Od 3 marca kierowcy przekraczający dozwoloną prędkość o ponad 50 km/h stracą prawo jazdy nie tylko w terenie zabudowanym, lecz także na drogach jednojezdniowych dwukierunkowych poza obszarem zabudowanym. To jedna z wielu zmian, które wchodzą w życie w 2026 roku — obok zaostrzenia zasad dla młodych kierowców, nowych obowiązków dla dzieci korzystających z hulajnóg oraz kar za celowy drift.

Szykują się zmiany dla młodych kierowców. Od 3 marca 2026 r. 17-latkowie będą mogli zdobyć prawo jazdy kategorii B, ale nie oznacza to jednak ich pełnej swobody za kierownicą. Bez opieki doświadczonego kierowcy powyżej 25 roku życia nadal nie będą mogli poruszać się po drogach.

W sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny przepadł w czwartek wniosek posłów PiS o przeprowadzenie wysłuchania publicznego w sprawie projektu zmian w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy. Swój wniosek w tej sprawie, w ostatnim momencie przed głosowaniem, wycofał poseł Lewicy Tadeusz Tomaszewski. Komisja rozpatrzyła wczoraj projekt ustawy, ale jak ustalił serwis Prawo.pl, nie wiadomo jeszcze kiedy odbędzie się jego II czytanie w Sejmie.

Ustawa o zawodzie psychologa, która kompleksowo reguluje kwestie związane z udzielaniem świadczeń psychologicznych, została opublikowana w Dzienniku Ustaw. Stwarza ona podstawę m.in. do utworzenia samorządu zawodowego. Choć regulacja była długo oczekiwana przez środowisko i wskazywana jako potrzebna, wzbudziła również kontrowersje. Pojawiały się również apele o weto prezydenta.

Tzw. ustawa pomocowa (specustawa), która obowiązuje od 2022 r., stworzyła osobny system prawny upraszczający zasady pobytu, pracy, świadczeń i edukacji dla uchodźców wojennych z Ukrainy. Prezydent, informując o podpisaniu ustawy wygaszającej tę pomoc, zaznaczył, że kończy się pomoc interwencyjna i wprowadzane są zasady systemowe. "Wsparcie – tak. Przywileje kosztem Polaków – nie" - podkreślił.

Rada Ministrów przyjęła we wtorek, 17 lutego, projekt zmian w ustawie o PIP, dotyczący przyznania inspekcji pracy uprawnienia do przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę na mocy decyzji administracyjnej. Rząd pochyli się nad projektem przygotowanym przez MRPiPS, choć jeszcze w piątek, 13 lutego, Rządowe Centrum Legislacji wskazywało, że projekt wymaga dopracowania pod względem prawnym, redakcyjnym i legislacyjnym. Akceptację rządu uzyskał też projekt wprowadzający zmienione przepisy o mobbingu.

W projekcie zmian Kodeksu pracy, mającym na nowo uregulować kwestie mobbingu, resort pracy zaproponował też zmianę Kodeksu postępowania cywilnego. Tyle tylko, że jego propozycja nie uwzględnia zmian wprowadzonych ustawą z 5 listopada 2025 r. o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych. W efekcie wyruguje się ostatnio wprowadzoną zmianę tego przepisu, która obowiązuje od 13 grudnia 2025 r. – ostrzega Ministerstwo Sprawiedliwości. Zastrzeżenia do projektu ma także Rządowe Centrum Legislacji. Mimo to MRPiPS zabiega o rozpatrzenie projektu przez Radę Ministrów.

MRPiPS przygotowało projekt rozporządzenia podwyższający diety za czas trwania podróży służbowej na terenie kraju z 45 zł obecnie do 60 zł. Oprócz tego, że wpłynie to wprost na wysokość wypłat w związku z dietami, to wpłynie to również na świadczenia liczone od diety - ryczałty oraz limit noclegowy. Planowane jest także podwyższenie diet i limitów noclegowych dla niektórych krajów w podróżach zagranicznych oraz dla niektórych z krajów zmiana waluty diety. Nowe stawki mają zacząć obowiązywać po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw rozporządzenia zmieniającego.

