Rząd zapowiada sprzątanie w prawie, co jest kontynuacją trendu deregulacyjnego, który obserwuje się w Polsce już od jakiegoś czasu - z różnymi skutkami. Projekt „Programu regulacyjnego na lata 2026–2028” to obietnica walki z inflacją przepisów, wprowadzenia zasady „jeden za jeden” i zasady digital by default – pisze Dominika Kornet, radczyni prawna.

Rządowy projekt ustawy o wzmocnieniu stosowania prawa do jednakowego wynagrodzenia mężczyzn i kobiet za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości nie odwołuje się do unijnego pojęcia pracownika – i przyjęcie tego projektu w proponowanej wersji nie będzie spełniać wymogów dyrektywy – nie wprowadzi wymaganej dyrektywą ochrony równości wynagrodzeń – pisze w polemice do stanowiska MRPiPS radca prawny Marcin Różański.

Projekt ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów (KROPiK), który - jak wskazano - „zawiera rozwiązania o charakterze deregulacyjnym”, w rzeczywistości niewiele ma wspólnego z deregulacją. Przewiduje wprowadzenie powszechnego, obowiązkowego systemu znakowania i rejestracji psów oraz kotów w państwowym rejestrze prowadzonym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Mimo że dążenie do ograniczenia bezdomności zwierząt nie budzi wątpliwości aksjologicznych i zasługuje na pełną aprobatę, sposób jego realizacji budzi poważne wątpliwości konstytucyjne - pisze prof. Marek Chmaj.

Krajowy System e-Faktur (KSeF) nie pełni roli archiwów państwowych – jest systemem transakcyjnym obsługującym obieg e‑faktur. Cyfryzacja nie eliminuje obowiązków archiwalnych ani nadzoru archiwów, przeciwnie - wzmacnia ich znaczenie i odpowiedzialność za długotrwałe zachowanie dokumentacji - pisze dr Paweł Pietrzyk, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych.

Obowiązujący w Polsce model kontroli zamówień publicznych w praktyce częściej prowadzi do zachowawczości i bierności zamawiających niż do podnoszenia jakości i efektywności wydatkowania środków publicznych. System ten, oparty na kontroli ex post, formalizmie i rozproszonej odpowiedzialności, nie tylko nie zachęca do podejmowania racjonalnych decyzji, ale wręcz zniechęca do aktywnego i odpowiedzialnego zarządzania procesem zakupowym - pisze Grzegorz Bebłowski, prawnik specjalizujący się w zamówieniach publicznych.

Dyskusja wokół nowelizacji ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa wciąż bywa prowadzona tak, jakby dotyczyła wyłącznie sektora telekomunikacyjnego lub regulacji o charakterze technicznym. To zasadniczy błąd. W rzeczywistości mówimy o fundamentach bezpieczeństwa narodowego państwa. O infrastrukturze, bez której nie funkcjonują dziś ani administracja publiczna, ani służby, ani nowoczesna gospodarka - pisze Michał Kanownik, prezes Związku Cyfrowa Polska.

Zgodnie z projektem ustawy implementującej dyrektywę o transparentności wynagrodzeń, związkom zawodowym przyznano monopol na reprezentowanie pracowników w procesie ustalania kryteriów wartościowania pracy oraz kategorii pracowników – pisze prof. dr hab. Arkadiusz Sobczyk.

W praktyce samorządowej coraz częściej powraca temat dziedziczenia spadków przez gminy, powiaty i województwa – zwłaszcza w kontekście spadków obciążonych długami. Choć przepisy wydają się klarowne, rzeczywistość pokazuje, że w sferze egzekucyjnej gminy często ponoszą realne skutki za zobowiązania wielokrotnie przekraczające wartość odziedziczonego majątku. Zjawisko to rodzi pytania o granice odpowiedzialności JST oraz o to, jak pogodzić przepisy prawa cywilnego z zasadami finansów publicznych i ochrony mienia komunalnego.

Analizę projektu zmian do kodeksu pracy w przedmiocie przeciwdziałania mobbingowi (wersja projektu z dnia 27 października 2025 r. ) w kontekście zadośćuczynienia warto zacząć od słów uznania dla projektodawcy. Oto po latach nadużywania słowa „odszkodowanie” proponuje się wyraźnie odróżnienie odszkodowania od zadośćuczynienia – pisze prof. dr hab. Arkadiusz Sobczyk.

Projekt ustawy, mającej wdrożyć dyrektywę 2023/970, dotyczącą tzw. transparentności wynagrodzeń, jest typowym przykładem niezrozumienia, że implementacja dyrektywy nie oznacza przyjęcia jej tekstu jako ustawy własnej, łącznie zresztą z błędami w tłumaczeniu. Implementacja to ustanowienie prawa krajowego, które prowadzi do osiągnięcia celów dyrektywy – pisze prof. dr hab. Arkadiusz Sobczyk.

W miarę przyspieszania transformacji cyfrowej w różnych sektorach, organizacje wpadają w pułapkę rosnących kosztów oprogramowania. Zwłaszcza instytucje publiczne znalazły się w swoistym klinczu, wynikającym z pilnej potrzeby cyfryzacji i konieczności ciągłej eliminacji kosztów. Na gruncie przepisów prawa powszechne stało się włączanie opcji zakupu oprogramowania z rynku wtórnego, jako skutecznego sposobu na pogodzenie powyższych ograniczeń. Praktyka zamówień publicznych odbiega jednak od możliwości, jakie dają regulacje prawne – pisze Mateusz Drozdowski, kierownik rozwiązań licencyjnych w Forscope.

