29 stycznia wchodzą w życie nowe przepisy zaostrzające kary za przestępstwa komunikacyjne. Ustawa o poprawie bezpieczeństwa w ruchu lądowym wprowadza trzy nowe przestępstwa komunikacyjne, zaostrza sankcje za jazdę pod wpływem alkoholu i łamanie zakazów sądowych, a także doprecyzowuje zasady obowiązkowego przepadku pojazdu. Surowe konsekwencje poniosą również uczestnicy i organizatorzy nielegalnych wyścigów.
Ustawa z 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa w ruchu drogowym ma pozwolić na skuteczniejsze zwalczanie przestępstw drogowych, szczególnie tych stwarzających zagrożenie dla innych uczestników ruchu drogowego. Ma też skuteczniej wyeliminować z ruchu drogowego recydywistów z wielokrotnymi zakazami prowadzenia pojazdów. Nowe przepisy mają ponadto rozwiązać proceder nielegalnych wyścigów samochodowych, szczególnie uciążliwych w miastach. Nowe przepisy wprowadzają definicję „nielegalnego wyścigu pojazdów mechanicznych”, określonego jako:
- odbywające się bez wymaganego zezwolenia.
Przeczytaj również: Street racing na żywo, czy potrzebna jest pilna zmiana prawa?
Przepisy, które zaczną obowiązywać od 29 stycznia wprowadzają do kodeksu karnego nowy, kwalifikowany typ przestępstwa związany ze spowodowaniem wypadku komunikacyjnego. Nowy art. 177 par. 2a k.k. stanowi, że sprawca wypadku ze skutkiem w postaci śmierci albo powodującym ciężki uszczerbek na zdrowiu, który
będzie podlegał karze od roku do 10 lat pozbawienia wolności (dla porównania spowodowanie śmiertelnego wypadku drogowego grozi kara do 8 lat więzienia).
Do kodeksu karnego dodany został też art. 178c k.k., w którym ustawodawca penalizuje działanie sprawcy polegające na organizowaniu lub prowadzeniu nielegalnego wyścigu pojazdów mechanicznych lub uczestniczenie w nielegalnym wyścigu pojazdów mechanicznych jako prowadzący pojazd mechaniczny. Czyn ten zagrożony będzie karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5;
Trzecim, nowym typem przestępstwa komunikacyjnego jest rażące naruszenie zasad bezpieczeństwa drogowego (art. 178d k.k.). Zgodnie z przepisem prowadzenie pojazdu mechanicznego z rażącym przekroczeniem prędkości oraz przy rażącym naruszeniu innych zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym, które naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu lub naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia, jest zagrożone karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Jak rozumieć owo rażące naruszenie innych zasadach bezpieczeństwa w ruchu drogowym?
Niewątpliwie jest to umyślne naruszenie zasad bezpieczeństwa, w sposób rażący. Czyli innymi słowy, sprawca chce i narusza przepisy z pełną świadomością. Przestępstwa można dopuścić się też z zamiarem ewentualnym, czyli osoba nie chce, ale się godzi na jego popełnienie – wyjaśnia dr Kazimierz J. Pawelec, adwokat, adiunkt w Instytucie Nauk o Bezpieczeństwie Uniwersytetu w Siedlcach.
Rażącym naruszeniem bezpieczeństwa może być np. ignorowanie znaków poziomych i pionowych, częste, nieuzasadnione zmienianie pasa jazdy, prowadzenie pojazdu.
Na organie spoczywa obowiązek udowodnienia, że to miało miejsce z określonym zamiarem i świadomością – podkreśla dr Kazimierz J. Pawelec.
Od 29 stycznia 2026 r. wobec sprawcy, który:
sąd karny będzie miał obowiązek orzeczenia zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów.
Obligatoryjnym dożywotnim zakazem prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych będzie zagrożony też kierowca, który nie zastosował się do zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, a także spowodował wypadek w czasie nielegalnego wyścigu w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego lub gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia lub spożywał alkohol lub zażył środek odurzający po popełnieniu czynu, a przed poddaniem go badaniu.
