Sprawy sądowe związane z robotami budowlanymi będą trafiać do obowiązkowych mediacji, co ma ułatwić rozstrzyganie skomplikowanych, trwających latami sporów mniej angażując sędziów i biegłych. Dotyczy to również klasycznych spraw o zapłatę, czyli postępowań upominawczych i nakazowych, gdy pozwani nie zaakceptują nakazu zapłaty i wniosą sprzeciw albo zarzuty.

Po blisko 10 latach zmieniają się stawki wynagrodzenia mediatorów w postępowaniu cywilnym. Minimalna stawka wyniesie 300 zł, maksymalna - 8 tys. zł. Wprowadzono też rozróżnienie na mediacje w sprawach o wartości przedmiotu sporu do 200 tys. zł i powyżej tej kwoty. W razie nieprzystąpienia stron do mediacji mediatorowi przysługiwać będzie zwrot poniesionych wydatków w wysokości do 110 złotych.

29 stycznia wchodzą w życie nowe przepisy zaostrzające kary za przestępstwa komunikacyjne. Ustawa o poprawie bezpieczeństwa w ruchu lądowym wprowadza trzy nowe przestępstwa komunikacyjne, zaostrza sankcje za jazdę pod wpływem alkoholu i łamanie zakazów sądowych, a także doprecyzowuje zasady obowiązkowego przepadku pojazdu. Surowe konsekwencje poniosą również uczestnicy i organizatorzy nielegalnych wyścigów.

Sejm uchwalił w piątek obszerną nowelizację procedury karnej. Wiceminister sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha określił ją jako "jedną z największych, jak nie największą, kompleksową reformę postępowania karnego od momentu wprowadzenia Kodeksu postępowania karnego w 1997 r.". Zmiany mają skłonić sądy do bardziej roztropnego sięgania po tymczasowy areszt, zapewnić gwarancje prawa do obrony już na wczesnym etapie sprawy. Nowela wprowadza też m.in. zakaz korzystania z nielegalnych dowodów oraz większą decyzyjność sądów poprzez ograniczenie decyzyjności prokuratorów.

Od 2 stycznia 2026 r. obowiązuje nowelizacja kodeksu karnego, zwiększająca ochronę funkcjonariuszy publicznych – policjantów, strażaków czy ratowników medycznych – a także osób, które narażają swoje życie i zdrowie, pomagając innym: lekarze, pielęgniarki, ratownicy górscy i wodni oraz zwykli obywatele, którzy reagują na przemoc lub ratują ofiary wypadków. Kary za naruszenie nietykalności tych osób wzrosły z trzech do pięciu lat.

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują przepisy umożliwiające świadczenie nieodpłatnej pomocy prawnej m.in. przez adwokatów i radców w sposób zdalny. Równocześnie prawnik będzie mógł uzależnić udzielenie takiej porady od jej stacjonarnej formy, jeśli w jego ocenie sprawa nie może być rozwiązana zdalnie z uwagi np. na konieczność analizy dokumentów. Zmiany od początku krytycznie oceniały samorządy prawnicze.

Przełom roku to okres, kiedy wchodzi w życie wiele nowych regulacji prawnych. Dużo zmian czeka zarówno przedsiębiorców, jak i zwykłego Kowalskiego. Przybywa obowiązków podatkowych, ale za to biznes ma odczuć pozytywnie skutki tegorocznych wysiłków deregulacyjnych - albo znikną niektóre bariery, albo przynajmniej małe i średnie firmy będą nimi mniej ograniczane. Trendem jest większa ilość elektroniki, Polacy muszą też jednak zaktualizować sobie wiedzę o ojczystym języku.

Od 18 kwietnia policja oraz żandarmeria wojskowa będą mogły karać tych, którzy bez zezwolenia m.in. fotografują i filmują szczególnie ważne dla bezpieczeństwa lub obronności państwa obiekty resortu obrony narodowej, obiekty infrastruktury krytycznej oraz ruchomości. Obiekty te zostaną specjalnie oznaczone.

W 2025 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wzrośnie tylko raz. Obniżeniu ulegnie natomiast minimalna podstawa wymiaru składki zdrowotnej płaconej przez przedsiębiorców. Grozi nam za to podwyżka podatku od nieruchomości. Wzrosną wynagrodzenia nauczycieli, a prawnicy zaczną lepiej zarabiać na urzędówkach. Wchodzą w życie zmiany dotyczące segregacji odpadów i e-doręczeń. To jednak nie koniec zmian, jakie czekają nas w Nowym Roku.

Wzrośnie płaca minimalna, przedłużono zamrożenie cen energii, a gminy ponownie zajmą się wypłatą dodatku osłonowego dla najuboższych. Więcej osób będzie mogło skorzystać z emerytur pomostowych, wraca podatek minimalny, a właściciele nowo kupionych pojazdów będą musieli je przerejestrować. Dzieciom nie będzie wolno sprzedawać energetyków, a szpitale muszą przygotować się na nowe zasady akredytacji. To tylko niektóre zmiany, jakie czekają nas od 1 stycznia 2024 r.

