Minister Żurek odwołał rektora Akademii Wymiaru Sprawiedliwości

Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek odwołał dr. Michała Sopińskiego z funkcji Rektora-Komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości w związku z – jak uzasadniono – rażącym i uporczywym naruszaniem przepisów prawa. Jak wskazano, decyzja została podjęta po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu oraz po zasięgnięciu opinii Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich. Rektor twierdzi, że odwołanie nie było skuteczne, bo jest zabezpieczenie Trybunału Konstytucyjnego.

MS wyjaśnia równocześnie, że podstawą był art. 432 ust. 5 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. – Szczególny status uczelni: Akademia Wymiaru Sprawiedliwości jest uczelnią służb państwowych nadzorowaną przez ministra sprawiedliwości. Działa w systemie szkolnictwa wyższego i nauki, ale jednocześnie pełni szczególną funkcję w strukturze Służby Więziennej oraz w systemie wymiaru sprawiedliwości. Z tego względu prawidłowe, zgodne z prawem i apolityczne wykonywanie funkcji Rektora-Komendanta ma znaczenie nie tylko wewnątrzuczelniane, lecz także publiczne – uzasadniło MS.

Czytaj: Rektor-Komendant Akademii Wymiaru Sprawiedliwości do odwołania? Jest postępowanie>>

Jak Ministerstwo uzasadnia decyzję?

Minister, jak poinformowano, wszczął postępowanie w związku z informacjami wskazującymi na możliwość wystąpienia kwalifikowanych naruszeń prawa w działalności Rektora-Komendanta. Zgromadzony w sprawie materiał obejmował - według MS - trzy zasadnicze obszary:

• Nieprawidłowości przy doktoratach: Rada Doskonałości Naukowej (RDN) stwierdziła możliwość wystąpienia kwalifikowanych wad prawnych w kilku postępowaniach o nadanie stopnia doktora. Czynności były prowadzone przez niewłaściwe organy uczelni, z naruszeniem przepisów o właściwości oraz Kodeksu postępowania administracyjnego. W sprawach tych RDN wznawiała postępowania i wskazywała inne podmioty doktoryzujące do ich przeprowadzenia. Nie były to uchybienia techniczne ani marginalne – dotyczyły procedur, które przesądzają o wiarygodności uczelni jako podmiotu uprawnionego do nadawania stopni naukowych.
• Demonstracyjna aktywność polityczna: Ustalono, że w okresie pełnienia funkcji kierowniczej dr Michał Sopiński prowadził w mediach społecznościowych aktywność o jednoznacznie politycznym, systematycznym i demonstracyjnym charakterze. Taki sposób działania pozostawał w sprzeczności ze szczególnym statusem uczelni Służby Więziennej oraz z wymogiem apolityczności tej formacji. Nie chodzi o ograniczenie prawa do prywatnych poglądów, lecz o standard sprawowania funkcji publicznej. Osoba stojąca na czele takiej instytucji ma obowiązek zachowywać szczególną powściągliwość, bezstronność i odpowiedzialność za autorytet instytucji.
• Zagrożenie dla aplikacji kuratorskiej: W toku postępowania oceniono, że odmowa podpisania umowy z Prezesem Sądu Okręgowego w Warszawie, motywowana kwestionowaniem jego umocowania, nie miała podstaw prawnych. Działanie to prowadziło do realnego zagrożenia dla prawidłowej organizacji aplikacji. Rektor-Komendant nie był uprawniony do podważania statusu Prezesa Sądu Okręgowego ani do uzależniania wykonania zadań publicznych od własnej oceny tej kwestii. Każdy z tych obszarów miał istotne znaczenie, jednak rozstrzygające było ich łączne znaczenie. Sprawa nie dotyczyła odosobnionych błędów, lecz powtarzalnego sposobu działania naruszającego standardy legalności, apolityczności i odpowiedzialności.

Podstawy faktyczne decyzji i kwestia autonomii

– Podstawą rozstrzygnięcia był całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, który wskazywał na powtarzalny i wieloaspektowy problem w wykonywaniu funkcji kierowniczej. Minister Sprawiedliwości uznał, że Rektor-Komendant, jako osoba reprezentująca uczelnię na zewnątrz i odpowiedzialna za jej prawidłowe funkcjonowanie, nie może uchylać się od odpowiedzialności za sposób działania Akademii w obszarach o zasadniczym znaczeniu dla jej legalności – wskazało MS .Ministerstwo dodaje, że autonomia uczelni nie oznacza wyłączenia jej spod nadzoru legalności. 

 Uczelnia publiczna korzysta z autonomii wyłącznie w granicach prawa. Nie może być ona rozumiana jako uprawnienie do ignorowania ustawowych kompetencji organów nadzorczych ani do tworzenia obszaru działalności pozostającego poza jakąkolwiek kontrolą. Osoba stojąca na czele uczelni służb państwowych, funkcjonującej w bezpośrednim związku z wymiarem sprawiedliwości, musi zachowywać szczególną neutralność. Jej Rektor-Komendant nie może wykorzystywać autorytetu funkcji do prowadzenia bieżącej aktywności politycznej – podsumowano.

Rektor powołuje się na zabezpieczenie TK

Michał Sopiński twierdzi jednak, że nie został skutecznie odwołany z funkcji rektora. 

Minister sprawiedliwości nie mógł mnie odwołać z uwagi na zabezpieczenie udzielone przez Trybunał Konstytucyjny, o czym minister sprawiedliwości został powiadomiony zarówno przez Trybunał, jak też przeze mnie jako stronę. Normalnie wykonuje więc dalsze obowiązki Rektora - wskazał w mediach społecznościowych. Podobnie brzmi komunikat przesłany z adresu AWS. 

Przypomnijmy, że 27 maja 2026 r. TK wydał postanowienie o zabezpieczeniu wniosku grupy posłów poprzez powstrzymanie się ministra sprawiedliwości od "realizacji działań (…) zmierzających do zawieszenia albo odwołania z pełnienia funkcji rektora uczelni".  W kwietniu 2026 r. grupa posłów PiS reprezentowana przez Michała Wosia i Marcina Warchoła złożyła do TK wniosek o stwierdzenie niezgodności przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z konstytucją RP.