Osoba, która złamała sądowy zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, będzie też obciążona obowiązkiem zapłaty świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 10 tys. zł (do 60 tys. zł.). Wobec sprawców, którzy zaś spowodują wypadek w czasie nielegalnego wyścigu, będą prowadzić pojazd w czasie wyścigu, lub rażąco przekroczą prędkości i zasady bezpieczeństwa, sąd będzie orzekał świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu w wysokości co najmniej 5 tys. zł (do 60 tys. zł.)
Nowela doprecyzowuje też przepisy dotyczące przepadku pojazdu mechanicznego lub jego równowartości. (art. 44d k.k.). Od 29 stycznia 2026 r. przepisy doprecyzowują, kiedy sąd może, a kiedy musi, orzec przepadek pojazdu. W przepisie tym bardzo istotna jest granica zawartości alkoholu w organizmie sprawcy - co najmniej 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu albo prowadząca do takiego stężenia. Jeśli kierowca, prowadzący pojazd w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym będzie mieć:
Nadto w przypadku kierowców prowadzących pojazd z zawartością alkoholu powyżej 1,5 prom., ograniczona zostanie możliwość orzekania kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.
Nowelizacja art. 44b k.k. uchyla też dotychczasowe przepisy, które zawierały zasady orzekania przepadku równowartości pojazdu, przy którym decydujące znaczenie przypisywano nie okolicznościom popełnienia czynu i właściwościom sprawcy, lecz kwestiom własności i wartości pojazdu. Obecnie rozwiązanie stanowi, że jeżeli w czasie popełnienia przestępstwa pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy albo orzeczenie przepadku pojazdu mechanicznego nie jest możliwe lub celowe (w szczególności z uwagi na jego zbycie albo utratę przez sprawcę, zniszczenie lub znaczne uszkodzenie), przepadku nie orzeka się, natomiast sąd orzeka albo może orzec nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5 tys. do 500 tys. zł.
Nowy przepis oznacza rezygnację z dotychczasowego systemu orzekania przepadku równowartości pojazdu. Do tej pory sąd musiał badać przyczyny, dla których nie można orzec przepadku, bowiem od nich (np. tego, czy sprawca ukrył, czy utracił pojazd albo go zniszczył) przepisy uzależniają określone skutki prawne. Ponadto, w sytuacji, gdy pojazd nie jest wyłączną własnością sprawcy, taki obowiązek orzekania przepadku równowartości pojazdu naruszał zasady trafnej represji i jest zaprzeczeniem zasady proporcjonalności kary i równości sprawców w takiej samej sytuacji prawnej.
Ustawa zmieni też niektóre przepisy Kodeksu Wykroczeń. Wykroczenie właściciela, posiadacza lub użytkownika pojazdu polegające na dopuszczeniu pojazdu do ruchu wbrew wymaganiom będzie zagrożoną znacznie surowszą sankcją niż do tej pory - grzywna od 20 zł do 5000 zł. Nowa ustawa wprowadza karę ograniczenia wolności albo grzywnę nie niższą od 1000 zł. Chodzi o sytuację dopuszczenia do prowadzenia pojazdu osoby:
A także prowadzenia pojazdu
Prezydent Karol Nawrocki, choć podpisał ustawę z 4 grudnia 2025 r. to jednocześnie zapowiedział, że skieruje do Trybunału Konstytucyjnego wniosek w trybie kontroli następczej. Ma zastrzeżenia do definicji „nielegalnego wyścigu”, a także penalizacji uczestników i widzów zlotów samochodowych. Więcej przeczytasz w tekście: Trybunał Konstytucyjny skontroluje, czy karanie za „nielegalne wyścigi” nie jest zbyt represyjne
Polecamy też szkolenie online w LEX: Zespół prawny pod presją – jak ograniczyć ryzyko wypalenia zawodowego? >
