Michna: Nowe zasady dostępu do zawodu doradcy podatkowego
Państwowa Komisja Egzaminacyjna ds. doradztwa podatkowego publikuje tylko wykaz tytułów aktów prawnych oraz przykładowe pytania i zadania. Zmianie uległ też zakres zadań praktycznych. Poprzednio trzeba było sporządzić jedno wystąpienie w imieniu klienta. Po zmianach kandydat musi sporządzić wystąpienie oraz opinię - mówi Mirosław Michna, doradca podatkowy, przewodniczący Krajowej Rady Doradców Podatkowych.
Wiesława Moczydłowska: Panie Przewodniczący, w listopadzie 2026 roku odbędzie się pierwsza sesja egzaminacyjna pisemna przeprowadzana według całkowicie nowych zasad, wynikających z reformy w dostępie do zawodu doradcy podatkowego, która weszła w życie w marcu br. Zacznijmy zatem od wniosku o dopuszczenie do egzaminu. Składa się go przez konto w systemie e-Doradca. Jakie dane trzeba w nim wykazać?
Mirosław Michna: Tak, nastąpiły znaczne zmiany w tym zakresie. Cały proces, od złożenia wniosku po obsługę dokumentów, korespondencję z kandydatem i sam egzamin odbywa się przez platformę teleinformatyczną e-Doradca. We wniosku należy wskazać imię i nazwisko, adres do korespondencji, e-mail, PESEL; numer telefonu fakultatywnie. Dołączyć trzeba odpis dyplomu lub dyplom elektroniczny, oświadczenia wymagane ustawą, potwierdzenie opłaty wstępnej i opłaty za część pisemną.
Podkreślić należy, że wnioski i pisma dotyczące egzaminu składa się i doręcza przez e-Doradcę. Nie oznacza to jednak egzaminu w formie online. Część pisemna odbywa się z wykorzystaniem sprzętu komputerowego zapewnianego przez urząd obsługujący ministra finansów. Nie ma zatem już pisma odręcznego na egzaminie. Kandydat może korzystać z przepisów prawa ogłoszonych w dziennikach urzędowych lub zbiorach bez komentarzy – zarówno na egzaminie pisemnym, jak i ustnym. Dodam, że wniosek na listopadową sesję należało złożyć przez system e-Doradca do 25 sierpnia 2026 r., bez możliwości przywrócenia terminu.
Co zmieniło się w wykazie dziedzin objętych egzaminem?
Nowy zakres dotyczy egzaminów po 30 czerwca 2026 r. Zakres został zwiększony o dwa bloki tematyczne: opłaty, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, oraz wymiana informacji podatkowych jako odrębna dziedzina egzaminacyjna.
Egzamin obejmuje 13 dziedzin. Określa je art. 20 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym. Są to: Źródła prawa i wykładnia prawa, Prawo podatkowe międzynarodowe i wspólnotowe wraz z analizą podatkową, Materialne prawo podatkowe wraz z analizą podatkową, Opłaty objęte Ordynacją podatkową, Wymiana informacji podatkowych, Postępowanie administracyjne, sądowoadministracyjne i egzekucyjne, Międzynarodowe, wspólnotowe i krajowe prawo celne, prawo dewizowe, prawo karne skarbowe, Organizacja i funkcjonowanie KAS, Rachunkowość, Ewidencja podatkowa i zasady prowadzenia ksiąg podatkowych, Przepisy o doradztwie podatkowym i etyka zawodowa.
Czytaj też w LEX: Zmiany w zakresie egzaminu na doradcę podatkowego >
Nastąpiła istotna zmiana, a mianowicie koniec jawnej bazy pytań. Ministerstwo Finansów przestało publikować dokładny, urzędowy wykaz pytań i zadań (tzw. tysiąc pytań), zastępując go wykazem tytułów aktów prawnych oraz przykładowymi zadaniami i odpowiedziami. To chyba niezbyt dobra zmiana? Co jeszcze się zmieniło w zakresie pytań?
Tak, Komisja publikuje tylko wykaz tytułów aktów prawnych oraz przykładowe pytania i zadania. Oczywiście, różnie to można oceniać. Zmieniła się liczba pytań testowych. Było ich 100, obecnie od 1 lipca 2026 r. jest 60 pytań. Skrócił się odpowiednio czas testu, mieliśmy 100 minut, a obecnie jest 70 minut. Zmianie uległ też zakres zadań praktycznych. Poprzednio trzeba było sporządzić jedno wystąpienie w imieniu klienta. Po zmianach kandydat musi sporządzić wystąpienie oraz opinię. Wzrósł czas przeznaczony na zadania praktyczne ze 180 minut do 300 minut.