Przepisy, które weszły w życie 15 listopada rozszerzają katalog przyczyn prowadzących do niegodności dziedziczenia. Objęte mają zostać nim osoby, które uporczywie uchylają się wobec spadkodawcy od obowiązku alimentacyjnego oraz od wykonywania obowiązku pieczy. Co ważne, stwierdzić musi to sąd, a podstawą będą choćby skazania za niealimentację. Trzeba będzie też sprawdzić, czy nie było przebaczenia.

W kodeksie spółek handlowych znajdą się nowe zasady dotyczące transgranicznego przekształcania, łączenia i podziału spółek. Bardziej będą również chronieni pracownicy takich firm. Wdrożenie tego typu rozwiązań wymaga unijna dyrektywa 2019/2121. Ustawa w tej sprawie została opublikowana w Dzienniku Ustaw i wejdzie w życie 15 września.

Sejm głosował w czwartek nad zmianami w ponad 20 ustawach oraz przyjął uchwałę o zarządzeniu referendum 12 października 2023 r. Zmiany dotyczą m.in. wprowadzenie do procedury cywilnej na stałe rozpraw zdalnych, wprowadzenia Centralnej Informacji Emerytalnej, rewitalizacji Odry, bezpłatnych leków dla dzieci i seniorów 65 plus, zakazu sprzedaży energetyków dzieciom, 5 proc. obniżki cen prądu dla gospodarstw domowych oraz wprowadzenia "Lex knebel".

Uporczywe uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego, ale też zaniedbywanie w potrzebie - będą nowymi przesłankami niegodności dziedziczenia. Problem jednak w tym, że skorzystanie z nich może być trudne i czasochłonne. Nie wystarczy akt notarialny poświadczenia dziedziczenia. Trzeba będzie dysponować wyrokiem sądowym.

Sędzia sądu wojskowego zwolniony z zawodowej służby wojskowej, który pozostaje na stanowisku sędziego w dniu wejścia w życie ustawy, przechodzi z tym dniem w stan spoczynku – to przepis ustawy nowelizującej kodeks cywilny. Dotyczy tylko Piotra Raczkowskiego.

Zmiany w opodatkowaniu najmu, zasadach korzystania z ulgi rehabilitacyjnej, podwyższenie minimalnego wynagrodzenia, 2-proc. kredyt na mieszkanie – to tylko niektóre lipcowe nowości dla osób fizycznych. Nowe regulacje dotkną jednak także przedsiębiorców. Pojawi się m.in. nowy rodzaj postępowań konsumenckich. Zmian jednak jest znacznie więcej – i nie chodzi wcale o skutki odwołania stanu zagrożenia epidemicznego.

Od lipca przedsiębiorcy będą musieli przestrzegać półrocznego terminu na złożenie wniosku o udzielenie zabezpieczenia roszczeń o naruszenie praw własności intelektualnej. Jego przegapienie może być dotkliwe: nowe przepisy przewidują, że sąd będzie oddalał takie wnioski. Prawnicy podkreślają, że sądy stosowały taką praktykę już wcześniej, ale narzucenie restrykcyjnego terminu może przysporzyć kłopotów zwłaszcza dużym przedsiębiorcom.

Ustawodawca przyzwyczaił nas, że początek każdego roku wymaga zapoznania się z mnóstwem zmian w obowiązujących przepisach. Tegoroczne nowelizacje dotkną niemal każdego aspektu prawa. Od 1 stycznia obowiązują m.in. nowe zasady rozliczania wynagrodzeń, najmu, czy płacenia podatku w oparciu o tzw. estoński CIT. Zmiany dotkną także np. zatorów płatniczych, zasad składania reklamacji i wymiaru sprawiedliwości.

Za kilka dni w życie wejdą przepisy, które zwolnią notariuszy z obowiązku wysyłania do urzędów skarbowych papierowych odpisów aktów notarialnych. Zgłoszeń do Głównego Inspektora Informacji Finansowych także będzie można dokonywać według nowych, uproszczonych zasad. Tradycyjną wysyłkę zastąpi forma elektroniczna.

Prezydent Andrzej Duda złożył podpis pod nowelizacją kodeksu karnego z 7 lipca br., która wprowadza nową drakońską politykę karną. Kara 25 lat więzienia zastąpiona została 30 latami, możliwość zakazu warunkowego zwolnienia przy orzekaniu dożywocia, zaostrzono kary dla pijanych lub odurzonych kierowców, ale też m.in. za gwałty. Co więcej, już 14-latek za niektóre rodzaje zabójstwa ma odpowiadać jak dorosły.