Z gmachu przy warszawskiej ulicy Świętokrzyskiej płyną uspokajające odpowiedzi na wątpliwości prawne wokół nowego wskaźnika referencyjnego POLSTR, które podnosiliśmy, jako pierwsi, na łamach Prawo.pl. Wskaźnik ten na przełomie lat 2027/2028 ma zastąpić WIBOR w umowach kredytów mieszkaniowych, leasingowych, pożyczkowych, ale także w papierach związanych z obsługą długu publicznego, a już teraz pojawiają się produkty finansowe oparte na POLSTR.

Skarga na przewlekłość postępowania bywa w sprawach kredytów frankowych pomocą raczej iluzoryczną, nie tylko dlatego, że zasądzane zadośćuczynienie za przewlekłość ma zwykle wysokość symboliczną. Zdarza się nawet, że skargę tę sądy również rozpoznają przewlekle, co jeszcze przedłuża zasadnicze postępowanie. Obecnie na prawomocny wyrok frankowicze czekają nawet 5-6 lat.

Wskaźnik referencyjny POLSTR, który za dwa lata ma definitywnie zastąpić WIBOR, po raz pierwszy pojawił się w powszechnie obowiązujących przepisach. Jego stawkę określił resort finansów w obwieszeniu dotyczącym tzw. safe harbour przy cenach transferowych obowiązującym od 1 stycznia 2026 r.

Resort finansów nie przewiduje innego rozwiązania jak wyznaczenie zamiennika wskaźnika WIBOR rozporządzeniem. Ministerstwo nie wyklucza także, że spread korygujący – niwelujący różnice w oprocentowaniu kredytów, pożyczek, rat leasingowych oraz państwowych instrumentów dłużnych – mógłby mieć wartość ujemną. To pośrednio odpowiedź na opinie naszych ekspertów zarzucających, że reforma wskaźników referencyjnych, która dotknie m.in. posiadaczy kredytów mieszkaniowych ze zmiennym oprocentowaniem, jest oparta na wadliwych podstawach prawnych.

Izba Kontroli Nadzwyczajnej uznała, że zastrzeżenie w umowie pożyczki rażąco wygórowanych odsetek wynoszących 3285 procent w skali roku, a następnie wydanie nakazu zapłaty, nie tylko naruszyło równowagę kontraktową, lecz także prowadziło do zaburzenia istniejących ówcześnie stosunków społecznych. Wykreowano sytuację rażąco niesprawiedliwą i naruszono zasadę zaufania obywatela do państwa.

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ukarał dwa banki za utrudnianie ich klientom korzystania z możliwości tzw. wakacji kredytowych. Łączna kwota kar to ok. 119 milionów złotych. Chodzi o Bank Polska Kasa Opieki S.A. i Pekao Bank Hipoteczny S.A. za niezgodne z prawem utrudnianie korzystania z wakacji kredytowych. Banki zostały też zobowiązane do poinformowania o naruszeniach wszystkich poszkodowanych.

Resort finansów zapowiada przygotowanie nowelizacji przepisów dotyczących zamiany WIBOR na nowy wskaźnik referencyjny (POLSTR). Z ministerialnej zapowiedzi wynika, że na zmianach mogą stracić osoby mające złotówkowe kredyty hipoteczne.

Do resortu finansów trafiła właśnie interpelacja szóstki posłów zaniepokojonych wątpliwościami prawnymi wokół nowego wskaźnika referencyjnego POLSTR. Posłowie powołują się m.in. na publikacje Prawo.pl, gdyż jako pierwsi nagłośniliśmy kontrowersje związane ze wskaźnikiem, który na przełomie lat 2027/2028 ma zastąpić WIBOR w umowach kredytów mieszkaniowych, leasingowych, pożyczkowych, ale także w papierach związanych z obsługą długu publicznego.

W czwartek 12 lutego Trybunał Sprawiedliwości UE ogłosi wyrok w głośnej polskiej sprawie dotyczącej kredytów wiborowiczów. Wyznaczenie terminu ogłoszenia wyroku zamyka furtkę prawną do uniknięcia odpowiedzi na polskie pytania prejudycjalne. Kilka polskich pytań prejudycjalnych do TSUE zostało w ostatnich miesiącach po cichu wycofanych przez zakończenie postępowań krajowych – albo ugodą z kredytobiorcą, albo uznaniem roszczenia przez bank, bądź cofnięciem przez kredytodawcę powództwa wobec kredytobiorcy.

Prace legislacyjne nad nowymi przepisami dotyczącymi kredytu konsumenckiego i praktyczne stosowanie sankcji kredytu darmowego mogą w najbliższym roku zdominować rynek kredytowy obok spraw frankowiczów i problemów z WIBOR-em – wynika z dyskusji podczas II Konferencji Kredytowej zorganizowanej przez rzecznika finansowego 11-12 grudnia. Patronat medialny nad konferencją objęło Prawo.pl.

