Ratyfikacja przez Polską Rzeczpospolitą Ludową Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 10 grudnia 1984 r.

OŚWIADCZENIE RZĄDOWE
z dnia 21 października 1989 r.
w sprawie ratyfikacji przez Polską Rzeczpospolitą Ludową Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 10 grudnia 1984 r.

Podaje się niniejszym do wiadomości, że zgodnie z art. 25 ust. 2 Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 10 grudnia 1984 r., został złożony dnia 26 lipca 1989 r. Sekretarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych dokument ratyfikacyjny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej do powyższej konwencji.
Zgodnie z art. 27 ust. 2 konwencji weszła ona w życie w stosunku do Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dnia 25 sierpnia 1989 r.

Jednocześnie podaje się do wiadomości, co następuje:

1.
Zgodnie z art. 27 powyższej konwencji weszła ona w życie dnia 26 czerwca 1987 r., a następujące państwa stały się jej stronami, składając dokumenty ratyfikacyjne lub przystąpienia w niżej podanych datach:
Szwecja 1986-01-08
Meksyk 1986-01-23
Francja 1986-02-18
Belize 1986-03-17
Filipiny 1986-06-18
Egipt 1986-06-25
Norwegia 1986-07-09
Senegal 1986-08-21
Argentyna 1986-09-24
Urugwaj 1986-10-24
Uganda 1986-11-03
Szwajcaria 1986-12-02
Bułgaria 1986-12-16
Kamerun 1986-12-19
Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka 1987-02-24
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich 1987-03-03
Białoruska Socjalistyczna Republika Radziecka 1987-03-13
Afganistan 1987-04-01
Węgry 1987-04-15
Dania 1987-05-27
Kanada 1987-06-24
Peru 1987-07-07
Austria 1987-07-29
Panama 1987-08-24
Niemiecka Republika Demokratyczna 1987-09-09
Luksemburg 1987-09-29
Hiszpania 1987-10-21
Togo 1987-11-18
Kolumbia 1987-12-08
Ekwador 1988-03-30
Gujana 1988-05-19
Czechosłowacja 1988-07-07
Turcja 1988-08-02
Tunezja 1988-09-23
Chile 1988-09-30
Chiny 1988-10-04
Grecja 1988-10-06
Wielka Brytania 1988-12-08
Holandia 1988-12-21
Włochy 1989-01-12
Portugalia 1989-02-09
Libia 1989-05-16
Australia 1989-08-08
2.
Podczas składania dokumentów ratyfikacyjnych lub dokumentów przystąpienia następujące państwa złożyły poniższe oświadczenia i zastrzeżenia do konwencji:

Afganistan:

że na podstawie art. 28 ust. 1 konwencji nie uznaje kompetencji Komitetu przewidzianych w art. 20. Zgodnie z art. 30 ust. 2 Demokratyczna Republika Afganistanu nie uznaje postanowień ustępu 1 art. 30, według którego możliwe jest poddawanie obowiązkowej jurysdykcji Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości spraw związanych z interpretacją lub stosowaniem tej konwencji przez jedną z zainteresowanych stron. Afganistan oświadcza, że spór pomiędzy stronami konwencji może być przedkładany do rozpatrzenia w drodze arbitrażu lub przez Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości za zgodą wszystkich zainteresowanych stron.

Argentyna:

że Rząd Argentyny potwierdza swoją suwerenność nad Malwinami, które stanowią integralną część jej terytorium, w związku z czym oficjalnie protestuje i odrzuca oświadczenie Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej o rozciągnięciu obowiązywania Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, złożone Sekretarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych dnia 8 grudnia 1988 r.

Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych przyjęło rezolucje 2065(XX), 3160(XXVIII), 31/49, 37/9, 38/12 i 39/6, w których potwierdza istnienie sporu o zwierzchnictwo terytorialne nad Malwinami, oraz wielokrotnie wzywało Republikę Argentyny i Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, aby ponownie przystąpiły do negocjacji w celu jak najszybszego pokojowego i ostatecznego rozwiązania sporu i usunięcia wszelkich różnic odnośnie do tego sporu, poprzez dobre usługi Sekretarza Generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych. Zgromadzenie Ogólne przyjęło również rezolucje 40/21, 41/40, 42/19 i 43/25, w których wzywa strony sporu, aby przystąpiły do negocjacji w celu znalezienia metody pokojowego i ostatecznego uregulowania konfliktu, z uwzględnieniem wszystkich aspektów przyszłości Malwin.

Austria:

-
Austria będzie ustalać swą jurysdykcję zgodnie z art. 5 konwencji, niezależnie od prawa miejsca popełnienia przestępstwa, ale zgodnie z ust. 1(c) tylko gdy nie jest spodziewane wystąpienie z oskarżeniem przez państwo stosujące jurysdykcję zgodnie z ust. 1(a) lub 1(b).
-
Austria uważa art. 15 za podstawę prawną do niedopuszczalności wykorzystania oświadczenia, które, jak ustalono, zostało złożone w wyniku zastosowania tortur.

Bułgaria:

-
Stosownie do art. 28 konwencji Ludowa Republika Bułgarii oświadcza, że nie uznaje kompetencji Komitetu przeciwko torturom, przewidzianych w art. 20 konwencji, ze względu na to, iż postanowienia art. 20 są sprzeczne z zasadą suwerennej równości państw-stron konwencji.
-
Stosownie do art. 30 ust. 2 konwencji Ludowa Republika Bułgarii oświadcza, że nie uważa się za związaną postanowieniami art. 30 ust. 1 konwencji, ustanawiającymi obowiązkową jurysdykcję arbitrażu międzynarodowego lub Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w rozstrzyganiu sporów między państwami-stronami konwencji. Ludowa Republika Bułgarii podtrzymuje swoje zdanie, że spory pomiędzy dwoma lub więcej państwami mogą być przedstawiane do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez arbitraż międzynarodowy lub Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości, pod warunkiem że wszystkie strony sporu, w każdym indywidualnym przypadku, wyrażą na to zgodę.

