Dr Czechowska: W procedurze karnej i wykroczeniowej można już wnosić pisma przez portal informacyjny
1 marca 2026 roku weszły w życie zupełnie nowe rozwiązania normatywne, umożliwiające pewnej kategorii podmiotów wnoszenie pism do sądu – jeśli przepis ustawy tak stanowi – poprzez umieszczenie ich treści w Portalu Informacyjnym Sądów Powszechnych w sposób, który umożliwia wnoszącemu uzyskanie dokumentu elektronicznego potwierdzającego wniesienie takiego pisma do sądu. To krok w kierunku cyfryzacji sądownictwa, który niewątpliwie ułatwi stronom korespondencję z sądem – pisze dr Monika Czechowska.
Dr Monika Czechowska jest adiunktem z Centrum Badań Problemów Prawnych i Ekonomicznych Komunikacji Elektronicznej, Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego.
Od 1 marca 2026 roku ustawodawca dopuszcza już możliwość dwustronnej komunikacji z wykorzystaniem Portalu Informacyjnego w stadium jurysdykcyjnym postępowania karnego i wykroczeniowego między sądem a profesjonalnymi uczestnikami procesu, a zatem:
- między sądem a prokuratorem,
- między sądem a obrońcą tudzież pełnomocnikiem będącym adwokatem lub radcą prawnym (nie dotyczy to jednakże adwokata/radcy prawnego działającego we własnej sprawie, jak również niewykonującego zawodu, a także notariuszy, komorników, sędziów, doktorów habilitowanych i profesorów nauk prawnych),
- między sądem a Prokuratorią Generalną Rzeczypospolitej Polskiej.
Czytaj też w LEX: Wnoszenie określonych pism procesowych w postępowaniu cywilnym za pośrednictwem portalu informacyjnego >
Zakres podmiotowy dwustronnej komunikacji wyznacza art. 422 par. 1b k.p.k., art. 428 par. k.p.k. oraz art. 82 par. 1 k.p.s.w., art. 105 par. 2a k.p.s.w., jak również art. 108 par. 2 k.p.s.w. Z tych przepisów wynika, że prokuratorzy, pełnomocnicy/obrońcy, jak również Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej mogą składać do sądu za pośrednictwem portalu następujące kategorie pism:
- wnioski o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku karnego i wykroczeniowego,
- apelacje od wyroku karnego i wykroczeniowego, zażalenia na postanowienia wydane w toku postępowania karnego i wykroczeniowego,
- odpowiedzi na środki odwoławcze (repliki do apelacji i zażaleń wyłącznie w postępowaniu karnym),
- dalsze pisma w toku postępowania odwoławczego w procedurze karnej i wykroczeniowej.
Czytaj też w LEX: Doręczenia pism za pośrednictwem portalu informacyjnego w postępowaniu karnym >
Czytaj: Od 1 marca adwokaci, radcowie mogą wnosić apelację przez portal informacyjny sądów>>
E‑pisma w postępowaniu karnym na etapie odwoławczym
Tak zakreślony katalog pism wskazuje na to, że na ten moment wnoszenie e‑pism w postępowaniu karnym i wykroczeniowym będzie możliwe jedynie w stadium odwoławczym. Nowelizacja nie przynosi jednakże zmian w zakresie wnoszenia kasacji i innych pism do Sądu Najwyższego (albowiem Sąd Najwyższy nie jest objęty Portalem Informacyjnym), jak również sprzeciwów (ponieważ na gruncie procedury karnej i wykroczeniowej sprzeciw jest „innym środkiem zaskarżenia”, nie zaś „środkiem odwoławczym”).
Wprowadzone zmiany wiążą się także z dodatkowymi obowiązkami dla podmiotów korzystających z możliwości składania e‑pism. I tak, ustawodawca zobowiązał bowiem ww. podmioty do opatrzenia pism, jak również dokumentów do nich dołączonych, kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, a w przypadku prokuratora – także zaawansowanym podpisem elektronicznym wydawanym przez właściwe jednostki organizacyjne prokuratury – zob. art. 119 par. 3 k.p.k. oraz art. 119a k.p.k. Są też obowiązki dla sądów – pisma wnoszone za pośrednictwem portalu informacyjnego mają być włączane do akt sprawy – art. 116a par. 1 k.p.k., co wiąże się z wydrukowaniem pisma i włączeniem go do akt.