Przypomnę, że część pisemna w nowym modelu jest wykonywana na koncie kandydata w e-Doradcy. Co istotne, nie można wyrównać zbyt słabego zadania dobrym wynikiem testu. Prace są anonimizowane. Elementy pozwalające zidentyfikować autora oznaczają brak oceny i wynik negatywny.
Z testu trzeba uzyskać 96 pkt na możliwych 120, czyli co najmniej 80 proc. maksymalnej liczby punktów. Przyznawane są 2 punkty za prawidłową odpowiedź. Niestety za odpowiedź błędną jest minus 1 pkt. Przy braku odpowiedzi jest 0 pkt. Za każde zadanie można maksymalnie otrzymać 6 pkt. Zaliczenie zadania wymaga co najmniej 4 pkt. W ocenie brane są pod uwagę: wymogi formalne, właściwe przepisy, ich interpretacja i poprawność rozwiązania.
Dla absolwentów studiów objętych umową z Państwową Komisją Egzaminacyjną egzamin obejmuje tylko część ustną – zwolnienie dotyczy całej części pisemnej.
Konieczne jest spełnienie warunków z art. 22b i art. 24 ust. 5–7 ustawy o doradztwie podatkowym. Przy czym nie każda uczelnia ani każde studia podatkowe dają zwolnienie. Decydują ustawowe warunki i właściwa umowa z Komisją Egzaminacyjną.
Kogo dotyczy wpis w szczególnym trybie ustawowym?
Istnieje taki wyjątek. Art. 6 ust. 2 ustawy o doradztwie podatkowym stanowi, że prawo do takiego wpisu na listę doradców podatkowych dają m.in. co najmniej dwa kolejne lata w Komisji lub określony stopień doktora habilitowanego, a także osoby korzystające z trybu uznawania uprawnień doradczych uzyskanych w innym państwie UE – pod warunkiem formalnego uznania kwalifikacji. Chodzi tu o wdrożenie unijnej zasady swobodnego przepływu osób i usług oraz mechanizmu uznawania kwalifikacji zawodowych.
Czytaj też w LEX: Doradca podatkowy jako pełnomocnik z urzędu >
Jakie koszty musi ponieść kandydat na doradcę podatkowego?
Opłaty są powiązane z minimalnym wynagrodzeniem, które w 2026 r. wynosi 4806 zł. Koszt egzaminu podzielony jest na trzy etapy. Kandydat musi uiścić trzy niezależne opłaty: przede wszystkim musi wnieść opłatę wstępną, która wynosi 10 proc. minimalnego wynagrodzenia, a zatem obecnie 480 zł. Drugą opłatą jest opłata za część pisemną, która wynosi 25 proc. minimalnego wynagrodzenia, czyli 1201 zł. I ostatnia z opłat jest za egzamin ustny. Wynosi ona 35 proc. minimalnego wynagrodzenia, co daje 1682 zł. Wysokość opłat kalkuluje się na dzień zamieszczenia informacji o terminie egzaminu ustnego oraz złożenia wniosków o dopuszczenie do egzaminu. Łączny koszt egzaminów wynosi zatem 3363 zł w 2026 r. i zmieni się odpowiednio wraz ze zmianą minimalnego wynagrodzenia, które na rok 2027 jest przewidziane w wysokości 4950 zł brutto miesięcznie.
Po egzaminie pisemnym kandydat ma rok na złożenie egzaminu ustnego, dokładnie jeden rok od dnia ogłoszenia wyniku części pisemnej na przystępowanie do egzaminu ustnego. To jest ścieżka standardowa. W przypadku absolwentów studiów prowadzonych przez uczelnie, które zawarły umowę z Państwową Komisją Egzaminacyjną jest 1 rok od wniosku o dopuszczenie do egzaminu ustnego, ale nie później niż w okresie dwóch lat od ukończenia tych studiów.
Odrębny termin odnosi się do wniosku o wpis na listę doradców podatkowych. Trzeba go złożyć do trzech lat od zdania całego egzaminu.
Zapraszamy na szkolenie online w LEX: Dane klientów pod ochroną - jak budować bezpieczne biuro rachunkowe w czasach cyberzagrożeń i AI? >
Prawo wykonywania zawodu i używania chronionego tytułu powstaje w dniu wpisu na listę. Jak zatem wygląda dalsza procedura po zdaniu egzaminu?
