Zakład Lecznictwa Pracowniczego.

USTAWA
z dnia 20 lipca 1950 r.
o Zakładzie Lecznictwa Pracowniczego.

Art.  1.
1.
W celu organizowania i wykonywania opieki nad zdrowiem pracowników i ich rodzin tworzy się Zakład Lecznictwa Pracowniczego, zwany w dalszym ciągu "zakładem". Naczelne kierownictwo i zwierzchni nadzór nad działalnością zakładu sprawuje Minister Zdrowia.
2.
Zakład posiada osobowość prawną.
3.
Siedzibą zakładu jest m. st. Warszawa.
4.
Zakład ma prawo używania pieczęci z godłem państwowym i napisem "Zakład Lecznictwa Pracowniczego" w otoku.
5.
Pracownicy zakładu są przy wykonywaniu obowiązków urzędowych zrównani z pracownikami państwowymi tak co do ochrony prawnej, jak i co do odpowiedzialności sądowo-karnej. Do pracy tych pracowników stosuje się ogólne przepisy ustawodawstwa pracy.
Art.  2.
1.
Do zakresu działania zakładu należy roztaczanie opieki nad zdrowiem pracowników i ich rodzin w zakresie zapobiegania chorobom, ich leczenia oraz przywracania zdolności do pracy a w szczególności:
1)
udzielanie wszelkich świadczeń w naturze oraz zastępujących je świadczeń w gotówce, przysługujących na podstawie przepisów prawnych o ubezpieczeniu społecznym, i orzekanie o niezdolności do pracy, uzasadniającej prawo do świadczeń pieniężnych z powodu choroby, przewidzianych w tychże przepisach,
2)
przeprowadzanie badań lekarskich, przewidzianych w przepisach o ochronie pracy, organizowanie i wykonywanie opieki i nadzoru lekarskiego w zakładach pracy w zakresie higieny pracy i zapobiegania chorobom zawodowym.
2.
Zakład jest uprawniony do badania stanu higieny pracy w poszczególnych zakładach pracy oraz współdziała w tej dziedzinie z właściwymi organami bezpieczeństwa i higieny pracy.
3.
Minister Pracy i Opieki Społecznej oraz Minister Zdrowia po zasięgnięciu opinii Centralnej Rady Związków Zawodowych mogą powierzyć zakładowi także inne czynności, związane z wykonywaniem ubezpieczeń społecznych.
4.
Minister Zdrowia może powierzyć zakładowi również i inne czynności, związane z wykonywaniem opieki nad zdrowiem pracowników.
Art.  3.

Zakład nie obejmuje swym zakresem działania opieki nad zdrowiem pracowników, zwolnionych od obowiązku ubezpieczenia na podstawie art.6b ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym oraz wykonywania zadań, określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2) w stosunku do zakładów pracy przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" i zatrudnionych w nich pracowników.

Art.  4.

Dla wykonywania swych zadań zakład prowadzi zakłady i urządzenia lecznicze oraz korzysta z innych zakładów społecznych służby zdrowia.

Art.  5.

Na czele zakładu stoi dyrektor naczelny.

Art.  6.

Zakład posiada oddziały wojewódzkie i obwodowe, których okręgi pokrywają się z administracyjnym podziałem Państwa.

Art.  7.

Bezpośredni nadzór nad oddziałami wojewódzkimi zakładu sprawują wojewódzkie rady narodowe, a bezpośredni nadzór nad obwodowymi oddziałami powiatowe rady narodowe - przez swoje prezydia i komisje zdrowia.

Art.  8.

Rada Ministrów nadaje zakładowi statut, który określa organizację zakładu i oddziałów, zakres ich właściwości, tryb tworzenia oddziałów i ustalania ich właściwości oraz tryb podejmowania decyzji w sprawach udzielania świadczeń.

