Zmiany wprowadza ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1847), która co do zasady wchodzi w życie w dniu 7 stycznia.
Ministerstwo Rozwoju i Technologii zapewnia, że dzięki nowym przepisom proces budowlany będzie przebiegał szybciej, a biurokracja zostanie znacznie ograniczona, ponieważ ustawa wprowadza rozwiązania, które pozwolą szybciej rozpocząć i zakończyć inwestycje. Nowe regulacje są odpowiedzią na postulaty zgłaszane przez obywateli, przedsiębiorców oraz samorządy, a także realizują rządowe działania deregulacyjne.
Uproszczenie inwestycji budowlanych
Dzięki nowym regulacjom łatwiejsze stanie się uzyskiwanie odstępstw od przepisów technicznych, a sam proces budowlany stanie się bardziej elastyczny.
W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Uproszczona procedura obejmie m.in.:
- wolnostojące przydomowe budowle ochronne o powierzchni użytkowej do 35 m², bez zmiany zewnętrznych ścian i konstrukcji
- wolnostojące budynki użyteczności publicznej o powierzchni użytkowej do 200 m²,
- kontenery telekomunikacyjne o powierzchni do 35 m² i wysokości do 3 m,
- boiska i korty sportowe, które służą nie tylko rekreacji, ale także sportowi,
- przydomowe tarasy naziemne o powierzchni zabudowy większej niż 35 m2 w tym zadaszone o powierzchni dachu nie większej niż 50 m2będą mogły być budowane na zgłoszenie; przydomowe tarasy do 35 m²,w tym o powierzchni dachu nie większej niż 35 m2, , nie będą wymagały żadnych formalności,
- przepusty o długości do 20 m i przekroju wewnętrznym do 3 m² oraz wyloty do cieków naturalnych.
Ułatwienia dla rolników
Nowe przepisy wprowadzają ułatwienia dla rolników. Będą oni mogli budować zbiorniki na wodę opadową i roztopową do 30 m3 jako uzupełnienie zabudowy zagrodowej na istniejących działkach siedliskowych. Nie będzie przy tym konieczności opracowywania projektu budowlanego i uzyskania pozwolenia na budowę. Rozwiązanie to przyspieszy realizację inwestycji i ułatwi dostęp do programu „Moja Woda” oraz środków unijnych, w tym funduszy Wspólnej Polityki Rolnej
Analogiczne uproszczenia obejmą budowę basenów i oczek wodnych. Instalacje o powierzchni do 50 m2 będą mogły być realizowane bez zgłoszenia, również przy budynkach rekreacji indywidualnej. W Rodzinnych Ogrodach Działkowych bez formalności będą mogły powstawać baseny do 15 m2 oraz oczka wodne do 10 m2.
Wsparcie dla odnawialnych źródeł energii
Wchodząca w życie ustawa ma też dać impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Montaż mikroinstalacji wiatrowych o wysokości do 3 m oraz magazynów energii o pojemności do 20 kWh będzie możliwy bez formalności budowlanych. Wyższe instalacje do 12 m będą wymagały jedynie projektu architektoniczno-budowlanego.
Większa elastyczność i uproszczona legalizacja
Zmiany w Prawie budowlanym przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora. Wprowadzony mechanizm „żółtej kartki” zakłada, że w przypadku dokonania nielegalnych istotnych odstąpień od dokumentacji projektowej, inwestor otrzyma od organu nadzoru ostrzeżenie zawierające nakaz doprowadzenia budowy do zgodności z dokumentacją. Co istotne, działania te nie przerywają prowadzenia prac oraz nie powodują wszczęcia postępowania administracyjnego.
Dodatkowo rozszerzono tzw. uproszczone postępowanie legalizacyjne, umożliwiające legalizację obiektów budowlanych, jeżeli od zakończenia robót minęło co najmniej 10 lat. Rozwiązanie to znacząco ułatwi uporządkowanie stanu prawnego starszych inwestycji.