Po egzaminie kandydat na doradcę podatkowego musi odbyć praktykę pod nadzorem doradcy, według uzgodnionego programu – u doradcy podatkowego lub w spółce doradztwa podatkowego.
Przewodniczący KRDP wyznacza termin i miejsce praktyki do 30 dni od otrzymania wniosku. Po praktyce kandydat otrzymuje dokument potwierdzający jej odbycie.
A jakie doświadczenie zawodowe jest równoważne z praktyką? Kiedy można jej nie wykonywać?
Rozporządzenie rozróżnia zatrudnienie i wykonywanie zawodu. Okres zatrudnienia obejmuje co najmniej sześć miesięcy u doradcy podatkowego lub w podmiotach uprawnionych do wykonywania czynności doradztwa podatkowego. Zakres obowiązków musi obejmować stosowanie prawa podatkowego na rzecz klienta. Odpowiednio wykonywanie zawodu obejmuje co najmniej sześć miesięcy jako adwokat, radca prawny lub biegły rewident, odpowiednio także prawnik z UE wykonujący stałą praktykę. Ponadto, zatrudnienie minimum rok w administracji skarbowej. Obejmuje ono zatrudnienie w Izbie Administracji Skarbowej, urzędzie obsługującym ministra finansów, samorządowych służbach finansowych lub Samorządowym Kolegium Odwoławczym, o ile wykonywane czynności obejmują stosowanie prawa podatkowego przy postępowaniach lub kontrolach.
Z odbyciem praktyki równoważne jest też zatrudnienie minimum rok jako: prokurator lub sędzia; usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych lub lustracja; główny księgowy w podmiocie obowiązanym prowadzić księgi; skarbnik gminy. Podstawę do zaliczenia praktyki daje też praca naukowa i dydaktyczna. Tutaj wymagane są dwa lata zatrudnienia jako pracownik naukowy, naukowo-dydaktyczny lub dydaktyczny zajmujący się dziedzinami obejmującymi prawo podatkowe. Możliwość zaliczenia praktyki daje także zatrudnienie w dawnych urzędach i izbach skarbowych lub celnych.
Zobacz w LEX: Doradca podatkowy w erze danych – granice tajemnicy zawodowej i obowiązki wobec fiskusa >
Kto i jakie czynności doradztwa podatkowego może wykonywać? Gdzie przebiega granica czynności możliwych do wykonywania bez uprawnień doradcy podatkowego, a tych, co do których wymagane są już uprawnienia doradcy podatkowego? Jakie warunki musi spełniać biuro rachunkowe, aby mogło świadczyć usługi doradztwa podatkowego?
Stanowi o tym art. 3 ustawy. Porady, opinie i wyjaśnienia mogą wykonywać doradcy podatkowi, radcowie prawni, adwokaci i biegli rewidenci. Z kolei reprezentacja możliwa jest już tylko przez doradcę podatkowego, adwokata lub radcę prawnego. Biegli rewidenci nie mają już takich uprawnień. Przy czym reprezentacja obejmuje: organy administracji i sądową kontrolę w sprawach zakresu udzielanych porad i wyjaśnień w odniesieniu do obowiązków wynikających z prawa podatkowego oraz wykonywanie, w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów oraz innych podmiotów, ciążących na nich obowiązków informacyjnych.
Z kolei niezależny audyt funkcji podatkowej możliwy jest w przypadku doradcy podatkowego i biegłego rewidenta. Art. 4 dopuszcza również wskazane podmioty organizacyjne – na warunkach dotyczących ich statusu, rejestru i osób wykonujących czynności. Warto wyraźnie rozróżnić działalność polegającą na świadczeniu usług księgowych od działalności doradcy podatkowego. Usługi księgowe mogą obejmować prowadzenie ksiąg i sporządzanie rozliczeń podatkowych, natomiast udzielanie porad i opinii podatkowych czy reprezentowanie klientów w sprawach zastrzeżonych ustawą wymaga odpowiednich uprawnień.
Co istotne, od 1 stycznia 2027 r., po zakończeniu okresu przejściowego, rozróżnienie to będzie bardziej widoczne również w rejestrach przedsiębiorców. Nowa klasyfikacja PKD przewiduje odrębne kody dla działalności rachunkowo-księgowej (69.20.A) i doradztwa podatkowego (69.20.B).
Pamiętajmy jednak, że doradcy podatkowi również świadczą usługi księgowe. Dla wielu członków naszego samorządu jest to jeden z podstawowych obszarów działalności. Połączenie kompleksowej obsługi księgowej z profesjonalnym doradztwem podatkowym stanowi istotną przewagę konkurencyjną i dużą wartość dla przedsiębiorców.
