Ministerstwo Rozwoju i Technologii wraz z Ministerstwem Finansów prowadzi prace nad projektem przeglądu ustawy o fundacji rodzinnej. Opublikowany przegląd jest podsumowaniem dotychczasowych efektów. Resort prosi o nadsyłanie swoich stanowisk do 25 czerwca br.
Dokument potwierdza to, o czym informowaliśmy w artykule „Fundacje rodzinne w KRS? Nowy pomysł ministerstwa” – fundacje rodzinne mają być przeniesione ze specjalnego rejestru prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim do Krajowego Rejestru Sądowego. Pomysł ten budził pewne wątpliwości dotyczące prywatności osób, których dane są ujawniane w dokumentach fundacji rodzinnej.
Na temat zmian podatkowych Prawo.pl informowało w tekście: Przegląd ustawy o fundacji rodzinnej – jakie zmiany planuje rząd.
Lista możliwych zmian jest jednak znacznie szersza – część opracowania zatytułowana „Propozycje zmian przepisów i rekomendacje pozalegislacyjne” zawiera w sumie 24 punkty.
Fundacja rodzinna: bardziej dla rodziny niż dla fundatora
Podstawowym postulatem MRiT, który ma być przedmiotem szerokiej dyskusji, jest lepsze wyrażenie w przepisach ustawy realizacji przez fundację rodzinną celu sukcesyjnego. Resort przypomina, że ten instrument prawny wraz z systemem zachęt (w tym podatkowych) miał służyć osobom najbliższym fundatora, tj. małżonkowi, dzieciom, wnukom itd. Fundator może być co prawda beneficjentem, ale ustawodawca wprowadzający taką możliwość myślał raczej o sytuacji, w której ktoś kończy aktywność zawodową i planuje korzystać z majątku wcześniej wniesionego do fundacji rodzinnej.
Należy postawić pytanie, czy fundacja rodzinna realizuje cel sukcesyjny, gdy fundator jest jedynym albo głównym beneficjentem, zwłaszcza, jeśli równocześnie łączy funkcje członka zarządu i zgromadzenia beneficjentów – pisze MRiT.
Przemysław Kosiński, radca prawny (neXante Kancelaria Prawna), ocenia, że wszelkie próby wskazania w ustawie, czym jest, a czym nie jest cel sukcesyjny, są skazane na niepowodzenie, gdyż cel ten może być inny dla każdego fundatora.
- Jeśli ustawodawcy zależy, by fundacja rodzinna rzeczywiście służyła ochronie rodzinnego majątku, zamiast być traktowana jak wehikuł inwestycyjny, warto wprowadzić wymóg wskazania w statucie, jakie są zasady zastępowalności członków organu takiej fundacji. Zawsze staram się uczulać klientów, by statut przewidywał, co stanie się, gdy zabraknie pierwszych beneficjentów albo członków zarządu, nie zawsze jednak ta kwestia jest brana pod uwagę przez fundatorów – komentuje.
Nowe organy w fundacji rodzinnej
MRiT przewiduje możliwość powołania dodatkowych organów fakultatywnych w fundacji rodzinnej. Obecnie jest to niemożliwe, gdyż ustawa określa listę organów w sposób zamknięty. Projekt zakłada legalizację dodatkowych organów fakultatywnych, np. komitetów eksperckich, rad doradczych. - Sztywne ramy organów fundacji (zarząd, rada nadzorcza, zgromadzenie beneficjentów) zapożyczone z kodeksu spółek handlowych często nie odpowiadały dynamicznym i wielopokoleniowym potrzebom tzw. ładu rodzinnego – przyznaje Tomasz Rutkowski, radca prawny, partner w Kancelarii PragmatIQ.
Organy dodatkowe nie będą mogły przejmować ustawowych, władczych funkcji zarządu czy zgromadzenia beneficjentów.
