Zmiana Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

USTAWA
z dnia 29 grudnia 1989 r.
o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

Art.  1.

W Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. z 1976 r. Nr 7, poz. 36, z 1980 r. Nr 22, poz. 81, z 1982 r. Nr 11, poz. 83, z 1983 r. Nr 39, poz. 175, z 1987 r. Nr 14, poz. 82, z 1988 r. Nr 19, poz. 129 i z 1989 r. Nr 19, poz. 101) wprowadza się następujące zmiany:

1)
tytuł otrzymuje brzmienie:

"Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej";

2)
wstęp skreśla się;
3)
tytuł rozdziału 1 otrzymuje brzmienie:

"Podstawy ustroju politycznego i gospodarczego";

4)
art. 1-8 otrzymują brzmienie:

"Art. 1. Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

Art. 2. 1. W Rzeczypospolitej Polskiej władza zwierzchnia należy do Narodu.

2. Naród sprawuje władzę przez swych przedstawicieli wybieranych do Sejmu, Senatu i do rad narodowych; sprawowanie władzy następuje także poprzez wyrażenie woli w drodze referendum. Zasady i tryb przeprowadzania referendum określa ustawa.

Art. 3. 1. Przestrzeganie praw Rzeczypospolitej Polskiej jest podstawowym obowiązkiem każdego organu państwa.

2. Wszystkie organy władzy i administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa.

Art. 4. 1. Partie polityczne zrzeszają na zasadach dobrowolności i równości obywateli Rzeczypospolitej Polskiej w celu wpływania metodami demokratycznymi na kształtowanie polityki państwa.

2. O sprzeczności z Konstytucją celów lub działalności partii politycznej orzeka Trybunał Konstytucyjny.

Art. 5. Rzeczpospolita Polska gwarantuje udział samorządu terytorialnego w sprawowaniu władzy oraz swobodę działalności innych form samorządu.

Art. 6. Rzeczpospolita Polska gwarantuje swobodę działalności gospodarczej bez względu na formę własności; ograniczenie tej swobody może nastąpić jedynie w ustawie.

Art. 7. Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia oraz poręcza całkowitą ochronę własności osobistej. Wywłaszczenie jest dopuszczalne wyłącznie na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.

Art. 8. Siły zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej stoją na straży suwerenności i niepodległości Narodu Polskiego, jego bezpieczeństwa i pokoju.";

5)
art. 9 i 10 skreśla się;
6)
oznaczenie i tytuł rozdziału 2 skreśla się;
7)
art. 11-19 skreśla się;
8)
w tytule rozdziału 3, w art. 20 ust. 1, w art. 26 ust. 1 i 2, w tytule rozdziału 3a, w art. 32 ust. 1 i 2, w art. 32a ust. 3, w art. 32c ust. 1, w art. 32f w zdaniu wstępnym oraz w pkt 2 i 4, w art. 32i ust. 1 i 2, w art. 37 ust. 1, w art. 41 pkt 10, w art. 57, 58, 63 i 67, w art. 68 ust. 1, w art. 69 ust. 1, w art. 70 ust. 1, w art. 71, w art. 72 ust. 1, w art. 73 ust. 1, w art. 74, 75, 76 i 77, w art. 78 ust. 1 i 3, w art. 79 ust. 1, 2, 3 i 5, w art. 80, w art. 81 ust. 1, w art. 82 ust. 1, w art. 83 ust. 1, w art 84 ust. 1 i 3, w art. 85, w art. 86 ust. 1, w art. 87 ust. 1, w art. 88, 89, 90 i 91, w art. 92 ust. 2, w art. 93 ust. 1, w tytule rozdziału 10, w art. 103 ust. 2 i 3, w art. 104, 105 i 106 użyte w różnych przypadkach wyrazy "Polska Rzeczpospolita Ludowa" zastępuje się użytymi w odpowiednich przypadkach wyrazami "Rzeczpospolita Polska";
9)
w art. 20 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

