Lutowy wyrok w sprawie WIBOR nie jest rewolucją w konstrukcji kredytów o zmiennej stopie, ale precyzyjnym uporządkowaniem odpowiedzialności w systemie ustanowionym przez rozporządzenie BMR (Benchmark Regulation) oraz jasnym wyznaczeniem granic badania sądowego w sporach z bankami – podkreślają Marcin Bartczak i Marek Trzos-Rastawiecki, radcowie prawni, partnerzy kancelarii ITMA.

Niedawno Sąd Okręgowy w Białymstoku oddalił apelację banku, który żądał od klientki spłaty niemal 60 tys. zł w związku z zaciągniętą na jej dane pożyczką. Kobieta padła ofiarą oszustwa internetowego, klikając w fałszywą reklamę inwestycyjną.

Mijają dwa tygodnie od wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który ma wyznaczyć trendy orzecznicze w sprawach kredytów ze wskaźnikiem WIBOR. Prezentujemy krótkie podsumowanie najważniejszych kwestii pojawiających się w komentarzach i staramy się odsiać medialny szum od konkretów i faktów. Wbrew opiniom wieszczącym koniec spraw wiborowych, dużo pytań nadal pozostaje bez odpowiedzi.

Sądy powinny oceniać klauzule zmiennego oprocentowania w kredytach złotówkowych z WIBOR pod kątem ich przejrzystości, dochowania obowiązków informacyjnych oraz ryzyka dla konsumentów, ale nie zajmować się szczegółowymi badaniami, jak ustalany jest sam ten wskaźnik, skoro metodologia WIBOR spełnia wymogi unijnych przepisów. W praktyce to polskie sądy – w zależności od przypadku – samodzielnie zdecydują, czy w ogóle są podstawy do stwierdzania nieważności całej umowy kredytowej, czy tylko (bądź w ogóle) usunąć z niej WIBOR i odsetki ograniczyć jedynie do marży bankowej – wynika z czwartkowego wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W czwartek nastąpi rozstrzygnięcie jednej z najważniejszych polskich spraw w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej w historii. TSUE zdecyduje o rynku kredytów złotówkowych ze zmiennym oprocentowaniem, których wartość jest szacowana nawet na siedem bilionów złotych. Sędziowie dadzą wytyczne polskim sądom, jak interpretować klauzule z WIBOR oraz obowiązki informacyjne banków wobec konsumentów.

Banki coraz częściej rezygnują z apelacji w sprawach frankowych, choć nadal mniej więcej co druga sprawa trafia do II instancji. Dla kredytobiorców oznacza to dalsze ponoszenie kosztów na pełnomocników. Znaczenie ma m.in. to, czy postępowanie apelacyjne toczyło się przed sądem okręgowym, czy sądem apelacyjnym oraz czy w postępowaniu apelacyjnym doszło do zmiany pełnomocnika reprezentującego stronę w I instancji.

Wypłata kwoty stanowiącej zwrot nienależnie pobranych przez bank świadczeń (nadpłaconego kredytu) nie spowoduje po stronie kredytobiorcy dodatkowego przysporzenia majątkowego. W konsekwencji pieniądze te nie będą dla niego przychodem. Kredytobiorca nie ma obowiązku wykazywania otrzymanej kwoty w zeznaniu podatkowym ani odprowadzania od niej podatku. W przypadku ugody z bankiem nie ma mowy o wzbogaceniu, lecz o przywróceniu stanu poprzedniego.

Oszuści podający się za doradców inwestycyjnych zmanipulowali seniora, doprowadzając do zaciągnięcia na jego dane szybkiej pożyczki w formie elektronicznej, udzielanej bez udziału pracownika banku oraz bez podpisania tradycyjnej umowy. Następnie przelali pieniądze obcej osobie, a bank wezwał seniora do zwrotu ok. 74 tys. złotych. Sprawę prawomocnie rozstrzygnął Sąd Okręgowy w Częstochowie.

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za niedozwolone klauzule PKO BP dotyczące zmiany oprocentowania kredytu konsumenckiego. Zakazał ich stosowania i nałożył na bank 79,3 mln zł kary. Jeśli decyzja stanie się prawomocna, zakwestionowane postanowienia nie będą wiązały konsumentów.

Z gmachu przy warszawskiej ulicy Świętokrzyskiej płyną uspokajające odpowiedzi na wątpliwości prawne wokół nowego wskaźnika referencyjnego POLSTR, które podnosiliśmy, jako pierwsi, na łamach Prawo.pl. Wskaźnik ten na przełomie lat 2027/2028 ma zastąpić WIBOR w umowach kredytów mieszkaniowych, leasingowych, pożyczkowych, ale także w papierach związanych z obsługą długu publicznego, a już teraz pojawiają się produkty finansowe oparte na POLSTR.