Papierowe dzienniki budowy dłużej
Nowelizacja przewiduje także wydłużenie obowiązku korzystania z elektronicznego dziennika budowy do 31 grudnia 2031 roku (wcześniej był to rok 2029). Do tego samego terminu właściciele i zarządcy obiektów budowlanych, którzy dotychczas prowadzili książki obiektu w formie papierowej, będą zobowiązani do przejścia na wersję elektroniczną.
Zapraszamy na szkolenie online w LEX: Zakres sprawdzenia części projektu budowlanego przy wydawaniu pozwolenia na budowę >
Terminy wejścia w życie zmian w prawie budowlanym
Ustawa w zdecydowanej większości wchodzi w życie 7 stycznia, ale część przepisów wejdzie w życie w innych terminach. Dla ułatwienia publikujemy kalendarium wejścia w życie poszczególnych zmian:
Od 7 stycznia:
Inwestycje BEZ PROCEDURY (bez zgłoszenia, bez pozwolenia na budowę)
• szatnie, zadaszenia, trybuny przy boiskach szkolnych, kortach tenisowych, bieżniach itp. o powierzchni zabudowy nie większej niż 25 m2 i wysokości nie większej niż 3 m, łączna liczba na działce nie może przekraczać 5 na każde 10 000 m2 powierzchni działki;
• baseny o powierzchni do 15 m2 , oczka wodne o powierzchni do 10 m2 , do 1 m głębokości, położone na terenie rodzinnych ogrodów działkowych;
• wolno stojące maszty o wysokości do 7 m: flagowe lub bezodciągowe przeznaczone do instalowania na nich urządzeń radiokomunikacyjnych, urządzeń monitoringu lub urządzeń informacji pasażerskiej (na terenie nie objętym planem generalnym lotniska użytku publicznego);
• konstrukcje oporowe o wysokości do 0,80 m;
• zbiorniki na wody opadowe lub roztopowe o łącznej pojemności do 5 m3 ;
• instalowanie (na terenie nie objętym planem generalnym lotniska użytku publicznego) na obiekcie budowlanym urządzeń technicznych wraz z masztami o łącznej wysokości do 3 m służących do wytwarzania energii elektrycznej z energii wiatru o mocy mikroinstalacji.
Inwestycje NA ZGŁOSZENIE (bez pozwolenia na budowę)
• wolno stojące, do dwóch kondygnacji budynki użyteczności publicznej o powierzchni użytkowej do 200 m2 , których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane - zgłoszenie z projektem zagospodarowania działki lub terenu oraz projektem architektonicznobudowlanym,
• wolno stojące przydomowe budowle ochronne o powierzchni użytkowej do 35 m2 przeznaczonych do ochrony użytkowników budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami i przyłączami niezbędnymi do ich użytkowania, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane – zgłoszenie z projektem zagospodarowania działki lub terenu oraz projektem architektoniczno-budowlanym,
• wolno stojące kontenery telekomunikacyjne o powierzchni zabudowy do 35 m2 wraz z instalacjami i przyłączami elektroenergetycznymi i telekomunikacyjnymi oraz związanymi z nimi sieciami - zgłoszenie z projektem zagospodarowania działki lub terenu oraz projektem architektoniczno-budowlanym,
• instalowanie (na terenie nie objętym planem generalnym lotniska użytku publicznego) na obiekcie budowlanym urządzeń technicznych wraz z masztami o łącznej wysokości od 3 m do 12 m służących do wytwarzania energii elektrycznej z energii wiatru o mocy mikroinstalacji - zgłoszenie z projektem architektonicznobudowlanym oraz technicznym wykonanym przez projektanta posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane,
• zbiorniki na wody opadowe lub roztopowe - o łącznej pojemności od 5 m3 do 15 m3 – standardowe zgłoszenie,
• zbiorniki na wody opadowe lub roztopowe o pojemności od 5 m3 do 30 m3 dla rolnictwa (obiekty gospodarcze związane z produkcją rolną i uzupełniające zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej) - standardowe zgłoszenie, • kolumbaria na terenie cmentarza o powierzchni zabudowy do 15 m2 i wysokości do 3 m - standardowe zgłoszenie,
• przepusty o długości do 20 m oraz przekroju wewnętrznym od 0,85 m2 do 3 m2 - standardowe zgłoszenie, • wyloty do cieków naturalnych - standardowe zgłoszenie,
• wieże lub maszty Kolejowego Systemu Ruchomej Łączności Radiowej (RMR) służące realizacji zadań zarządcy infrastruktury kolejowej, na obszarze kolejowym w rozumieniu - standardowe zgłoszenie.