Uporządkowanie najczęstszych problemów związanych z wypełnieniem przez banki/pożyczkodawców obowiązków informacyjnych, to największa zaleta prokonsumenckiego stanowiska Rzecznika Finansowego zaprezentowanego na początku grudnia. Ze stanowiska tego wynika również, że zarówno przepisy, jak i dotychczasowy dorobek orzeczniczy, już teraz umożliwiają dokonanie interpretacji przepisów o sankcji kredytu darmowego zgodnie z celami dyrektywy 2008/48/WE – uważa Anna Jackowska, radca prawny, partner w XALTUM Kancelaria Radców Prawnych Barczak Rozpara sp.k.

Do Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli ma wpłynąć tysiące spraw związanych z sankcją kredytu darmowego (SKD) nabytych na drodze cesji wierzytelności przez jedną z wyspecjalizowanych w tym spółek. Sąd Najwyższy nie zgodził się jednak na ich przeniesienie do mniej obłożonego pracą sądu, co jeszcze bardziej wydłuży rozpatrywanie spraw w stolicy.

Rzecznik finansowy opublikował ogólne oświadczenie w sprawie sankcji kredytu darmowego (SKD) - kompleksowe opracowanie zawierające argumentację, jaką wcześniej przedstawiał w konkretnych sprawach sądowych toczonych między bankami a kredytobiorcami. Dokument ten można wykorzystać w postępowaniu sądowym podobnie jak indywidualny istotny pogląd, np. jako załącznik do pozwu lub innego pisma procesowego.

Nie poznamy – przynajmniej na razie – nazwy banku, wobec którego były podejrzenia, że mógł w 2020 r. przekazywać nieodpowiednie dane do obliczania wskaźnika WIBOR. Sędziowie nie zgadzają się, aby takie dane były ujawnione przez Najwyższą Izbę Kontroli (NIK) bądź Komisję Nadzoru Finansowego (KNF).

Państwa członkowskie na mocy art. 23c rozporządzenia 2016/1011/UE (tzw. rozporządzenia BMR) uzyskały jedynie kompetencje do wyznaczenia zamiennika lub zamienników dla tego wpisanego do wykazu kluczowych wskaźników referencyjnych. Oznacza to, że środki wykonawcze mogą przyjmować tylko w tym zakresie – pisze prof. Marcin Górski, kierownik Katedry Europejskiego Prawa Konstytucyjnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego.

Z podstawami prawnymi reformy wskaźników referencyjnych, czyli zamiany WIBOR na POLSTR, jest wszystko w porządku. Dyskusja o reformie nie może też być emocjonalna – pisze Wojciech Kapica, radca prawny współpracujący z sektorem bankowym. Wskazuje, że mechanizm ustawowego wyznaczania zamiennika wskaźnika referencyjnego nie jest polskim eksperymentem legislacyjnym.

Zasady zbywania nieruchomości w trakcie egzekucji, a także specyfika czynności egzekucyjnych i postępowania wieczystoksięgowego w takich sytuacjach - to główne tematy ogólnopolskiej konferencji naukowej „Obrót nieruchomościami a postępowanie egzekucyjne”, która w piątek, 28 bm. odbędzie się na Uniwersytecie Warszawskim. Patronem medialnym wydarzenia jest serwis Prawo.pl.

Czy wysokość wskaźnika WIBOR powiększona o marżę banku powinna być ograniczona limitem odsetek maksymalnych? – na to pytanie Sądu Okręgowego w Krakowie ma odpowiedzieć Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Sędziowie w Luksemburgu mają ocenić, czy brak takiego górnego limitu odsetkowego w umowach kredytowych nie narusza unijnych przepisów chroniących konsumentów.

Na zarzuty dotyczące wad prawnych przepisów wprowadzających POLSTR - nowy wskaźnik, który ma zastąpić WIBOR - zaczyna reagować rynek - wskazywane są m.in. poważne wątpliwości konstytucyjne. Są obawy, że kredytobiorcy będą podważać kredyty, tak samo jak to robią z frankami albo WIBOR. Wychodzi też na jaw, że ostateczna data likwidacji WIBOR nie wynika z przepisów, ale jedynie z ustaleń pracujących nad reformą ekspertów. Urzędnicy i bankowcy też nie zajmują na razie oficjalnego stanowiska do zarzutów o wady prawne reformy.

Sąd Rejonowy z Brodnicy pyta Trybunał w Luksemburgu o przypadki, kiedy klient może skorzystać z sankcji kredytu darmowego. Sąd ma jednak poważne wątpliwości, czy nawet drobne naruszenie obowiązku informacyjnego w kwestii, która nie ma większego znaczenia dla decyzji klienta o zaciągnięciu kredytu, powinno powodować uruchomienie wobec banku albo firmy pożyczkowej najcięższych sankcji.