Zobacz też szkolenie online w LEX: Doręczenia w postępowaniu karnym po zmianach w PISP >
Novum w procedurze karnej i wykroczeniowej
Wnoszenie pism procesowych do sądu z wykorzystaniem Portalu Informacyjnego stanowi novum w procedurze karnej i wykroczeniowej (dotychczas jedynie sąd dokonywał doręczeń pism procesowych lub innych pism prokuratorowi, obrońcy i pełnomocnikowi będącemu adwokatem lub radcą prawnym, Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, przez umieszczenie ich treści w portalu informacyjnym – zob. art. 133a k.p.k.). Nowelizacja jest odpowiedzią na postulaty środowisk prawniczych w tym zakresie.
Zobacz też szkolenie online w LEX: Nowa odsłona Portalu Informacyjnego i nowe obowiązki zawodowego pełnomocnika - wnoszenie pism do sądu >
Ustawodawca wprowadza zmiany w zakresie składania pism do sądu w postępowaniu karnym i wykroczeniowym stopniowo, co jest uzasadnione koniecznością dostosowania systemów informatycznych do nowych realiów. W przeciwieństwie do uregulowań cywilnoprocesowych, w k.p.k. i k.p.s.w. nie przewidziano nawet odroczonej obligatoryjności dwustronnych doręczeń (od 1 marca 2026 roku wnoszenie pism do sądu za pośrednictwem PI będzie pozostawione woli ww. podmiotów, co oznacza, że nadal będzie istniała możliwość wniesienia ww. kategorii pism do sądu w sposób tradycyjny – a zatem za pośrednictwem operatora pocztowego lub na biurze podawczym sądu).
Składanie pism do sądu za pośrednictwem portalu w procedurze karnej i wykroczeniowej – inaczej niż w procedurze cywilnej – nie będzie też obejmować stron postępowania (osób fizycznych – a zatem oskarżonych, oskarżycieli posiłkowych etc.), co jest uzasadnione pilotażowym charakterem wprowadzanych zmian.
Katalog e‑pism powinien być poszerzany
Wprowadzenie nowych funkcjonalności portalu informacyjnego w procedurze karnej i wykroczeniowej stanowi kolejny krok w kierunku pożądanej cyfryzacji sądownictwa. Podobne rozwiązania, zapewniające częściową elektroniczną komunikację, stosowane są także w ramach postępowania przed ETPC (mowa tutaj o Elektronicznym Systemie Porozumiewania się z Trybunałem – Court’s Electronic Communications Service; ECS/eComms), TSUE (aplikacja e‑Curia) czy MTK (dedykowany adres poczty elektronicznej).
Umożliwienie prokuratorom, adwokatom i radcom prawnym będącym obrońcami/pełnomocnikami oraz Prokuratorii Generalnej RP wnoszenia pewnej reglamentowanej kategorii pism do sądu za pośrednictwem portalu usprawni funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości w stadium odwoławczym oraz przyśpieszy i ułatwi stronom korespondencję z sądem. Jednocześnie fakultatywność omawianej instytucji, jak również jej ograniczony zakres podmiotowy i przedmiotowy, zapewnia równowagę pomiędzy potrzebami stron postępowań i sądów a realnymi możliwościami technicznymi oraz organizacyjnymi systemów informatycznych.
W przyszłości należy rozważyć możliwość poszerzenia katalogu pism wnoszonych do sądu za pośrednictwem portalu, a także zakresu podmiotowego. Z uwagi na potrzebę zapewnienia ochrony dla osób „wykluczonych cyfrowo” (a zatem osób, które z przyczyn ekonomicznych tudzież technologicznych nie mają dostępu do narzędzi IT), wnoszenie pism do sądu przez portal dla stron będących osobami fizycznymi powinno być fakultatywne.
A może zainteresuje cię w LEX:
Jak kupuje się usługi i produkty prawnicze w erze social mediów? >
AI w kancelarii prawnej – jak korzystać bezpiecznie i zgodnie z prawem? >
Umowy i regulaminy dostawców AI – jak je czytać i tworzyć? >
