Zgromadzenie Sędziów SN zwołane z naruszeniem Konstytucji RP

Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego zwołała osoba powołana na urząd Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z naruszeniem Konstytucji RP i ustawy o SN z 2017 r. - oświadczają tzw. "starzy" sędziowie SN. Co więcej - zamiar przeprowadzenia Zgromadzenia z udziałem sędziów, którzy objęli stanowiska w Sądzie Najwyższym po przeprowadzeniu dotkniętych wadami postępowań powoduje, że nie będzie ono stanowiło Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego, organu Sądu Najwyższego i organu samorządu.

Kilkunastu sędziów powołanych na urząd sędziowski przed 2018 rokiem przez legalną Krajową Radę Sądownictwa wydało 24 lutego oświadczenie. Czytamy w nim, że nie będą brali udziału w obecnym Zgromadzeniu. Zdaniem tych sędziów naruszenia w wyborze I Prezesa SN miały miejsce już w maju 2020 r. 

Otóż 21-23 maja 2020 r. prowadzący obrady nie dopuścił do zakończenia czynności wyborczych poddaniem pod głosowanie Zgromadzenia uchwały o przedstawieniu Prezydentowi RP pięciu kandydatów na stanowisko Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, mimo poinformowania go we wniosku członków Zgromadzenia z 22 maja 2020 r. o konieczności podjęcia takiej uchwały.

Prowadzący obrady Zgromadzenia przedstawił Prezydentowi RP listę kandydatów na stanowisko Pierwszego Prezesa SN samowolnie, bez uzyskania uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów SN, która by finalizowała czynności w postępowaniu wyborczym.

Powołanie prof. Manowskiej

Prezydent RP – pomimo poinformowania go przez członków Zgromadzenia o prowadzeniu obrad Zgromadzenia z naruszeniem prawa oraz o niepodjęciu wymaganej przez art. 183 ust. 3 Konstytucji RP uchwały o przedstawieniu mu kandydatów na stanowisko Pierwszego Prezesa SN – 25 maja 2020 r. powołał na to stanowisko sędzię Małgorzatę Manowską.

Zgromadzenia ogólne sędziów Sądu Najwyższego, które powinny odbywać się przynajmniej raz w roku, nie były przez pełniącą obowiązki Pierwszego Prezesa SN zwoływane aż do 24 października 2024 r., gdy liczba sędziów powołanych na stanowiska w postępowaniach przeprowadzonych przy udziale KRS ukształtowanej ustawą nowelizującą z 2017 r. przekroczyła liczbę osób, które te powołania uzyskały w niewadliwej procedurze, co stwarzało warunki do przegłosowania każdej uchwały zgodnie z wnioskami osób, które objęły urzędy po 2018 r. 

Naruszenie prawa europejskiego

W wyroku TSUE z 18 grudnia 2025 r. w sprawie C-448/23 Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej rozstrzygnięto, że - z punktu widzenia prawa unijnego - naruszenie prawa krajowego przy wyborze prezesa sądu takiego jak Trybunał Konstytucyjny prowadzi do naruszenia niezawisłości i bezstronności sądu, którym kieruje. Sędziowie podpisujący oświadczenie wyjaśniają, że istotne z punktu widzenia prawa unijnego wady w procedurze wyboru prezesa sądu ostatniej instancji w Państwie Członkowskim mogą polegać na: 

• uchybieniach w samym procesie wyborczym (np. braku wymaganej przez przepisy krajowe uchwały Zgromadzenia Ogólnego sędziów danego sądu, zob. np. pkt 290);
• na udziale w procesie wyboru kandydatów na prezesa sądu osób wadliwie powołanych na stanowisko sędziowskie. Okoliczność, że w Zgromadzeniu Ogólnym biorą udział sędziowie, których wybór był dotknięty rażącym naruszeniem krajowych przepisów oraz wymogów wynikających z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, skutkują wadliwością takiego Zgromadzenia oraz oddanych przez nich głosów .

Wyrok ten daje podstawę prawną do odmowy udziału w Zgromadzeniu Ogólnym SN mającym na celu wyłonienia kandydatów na Pierwszego Prezesa SN. Z uwagi na wadliwość powołania na stanowiska sędziowskie w Sądzie Najwyższym osób wyłonionych w konkursach rozstrzyganych przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa.

- Z tych powodów oświadczamy, że nie weźmiemy udziału w obradach zwołanych na dzień 24 lutego 2026 r., których celem jest wyłonienie kandydatów na urząd Pierwszego Prezesa SN -  deklarują autorzy oświadczenia. - Po raz kolejny apelujemy nadto do wszystkich władz polskiego państwa o uzdrowienie ważnej dla obywateli części tego państwa, jakim jest sądownictwo, w tym Sąd Najwyższy; do czasu, w którym uzdrowienie to nie nastąpi nie będziemy brali udziału w Zgromadzeniu Ogólnym sędziów SN i zgromadzeniach poszczególnych Izb SN.