Cena promocyjna: 175.2 zł
|Cena regularna: 219 zł
|Najniższa cena w ostatnich 30 dniach: 175.2 zł
MAGAZYNY ENERGII
Procedury uzależnione od pojemności i miejsca montażu
WOLNO STOJĄCE magazyny energii elektrycznej o pojemności nominalnej:
▪ do 30 kWh – bez procedury.
▪ 30 – 300 kWh - zgłoszenie z projektem zagospodarowania działki lub terenu uzgodnione pod względem bezpieczeństwa przeciwpożarowego,
▪ 300 - 2000 kWh - zgłoszenie z projektem zagospodarowania działki lub terenu oraz projektem architektoniczno-budowlanym uzgodnione pod względem bezpieczeństwa przeciwpożarowego oraz zawiadomienie organów Państwowej Straży Pożarnej o zakończeniu jego budowy i rozpoczęciu jego użytkowania.
INSTALOWANE na/w obiektach magazyny energii elektrycznej o pojemności nominalnej:
▪ do 30 kWh – bez procedury,
▪ 30 – 300 kWh - zgłoszenie z dokumentacją techniczną (zawierającą rozwiązania zapewniające nośność i stateczność konstrukcji, bezpieczeństwo ludzi i mienia oraz bezpieczeństwo pożarowe) wykonaną przez projektanta posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane i uzgodnioną pod względem ochrony przeciwpożarowej,
Instalowanie magazynów energii o mocy powyżej 300 kWh będzie wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Czytaj też: Schrony mocniej obecne w projektach budowlanych >
POZOSTAŁE (nowe przepisy)
-> Art. 10b - ma na celu ograniczenie działalności osób, które odwołują się od decyzji bez względu na to czy jest ku temu obiektywny, konkretny powód. Odwołanie od decyzji lub zażalenie na postanowienie musi zawierać zarzuty odnoszące się do decyzji lub postanowienia, zakres żądania będącego przedmiotem odwołania lub zażalenia oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie.
-> Mechanizm „żółtej kartki” - ostrzeżenia organów nadzoru budowlanego kierowane do inwestora w przypadku dokonania nielegalnych istotnych odstąpień od dokumentacji projektowej. W przypadku stwierdzenia, że roboty budowlane są prowadzone w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektonicznobudowlanym lub w przepisach, organ nadzoru budowlanego poucza inwestora o konieczności doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z tym, na jaki pozyskał decyzje o pozwoleniu na budowę.
Organ nadzoru budowlanego umieszcza wpis w dzienniku budowy i po upływie 60 dni sprawdza, czy roboty budowlane zostały doprowadzone do stanu prawidłowego.
Dopiero wtedy, tylko jeżeli inwestor nie zastosował się do pouczenia, nadzór budowlany wszczyna procedury z art. 50-51 (dodany art. 51a).
-> Uproszczone postępowanie legalizacyjne - jeżeli od zakończenia prowadzenia robót budowlanych upłynęło co najmniej 10 lat w przypadku robót budowlanych wykonanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu lub projekcie architektoniczno-budowlanym (art. 50 ust 6 pkt 2). W ramach postępowania legalizacyjnego, inwestor będzie musiał przygotować, w zależności od rodzaju inwestycji, odpowiednie dokumenty np. ekspertyzę techniczną, która wskaże możliwość bezpiecznego korzystania z obiektu.
-> Ograniczenie przypadków, w których organy Państwowej Straży Pożarnej oraz Państwowej Inspekcji Sanitarnej powinny zajmować „stanowisko odbiorowe”. Zawiadomienia organów PSP i PIS dokonuje się jedynie, gdy projekt zagospodarowania działki lub terenu, projekt architektoniczno-budowlany lub projekt techniczny wymagał uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej lub higieniczno-sanitarnej.
