Europejska Konwencja Praw Człowieka jest dla Polski, podobnie jak i pozostałych członków UE, kotwicą praworządności i wartości demokratycznych. I polskie sądy coraz częściej korzystają z dorobku Trybunału w Strasburgu, orzekającego o jej naruszeniach. Tym, czego brakuje, jest jednak konstruktywna dyskusja i świadomość, że obecnie zagrożeniem dla demokracji jest prawo wykorzystywane przeciwko prawu - podkreślali eksperci w pierwszej części konferencji zorganizowanej w Łodzi z okazji 75. rocznicy podpisania Konwencji.

Prokurator krajowy Dariusz Korneluk zarządził usunięcie z Biuletynu Informacji Publicznej (BIP) Prokuratury Krajowej oświadczeń prokuratorów dotyczących ich członkostwa w zrzeszeniach, w tym w stowarzyszeniach, o pełnieniu funkcji w organach fundacji oraz o członkostwie w partii politycznej przed powołaniem na stanowisko prokuratora. Obowiązek składania takich oświadczeń budzi od dawna emocje w środowisku prokuratorskim, ale też sędziowskim. ZZPiPP RP pracuje nad projektem, który ma go w prokuraturze znieść.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce, by na początku 2026 r. zakończyły się rządowe prace nad projektem regulującym status sędziów powołanych od 2018 r. Sporo emocji budzą m.in. propozycje dotyczące tych, którzy przyszli spoza zawodu - byłych adwokatów, radców czy prokuratorów. Resort oferuje im m.in. stanowisko referendarza, ponad 12 tys. zł brutto i możliwość ponownego startu w sędziowskich konkursach. Ci, którzy przyszli z prokuratury, mogliby też do niej wrócić. Tyle że nie satysfakcjonuje to wskazanych sędziów, referendarze mówią o niesprawiedliwości, a prokuratorzy pytają o koszty.

Do opiniowania trafił duży projekt nowelizacji procedury cywilnej, który ma naprawić to, co nie zadziałało po reformach z 2019 i 2023 r. Poprawiony ma zostać ponownie art. 148[1] k.p.c. tak, by zasadą były posiedzenia jawne, a nie niejawne. Do lamusa ma przejść też przepis nakładający na profesjonalnych pełnomocników szereg obowiązków przy redagowaniu pism procesowych, m.in. by wnioski dowodowe były w pozwie wyraźnie wyodrębnione.

15 października 2025 r. zostało zawarte porozumienie pomiędzy Uniwersytetem Warszawskim, Wydziałem Prawa i Administracji, a Sądem Arbitrażowym przy Krajowej Izbie Gospodarczej z siedzibą w Warszawie. W praktyce ma to polegać m.in. na organizacji wspólnych konferencji, seminariów i szkoleń, wymianie materiałów informacyjnych i publikacji, ale także przyjmowaniu studentów na praktyki i staże.

Nie jest jasne, od którego momentu sądy będą liczyć termin przedawnienia roszczeń biorących kredyty frankowe wobec banków. Istnieje jednak ryzyko, że część roszczeń może się przedawniać z końcem 2025 roku, a to oznacza, że jeśli nie chcą oni pozbawić się szansy skutecznego domagania się od banku zwrotu pieniędzy, powinni do końca roku złożyć pozew w sądzie.

Jest szansa, że obowiązująca od ponad roku unijna dyrektywa mająca przeciwdziałać strategicznym powództwom zmierzającym do tłumienia debaty publicznej, zostanie wdrożona także do polskiego prawa. Czekający na decyzję rządu projekt przewiduje rozwiązania umożliwiające oddalenie lub odrzucenie takich pozwów na wczesnym etapie procesu, a do tego ich autorzy będą mogli narazić się nawet na grzywny. Powstaną też mechanizmy mające na celu wyrównanie szans stron w takim procesie.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce, by sędziowie po ukończeniu 65. roku życia mogli dalej orzekać, jeśli nie później niż na sześć miesięcy przed urodzinami złożą oświadczenie o woli dalszego zajmowania stanowiska ze stosownym zaświadczeniem o stanie zdrowia na ręce ministra sprawiedliwości. Z procedury miałaby zostać wyłączona Krajowa Rada Sądownictwa. Taki sędzia mógłby ubiegać się o zmianę udziału w przydziale spraw.

Młodzi sędziowie po KSSiP utrzymają swój status dzięki uchwałom zmienionej KRS, awansowani od 2018 r. wrócą na poprzednie stanowiska, ale przez dwa lata zostaną w obecnych sądach na delegacji, z możliwością udziału w nowych konkursach, a osoby, które przyszły z innych zawodów prawniczych, stracą sędziowski status. Projekt trafił już do wykazu prac legislacyjnych rządu, jego przyjęcie planowane jest na pierwszy kwartał 2026 r. Wyroki wadliwie powołanych sędziów mają obowiązywać, chociaż byłaby możliwość ich kwestionowania.

