatku, który stanowi iluzoryczne zasilenie kasy państwa - pisze dr Dariusz Kała.

Podatek pobierany przez państwo od dodatku emerytalnego dla strażaków ochotniczych straży pożarnych prawdopodobnie nie pokrywa kosztów sporządzenia i wysłania strażakom PIT-11 przez Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA. Pomimo to jest on pobierany wbrew pierwotnym założeniom ustawodawcy. Nie zmienia tego nowelizacja przepisów o dodatku wprowadzona z dniem 1 stycznia 2025 r. Dodatkowo MSWiA pracuje obecnie nad nowym dodatkiem mieszkaniowym dla funkcjonariuszy służb mundurowych, który ma być zwolniony z podatku.

Około 600 tysięcy strażaków ochotniczych straży pożarnych zamiast nieść pomoc, musi zostać w macierzystej pracy, bo państwo od lat nie znajduje pieniędzy i sposobu na sfinansowanie zaangażowania tej armii do błyskawicznej, krótkotrwałej pomocy. A armia strażaków ochotników to ponad trzy razy więcej niż obecnie liczy personel Wojska Polskiego, który ma na stanie ok. 200 tysięcy osób - pisze Dariusz Kała.

Strażacy OSP uczestniczyli w akcji ratunkowej podczas powodzi. W tej sytuacji korzystali ze zwolnienia z pracy, ale bez prawa do wynagrodzenia. Gmina wypłaca ekwiwalent strażakom OSP za udział w akcjach ratowniczych, a co z utraconym wynagrodzeniem za pracę? Czy mogą wystąpić do gminy o wypłatę utraconego wynagrodzenia, czy rekompensatą jest tylko ekwiwalent wypłacany za udział w akcjach na podstawie uchwały Rady Gminy?

Powódź na Dolnym Śląsku stanowi sytuację kryzysową w rozumieniu ustawy o zarządzaniu kryzysowym. W związku z tym włodarze gmin mogą rozwiązać rezerwy celowe na realizację zadań własnych z zakresu zarządzania kryzysowego i sfinansować z nich wydatki na ochotnicze straże pożarne. Pogląd ten został zaaprobowany w orzecznictwie sądowym - pisze dr Dariusz P. Kała.