Ten rok zaczął się od pogromu na egzaminie sędziowskim, który przeszło tylko 177 z 258 aplikantów. W kwietniu wybrali swoje miejsca w sądach, w maju po raz ostatni wypłacono im stypendium. Nadal jednak nie wręczono aktów mianowania, co skutkuje tym, że nie mogą rozpocząć pracy na stanowiskach asesorów. Upominają się o to i w kancelarii prezydenta, i u premiera. Odpowiedzi nie ma, podobnie jak wynagrodzenia. Z końcem czerwca stracili też prawo do ubezpieczenia zdrowotnego. MS zapewnia, że podjęło w tej sprawie niezbędne działania.

Marian Banaś, prezes Najwyższej Izby Kontroli, przekazał prokuratorowi generalnemu zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstw w związku z tzw. aferą GetBack. Jak mówił dziennikarzom, dotyczy ono „poważnych urzędników państwowych, którzy są odpowiedzialni za tę aferę”.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce wprowadzić do polskiego porządku prawnego nowy środek zapobiegawczy w postaci aresztu elektronicznego. Cel to rozwiązanie problemu zbyt częstych i długotrwałych aresztów - założenia znalazły się już w wykazie prac legislacyjnych rządu. Przyjęcie projektu planowane jest na IV kwartał 2025 r. Co istotne, zarówno sąd, jak i prokurator, będą zobligowani do wyjaśnienia, dlaczego wybrali zwykły areszt, a nie elektroniczny.

Ministerstwo Sprawiedliwości po miesiącu zmienia rozporządzenie dotyczące wynagrodzeń pracowników sądów i prokuratorów - podnosi wskazane w nim minimum z 4550 zł do 5000 zł brutto. Obiecywało to w lutym br., jednak na ostatniej prostej projekt - obowiązującego od początku czerwca rozporządzenia - zostało to zmienione. Ministerstwo zapewniało wówczas, że sprawę uregulowano zaleceniami m.in. dla sądów, związkowcy podnieśli larum, że zalecenia to nie prawo, a brak uregulowań w rozporządzeniu odbije się na nowych pracownikach.

Wiadomość dotycząca seksu, link do filmu pornograficznego, erotyczny wiersz, „nagie” zdjęcie – nastolatkom coraz częściej się to zdarza, a konsekwencje są poważniejsze niż stawienie się przed sądem rodzinnym. Dane nastoletniego sprawcy trafiają bowiem z mocy prawa do tzw. rejestru pedofilów i są w nim znacznie dłużej niż dane dorosłych sprawców. RPO i RPD wielokrotnie występowali z interwencjami, prosząc o pilną zmianę przepisów. Teraz Ministerstwo Sprawiedliwości opublikowało założenia nowelizacji, która ma to zmienić.

Ministerstwo Sprawiedliwości wprowadza instytucję „przyjaciela sądu” (amicus curiae) do postępowań sądowoadministracyjnych. Cel to - jak uzasadnia - podniesienie jakości orzecznictwa oraz umożliwienie organizacjom społecznym aktywnego i eksperckiego udziału w postępowaniach dotyczących spraw o dużym znaczeniu społecznym. Poszerzenie zakresu amicus curiae przewiduje projekt nowelizacji ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyjęty przez Radę Ministrów.

Prezes UODO zwrócił się do ministra sprawiedliwości Adama Bodnara z wnioskiem o podjęcie prac legislacyjnych, mających na celu wprowadzenie regulacji prawnych dotyczących likwidacji niepodjętych depozytów należących do osób osadzonych w aresztach śledczych oraz w zakładach karnych. Chodzi o ochronę danych osobowych w sytuacji, gdy depozyt nie jest odebrany - obowiązujące przepisy, w ocenie UODO, mogą prowadzić do wiktymizacji i dyskryminacji osadzonych.

Sędzia wydal wyrok po osiągnięciu stanu spoczynku. Przeszedł w stan spoczynku z mocy prawa, gdyż nie wyraził w nieprzywracalnym terminie woli dalszego zajmowania stanowiska. Nie ma znaczenia, że 30 stycznia 2025 r. minister sprawiedliwości zawiadomił sędziego, iż z dniem 20 czerwca 2024 r. osiągnął taki stan - orzekła Izba Karna Sądu Najwyższego.

W Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury trwają prace m.in. nad nową ustawą o Prokuraturze. Jedną z rozważanych kwestii jest spłaszczenie jej struktury. Co ciekawe, takie prace nie są prowadzone w tym momencie w zakresie sądów. I nie wiadomo czy w ogóle będą, bo przewodniczący Komisji, sędzia prof. Krystian Markiewicz, miał wątpliwości, gdy ten pomysł był forsowany za czasów Zjednoczonej Prawicy. Z kolei środowisko prokuratorskie boi się, że inne rozwiązania w sądach, niż w prokuraturze, doprowadzą do zachwiania zasady równości wynagrodzeń.

Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego przedstawiła do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Sądu Najwyższego następujące zagadnienie prawne: Czy określony w ustawie o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki - sposób stwierdzenia przewlekłości - wymaga, by sąd uwzględnił z mocy prawa łączny dotychczasowy czas postępowania objętego skargą?

