Sankcja kredytu darmowego to potężne narzędzie, które pozwala konsumentom odzyskać nielegalnie naliczone koszty kredytu i ograniczyć jego całkowity koszt. W sytuacji, gdy banki czy instytucje pożyczkowe nieprawidłowo informują konsumentów o warunkach umowy lub stosują niejasne zapisy, prawo stoi po stronie kredytobiorcy. W ostatnim czasie sądy coraz częściej przyznają rację konsumentom, co dodatkowo zachęca innych do dochodzenia swoich praw - mówi Karolina Pilawska, adwokat, partner w Kancelarii Prawnej Pilawska Zorski.

Wydawać by się mogło, że o sprawach frankowych powiedziano i napisano już wszystko. Niedawno pojawiło się jednak kolejne zagadnienie, które wymaga analizy. Potrącenie jest szeroko opisane w doktrynie i powszechne w stosunkach prawnych. Jego stosowanie w praktyce, szczególnie w sprawach związanych ze sprawami frankowymi, nie jest już jednak tak oczywiste - pisze Natalia Karaś, adwokatka w KBiW Kurpiejewski Budzewski i Wspólnicy.

Frankowicze z Getin Noble Bank jeszcze długo będą musieli czekać na ostateczne rozstrzygnięcia. Ich sytuacja jest jednak coraz lepsza. Po korzystnej dla nich uchwale Sądu Najwyższego, sądy masowo odwieszają prowadzenie ich spraw i rozstrzygają na ich korzyść. Być może już w przyszłym roku warszawski WSA zdecyduje, czy otworzyć im drogę do ubiegania się o odszkodowania od państwa, a Trybunał Konstytucyjny rozstrzygnie, kto ma pierwszeństwo w zaspokajaniu roszczeń.

12 grudnia Trybunał Sprawiedliwości UE przesądził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie będzie musiał rozpatrzyć 10 tysięcy skarg kredytobiorców na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego o wszczęciu przymusowej restrukturyzacji Getin Noble Bank S.A., a nie tylko jedną podmiotu nadzorującego restrukturyzację GNB. Nie zamknął też drogi kredytobiorcom do odszkodowań od Skarbu Państwa. Zadecyduje o tym WSA. Szanse nie są jednak duże.

12 grudnia to ważny dzień dla frankowiczów z Getin Noble Bank. Będzie to odpowiedź na cztery pytania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w którym czekają na rozpatrzenie tysiące spraw kredytobiorców. Korzystne orzeczenie TSUE otworzy im drogę do domagania się odszkodowań od Skarbu Państwa.

Syndyk masy upadłości Getin Noble Bank S.A. Marcin Kubiczek przedstawił pierwszą transzę propozycji ugodowych dla frankowiczów sędziemu komisarzowi nadzorującemu postępowanie upadłościowe GNB. Teraz sędzia musi zatwierdzić warunki programu ugód i dopiero wtedy propozycje ugodowe otrzymają kredytobiorcy. Prawnikom frankowym propozycja syndyka się nie podoba.

Rada Przedsiębiorczości wyraża zaniepokojenie wobec działań mających na celu podważenie wiarygodności, rzetelności i zgodności z prawem wskaźnika referencyjnego WIBOR, który od wielu lat pełni kluczową rolę w funkcjonowaniu polskiego rynku finansowego. Ostrzega, że działania takie nie tylko wpływają na wszystkich uczestników rynku finansowego, ale także podważają stabilność całego rynku finansowego w Polsce.

Sąd Okręgowy w Suwałkach uznał za nieważne postanowienie umowy kredytowej dotyczące WIBOR-u. Zdaniem części prawników reprezentujących złotówkowiczów, to przełomowy wyrok. Liczą, że wywoła efekt domina i sądy "spuchną" od spraw wiborowych. Inni wskazują jednak, że argumenty sądu są chybione, a wyrok zostanie szybko uchylony.

