Czy członkowie zarządu mogą mieć pewność, że podejmowane decyzje biznesowe rzeczywiście mieszczą się w granicach dopuszczalnego ryzyka i nie narażają ich na odpowiedzialność? Czy wystarczające jest działanie w dobrej wierze, czy też współczesne standardy wymagają czegoś więcej? I wreszcie - czy sposób podejmowania decyzji pozwala je obronić także prawnie? – pisze Michał Połaniecki, radca prawny, wspólnik w kancelarii 5E LEGAL.

Zdarza się, że po podpisaniu aktu założycielskiego fundacji rodzinnej, ustaleniu statutu i złożeniu wniosku o wpis do rejestru, a jeszcze przed zarejestrowaniem, pojawia się potrzeba zmiany lub „doszlifowania” statutu: doprecyzowania lub korekty postanowień albo reakcji na zmianę sytuacji rodzinnej lub biznesowej. Czy sąd rejestrowy potraktuje taką modyfikację jako przeszkodę do wpisu? Co do zasady - nie. Kluczowe jest jednak, aby zmiany dokonać poprawnie i skutecznie „wprowadzić” nową wersję statutu do sprawy rejestrowej – pisze Krzysztof Smaga, adwokat, wspólnik w kancelarii 5E LEGAL.

Ministerstwo Finansów proponuje, by organy skarbowe uzyskały pełny dostęp do akt zgromadzonych w rejestrze fundacji rodzinnych i mogły analizować zgromadzone w nich dokumenty, bez potrzeby uzyskiwania zgody sądu i ujawniania samej fundacji swojego zainteresowania jej sprawami. W ocenie prawników, pomysł idzie zbyt daleko. Może się nawet okazać, że przedsiębiorcy odwrócą się od polskich fundacji rodzinnych i zaczną szukać innych jurysdykcji, jak np. Liechtenstein.

Ministerstwo Rozwoju i Technologii zorganizowało prekonsultacje nowelizacji ustawy o fundacji rodzinnej. W efekcie spotkania rozpatrzy ponad 350 stron propozycji i postulatów, które otrzymało od zaproszonych podmiotów: fundatorów, przedsiębiorców, przedstawicieli sektora bankowego oraz reprezentantów resortów sprawiedliwości, finansów i rolnictwa.

Sąd ogłosił pierwszą w Polsce upadłość fundacji rodzinnej. Orzeczenie odpowiada na pytanie, czy ta relatywnie młoda forma zarządzania majątkiem ma w ogóle zdolność upadłościową. Dowodzi też, że przekazanie majątku do fundacji rodzinnej powinno być traktowane jako metoda sukcesji, a nie sposób na uniknięcie odpowiedzialności za zobowiązania. Prawnicy przyznają jednak, że ustanowienie takiej fundacji może utrudnić życie wierzycielom i ich pełnomocnikom.

W roku 2026 instytucja fundacji rodzinnej będzie obchodziła swoje trzecie urodziny (22 maja 2023 r. ustawa o fundacji rodzinnej weszła w życie). Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim na dzień 31 grudnia 2025 zarejestrował 3140 fundacji rodzinnych. Samych wniosków o rejestrację wpłynęło ponad pięć tysięcy, a średni okres oczekiwania na rejestrację wynosi ok. czternastu miesięcy - pisze Piotr Aleksiejuk, radca prawny, wspólnik kancelarii Wojarska Aleksiejuk & Wspólnicy.

Radcowie prawni popierają zmiany w projekcie rozporządzenia dotyczącym rejestru fundacji rodzinnych, w tym rozszerzenie dostępności dokumentów elektronicznych i możliwość składania wniosków drogą elektroniczną. Konieczne są jednak dalej idące reformy, m.in. ustandaryzowanie procesu rejestracji fundacji rodzinnych - piszą radcowie prawni Piotr Aleksiejuk i Jacek Miłaszewski.

Przepisy o fundacji rodzinnej obowiązują od ponad dwóch lat, a większość fundacji złożyła pierwsze deklaracje podatkowe dopiero w 2025 roku. Jest jeszcze zbyt wcześnie, by ocenić, czy potrzebne są zmiany zasad opodatkowania. Zanim rozpoczniemy dyskusje na ten temat, trzeba najpierw przeprowadzić analizy i badania dotyczące funkcjonowania przepisów. Administracja skarbowa ma inne środki, by zwalczać nadużycia - o tym rozmawiali uczestnicy debaty Prawo.pl.

Weto prezydenta nie jest dobrym działaniem, nie jest właściwie umotywowane, a na pewno już – nie przysłuży się Polsce. Nie jest dobrym działaniem, ponieważ sankcjonuje stan niepewności podatkowej, sferę niedopowiedzeń i niejasności, w której będą żyć fundatorzy i ich fundacje. Naraża ich na niepotrzebne ryzyko prowadzenia sporów z organami podatkowymi, a pamiętać należy, że niemała część fundatorów to osoby niemłode, którym potrzebne są rozwiązania „niekwestionowalne” w razie potencjalnych kontroli podatkowych - pisze Paweł Tomczykowski, partner zarządzający kancelarią Tomczykowski Tomczykowska.

Prezydent zawetował nowelizację ustawy o CIT, dotyczącą opodatkowania fundacji rodzinnej. To oznacza, że w 2026 r. nie zmienią się zasady opodatkowania fundacji. Eksperci oceniają decyzję prezydenta jako działanie stabilizujące system prawny. Powstaje jednak pytanie, jakie czynności zostaną podjęte po 22 maja 2026 r, kiedy zgodnie z ustawą o fundacji rodzinnej ma się odbyć przegląd funkcjonowania przepisów tej ustawy.