W tym momencie najważniejszą rzeczą jest naprawa sytuacji w Sądzie Najwyższym, w tym likwidacja Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, bo do tego zobowiązują Polskę wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Nie ma co zakładać, że prezydent ustaw nie podpisze - trzeba mu je przedstawić. Dopiero potem przyjdzie czas na rozważenie kwestii jednolitego statusu sędziów czy ewentualnie spłaszczenia struktury sądów - mówi dr Jarosław Matras, sędzia SN, przewodniczący zespołu Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury ds. ustawy o Sądzie Najwyższym.

Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego podjęło uchwałę o przeniesieniu w stan spoczynku sędzi Krystyny Pawłowicz z dniem 5 grudnia br. Z nieoficjalnych informacji uzyskanych przez PAP wynika, że uchwała zapadła już 5 czerwca br., a jej powodem jest stwierdzenie przez lekarza orzecznika ZUS niezdolności do pełnienia obowiązków przez panią sędzię.

Prof. Widło, wyznaczony do orzekania w Sądzie Najwyższym po 2018 roku, wyłącza od orzekania prof. Wojciechowskiego, który ma ten sam status. Powodem jest orzecznictwo trybunałów europejskich, które stwierdziły, że Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych została powołana z naruszeniem podstawowych przepisów krajowych, regulujących procedurę powoływania sędziów.

Komisja Kodyfikacyjna Ustroju Sądownictwa i Prokuratura zamierza w przyszłości pochylić się nad pomysłem wprowadzenia jednolitego statusu sędziego. W ocenie części prawników takie rozwiązanie mogłoby pomóc przy uregulowaniu kwestii statusu sędziów powołanych od 2018 roku, jeśli oczywiście nowy prezydent nie podpisze dotyczącej tej kwestii ustawy. Inni uważają jednak, że do tego pomysłu trzeba podejść ostrożnie, bo może pogorszyć i tak trudną już sytuację w sądach.

Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych stwierdził we wtorek ważność wyboru Karola Nawrockiego na Prezydenta RP, dokonanego 1 czerwca tego roku. Prezes Izby Krzysztof Wiak wskazał w uzasadnieniu uchwały, że duża liczba wniesionych protestów wyborczych nie zwiększyła wagi podniesionych w nich zarzutów, zaś żadne z ustalonych uchybień nie miało wpływu na ogólny wynik wyborów. Do uchwały zgłoszono trzy zdania odrębne.

Zarząd Stowarzyszenia Sędziów Polskich „Iustitia”, w specjalnym stanowisku, wyraża stanowczy sprzeciw wobec - jak wskazano - wykonywania zadań Sądu Najwyższego przez Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, w tym także w zakresie orzekania o ważności wyborów prezydenckich. Powołując się na obowiązujące prawo krajowe oraz prawo Unii Europejskiej oraz Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Stowarzyszenia zaznacza, że Izba ta nie spełnia kryteriów niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.

XIV Krajowy Zjazd Adwokatury przyjął uchwałę wzywającą rząd, Sejm i Senat do przyjęcia zmian legislacyjnych, uchylających ustawę o lekarzu sądowym. Stosowny projekt Adwokatury już istnieje - chodzi o to, by każdy lekarz miał prawo do wystawiania zaświadczeń usprawiedliwiających niestawiennictwo w sądzie z powodu choroby. Uzasadnieniem są braki w zakresie lekarzy sądowych - w ocenie adwokatów naraża to obywateli na negatywne skutki procesowe i utrudnia pracę adwokatom.

Do siedziby Sądu Najwyższego weszło dwóch prokuratorów, którzy mają przeprowadzać czynności w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w sprawie protestów wyborczych. Prokuratorzy zażądali jednocześnie wstępu do sekretariatu IKNiSP i wydania im akt spraw z protestów wyborczych, tłumacząc swoje żądania poleceniem, jakie otrzymali od przełożonych - poinformował Sąd Najwyższy.

Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego pracuje obecnie nad zmianami, które umożliwiałyby częstsze stosowanie wideokonferencji w sprawach karnych. Ważne jest, by co do zasady strony miały prawo, a nie obowiązek, brania udziału w takiej rozprawie. W mojej ocenie – i potwierdzają to choćby doświadczenia płynące ze Stanów Zjednoczonych – wyjątkiem powinny być e-posiedzenia w sprawach aresztowych – mówi dr hab. Sławomir Steinborn, profesor Uniwersytetu Gdańskiego.

Podczas XIV Krajowego Zjazdu Adwokatury żadna z uchwał nie wzbudziła tyle emocji i takiej dyskusji, jak ta dotycząca umowy o pracę. Ostatecznie, w tajnym głosowaniu, 180 delegatów opowiedziało się przeciw, a 86 „za” rekomendowaniem NRA podjęcia prac w tym zakresie. Przeciwnicy podkreślali, że propozycja zmierza do usunięcia ostatniej różnicy między zawodami adwokatów i radców prawnych. Zwolennicy takiego rozwiązania podkreślali, że wprowadzenie możliwości pracy na etat jest koniecznością w zmieniającym się świecie i sposobem na zwiększenie konkurencyjności adwokatów.