- Projekt wprowadza bardzo istotną i postulowaną możliwość odbycia posiedzenia organu oraz podejmowania uchwał bez konieczności formalnego, wcześniejszego zwołania. Warunkiem jest obecność wszystkich członków danego organu i brak sprzeciwu co do porządku obrad – rewolucja ułatwiająca zarządzanie online – dodaje mec. Rutkowski
Inna ze zmian zakłada wprowadzenie obowiązku ujawnienia konfliktu interesu i w określonych przypadkach wyłączenie się z głosowania w sytuacji sprzeczności interesu fundacji rodzinnej albo beneficjentów z własnym interesem członka organu.
Jawność i dostęp do dokumentów fundacji
Ministerstwo postuluje, by istniała możliwość ograniczenia dostępu do dokumentacji fundacji rodzinnej beneficjentom będącym organizacjami pożytku publicznego, z wyjątkiem dostępu do informacji niezbędnych do ustalenia należnych im świadczeń.
Mec. Kosiński uznaje ten postulat za słuszny. - Z drugiej strony, w omawianym projekcie znalazła się propozycja zmierzająca w zupełnie przeciwnym kierunku, tj. zapewnienie organom Krajowej Administracji Skarbowej stałego dostępu do rejestru i pełnych akt rejestrowych. Uważam to za złe rozwiązanie, które spowoduje spadek zaufania do instytucji fundacji rodzinnej i szukanie alternatywnych możliwości zabezpieczenia rodzinnego majątku w rozwiązaniach zagranicznych – mówi mec. Kosiński.
Wcześniej pomysł szerszego dostępu organów skarbowych do danych fundacji rodzinnych znalazł się w roboczym projekcie ustawy o KAS. Więcej na ten temat: Skarbówka chce wiedzieć więcej o majątkach wniesionych do fundacji rodzinnych.
Temat jawności danych z pewnością będzie też dyskutowany przy omawianiu postulatu przenoszenia fundacji rodzinnych do KRS.
Fundacja rodzinna w oświadczeniach majątkowych
Inny postulat zakłada wprowadzenie obowiązku ujawniania w oświadczeniach majątkowych informacji o majątku przekazanym do fundacji rodzinnej i korzyściach otrzymywanych od fundacji rodzinnej.
- W przestrzeni publicznej regularnie pojawiały się zarzuty, że fundacja rodzinna może być wykorzystywana przez osoby pełniące funkcje publiczne jako wehikuł do ukrywania realnego stanu posiadania lub ucieczki przed jawnością majątkową – przypomina mec. Rutkowski. Jego zdaniem propozycja jest trafna. - Zmiana ta dotyczyć będzie w szczególności parlamentarzystów i ma na celu zapewnienie transparentności oraz eliminację potencjalnych konfliktów interesów na szczytach władzy – komentuje.
Zarzuty medialne dotyczące nieujawniania majątku fundacji rodzinnej kierowano wobec posła Przemysława Wiplera. On sam odpowiadał, że nie ma obowiązku jego wykazywania.
Działalność gospodarcza fundacji rodzinnej
Projekt przewiduje też określenie w ustawie dozwolonej działalności statutowej fundacji rodzinnej i wynikające z tego zmiany w zakresie działalności gospodarczej.
- Obecnie art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej określa, w jakim zakresie fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą. Nie jest dla mnie jasne, na czym miałyby polegać proponowane w tej materii zmiany. Warto natomiast przy tej sposobności jednoznacznie uregulować sytuację, w której fundacja rodzinna jest wspólnikiem spółki osobowej – komentuje mec. Przemysław Kosiński.
Jak dodaje, pozytywnie odbiera zapowiedź wydania wytycznych w zakresie realizacji obowiązków przekazywania informacji do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych, jak i sposobu księgowania funduszu założycielskiego oraz darowizn do fundacji rodzinnej. - Bardzo ciekaw jestem zapowiadanych prac legislacyjnych umożliwiających podział, łączenie i przekształcenie fundacji rodzinnej – zagadnienie to będzie się łączyć z celem sukcesyjnym fundacji rodzinnej, zwłaszcza w kontekście przyszłych losów kolejnych zakładanych w Polsce fundacji rodzinnych – mówi prawnik.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
