Zasady i tryb ustalania wysokości oraz rozliczanie kredytów na zasiłki chorobowe z funduszów ubezpieczenia społecznego.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 22 grudnia 1959 r.
w sprawie zasad i trybu ustalania wysokości oraz rozliczania kredytów na zasiłki chorobowe z funduszów ubezpieczenia społecznego.

Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1958 r. o zwalczaniu nadużyć w zakresie wykorzystywania zaświadczeń o czasowej niezdolności do pracy (Dz. U. Nr 35, poz. 154) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Przepisy rozporządzenia mają zastosowanie do państwowych i spółdzielczych zakładów pracy, działających na zasadach rozrachunku gospodarczego, jeżeli w dniu 2 stycznia danego roku zatrudniają co najmniej 50 pracowników nie otrzymujących wynagrodzenia w okresie niezdolności do pracy z powodu choroby.
2.
Za pracowników w rozumieniu ust. 1 uważa się również członków i kandydatów na członków zatrudnionych w spółdzielniach pracy.
§  2.
Kredyty dla poszczególnych zakładów pracy przewidziane na wypłatę zasiłków z funduszów ubezpieczenia społecznego obejmują następujące rodzaje zasiłków chorobowych, zwanych w dalszym ciągu "limitowanymi":
1)
zasiłek dla pracownika leczącego się w domu (ambulatoryjnie),
2)
zasiłek za okres odosobnienia w razie choroby zakaźnej,
3)
zasiłek za okres opieki nad chorym dzieckiem.
§  3.
Wysokość kredytów na zasiłki limitowane wypłacane z funduszów ubezpieczenia społecznego ustala w formie wskaźnika procentowego na poszczególne kwartały organ ubezpieczeń społecznych właściwy do pobierania składek na ubezpieczenia społeczne.
§  4.
1.
Wskaźnikiem procentowym, o którym mowa w § 3, jest stosunek wydatków na zasiłki limitowane do funduszu płac, stanowiącego podstawę obliczenia składek na ubezpieczenia społeczne.
2.
Rada Ministrów określa w drodze uchwały zasady ustalania wskaźnika procentowego na poszczególne kwartały każdego roku.
3.
Decyzja organu ubezpieczeń społecznych ustalająca wskaźniki procentowe w myśl uchwały Rady Ministrów jest ostateczna.
§  5.
1.
Wskaźnik procentowy ustalony w myśl uchwały Rady Ministrów przewidzianej w § 4 ust. 2 może być obniżony przez organ ubezpieczeń społecznych, o którym mowa w § 3, jeżeli jest on znacznie wyższy od wskaźników procentowych obliczonych dla zakładów pracy o porównywalnych warunkach działania.
2.
Decyzję o obniżeniu wskaźników w myśl ust. 1 wydaje organ ubezpieczeń społecznych po wszechstronnej analizie przyczyn zwiększonych wydatków na zasiłki limitowane, przeprowadzonej wspólnie z odpowiednim organem służby zdrowia oraz z zarządem okręgowym właściwego związku zawodowego. O obniżeniu wskaźnika procentowego zakład pracy powinien być zawiadomiony przez organ ubezpieczeń społecznych w czasie poprzedzającym odpowiedni kwartał.
3.
Od decyzji wydanej na podstawie ust. 1 zakład pracy może odwołać się w ciągu miesiąca od dnia jej doręczenia do Centralnego Zarządu Ubezpieczeń Społecznych. Odwołanie zakładu pracy nie wstrzymuje wykonania decyzji. Decyzja Centralnego Zarządu Ubezpieczeń Społecznych jest ostateczna.
§  6.
Wysokość kredytów na zasiłki limitowane może być podwyższona po upływie kwartału przez organ ubezpieczeń społecznych, o którym mowa w § 3, na uzasadniony wniosek zakładu pracy, jeżeli znaczny wzrost wydatków na zasiłki limitowane spowodowany został w kwartale:
1)
epidemią lub szczególnymi zdarzeniami losowymi,
2)
innymi obiektywnymi przyczynami niezależnymi od zakładu pracy.
§  7.
Jeżeli wydatki na zasiłki limitowane wyniosły w zakładzie pracy w ciągu roku mniej niż 0,5% funduszu płac, stanowiącego podstawę obliczenia składek na ubezpieczenia społeczne, można odstąpić od ustalenia wysokości kredytów na zasiłki limitowane w roku następnym.
§  8.
1.
W terminie zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne za ostatni miesiąc każdego kwartału zakład pracy obowiązany jest składać organowi ubezpieczeń społecznych, o którym mowa w § 3, kwartalne sprawozdanie o wydatkach na zasiłki limitowane.
2.
Kwartalne sprawozdanie o wydatkach na zasiłki limitowane powinno zawierać:
1)
wysokość funduszu płac, stanowiącego podstawę obliczenia składek na ubezpieczenia społeczne,
2)
wysokość kredytów na zasiłki limitowane wynikającą ze wskaźnika procentowego ustalonego na kwartał sprawozdawczy,
3)
kwotę wydatków na zasiłki limitowane,
4)
różnicę między wysokością kredytów na zasiłki limitowane a kwotą wydatków na te zasiłki.
§  9.
1.
Wypłata wszystkich zasiłków należnych z tytułu ubezpieczenia społecznego jest dokonywana przez zakłady pracy w ciągu kwartału z funduszów ubezpieczenia społecznego bez względu na wysokość kredytów ustalonych na zasiłki limitowane.
2.
Jeżeli kwota wypłaconych w kwartale limitowanych zasiłków przekracza wysokość ustalonych na ten cel kredytów, zakład pracy pokrywa różnicę z funduszu płac, przelewając ją w terminie określonym w § 8 ust. 1 na rachunek bankowy organu ubezpieczeń społecznych, o którym mowa w § 3.
3.
Nie wpłacona w terminie przez zakład pracy kwota przekraczająca wysokość kredytów na limitowane zasiłki jest pokrywana z rachunku zakładu pracy w trybie przewidzianym dla realizacji administracyjnych tytułów egzekucyjnych.
§  10.
Zasiłki limitowane wypłacane z powodu gruźlicy za okresy powyżej 182 dni niezdolności do pracy potrącane są z kwoty przekroczenia kredytów ustalonych na wypłatę zasiłków limitowanych i pokrywane są z funduszów ubezpieczenia społecznego.
§  11.
1.
Jeżeli zakład pracy nie wykorzysta w kwartale kredytów na limitowane zasiłki w ustalonej wysokości, nie wykorzystaną kwotę zalicza się na przekroczenie kredytów w innych kwartałach danego roku.
2.
Jeżeli niewykorzystanie kredytów na zasiłki limitowane nastąpiło w danym roku po upływie kwartałów, w których miały miejsce przekroczenia tych kredytów, organ ubezpieczeń społecznych, o którym mowa w § 3, zwraca zakładowi pracy kwoty określone w § 9 ust. 2 do wysokości nie wykorzystanych kredytów.
§  12.
Kwoty nie wykorzystanych w ciągu roku kredytów na zasiłki limitowane Centralna Rada Związków Zawodowych w porozumieniu z Ministerstwem Zdrowia przeznacza na podniesienie stanu zdrowotności.
§  13.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1960 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1960.1.1

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Zasady i tryb ustalania wysokości oraz rozliczanie kredytów na zasiłki chorobowe z funduszów ubezpieczenia społecznego.
Data aktu: 22/12/1959
Data ogłoszenia: 11/01/1960
Data wejścia w życie: 01/01/1960, 11/01/1960