Skarga na przewlekłość postępowania bywa w sprawach kredytów frankowych pomocą raczej iluzoryczną, nie tylko dlatego, że zasądzane zadośćuczynienie za przewlekłość ma zwykle wysokość symboliczną. Zdarza się nawet, że skargę tę sądy również rozpoznają przewlekle, co jeszcze przedłuża zasadnicze postępowanie. Obecnie na prawomocny wyrok frankowicze czekają nawet 5-6 lat.

Wskaźnik referencyjny POLSTR, który za dwa lata ma definitywnie zastąpić WIBOR, po raz pierwszy pojawił się w powszechnie obowiązujących przepisach. Jego stawkę określił resort finansów w obwieszeniu dotyczącym tzw. safe harbour przy cenach transferowych obowiązującym od 1 stycznia 2026 r.

Resort finansów nie przewiduje innego rozwiązania jak wyznaczenie zamiennika wskaźnika WIBOR rozporządzeniem. Ministerstwo nie wyklucza także, że spread korygujący – niwelujący różnice w oprocentowaniu kredytów, pożyczek, rat leasingowych oraz państwowych instrumentów dłużnych – mógłby mieć wartość ujemną. To pośrednio odpowiedź na opinie naszych ekspertów zarzucających, że reforma wskaźników referencyjnych, która dotknie m.in. posiadaczy kredytów mieszkaniowych ze zmiennym oprocentowaniem, jest oparta na wadliwych podstawach prawnych.

Izba Kontroli Nadzwyczajnej uznała, że zastrzeżenie w umowie pożyczki rażąco wygórowanych odsetek wynoszących 3285 procent w skali roku, a następnie wydanie nakazu zapłaty, nie tylko naruszyło równowagę kontraktową, lecz także prowadziło do zaburzenia istniejących ówcześnie stosunków społecznych. Wykreowano sytuację rażąco niesprawiedliwą i naruszono zasadę zaufania obywatela do państwa.

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ukarał dwa banki za utrudnianie ich klientom korzystania z możliwości tzw. wakacji kredytowych. Łączna kwota kar to ok. 119 milionów złotych. Chodzi o Bank Polska Kasa Opieki S.A. i Pekao Bank Hipoteczny S.A. za niezgodne z prawem utrudnianie korzystania z wakacji kredytowych. Banki zostały też zobowiązane do poinformowania o naruszeniach wszystkich poszkodowanych.

Resort finansów zapowiada przygotowanie nowelizacji przepisów dotyczących zamiany WIBOR na nowy wskaźnik referencyjny (POLSTR). Z ministerialnej zapowiedzi wynika, że na zmianach mogą stracić osoby mające złotówkowe kredyty hipoteczne.

Do resortu finansów trafiła właśnie interpelacja szóstki posłów zaniepokojonych wątpliwościami prawnymi wokół nowego wskaźnika referencyjnego POLSTR. Posłowie powołują się m.in. na publikacje Prawo.pl, gdyż jako pierwsi nagłośniliśmy kontrowersje związane ze wskaźnikiem, który na przełomie lat 2027/2028 ma zastąpić WIBOR w umowach kredytów mieszkaniowych, leasingowych, pożyczkowych, ale także w papierach związanych z obsługą długu publicznego.

W czwartek 12 lutego Trybunał Sprawiedliwości UE ogłosi wyrok w głośnej polskiej sprawie dotyczącej kredytów wiborowiczów. Wyznaczenie terminu ogłoszenia wyroku zamyka furtkę prawną do uniknięcia odpowiedzi na polskie pytania prejudycjalne. Kilka polskich pytań prejudycjalnych do TSUE zostało w ostatnich miesiącach po cichu wycofanych przez zakończenie postępowań krajowych – albo ugodą z kredytobiorcą, albo uznaniem roszczenia przez bank, bądź cofnięciem przez kredytodawcę powództwa wobec kredytobiorcy.

Prace legislacyjne nad nowymi przepisami dotyczącymi kredytu konsumenckiego i praktyczne stosowanie sankcji kredytu darmowego mogą w najbliższym roku zdominować rynek kredytowy obok spraw frankowiczów i problemów z WIBOR-em – wynika z dyskusji podczas II Konferencji Kredytowej zorganizowanej przez rzecznika finansowego 11-12 grudnia. Patronat medialny nad konferencją objęło Prawo.pl.

Uporządkowanie najczęstszych problemów związanych z wypełnieniem przez banki/pożyczkodawców obowiązków informacyjnych, to największa zaleta prokonsumenckiego stanowiska Rzecznika Finansowego zaprezentowanego na początku grudnia. Ze stanowiska tego wynika również, że zarówno przepisy, jak i dotychczasowy dorobek orzeczniczy, już teraz umożliwiają dokonanie interpretacji przepisów o sankcji kredytu darmowego zgodnie z celami dyrektywy 2008/48/WE – uważa Anna Jackowska, radca prawny, partner w XALTUM Kancelaria Radców Prawnych Barczak Rozpara sp.k.