Art.  9.
1.
Dochody i wydatki zakładu Lecznictwa Pracowniczego wchodzą do budżetu Państwa pełnymi kwotami.
2.
Zakładowi może być przekazywany na jego potrzeby w zarząd i użytkowanie majątek, stanowiący własność Skarbu Państwa. Przekazywanie następuje w trybie, przewidzianym w obowiązujących przepisach, a w ich braku - w drodze uchwał Rady Ministrów.
Art.  10.

Do Ministra Zdrowia w zakresie sprawowania naczelnego kierownictwa i zwierzchniego nadzoru (art. 1 ust. 1) w szczególności należy:

1)
ustalanie wytycznych działalności zakładu,
2)
zatwierdzanie planu działalności oraz kontrola jego wykonania,
3)
powoływanie i odwoływanie dyrektora naczelnego zakładu i jego zastępcy,
4)
uchylanie decyzji zakładu, sprzecznych z prawem lub celami zakładu, z wyjątkiem decyzji w sprawach świadczeń.
Art.  11.
1.
Nieruchomości i ruchomości, stanowiące własność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przeznaczone w całości lub w przeważającej części dla celów lecznictwa ubezpieczeniowego, przekazuje się Zakładowi Lecznictwa Pracowniczego na własność.
2.
Minister Pracy i Opieki Społecznej oraz Minister Zdrowia w porozumieniu z Ministrem Finansów ustalą wysokość sum, które zostaną przekazane Zakładowi Lecznictwa Pracowniczego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
3.
Zakład Lecznictwa Pracowniczego przejmie zobowiązania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wobec osób trzecich, wynikające z prowadzenia lecznictwa oraz budowy i zarządzania obiektami, przekazanymi Zakładowi Lecznictwa Pracowniczego.
4.
Minister Zdrowia oraz Minister Pracy i Opieki Społecznej ustalą szczegółowo sposób podziału majątku i zobowiązań, sposób dalszego użytkowania budynków, służących dla celów lecznictwa pracowniczego i dla pozostałych rodzajów ubezpieczeń społecznych oraz zasady przejścia pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do pracy w Zakładzie Lecznictwa Pracowniczego.
Art.  12.
1.
Na Ministra Zdrowia przechodzą uprawnienia, przysługujące Ministrowi Pracy i Opieki Społecznej na podstawie:
1)
art. 93, 97 ust. 1, 110, 117 ust. 3, 126-128 ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym,
2)
ustawy z dnia 28 października 1948 r. o zakładach społecznych służby zdrowia i planowej gospodarce w służbie zdrowia (Dz. U. R. P. Nr 55, poz. 434).
2.
Uprawnienia i zobowiązania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i ubezpieczalni społecznych w zakresie udzielania świadczeń leczniczych, wynikające z ustawy o ubezpieczeniu społecznym, rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 listopada 1927 r. o ubezpieczeniu pracowników umysłowych oraz innych przepisów prawnych przechodzą na Zakład Lecznictwa Pracowniczego.
Art.  13.

Zakłady lecznicze, prowadzone w dniu wejścia w życie ustawy przez przedsiębiorstwa uspołecznione dla zaspokajania potrzeb pracowników tych przedsiębiorstw, z wyjątkiem przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", zostaną przejęte przez Zakład Lecznictwa Pracowniczego w terminach i na warunkach, ustalonych przez Ministra Zdrowia w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego.

Art.  14.
1.
Terminy rozpoczęcia udzielania świadczeń przez Zakład Lecznictwa Pracowniczego na poszczególnych obszarach ustali Minister Zdrowia w porozumieniu z Ministrem Pracy i Opieki Społecznej po zasięgnięciu opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej.
2.
Do czasu rozpoczęcia udzielania świadczeń na poszczególnych obszarach przez Zakład Lecznictwa Pracowniczego świadczenia lecznicze będą udzielane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i jego oddziały.
Art.  15.

Wykonanie ustawy porucza się Ministrowi Zdrowia oraz Ministrowi Pracy i Opieki Społecznej.

Art.  16.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1950.36.334

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Zakład Lecznictwa Pracowniczego.
Data aktu: 20/07/1950
Data ogłoszenia: 26/08/1950
Data wejścia w życie: 26/08/1950