Inspekcja pracy jest corocznie kontrolowana przez ten organ kontroli państwowej, co ma swoje umocowanie w art. 4 ust. 1 ustawy z 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli. NIK przeprowadza kontrolę działalności Państwowej Inspekcji Pracy (12 części budżetu państwa) pod względem legalności, gospodarności, celowości i rzetelności (art. 2 ust. 5) – pisze Marcin Stanecki, Główny Inspektor Pracy, odnosząc się do propozycji wnioskowania przez Radę Ochrony Pracy do Sejmu o przeprowadzenie kontroli działalności Państwowej Inspekcji Pracy przez Najwyższą Izbę Kontroli.

Zgodnie z planowanymi zmianami do kodeksu pracy (wersja projektu z dnia 27 października 2025), prawo zakładowe będzie musiało określić „reguły, procedury oraz częstotliwość działań w obszarze przeciwdziałania naruszaniu godności oraz innych dóbr osobistych pracownika, zasad równego traktowania w zatrudnieniu dyskryminacji oraz przeciwdziałaniu mobbingowi” – pisze prof. dr hab. Arkadiusz Sobczyk.

Najnowsze orzeczenie Naczelnego Sadu Administracyjnego przełamuje trend niekorzystny dla instytucji kultury. Oznacza, iż nie powinny one poddawać się panującemu obecnie powszechnie wśród organów przekonaniu, że muszą one zawsze i do wszystkich swoich wydatków (zwłaszcza tych najistotniejszych kwotowo - inwestycyjnych) stosować prewspółczynnik VAT, albo nie dokonywać w ogóle odliczenia VAT – pisze Joanna Rudzka, doradca podatkowy.

Krajowa Izba Odwoławcza miała być filarem skutecznej i szybkiej ochrony prawnej w zamówieniach publicznych. Miała gwarantować równowagę pomiędzy interesem wykonawców a sprawnością realizacji zadań publicznych. Dziś coraz trudniej bronić tezy, że ten model w obecnym kształcie jeszcze spełnia swoje zadanie. Przestój w KIO przestał być incydentem, stał się zjawiskiem systemowym - pisze Grzegorz Bebłowski, prawnik specjalizujący się w zamówieniach publicznych.

W związku z planowanymi zmianami przepisów kodeksu pracy, które dotyczą obowiązku przeciwdziałania mobbingowi, część pracodawców zaczęła się baczniej przyglądać nowemu prawu i analizować, czy dotychczas prawidłowo realizowali ciążące na nich zobowiązania. Dotyczy to zarówno przeciwdziałania, reagowania, jak i minimalizowania skutków mobbingu – pisze Dominika Sadowska, prawniczka i mediatorka.

Zgodnie z planowanymi zmianami do kodeksu pracy (wersja projektu z dnia 27 października 2025) pracodawcy będą mieli obowiązek ustalania „reguł, procedur oraz częstotliwości działań w obszarze przeciwdziałania naruszaniu godności oraz innych dóbr osobistych pracowników, naruszaniu zasady równego traktowania w zatrudnieniu oraz dyskryminacji oraz mobbingowi” – pisze prof. dr hab. Arkadiusz Sobczyk. A wszystko dlatego, że pracodawca będzie obowiązany do aktywnego i stałego przeciwdziałania mobbingowi oraz naruszeniom zasady równego traktowania „przez stosowanie działań prewencyjnych, wykrywanie oraz właściwe reagowanie, a także przez działania naprawcze i wsparcie osób dotkniętych mobbingiem lub nierównym traktowaniem”.

Rok 2025 przyniósł kolejne istotne doprecyzowania w stosowaniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Orzecznictwo sądów administracyjnych precyzyjniej określiło krąg podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji, granice pojęcia nadużycia prawa do informacji publicznej oraz zakres stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w procedurze udostępniania informacji publicznej – pisze dr Bartosz Mendyk.

Teza, że Skarb Państwa może ponosić odpowiedzialność za wadliwe postępowanie antymobbingowe prowadzone przez pracodawcę „prywatnego”, brzmi zapewne akademicko. Słowo „akademicko” oznacza tu „czysto teoretycznie”. Być może tak jest. Być może jednak problemem nie jest akademizm tego stwierdzenia, ale to, że zarówno prawnicy, jak i w szczególności twórcy prawa, nie w pełni rozumieją, jak duże znaczenie dla stanowienia prawa mają prawa i wolności człowieka, i jaka jest rola Konstytucji w organizacji państwa – pisze prof. dr hab. Arkadiusz Sobczyk.

Polska jest państwem jednolitym, co w pewnym stopniu określa zakres samorządności. Jednak znacznie większym problemem jest niechęć znacznej części klasy politycznej, różnych opcji, do powierzania samorządom terytorialnym zbyt dużego zakresu praw i obowiązków – twierdzi prof. Kazimierz Bandarzewski z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Uważa, że od lat ma miejsce przeciwne zjawisko – odbieranie samorządom już posiadanych kompetencji.