W ostatnich tygodniach opinię publiczną poruszyły przypadki prowadzenia pojazdów przez sędziów pod wpływem alkoholu. Rzecznicy prasowi sądów w całej Polsce wydali wspólne oświadczenie, w którym jednoznacznie podkreślają, że takie zachowania są sprzeczne z godnością urzędu sędziego i nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawa. Takie osoby powinny być usuwane z zawodu i nie można pozwolić na ich dalsze orzekanie.

Do Ministerstwa Sprawiedliwości wpłynęło postanowienie prezydenta Karola Nawrockiego o odmowie powołania 46 kandydatów na stanowiska sędziowskie. Resort - jak wskazano w stanowisku - otrzymał pismo z kancelarii prezydenta bez uzasadnienia decyzji odmownej. To z kolei - wyjaśnia ministerstwo - budzi poważne wątpliwości natury konstytucyjnej, co do faktycznych motywów odmowy. Resort sugeruje również, że może chodzić m.in. o sędziów, którzy podpisali list sprzeciwu do OBWE w sprawie wyborów kopertowych.

Mimo że sędzia Izby Odpowiedzialności Zawodowej Marek Motuk sam oceniał do niedawna postawy innych kolegów i przeszedł 8 listopada w stan spoczynku, to czeka go sprawa dyscyplinarna w tej Izbie. Na rozprawę i orzeczenie czeka też były prezes Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dr Piotr Prusinowski. Tym razem zażalenie złożyła I prezes Sądu Najwyższego.

8 listopada 2025 roku zmarł prof. dr hab. Andrzej Wasilewski, emerytowany profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i sędzia Sądu Najwyższego w stanie spoczynku, odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla wymiaru sprawiedliwości.

Rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 29 września 2025 r. zmieniające Regulamin urzędowania sądów powszechnych jest niezgodne z prawem o ustroju sądów powszechnych oraz z Konstytucją RP – wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 listopada 2025 r. TK zajął się sprawą po wnioskach Krajowej Rady Sądownictwa oraz prezydenta.

Prezydent Karol Nawrocki zdecydował, że nie powoła na wyższe stanowiska sędziowskie w sumie 46 sędziów. Jak uzasadnił, przez najbliższe pięć lat żaden sędzia, który kwestionuje konstytucyjne uprawnienia prezydenta, polską konstytucję i polski system prawny, nie może liczyć na nominację sędziowską i awans. Chodzi o wnioski KRS, które trafiły na prezydenckie biurko jeszcze za czasów prezydenta Andrzeja Dudy. W tle spór, czy prezydent ma uprawnienia do niepowołania sędziów.

Skierowanie przeciwko sędziemu subsydiarnego aktu oskarżenia przez matkę dziecka należy uznać jako formę retorsji za wydanie przez niego orzeczenia. Godzi to w oczywisty sposób w niezawisłość sędziowską i powinno podlegać ochronie, jaką tworzy instytucja immunitetu. W tej sprawie więc nie zachodzi jakiekolwiek prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa – orzekł Sąd Najwyższy w sprawie odebrania alimentów.

Sędziowie sportowi wszystkich dyscyplin mają być podczas meczów, jak i w drodze na nie, traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Słowna agresja albo fizyczna napaść na nich oraz ich mienie będzie karana ostrzej niż dotychczas – zakłada projekt nowelizacji ustawy o sporcie, który w środę przyjął rząd. Gdyby jednak ustawodawca był konsekwentny, to powinien projektowanymi przepisami objąć również zawodników i ławkę trenerską.

Zważywszy na postawę obwinionego i długoletnią, nienaganną służbę sędziowską, sprawiedliwą karą będzie obniżenie mu uposażenia o 40 procent przez dwa lata. Konsekwencje majątkowe sędzia poniósł już bardzo dotkliwe, bo musiał zapłacić grzywnę, nawiązkę, koszty sądowe i przez sześć lat procesu wypłacano mu niższe wynagrodzenie – orzekł Sąd Najwyższy w sprawie sędziego, który prowadził auto po pijanemu.

Przy okazji prac nad zmianą rozporządzenia dotyczącego dodatków funkcyjnych przysługujących sędziom ponownie wracają postulaty o wprowadzenie takiego dodatku m.in. dla sędziów pełniących dyżury w sprawach aresztowych, ale też rodzinnych dotyczących np. zażaleń na odebranie dziecka. Stowarzyszenie Sędziów Polskich Iustitia podkreśla, że ten obowiązek obciąża sędziów rejonowych z wydziałów karnych i rodzinnych, ale też wszystkich sędziów w mniejszych jednostkach. Kolejnym postulatem jest dodatek za tzw. nadzór penitencjarny.

