Ministerstwo Finansów i Gospodarki przedstawiło zapowiedź zmian w opodatkowaniu fundacji rodzinnej, które mają przeciwdziałać nadużyciom. Proponuje m.in., by składniki majątkowe można było sprzedać bez podatku pod warunkiem utrzymania własności przez 36 miesięcy. Planowane jest też wyłączenie ze zwolnienia przychodów z najmu krótkoterminowego oraz objęcie fundacji opodatkowaniem z tytułu udziału w kontrolowanej jednostce zagranicznej.

W ubiegły piątek Ministerstwo Finansów zapowiedziało wprowadzenie zmian legislacyjnych dotyczących opodatkowania, pewnych obszarów funkcjonowania fundacji rodzinnej. Po ubiegłorocznych nieudolnych próbach wprowadzenia zmian, które spowodowały wiele negatywnych konsekwencji dla rozwoju instytucji, oczekiwanej prze polską przedsiębiorczość rodzinną od dekady, ministerstwo nie dało za wygraną - pisze Piotr Aleksiejuk, radca prawny.

Ministerstwo Finansów zapowiada zmiany w ustawie o fundacji rodzinnej. Minister finansów Andrzej Domański podkreśla, że celem fundacji jest sukcesja, zaś celem proponowany przez resort zmian ma być zapobieganie "agresywnym praktykom podatkowym" z wykorzystaniem fundacji. MF zapowiada też działania na rzecz repolonizacji, aby przedsiębiorcy korzystający z zagranicznych rozwiązań wracali do Polski.

Rozwód osób, które wspólnie założyły fundację rodzinną, może być dla nich podatkową pułapką. Skarbówka twierdzi w interpretacjach, że po rozwodzie część wypłat z fundacji będzie opodatkowana. Fundatorzy przestają być dla siebie najbliższą rodziną, więc - zdaniem fiskusa - nie przysługuje im zwolnienie. Eksperci radzą, by przed założeniem fundacji przemyśleć konsekwencje prawne i podatkowe również w kontekście ewentualnych zmian sytuacji osobistej.

Szef Krajowej Administracji Skarbowej wydał dwie opinie zabezpieczające w sprawie fundacji rodzinnej. Potwierdził, że wniesienie do fundacji udziałów w spółkach, a następnie ich sprzedaż i reinwestycja uzyskanych środków, czyli zakupu kolejnych udziałów, to działalnie zgodne z przepisami. Eksperci zgadzają się, że celem fundacji jest pomnażanie środków, zaś obowiązujące przepisy w wystarczający sposób chronią przed ewentualnymi nadużyciami.

Wniesienie akcji do fundacji rodzinnej i szybka ich sprzedaż to działanie sprzeczne z celem ustawy o fundacji rodzinnej, jeśli środki zostaną wypłacone beneficjentom, bez podjęcia działań inwestycyjnych - wynika z opinii Rady do spraw Przeciwdziałaniu Unikaniu Opodatkowania. Według ekspertów, co do zasady, jest to korzystne stanowisko, które powinno pomóc fundatorom, ale nadal pozostaje wiele wątpliwości. 

Jeśli jakakolwiek nowelizacja przepisów podatkowych zostanie przeprowadzona w nieprzemyślany lub za daleko idący sposób, to 2,5 tys. założonych fundacji rodzinnych nie będzie liczbą jednostkowych sukcesów, którymi będzie można się chwalić. Będzie to 2,5 tys. potencjalnych problemów, które fundatorzy będą musieli rozwiązać - pisze Michał Kwaśniewski, adwokat, partner w QUIDEA.

Organy podatkowe uważają, że fundacja rodzinna nie może prowadzić działalności gospodarczej w zakresie najmu krótkoterminowego. Dozwolony jest tylko najem długoterminowy. Z takim stanowiskiem nie zgadzają się jednak sądy administracyjne. Zdaniem prawnikówp fiskus stawia wymogi wykraczające poza przepisy ustawy o fundacji rodzinnej.

Fundacja rodzinna nie jest chwilowym trendem. Jest brakującym ogniwem polskiego systemu prawnego, które umożliwia skuteczne i bezpieczne planowanie sukcesji. Pozwala uniknąć chaosu po śmierci właściciela firmy, zabezpiecza interesy rodziny i zapewnia trwałość majątku. Dziś warto zadać sobie pytanie nie, czy warto, ale raczej, czy mamy czas i komfort, żeby dłużej zwlekać z decyzją - pisze Piotr Aleksiejuk, radca prawny, wspólnik kancelarii Wojarska Aleksiejuk & Wspólnicy.

22 maja miną dwa lata od wejścia w życie przepisów o fundacji rodzinnej. Dotychczas zarejestrowano ich około 2,5 tys. Prawnicy są jednomyślni, że wprowadzenie tej instytucji do polskiego systemu prawnego było dobrą decyzją, która pozwala kumulować kapitał niezbędny dla inwestycji. Powstają jednak obawy, czy zmiany zapowiadane przez Ministerstwo Finansów nie zepsują tego mechanizmu.

