Rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 22 kwietnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rejestru fundacji rodzinnych jest częściową odpowiedzią na postulaty przedsiębiorców i ich pełnomocników, a także samego Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim, który prowadzi rejestr fundacji rodzinnych. Dotąd uzyskanie z niego informacji wymagało składania wniosków. Nowelizacja rozporządzenia sprawia, że część danych będzie udostępniana za pośrednictwem strony internetowej piotrkowskiego sądu.
28 lipca, a więc dzień przed wejściem w życie rozporządzenia, SO w Piotrkowie Trybunalskim zaktualizował informację na swojej stronie. Wynika z niej, że przez internet udostępniane są następujące informacje o fundacji: numer RFR, nazwa, siedziba oraz – jeśli znajdują się w rejestrze – numery REGON i NIP.
- Powyższe informacje mogą być samodzielnie pobrane w formie wydruku komputerowego z Portalu Rejestru Fundacji Rodzinnych – informuje sąd rejestrowy.
Podany link, pod którym miałyby się znaleźć wskazane informacje (prfr.piotrkow-tryb.so.gov.pl) przynajmniej do czasu oddania artykułu, nie był jednak dostępny.
Znowelizowane rozporządzenie dopuszcza też elektroniczną formę wniosku o wydanie odpisu, wyciągu, zaświadczenia lub informacji z rejestru. SO w Piotrkowie informuje, że należy go wysłać na wskazany adres poczty elektronicznej. Wniosek wysłany e-mailem musi być jednak opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem zaufanym. Ponadto należy dołączyć do niego dowód uiszczenia opłaty kancelaryjnej.
Rejestr fundacji rodzinnych nadal z ograniczeniami
Zmian w rejestrze oczekiwali prawnicy zajmujący się fundacjami rodzinnymi, którzy dotąd z uwagi na jego archaiczną formę, doświadczali nie tylko trudności, co wręcz absurdów. Przykładowo, banki oczekiwały od spółek wniesionych do takich fundacji aktualnych odpisów z rejestru w terminie krótszym, niż wynosi czas oczekiwania na załatwienie sprawy w sądzie (więcej: Groźny dla firm, niewydolny rejestr. Ministerstwo obiecuje zmiany). Analogiczny odpis, ale dotyczący spółki, a nie fundacji rodzinnej, każdy może wygenerować w elektronicznym Krajowym Rejestrze Sądowym w mniej niż minutę.
Niestety, nowelizacja rozporządzenia nie rozwiąże wszystkich problemów. Przede wszystkim rejestr nadal będzie prowadzony w systemie informatycznym, a nie teleinformatycznym, przez co wygenerowane samodzielne wydruki nie mają mocy dokumentów urzędowych. Ponadto zakres udostępnianych online informacji jest ograniczony niemal do minimum. Ministerstwo Sprawiedliwości tłumaczyło w uzasadnieniu do projektu, że chodzi wyłącznie o dane podmiotowe, bez danych osobowych osób związanych z fundacją, co jest spowodowane prawem do ich ochrony.
Z perspektywy praktykującego pełnomocnika najważniejsze dla mnie jest, aby rejestr fundacji rodzinnych pozwalał nie tylko wyszukać fundację, lecz także szybko pobrać aktualny odpis, sprawdzić sposób reprezentacji, skład organów oraz historię dokonanych wpisów. Oczekuję również możliwości elektronicznego składania wniosków, bieżącego śledzenia ich statusu i otrzymywania jasnych informacji o brakach formalnych. W praktyce rejestr powinien skrócić czas potrzebny na przygotowanie czynności bankowych, notarialnych i korporacyjnych, a nie być jedynie cyfrową wersją dotychczasowych procedur – mówi Małgorzata Skarzyńska, adwokat prowadząca własną kancelarię.
KRS przejmie rejestr fundacji rodzinnych?
Warto przypomnieć, że w międzyczasie w Ministerstwie Sprawiedliwości pojawił się pomysł przeniesienia fundacji rodzinnych do Krajowego Rejestru Sądowego. Prawo.pl pisało o tym w tekście: Fundacje rodzinne w KRS? Nowy pomysł ministerstwa. Postulat znalazł się także w datowanym na 11 czerwca 2026 r. dokumencie „Projekt przeglądu ustawy o fundacji rodzinnej”, opublikowanym przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii.
- Wyzwaniem przy realizacji tego zadania jest ochrona informacji ze sfery życia prywatnego fundatora i beneficjentów, ponieważ fundacje rodzinne, jako podmioty realizujące przede wszystkim cele prywatne, opierają swoją działalność na dokumentach zawierających informacje podlegające ochronie – przyznają jego autorzy.
Z dokumentu wynika, że włączenie fundacji rodzinnych do KRS (co umożliwi m.in. skrócenie procedur, prowadzenie akt rejestrowych online i dostęp do danych przez całą dobę) ma być rozwiązaniem docelowym.
- Niezależnie od tych prac, z uwagi na obecny, długi czas rejestracji fundacji rodzinnych oraz zwiększające się znacząco obciążenie sądu rejestrowego, jest zasadne przeprowadzenie oceny najważniejszych bieżących potrzeb sądu i uzasadnionych zmian organizacyjnych, które są możliwe do wdrożenia w najbliższym czasie – czytamy.
Inne zmiany w fundacji rodzinnej
Dokument MRiT przewiduje więcej zmian dotyczących fundacji rodzinnych. Opiera się na założeniu, że taka forma zarządzania majątkiem ma realizować cel sukcesyjny oraz służyć osobom najbliższym fundatora, tj. małżonkowi, dzieciom, wnukom itd. Resort rozważa więc ograniczenie sytuacji, w których fundacji służy samemu fundatorowi.
Innym postulatem jest doprecyzowanie katalogu działalności gospodarczej, jaką może prowadzić fundacja rodzinna (obecnie obejmuje on m.in. najem mienia czy obrót papierami wartościowymi).
Z pewnością doprecyzowanie katalogu jest potrzebne, bowiem w ostatnich 3 latach pojawiało się wiele różnych interpretacji, które wpływały na niepewność prawa. Niemniej ewentualne zmiany w opodatkowaniu powinny być wprowadzane z dużą rozwagą.
- Fundacja ma minimalizować ryzyko utraty majątku, dlatego działalność gospodarcza nie może być jej głównym przedmiotem, a jedynie narzędziem wspierającym – tłumaczy Jacek Miłaszewski, radca prawny w kancelarii PragmatIQ. Jego zdaniem postulat jest słuszny, uczula jednak, że towarzyszące mu ewentualne zmiany w opodatkowaniu powinny być wprowadzane z dużą rozwagą.
Jeszcze inną propozycją jest wprowadzenie przepisów umożliwiających przeprowadzenie audytu na wyraźne żądanie lub wniosek beneficjenta, a także wprowadzenie surowych sankcji za brak przeprowadzenia wymaganego badania. Jednocześnie resort zapowiedział opracowanie wytycznych dla biegłych rewidentów, adwokatów, radców prawnych i doradców podatkowych, które wyznaczą jednolitą linię prowadzenia tych specyficznych kontroli.
- Choć ustawa nakłada na fundację obowiązek okresowego badania przez niezależnego audytora, w praktyce brakowało standardów takiego badania. Audyt fundacji drastycznie różni się bowiem od audytu finansowego spółki z o.o. – musi badać inne aspekty, m.in. realizację woli fundatora i bezpieczeństwo beneficjentów – komentuje mec. Miłaszewski.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