"2. Sejm jako najwyższy wyraziciel woli Narodu urzeczywistnia jego suwerenne prawa.",

10)
w art. 24:
a)
ust. 1 skreśla się,
b)
w ust. 3 wyrazy "i narodowego planu społeczno-gospodarczego" skreśla się;
11)
w art. 27 w ust. 2:
a)
w zdaniu pierwszym wyrazy "projekty narodowego planu społeczno-gospodarczego oraz" zastępuje się wyrazem "projekty",
b)
w zdaniu drugim wyrazy "Uchwalony przez Sejm narodowy plan społeczno-gospodarczy" zastępuje się wyrazami "Uchwaloną przez Sejm";
12)
w art. 30 wyrazy "narodowego planu społeczno-gospodarczego lub" skreśla się;
13)
w art. 41:
a)
w pkt 2 wyrazy "uchwala i równocześnie przedstawia Sejmowi i Senatowi projekt narodowego planu społeczno-gospodarczego na okres kilkuletni" skreśla się,
b)
pkt 3 skreśla się,
c)
w pkt 5 wyrazy "narodowego planu społeczno-gospodarczego i" skreśla się;
14)
w art. 56 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

"1. Wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują: Sąd Najwyższy, sądy powszechne i sądy szczególne.";

15)
w art. 59 wyrazy "wojewódzkich, rejonowych" zastępuje się wyrazem "powszechnych";
16)
art. 64 otrzymuje brzmienie:

"Art. 64. 1. Prokuratura strzeże praworządności oraz czuwa nad ściganiem przestępstw.

2. Prokuratura podlega Ministrowi Sprawiedliwości, który sprawuje funkcje Prokuratora Generalnego.

3. Tryb powoływania i odwoływania prokuratorów oraz zasady organizacji i postępowania organów prokuratury określa ustawa.";

17)
art. 65 i 66 skreśla się;
18)
w art. 85 wyraz "socjalistycznego" zastępuje się wyrazem "obywatelskiego";
19)
w art. 103 ust. 1 otrzymuje brzmienie:

"1. Godłem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła białego w koronie w czerwonym polu."

Art.  2.

Do czasu wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 64 ust. 3 Konstytucji, nie dłużej jednak niż do dnia 31 marca 1990 r., prokuratura działa na dotychczasowych zasadach.

Art.  3.

Zachowują moc wszelkie dokumenty urzędowe sporządzone na drukach, formularzach i blankietach z napisem "Polska Rzeczpospolita Ludowa" oraz opatrzone godłem lub pieczęciami z godłem dotychczasowego wzoru, a także znaki pieniężne, ordery i odznaczenia zawierające taki napis lub godło.

Art.  4.
1.
Po wejściu w życie niniejszej ustawy mogą być sporządzane dokumenty urzędowe na drukach, formularzach i blankietach oraz nadawane ordery i odznaczenia z napisem lub godłem, o których mowa w art. 3, do ich wyczerpania, jak również mogą być emitowane znaki pieniężne zawierające ten napis lub godło - nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 1995 r.
2.
Pieczęcie z napisem "Polska Rzeczpospolita Ludowa" oraz pieczęcie zawierające godło dotychczasowego wzoru mogą być używane nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 1995 r., a tablice urzędowe z tym napisem lub godłem - nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 1992 r.
3. 1
Znaki sił zbrojnych dotychczasowych wzorów mogą być używane nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 1997 r.
Art.  5.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

1 Art. 4 ust. 3 zmieniony przez art. 1 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. (Dz.U.95.150.730) zmieniającej nin. ustawę z dniem 6 stycznia 1996 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1989.75.444

Rodzaj: Ustawa konstytucyjna
Tytuł: Zmiana Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
Data aktu: 29/12/1989
Data ogłoszenia: 31/12/1989
Data wejścia w życie: 31/12/1989