Ministerstwo Finansów ponownie bierze „na cenzurowane” fundacje rodzinne. Zapowiadane są zmiany uszczelniające ich opodatkowanie oraz objęcie daniną solidarnościową świadczeń beneficjentów otrzymanych z fundacji rodzinnej. To działania niezrozumiałe, nieracjonalne i idące w kontrze z deklaracjami prezesa Rady Ministrów - pisze Piotr Aleksiejuk, radca prawny.

Ministerstwo Finansów pracuje nad uszczelnieniem zasad opodatkowania fundacji rodzinnych - poinformował wiceminister Jarosław Neneman. Wraca też pomysł, by warunkiem korzystania z ulgi IP Box było zatrudnienie pracowników. Świadczenia z fundacji rodzinnej oraz dochody opodatkowane IP Box mają być objęte daniną solidarnościową. Prawnicy wskazują, że to zapowiedzi sprzeczne z zapowiadaną przez rząd deregulacją i ułatwieniami dla przedsiębiorców.

Sukcesja w rodzinnym biznesie jest procesem kluczowym dla przyszłości firmy, który nierzadko wpływa na relacje między członkami najbliższej rodziny. Niestety, brak jej odpowiedniego przygotowania może prowadzić do poważnych sporów prawnych, paraliżu działalności, a nawet upadku firmy - piszą Martyna Kunke i Tomasz Rutkowski, radcy prawni w Kancelarii Prawnej PragmatIQ.

Organ podatkowy uznał, że już sam zamiar sprzedaży w przyszłości oznacza, iż nieruchomości zostały nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia. Fundacja argumentowała inaczej, wskazując na długoterminowy wynajem jako główny cel inwestycji. Spór pokazuje, jak kluczowe jest odpowiednie planowanie działań fundacji, aby uniknąć 25 proc. podatku - pisze Wiktor Kozieł, doradca podatkowy w ID Advisory.

Aby fundacja rodzinna była długofalowym sposobem zabezpieczenia majątku rodzinnego, nie może być traktowana instrumentalnie, jako narzędzie optymalizacji podatkowej. Fiskus posiada skuteczne narzędzia przeciwdziałania takim praktykom. Dotyczy to zarówno fundacji założonej przez jednego fundatora dla swojej rodziny, jak i wspólnej fundacji założonej przez niespokrewnionych fundatorów - pisze Piotr Sobczak, doradca podatkowy, ACCA, partner w GWS Radcy Prawni i Doradcy Podatkowi.

Szef Krajowej Administracji Skarbowej trzykrotnie odmówił ostatnio wydania opinii zabezpieczającej w sprawie fundacji rodzinnej. W poprzednim roku wydał zaś trzy opinie. Co to oznacza w praktyce? Prawnicy wskazują, że fundatorzy powinni rozważniej podchodzić do składania wniosków. Kluczowe jest przedstawienie intencji planowanych działań oraz celu założenia fundacji. Na razie jednak zainteresowanie fundacjami nie maleje. Dotychczas zarejestrowano ich 2101.

Wydaje się, że szef KAS nie rozumie celu i konstrukcji prawnej fundacji rodzinnej ani reżimu jej opodatkowania. Może to sprawić, że tam, gdzie powinny być wydawane opinie zabezpieczające, szef KAS będzie odmawiał ich wydania. Groźne jest przede wszystkim sztywne założenie, że jeśli doszło do (szybkiego) zbycia majątku po jego wniesieniu do fundacji, to automatycznie ma zastosowanie klauzula przeciw unikaniu opodatkowania - pisze Michał Kwaśniewski, partner w Quidea.

Negatywnie oceniam postawę ustawodawcy wobec fundacji rodzinnych. Zmiana reguł gry nastąpiła już październiku 2023 r., kiedy zlikwidowano preferencje dotyczące nieruchomości rolnych. Apogeum „braku rozsądku” było stanowisko Ministerstwa Finansów, zgodnie z którym celem powołania części fundacji była wyłącznie „optymalizacja podatkowa”, w konsekwencji czego należy dokonać „uszczelniających” zmian, zwłaszcza w przepisach podatkowych. Finalnie nie weszły one jednak w życie - pisze Piotr Aleksiejuk, radca prawny.

Szef Krajowej Administracji Skarbowej odmówił wydania opinii zabezpieczającej w sprawie fundacji rodzinnej. Chodzi o sytuację, w której założyciele wnieśli do niej udziały w spółce z o.o. i sprzedali po dwóch miesiącach, co pozwoliło zmniejszyć obciążenia podatkowe z 23 proc. do 15 proc. Według szefa KAS celem tych działań nie była sukcesja, tylko korzyść podatkowa. Eksperci oceniają, że przy tak sformułowanym wniosku założycieli szefowi KAS trudno było wydać inne rozstrzygnięcie, a wnioskodawcy zaszkodzili nie tylko sobie, ale i innym.

Fundacje rodzinne zyskały już sporą popularność, ale niektóre kwestie związane z ich funkcjonowaniem nadal budzą pewne wątpliwości. Jednym z problematycznych zagadnień może być zgłaszanie beneficjentów rzeczywistych fundacji rodzinnej do Centralnego Rejestru Beneficjantów Rzeczywistych - piszą Robert Staniaszek, adwokat, oraz Krzysztof Chrzanowski, aplikant adwokacki z Kancelarii Gorazda oraz Świstuń, Wątroba i Partnerzy Adwokaci i Radcowie Prawni.