Ocena moralna sędziów powołanych przez nową Krajową Radę Sądownictwa, ukształtowaną w 2018 r., nie jest bezwzględną przesłanką odwoławczą zapewniającą uchylenie wyroku. Zwłaszcza - jeśli powołanie sędziego na urząd sędziowski w sądzie wyższej instancji wynikało nie z nagłego, nieuzasadnionego przyspieszenia jego kariery zawodowej w ostatnich latach, lecz z doświadczenia zawodowego i pozytywnej oceny – stwierdził Sąd Najwyższy w Izbie Karnej.

Już 28 sierpnia, w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego będzie rozpoznawany wniosek prokuratora Instytutu Pamięci Narodowej o pozwolenie na postawienie przed sądem karnym sędziego SN w stanie spoczynku za zbrodnie komunistyczne. Chodziło o represje i skazanie w stanie wojennym działaczy opozycyjnych NSZZ "Solidarność" walczących z ustrojem totalitarnym. W 2023 r. sąd odmówił uchylenia immunitetu.

Do składów trzyosobowych losowo wybierany będzie tylko sędzia referent, a pozostałych wyznaczać będzie przewodniczący wydziału. Zmiany obejmą też przydział spraw. Ministerstwo Sprawiedliwości chce, by sędziemu wracającemu do orzekania po nieobecności mogły być przydzielane sprawy, które wcześniej znajdowały się w jego referacie, zostały przydzielone innym orzecznikom, a nie podjęto w nich żadnych czynności. Co więcej, "nowy" orzecznik będzie mógł dostać nie tylko nowe sprawy, ale i te, w których czas oczekiwania na rozprawę przekroczył 12 miesięcy. Projekt trafił właśnie do opiniowania.

Nowy minister sprawiedliwości Waldemar Żurek wraca do pomysłu występowania przez Skarb Państwa z roszczeniami regresowymi wobec tych sędziów SN, którzy zostali powołani po 2018 r., i po których wyroku została skierowana skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Ugody w takich sprawach tylko do kwietnia br. kosztowały Polskę ok. miliona euro. Prawnicy są jednak w tej kwestii podzieleni, są i tacy, którzy podkreślają, że skutkiem będzie naruszanie zasady niezawisłości sędziowskiej.

Sąd w demokratycznym państwie prawnym, w którym obowiązuje hierarchia źródeł prawa, czyli są akty stojące wyżej niż ustawy, a więc Konstytucja i ratyfikowane umowy międzynarodowe, w sytuacji gdy ustawy są sprzeczne z tymi aktami wyższego rzędu, powinien pominąć przepisy ustawy. Jeśli tego nie robi, to dokonuje „samokastracji” interpretacyjnej – twierdzi prof. Szymon Tarapata, karnista z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Sędzia Beata Najjar pozostaje na stanowisku prezes Sądu Okręgowego w Warszawie. Wobec braku prawidłowo ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa postępowanie dotyczące dalszego zajmowania stanowiska przez prezes Sądu Okręgowego w Warszawie po osiągnięciu wieku uprawniającego do przejścia w stan spoczynku nie uległo zakończeniu, co powoduje, że sędzia pozostaje na stanowisku.

Obecny zakres udziału obywateli w wymiarze sprawiedliwości jest zbyt niski. Nie wiadomo, dlaczego ławnicy orzekają w sprawach zbrodni, ale w sprawach o występki, których jest znacznie więcej, już nie. A mogliby uczestniczyć w rozstrzyganiu także sporów cywilnych, w tym gospodarczych – twierdzi dr hab. Piotr W. Juchacz, prof. Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, przewodniczący Rady ds. Ławników przy Ministrze Sprawiedliwości. I dodaje, że należy przywrócić stan, który już w Polsce mieliśmy.