Czy doradca podatkowy może zawrzeć umowę spółki cywilnej z adwokatem? - sprawdź w LEX >
Co obowiązuje doradcę podatkowego po wpisaniu na listę? W jakiej formie doradca podatkowy może wykonywać swój zawód?
Ogólnie mogę powiedzieć, że są to: obowiązkowe OC, postępowanie zgodnie z prawem, ślubowaniem i etyką oraz stałe podnoszenie kwalifikacji.
Doradca podatkowy może prowadzić własną działalność, we własnym imieniu lub uczestniczyć w spółce niemającej osobowości prawnej – przy warunkach z art. 27 ust. 2. Może świadczyć usługi doradcy podatkowego w podmiocie uprawnionym – na podstawie stosunku pracy albo umowy cywilnoprawnej z podmiotami wskazanymi w art. 27 ust. 1 pkt 2 lit. a.
U pozostałego przedsiębiorcy może wykonywać pracę zasadniczo tylko na rzecz pracodawcy; wyjątek dla podmiotów objętych jego skonsolidowanym sprawozdaniem. Umowa cywilnoprawna: tylko na rzecz drugiej strony. Od 1 marca do końca grudnia 2026 r. OC wynosi 10 000 euro na jedno zdarzenie we wskazanym okresie ubezpieczenia. Natomiast od 1 stycznia 2027 r. kwoty ubezpieczenia OC rosną – odpowiednio 50 000 / 60 000 / 50 000 / 75 000 euro – zależnie od podstawy obowiązku. Doradca: własna działalność lub spółka bez osobowości prawnej – art. 44 ust. 3 pkt 1 – 50 tys. euro. Podmiot zatrudniający lub zawierający umowę z doradcą – art. 44 ust. 3 pkt 2 – 60 tys. euro. Doradca u pozostałego przedsiębiorcy – zasada art. 44 ust. 3 pkt 3 – 50 tys. euro. Doradca zatrudniony w podmiocie konsolidującym – art. 27 ust. 3 zdanie drugie – aż 75 tys. euro.
Przy zbiegu podstaw stosuje się najwyższą właściwą sumę.
Czytaj też w LEX: Ubezpieczenia OC osób wykonujących wybrane zawody prawnicze w kontekście odpowiedzialności za korzystanie z rozwiązań AI >
Ilu doradców mamy obecnie na liście? Czy zawodowi nie zagraża digitalizacja i sztuczna inteligencja?
Na liście doradców podatkowych mamy 9306 doradców podatkowych. 7342 to doradcy wykonujący zawód. Oznacza to, że wykonujący zawód stanowią ok. 78,9 proc. osób na liście.
Modele AI i ich wykorzystywanie w zawodzie doradcy podatkowego to nie zagrożenie, lecz rzeczywistość. Doradcy podatkowi w środowisku AI to bardziej doradcy zarządzający ryzykiem podatkowym niż osoby sporządzające mechanicznie deklaracje podatkowe. Niesie to z sobą korzyści związane ze zmniejszeniem czasu niezbędnego np. na ręczne wyszukiwanie orzecznictwa czy przepisów oraz redagowanie prostych pism. Jednocześnie zaś zwiększy się czas możliwy do wykorzystania np. na zarządzanie ryzykiem podatkowym, komunikację z klientem, rozwój i nadzór nad wewnętrznymi systemami podatkowymi klienta.
Obszary, w których należy bardzo ostrożnie polegać na modelach językowych, to ostateczne opinie i rekomendacje, bo modele nie ponoszą odpowiedzialności wobec klienta. Interpretacja niejednoznacznych przepisów, dobór zarzutów, priorytetów, taktyki dowodowej w sprawach spornych pozostaną wyłączną odpowiedzialnością doradcy.
Zobacz w LEX: Pod lupą fiskusa: transakcje, wydatki i dokumentacja, które wymagają szczególnej uwagi >
Czego życzyłby Pan doradcom podatkowym i kandydatom na doradców podatkowych?
Życzę wszystkim doradcom podatkowym oraz tym, którzy dopiero zmierzają do tego zawodu, aby w dynamicznie zmieniającym się świecie regulacji podatkowych, technologii i sprawozdawczości podatkowej nie tracili z oczu tego, co najważniejsze: odpowiedzialności, uczciwości i odwagi w stawaniu po stronie prawa i podatnika. Kandydatom zaś życzę wytrwałości i determinacji w budowaniu prestiżu zawodu, o który jako samorząd powinniśmy dbać.