W związku z pismem prokuratora generalnego Waldemara Żurka do 21 sędziów orzekających w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego prezes kierująca pracą tej Izby prof. dr hab. Joanna Misztal-Konecka odpowiedziała, że to jest „atak na niezależność władzy sądowniczej, niezawisłość sędziów oraz gwarantowane konstytucyjnie prawo do rozpoznania sprawy przez sąd w rozsądnym terminie”. I brak szacunku dla sędziów.

Specjalizacja, doświadczenie, wykształcenie, praktyka rynkowa, innowacyjność, dobra współpraca z biznesem, zastosowanie nowych technologii i praca pro bono - to cechy charakterystyczne tegorocznej grupy 35. prawników i prawniczek nominowanych w XIV edycji konkursu Rising Stars Prawnicy - liderzy jutra 2025 r. Ta nagroda to potwierdzenie kompetencji, otwiera wiele zawodowych drzwi - przyznają laureaci poprzednich edycji.

Sztuczna inteligencja w pracy działów prawnych i repolonizacja w zamówieniach publicznych – te dwa tematy wywołały najwięcej emocji na poniedziałkowym Kongresie Działów Prawnych Spółek Skarbu Państwa. Prawnicy z państwowych firm dyskutowali też o zmieniających się realiach rynkowych, współpracy z kancelariami zewnętrznymi, a także pochylili się nad tak praktycznymi kwestiami, jak naliczanie kar umownych czy mediacje. Patronem medialnym Kongresu było wydawnictwo Wolters Kluwer Polska.

Sędzia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa Jakub Iwaniec miał brać udział w kolizji, do której doszło 11 października wieczorem w Rejowcu Fabrycznym. Prokuratura ustala teraz, czy autem, które uderzyło w drzewo, kierował sędzia, czy był jedynie pasażerem, jak twierdzi jego obrońca, i czy sędzia był pod wpływem alkoholu w tym czasie. Sędzia jest obecnie zawieszony w czynnościach służbowych za podejrzenie popełnienia innych czynów, ale chroni go immunitet.

16 października rozpocznie się w Łodzi dwudniowa, ogólnopolska konferencja: „Standardy ochrony praw człowieka wynikające z Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i prawa Unii Europejskiej jako element obrotu prawnego w Polsce: bilans i perspektywy". W listopadzie mija 75. rocznica podpisania Konwencji. Prelegenci będą omawiać też obecną sytuację w Polsce.

Autonomia Sądu Najwyższego została pogwałcona – twierdzi prof. Aleksander Stępkowski, sędzia Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych i przerywał konferencję. Doszło do naruszenia autonomii władzy sądowniczej. Na tej podstawie przerwał wypowiedź ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka zaproszonego przez Radę Ławniczą SN. Konferencję prasową sędzia nazwał ekscesem.

Nie żyje prof. Adam Strzembosz - podała Polska Agencja Prasowa. Profesor był m.in. wiceministrem sprawiedliwości w rządzie Tadeusza Mazowieckiego, I prezesem Sądu Najwyższego i przewodniczącym Krajowej Rady Sądownictwa. Miał 95 lat.

W kolejnym odcinku podcastu Prawo na Oko, wraz z dr Patrycją Dolniak rozmawiamy o deepfake’ach, czyli technologii, która potrafi tworzyć hiperrealistyczne obrazy i dźwięki

Referendarze dostają coraz więcej kompetencji, przykładem jest choćby głośny projekt ustawy frankowej. Nadal jednak – jak sami podkreślają – nie mają wystarczających gwarancji ustrojowych. W Trybunale Konstytucyjnym jest wniosek o zbadanie zgodności z konstytucją przepisów, które nie przewidują możliwości złożenia przez referendarza odwołania od negatywnej decyzji ministra w sprawie jego wniosku o przeniesienie. Z kolei do Sejmu trafiła właśnie petycja, by stworzyć referendarzom możliwość odwołania się od zmiany podziału czynności.

W związku z pracami nad uregulowaniem statusu sędziów powołanych po 2018 roku wróciła idea wprowadzenia jednolitego statusu sędziego, bez podziału na rejonowych, okręgowych i apelacyjnych. Jak się okazuje, trwają już wstępne prace nad takim projektem, ale nie będą one łączone z tymi „praworządnościowymi”. Pewnym problemem obecnych autorów i polityków jest także to, że jednolity status sędziów kilka lat temu chciał wprowadzić Zbigniew Ziobro.

Rząd przygotował nowelizację ustawy o ochronie zdrowia psychicznego - na nowo ureguluje zasady stosowania przymusu bezpośredniego wobec agresywnych pacjentów. Postawiono na efektywność - zastosowanie środka można przedłużyć nawet, gdy na dyżurze nie ma psychiatry. Podobnie w przypadku decyzji o przymusowym leczeniu w szpitalu. Lekarze uważają, że zmiany są dobre, prawnicy mają wątpliwości.