Chile:

-
do art. 2 ust. 3, w przypadku gdy zmienia to zasadę "posłuszeństwo po powtórzeniu" (obedience upon reiteration), zawartą w chilijskim prawie wewnętrznym. Rząd Chile będzie stosował tę normę prawnomiędzynarodową, której celem jest podporządkowanie personelu podległego kodeksowi karnemu wojskowemu, tak aby rozkaz, który ma na celu dokonanie czynu, o którym jest mowa w art. 1, nie był ponowiony przez wyższego oficera po zakwestionowaniu go przez jego podwładnego,
-
do art. 3, z powodu dowolnej i subiektywnej interpretacji warunków przewidzianych w tym artykule,
-
Rząd Chile oświadcza, że w stosunkach z państwami Ameryki jest stroną Międzyamerykańskiej konwencji o przeciwdziałaniu i karaniu stosowania tortur i w przypadku sprzeczności postanowień tych konwencji będzie stosować tę konwencję w części, w której jej postanowienia są sprzeczne z niniejszą konwencją,
-
zgodnie z art. 28 ust. 1 Rząd Chile nie uznaje kompetencji Komitetu przeciwko torturom, przewidzianych w art. 20 konwencji,
-
Rząd Chile nie będzie uważać się za związany postanowieniami art. 30 ust. 1 konwencji.

Chiny:

-
Rząd Chin nie uznaje kompetencji Komitetu przeciwko torturom, przewidzianych w art. 20 konwencji,
-
Rząd Chin nie uważa się za związany ust. 1 art. 30 konwencji.

Czechosłowacja:

Czechosłowacka Republika Socjalistyczna nie uznaje kompetencji Komitetu przeciwko torturom, zdefiniowanych w art. 20 konwencji, i nie uważa się za związaną postanowieniami ust. 1 art. 30 konwencji.

Ekwador:

zgodnie z postanowieniami art. 42 jego konstytucji nie będzie zezwalać na ekstradycję swoich obywateli.

Francja:

zgodnie z art. 30 ust. 2 konwencji nie uważa się za związaną postanowieniami ust. 2 art. 30.

Holandia:

(z zakresem obowiązywania dla Antyli Holenderskich i Aruby) Rząd Królestwa Holandii rozumie, że termin "zgodne z prawem sankcje", określony w art. 1 ust. 1, musi być rozumiany jako odnoszący się do tych sankcji, które są zgodne z prawem, nie tylko według prawa krajowego, ale również według prawa międzynarodowego.

Luksemburg:

Wielkie Księstwo Luksemburga niniejszym oświadcza, że "zgodnymi z prawem sankcjami", przewidzianymi w art. 1 ust. 1 konwencji, są te, które przewiduje zarówno prawo wewnętrzne, jak i prawo międzynarodowe.

Niemiecka Republika Demokratyczna:

-
zgodnie z art. 28 ust. 1 konwencji nie uznaje kompetencji Komitetu, przewidzianych w art. 20;
-
zgodnie z art. 30 ust. 2 konwencji nie uważa się za związaną przez ustęp 1 tego artykułu;
-
będzie ponosić tylko te z wydatków, zgodnie z art. 17 ust. 7 i art. 18 ust. 5 konwencji, które wynikają z działalności na podstawie kompetencji Komitetu, uznanych przez Niemiecką Republikę Demokratyczną.

Panama:

że zgodnie z art. 30 ust. 2 konwencji nie uważa się za związaną postanowieniami ust. 1 tego artykułu.

Turcja:

zgodnie z art. 30 ust. 2 konwencji nie uważa się za związaną postanowieniami ust. 1 tego artykułu.

Wielka Brytania:

(z zakresem obowiązywania dla Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Anquilli, Brytyjskich Wysp Dziewiczych, Kajmanów, Falklandów, Gibraltaru, Montserratu, Pitcairn, Henderson, Świętej Heleny, Terytoriów Przyległych Świętej Heleny oraz wysp Turks i Caicos).

3.
Poniższe państwa złożyły oświadczenie uznające kompetencje Komitetu przeciwko torturom zgodnie z art. 21 i 22 konwencji:

Argentyna

Austria

Dania

Francja

Grecja

Hiszpania

Holandia

Luksemburg

Norwegia

Szwajcaria

Szwecja

Togo

Tunezja

Turcja

Urugwaj

W. Brytania

4.
Następujące państwa zgłosiły swoje sprzeciwy wobec oświadczenia Niemieckiej Republiki Demokratycznej, w części dotyczącej zastrzeżenia, że będzie ona ponosić tylko te z wydatków, zgodnie z art. 17 ust. 7 i art. 18 ust. 5 konwencji, które wynikają z działalności Komitetu przeciwko torturom uznanej przez Niemiecką Republikę Demokratyczną:

Austria

Dania

Francja

Grecja

Hiszpania

Holandia

Luksemburg

Norwegia

Portugalia

Szwajcaria

Szwecja

W. Brytania

Kanada

5.
Informacje o państwach, które w datach późniejszych staną się stronami powyższej konwencji, można uzyskać w Departamencie Prawno-Traktatowym Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1989.63.379

Rodzaj: Oświadczenie rządowe
Tytuł: Ratyfikacja przez Polską Rzeczpospolitą Ludową Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 10 grudnia 1984 r.
Data aktu: 21/10/1989
Data ogłoszenia: 02/12/1989
Data wejścia w życie: 02/12/1989