Serwis Prawo.pl jako pierwszy opisał przypadki wydawania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji wyłączających z ubezpieczeń społecznych nawet kilkadziesiąt lat wstecz, bez zapewnienia realnej możliwości odzyskania nienależnie pobranych składek, co – zdaniem prawników - narusza konstytucyjne standardy ochrony praw jednostki, w tym zaufania obywateli do państwa (art. 2 Konstytucji RP). Rzecznik praw obywatelskich zapytał ministra rodziny, pracy i polityki Społecznej, czy dostrzega potrzebę nowelizacji przepisów wobec zastrzeżeń co do praktyki stosowania prawa.
Przypomnijmy, że zmiany w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych weszły w życie 1 stycznia 2022 r. Uzasadniano je odciążeniem Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, budżetu i ZUS. Efektem było ograniczenie do pięciu lat możliwości składania korekt deklaracji rozliczeniowej i imiennego raportu miesięcznego przez płatnika składek.
Czytaj więcej:
Większościowi wspólnicy na lodzie - tracą składki ZUS>>
Ludzie nie mogą tracić składek na podstawie decyzji ZUS wydawanych po latach>>
Orzecznictwo i praktyka nie może zastępować ustawodawcy
W decyzjach ZUS i orzecznictwie pojawiła się koncepcja tzw. wspólnika iluzorycznego - gdy udział jednego ze wspólników dwuosobowej spółki z o.o. jest w ocenie organu rentowego czy sądu iluzoryczny, to taką spółkę - mimo że w Krajowym Rejestrze Sądowym jest zarejestrowana jako dwuosobowa - należy uznać na gruncie przepisów o ubezpieczeniach społecznych za jednoosobową. Prowadzi to do uznania, że zatrudnienie pracownicze jej „niemalże jedynego” wspólnika nie jest dopuszczalne. W efekcie taka osoba nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu.
- Taka konstrukcja jest niedopuszczalna, nie wynika bowiem z decyzji ustawodawcy, lecz jest wytworem praktyki na podstawie aktu stosowania prawa. Prowadzi to do naruszenia Konstytucji RP, gdyż pozbawia uprawnionego oczekiwania opartego na uzasadnionym zaufaniu do prawa - podkreśla Marcin Wiącek.
Z punktu widzenia państwa prawa jest niezwykle istotne, aby osoba działająca w dobrej wierze i z odpowiednią starannością mogła przewidzieć konsekwencje swoich działań na podstawie analizy przepisów. Zasada ochrony zaufania do państwa i prawa opiera się na założeniu, że organy władzy publicznej powinny działać w sposób lojalny i uczciwy względem jednostki, budzący w niej poczucie stabilności i bezpieczeństwa prawnego.
Cena promocyjna: 62.1 zł
|Cena regularna: 69 zł
|Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 55.2 zł
Orzecznictwo i praktyka nie może zastępować ustawodawcy
RPO podkreśla, że praktyka i orzecznictwo nie mogą co do zasady zastępować ustawodawcy, ponieważ nie jest ich rolą kreowanie norm prawnych. Tymczasem wytworzona w drodze praktyki konstrukcja wspólnika iluzorycznego prowadzi do tego, że obywatele, którzy – korzystając z wolności działalności gospodarczej – decydują się na utworzenie dwuosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w zasadzie nigdy nie mogą być pewni, czy tego typu decyzja gospodarcza, znajdująca również odzwierciedlenie w KRS, nie zostanie w nieokreślonej przyszłości zakwestionowana przez ZUS.
To naruszenie standardu konstytucyjnego i konwencyjnego, zwłaszcza zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, a także wolności działalności gospodarczej oraz prawa do poszanowania mienia.
Sprawdź również książkę: Prawo ubezpieczeń społecznych >>
Będzie zmiana prawa
Z odpowiedzi na wystąpienie rzecznika, udzielonej przez Sebastiana Gajewskiego, wiceministra rodziny, pracy i polityki społecznej, wynika, że ministerstwo dostrzegło ten problem i opracowano kompleksową regulację przeciwdziałającą skutkom działań ZUS opisywanych w wystąpieniu rzecznika. Projekt przepisów przewiduje:
- przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS,
- zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS i zawiadomienia o tym fakcie płatnika składek,
- uznawanie świadczeń krótkoterminowych wypłaconych z zakwestionowanego tytułu jako wypłacone z drugiego tytułu ustalonego przez ZUS w decyzji.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.