29 stycznia wchodzą w życie nowe przepisy zaostrzające kary za przestępstwa komunikacyjne. Ustawa o poprawie bezpieczeństwa w ruchu lądowym wprowadza trzy nowe przestępstwa komunikacyjne, zaostrza sankcje za jazdę pod wpływem alkoholu i łamanie zakazów sądowych, a także doprecyzowuje zasady obowiązkowego przepadku pojazdu. Surowe konsekwencje poniosą również uczestnicy i organizatorzy nielegalnych wyścigów.

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

W dniu 7 stycznia wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która ma przyspieszyć proces budowlany i uprościć go. W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Nowe przepisy wprowadzają też ułatwienia dla rolników oraz impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Zmiany przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora.

Obdarowanym i spadkobiercom łatwiej jest uniknąć podatku od spadków i darowizn niż w latach poprzednich. Wynika to ze znacznego podniesienia kwot wolnych w połowie 2023 roku. Preferencje obejmują przede wszystkim nabycia od bliższej i dalszej rodziny, m.in. od ciotki, wujka czy od teściów. Członkowie najbliższej rodziny nadal będą zwolnieni z daniny, jeśli zgłoszą nabycie do urzędu, a pieniądze otrzymają przelewem. Co ważne, na początku 2026 r. wchodzą w życie zmiany, które pozwolą przywrócić sześciomiesięczny termin zgłoszenia w niezawinionych przez podatnika przypadkach.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przypomniało w piątek, że od 2 stycznia 2026 roku obowiązuje zakaz polowań na pięć gatunków ptaków. Chodzi tu o: głowienkę, czernicę, łyskę, jarząbka oraz słonkę. W piątek weszła w życie zaktualizowana lista gatunków zwierząt łownych, nie ma na niej tych gatunków ptaków.

Od 1 stycznia 2026 r. gminy mogą tworzyć młodzieżowe rady jednostek pomocniczych, np. w sołectwach, a wójt powołać konwent sołtysów. Nowelizacja ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o funduszu sołeckim wprowadza też obowiązkowe diety oraz ubezpieczenia OC i NNW dla sołtysów, a także upraszcza procedurę składania wniosków o fundusz sołecki oraz zmiany w ich ocenie.

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują przepisy umożliwiające świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej m.in. przez adwokatów i radców w sposób zdalny. Równocześnie prawnik będzie mógł uzależnić udzielenie takiej porady od jej stacjonarnej formy, jeśli w jego ocenie sprawa nie może być rozwiązana zdalnie z uwagi np. na konieczność analizy dokumentów. Zmiany od początku krytycznie oceniały samorządy prawnicze.

Janów Podlaski, Stanisławów, Małkinia Górna, Staroźreby, Branice, Janów - te miejscowości 1 stycznia 2026 r. uzyskają status miast. Jedna z gmin zmieni nazwę, a w przypadku 21 gmin miejskich i wiejskich dojdzie do zmiany granic gmin. Rada Ministrów zmieniała w wielu wypadkach granice, mimo negatywnej opinii niektórych samorządów, których zmiany dotyczą. MSWiA zapowiedział nowelizację przepisów, tak aby ograniczyć konflikty.

Przełom roku to okres, kiedy wchodzi w życie wiele nowych regulacji prawnych. Dużo zmian czeka zarówno przedsiębiorców, jak i zwykłego Kowalskiego. Przybywa obowiązków podatkowych, ale za to biznes ma odczuć pozytywnie skutki tegorocznych wysiłków deregulacyjnych - albo znikną niektóre bariery, albo przynajmniej małe i średnie firmy będą nimi mniej ograniczane. Trendem jest większa ilość elektroniki, Polacy muszą też jednak zaktualizować sobie wiedzę o ojczystym języku.