27 listopada br. prezydent zawetował nowelizację ustawy CIT w zakresie opodatkowania fundacji rodzinnych. Argumentem dla takiej decyzji jest nieprzestrzeganie przez ustawodawcę zasad dobrej praktyki stanowienia prawa. W art. 143 ustawy o fundacji rodzinnej przewidziano, że Rada Ministrów po upływie trzech lat od dnia wejścia w życie ustawy o fundacji rodzinnej dokona przeglądu funkcjonowania poszczególnych przepisów tej ustawy - pisze Piotr Aleksiejuk, radca prawny, wspólnik kancelarii Wojarska Aleksiejuk & Wspólnicy.

Prezydent Karol Nawrocki zawetował nowelizację ustawy o CIT, która miała wprowadzić zmiany w opodatkowaniu fundacji rodzinnej. Zawetował też nowelizację kodeksu wyborczego, która przewidywała liberalizację zasad głosowania korespondencyjnego - poinformowała w czwartek wieczorem Kancelaria Prezydenta. Jak podkreślono, prezydent korzysta z prawa weta wyłącznie wtedy, gdy wymaga tego interes obywateli, przejrzystość prawa oraz stabilność państwa.

Dostęp do rejestru fundacji rodzinnych i ich wyszukiwarki będzie możliwy za pośrednictwem strony internetowej, bez konieczności jeżdżenia do Piotrkowa Trybunalskiego czy zamawiania informacji i odpisów. Tak przewiduje projekt rozporządzenia, który Ministerstwo Sprawiedliwości skierowało do konsultacji. Nadal jednak nie będzie możliwe pobieranie wydruków internetowych z RFR, mających moc dokumentów urzędowych.

Wielkimi krokami zbliżamy się do trzeciego roku funkcjonowania fundacji rodzinnej w Polsce. Poniżej przedstawione zostaną dane statystyczne pokazujące jaką popularnością cieszy się instytucja, dzięki której polskie firmy rodzinne mają możliwość wdrożenia wielopokoleniowych projektów sukcesji - pisze Piotr Aleksiejuk, radca prawny.

Wszystkie fundacje rodzinne w Polsce widnieją w rejestrze prowadzonym przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim. Odpisy z niego wydaje się w formie papierowej. Fundacje rodzinne, obsługujące je banki, a nawet prezes piotrkowskiego sądu, mówią jednym głosem: konieczne są zmiany – to nie tylko kwestia wygody, ale także bezpieczeństwa finansowego. Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiada cyfryzację rejestru, pytanie tylko, czy będzie w stanie spełnić wszystkie oczekiwania.

Zmiany w ustawie o CIT w zakresie opodatkowania fundacji rodzinnych mogą istotnie wpłynąć na praktykę stosowania regulacji dotyczących unikania opodatkowania - zarówno samej klauzuli, jak i przesłanek wydania opinii zabezpieczających. Aktualność straci duża część argumentów organów podatkowych, mająca wykazać sprzeczność korzyści podatkowych uzyskiwanych w wyniku zbycia majątku wniesionego do fundacji z celami ustaw o CIT oraz PIT - Adam Formanowicz, doradca podatkowy, menedżer w zespole doradztwa podatkowego Deloitte.

Senat przyjął bez poprawek nowelizację ustawy o CIT, która zmienia zasady opodatkowania fundacji rodzinnych. Celem ma być uszczelnienie przepisów. Fundacja zapłaci podatek od dochodów ze zbycia majątku, jeżeli zbycie to nastąpi przed upływem 36 miesięcy od końca roku, w którym mienie wniesiono do fundacji. Zapłaci też CIT od dochodów z najmu krótkoterminowego budynków mieszkalnych, bez podatku będzie najem na cele mieszkaniowe.

Banki oczekują od spółek wniesionych do fundacji rodzinnych aktualnych odpisów z rejestru tychże fundacji. Niedostarczenie dokumentu grozi konsekwencjami, takimi jak zablokowanie płatności, a w skrajnej sytuacji nawet rozwiązanie umów kredytowych. Uzyskanie odpisu jest jednak mocno utrudnione - wydaje go tylko jeden sąd w Polsce, w którym liczba spraw stale rośnie i tworzy się wąskie gardło. Ministerstwo Sprawiedliwości zapewnia, że problem zostanie rozwiązany.

Krajowa Izba Radców Prawnych nie kwestionuje prawa do wprowadzania zmian uszczelniających system podatkowy, które będą służyły właściwemu korzystaniu z instytucji fundacji rodzinnej. Jednak racjonalny ustawodawca powinien nie tylko kierować się dobrymi praktykami, ale przede wszystkim przestrzegać ustawowych norm prawnych - piszą radcowie prawni Piotr Aleksiejuk i Jacek Miłaszewski.

Nowelizacja przepisów o opodatkowaniu fundacji rodzinnych, w obecnym kształcie, jest wewnętrznie sprzeczna, niespójna z dotychczasową praktyką organów podatkowych i zagraża stabilności sukcesji rodzinnych. Alternatywny model – oparty na 24-miesięcznym okresie karencji i odroczonym obowiązku podatkowym – pozwoliłby pogodzić interes fiskusa z konstytucyjnymi zasadami proporcjonalności, pewności prawa i ochrony zaufania obywatela do państwa - piszą Aldona Leszczyńska-Mikulska, radca prawny, doradca podatkowy i Izabela Andrzejewska-Czernek, radca prawny, doktor nauk prawnych.