Projekt regulujący status sędziów powołanych po 2017 r., zakłada możliwość wzruszania wydanych przez nich orzeczeń. Prawnicy już alarmują, że propozycje są niedopracowane, niespójne i mogą uderzać w prawo do sądu. W ocenie prokuratorów skala, mimo wprowadzonych kryteriów, wcale nie będzie mała, a konsekwencje to m.in. uniknięcie przez sprawców odpowiedzialności karnej, przedawnienie roszczeń pozakarnych i... upadek zabezpieczeń roszczeń w procesach cywilnych - np. alimentacyjnych. Do tego dochodzi jeszcze pytanie, co z wyrokami sędziów, którzy w myśl ustawy sędziami nie byli.

Zaplanowana na środę, 5 listopada, sprawa uchylenia immunitetu pierwszej prezes Sądu Najwyższego prof. Małgorzacie Manowskiej nie odbyła się. Powodem było złożenie wniosku przez Prokuraturę Krajową o przeprowadzenie testu niezawisłości i bezstronności wobec sędziego Marka Dobrowolskiego oraz wniosek o wyłączenie dwóch sędziów ze składu.

Nie można zawieszać sędziego w czynnościach służbowych dwa razy w tym samym czasie – to powód, dla którego Izba Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego zdecydowała o nieprzedłużaniu przerwy w wykonywaniu czynności służbowych sędziego Jakuba Iwańca, który spowodował kolizję drogową pod wpływem alkoholu. Zarządzenie prezes sądu rejonowego w Warszawie zostało uchylone. Odpowiedzią na to postanowienie SN było powtórne zawieszenie w czynnościach sędziego, jeszcze tego samego dnia.

Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego podjęła postanowienie inicjujące procedurę odstąpienia od zasady prawnej podjętej 24 września b.r. uchwałą składu siedmiu sędziów Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Chodzi o przyjęcie, że wyrok Izby Kontroli należy traktować jako nieistniejący, gdyż sędziowie tej Izby zostali powołani w wadliwej procedurze przez Krajową Radę Sądownictwa.

Po rzeczniku dyscyplinarnym sędziów sądów powszechnych i jego dwóch zastępcach przyszedł czas na zastępców rzecznika działających przy sądach apelacyjnych i okręgowych. Odwołanych zostało 9 z nich – m.in. sędzia Jakub Iwaniec i Jarosław Dudzicz. Tymczasem na ostatniej prostej są prace nad zmianą rozporządzenia, które zwiększa dodatki funkcyjne dla głównego rzecznika i jego zastępców – z 0,1 do odpowiednio 0,9 i 0,8 podstawy wynagrodzenia.

Nierówne obciążenie referatów sędziów w Sądzie Najwyższym to wynik losowego systemu przydziału spraw, czyli bardzo sztywnego systemu, który nie pozwala na modyfikacje nawet prezesom. Skutkiem tego jest wielomiesięczne a nawet ponad roczne oczekiwanie podsądnych na orzeczenie i nierówność sędziów ze względu na obciążenie pracą. Rekord bije Izba Cywilna – tam na rozstrzygnięcie czeka aż 7130 spraw.

Sędzia Stankiewicz został wyłączony od orzekania na wniosek obrońcy. Dlatego rozpoznając zarzut niewłaściwej obsady sądu niższej instancji „nie mógłby go uwzględnić, bowiem w ten sposób zakwestionowałby własne "uprawnienie" do bezstronnego orzekania, zaś w wypadku oddalenia kasacji naraziłby się na zarzut orzekania we własnej sprawie.

Ogłoszone właśnie przez marszałka Sejmu wybory na wolne stanowiska sędziów Trybunału Konstytucyjnego mogą zapoczątkować pozytywną zmianę w tej instytucji – uważa prof. Stanisław Biernat, sędzia i w latach 2010 – 2017 wiceprezes TK. Zastrzega jednak, że wybory powinny odbyć się ściśle według obowiązującej procedury i transparentnie, a możliwie najlepszych kandydatów powinno się wyłonić bez politycznych zależności.

W 2025 r. pożegnaliśmy wybitnych przedstawicieli świata prawniczego. Zmarli m.in. prof. Adam Strzembosz - I prezes Sądu Najwyższego po 1989 roku, prof. Teresa Gardocka – specjalistka prawa karnego, prof. Jerzy Makarczyk – sędzia międzynarodowych trybunałów, Bogusław Nizieński – pierwszy Rzecznik Interesu Publicznego. Odeszli sędziowie SN: Zbigniew Myszka, Kazimierz Piasecki, Waldemar Łysakowski, Jerzy Kuźniar. Każdy z nich pozostawił trwały ślad w polskim prawie.

Na pozytywną ocenę zasługuje propozycja rozwiązania problemu tzw. podwójnych postanowień spadkowych, umożliwiających sądowi uchylenie orzeczenia, które wyklucza się z innym. Rzecznik praw obywatelskich odniósł się do projektu ustawy o przywróceniu prawa do niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego na podstawie prawa przez uregulowanie skutków uchwał KRS z lat 2018-2025 r.