Zasada: wymagane uzgodnienie projektu = konieczność zawiadomienia PSP lub/i PIS. (zmieniony art. 56).
-> Doprecyzowanie przepisów w zakresie sprawdzania projektu technicznego przez nadzór budowlany na etapie zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie poprzez wskazanie, że polega ono wyłącznie na sprawdzeniu przez organ nadzoru budowlanego dołączenia do niego właściwego oświadczenia i kopii wymaganych dokumentów (zmieniony art. 57).
20 września 2026 r. - art. 1 pkt 1 lit. a i c oraz pkt 3, (dzień planowanego wejścia w życie nowego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
Przepisy te dotyczą:
-> definicji: budynku mieszkalnego, budynku mieszkalnego wielorodzinnego, budynku gospodarczego, budynku użyteczności publicznej, budynku zamieszkania zbiorowego i budynku rekreacji indywidualnej, zabudowy zagrodowej i jednorodzinnej, działki budowlanej oraz magazynu energii elektrycznej.
-> art. 9 ustawy – Prawo budowlane – odstępstwa od przepisów technicznobudowlanych, zgodnie z którymi:
1) propozycje rozwiązań zamiennych tylko, jeżeli istnieją możliwości techniczne ich zastosowania,
2) nie ma wymogu uzyskiwania zgody na odstępstwo, w przypadku przebudowy lub zmiany sposobu użytkowania istniejących obiektów budowlanych, jeżeli na rozwiązania zamienne w stosunku do wymagań w zakresie ochrony
- higieny i zdrowia, wyrazi zgodę państwowy wojewódzki inspektor sanitarny,
- środowiska – inwestor uzyska pozytywną opinię wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska,
- bezpieczeństwa i higieny pracy – wyrazi zgodę państwowy wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydanej w porozumieniu z właściwym okręgowym inspektorem pracy.
Przesunięcie granicy czasowej, do której będzie można wystąpić o wydanie dziennika budowy w postaci papierowej do 31 grudnia 2031 r.
Przesunięcie granicy czasowej, do której właściciele i zarządcy będą mogli prowadzić książkę obiektu budowlanego w postaci papierowej do 31 grudnia 2031 r.
Przepisy, które miały wcześniejsze terminy wejścia w życie:
>> z dniem ogłoszenia tzn. 23 grudnia 2025 r., lecz z mocą od dnia 22 października 2025 r. – art. 5 dotyczący tymczasowych obiektów budowlanych powstałych na terenach gmin i miejscowości poszkodowanych w wyniku wystąpienia powodzi, czyli tam, gdzie stosuje się rozwiązania określone w ustawie z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi.
Obiekty będą mogły być nadal użytkowane jako tymczasowe przez okres 2 lat od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu i nie będą wymagały uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
>> 1 stycznia 2026 r. - art. 1 pkt 10 lit. b oraz pkt 11 i 12 lit. a, dotyczące uwzględniania w procesie budowlanym obowiązków wynikających z art. 93-95 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej, tj. uwzględniania warunków ochrony ludności w fazie projektowania i budowy niektórych obiektów budowlanych.
Poniższe obiekty muszą być projektowane i wykonane z uwzględnieniem konieczności zapewnienia schronienia w budowli ochronnej lub w postaci miejsca doraźnego schronienia. Są to: budynki użyteczności publicznej, kondygnacje podziemne w budynkach użyteczności publicznej lub budynkach mieszkalnych wielorodzinnych oraz garaże podziemne, budowle podziemne położone w granicach administracyjnych miast wykorzystywane do celów transportu, w tym drogowego i szynowego.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.
![AI dla prawników. Sztuczna inteligencja w praktyce zawodów prawniczych [PRZEDSPRZEDAŻ]](/gfx/prawopl/_thumbs/produkty_foto/83262/978-83-8438-070-3_,mn6D62SdolTgn7bKqdfXjIVm.jpg.webp)