Pełnomocnicy kredytobiorców frankowych od dawna wskazują, że przesłuchanie stron i świadków tylko przedłuża postępowanie, a często nie jest konieczne w sprawach frankowych. Niedawny wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie potwierdził to stanowisko. Sąd uznał, że wobec braku kwestionowania przez bank statusu konsumenta dowód taki jest zbędny.

Od dwóch miesięcy kredytobiorcom z upadłego Getin Noble Banku łatwiej jest o postanowienie zabezpieczające roszczenia poprzez wstrzymanie płatności rat kredytowych. Jest to efekt jednej z ostatnich uchwał Sądu Najwyższego. Ciągle jednak dużo zależy od konkretnego sędziego - są tacy, którzy nadal niechętnie udzielają zabezpieczeń frankowiczom z tego banku. Są już jednak w zdecydowanej mniejszości.

Frankowicze z mBank-u dostają pisma, że nie muszą spłacać rat do czasu zakończenia postępowania o unieważnienie umowy kredytowej. To nowa praktyka banku. Kredytobiorcy nie muszą już więc mieć postanowienia zabezpieczającego roszczenie. Jednak prawnicy frankowi ostrzegają - zmiana polityki banku ma na celu ograniczanie własnych strat i kosztów, a kredytobiorca może stracić m.in. na zwrocie odsetek ustawowych. Bank odpowiedział Prawo.pl, że nie komentuje swojej strategii procesowej, a do każdej sprawy podchodzi indywidualnie.

Frankowicze, którzy unieważnili umowy kredytowe, a korzystali w poprzednich latach z ulgi odsetkowej, mogą mieć problemy z fiskusem. Jeśli bank zwróci im odliczone wcześniej odsetki, będą musieli zwrócić fiskusowi ulgę nawet za 20 lat, czyli doliczyć te odsetki do swoich dochodów. Dla niektórych może to oznaczać wysoki podatek. Jest jednak rozwiązanie, które pozwala uniknąć takich problemów.

Przy pozwach banków przeciwko frankowiczom pojawił się za sprawą Sądu Okręgowego w Płocku nowy argument dla kredytobiorców: kontrpowództwa banków przeciwko frankowiczom doczekały się porównania przez sąd do praktyki, która określana jest jako pozew typu SLAPP, mający na celu nie tyle zwycięstwo, co wyniszczenie przeciwnika.

Kancelaria Prezesa Rady Ministrów wysłała 28 października do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej swoje stanowisko w sprawie kredytów mieszkaniowych ze stawkami WIBOR. Nie budzi ono zaskoczenia: rząd sprzeciwia się traktowaniu dyrektywy 93/13 jako narzędzia do podważania systemu dotyczącego wskaźników referencyjnych.

Czy skończy się masowe składanie pozwów przez banki w celu przerwania biegu przedawnienia? Do TSUE trafiły właśnie dwa pytania warszawskiego sądu w tej sprawie. Co roku frankowicze z kolejnego "rocznika" dostają pisma z banków. W tym roku trafiają one do osób, które w 2021 roku wystąpiły o unieważnienie umowy kredytowej lub w inny sposób weszły w spór z bankiem. Roszczenia banków przedawniają się bowiem po upływie trzech lat.

Sąd będzie częściej orzekał na posiedzeniu niejawnym, a świadkowie będą mogli być przesłuchiwani zdalnie - mimo sprzeciwu strony. Z kolei pozew frankowicza z chwilą doręczenia bankowi, z mocy prawa wstrzyma spłatę kredytu. Wyłączone zostaną również ograniczenia co do zarzutu potrącenia, będzie można go zgłaszać aż do zakończenia sprawy w drugiej instancji, a ugoda będzie mogła być zawarta zdalnie - to założenia projektu nowelizacji autorstwa Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego, która ma usprawnić sprawy frankowe.

Rośnie liczba spraw dotyczących sankcji kredytu darmowego (SKD), ale większość postępowań, w których są wyroki, zakończyła się pozytywnie dla kredytodawców. Banki jednak są przezorne i klientom, którzy mają zadłużenie umożliwiające skorzystanie z sankcji, proponują kredyty konsolidacyjne na dużo lepszych warunkach po to, żeby nie skorzystali z SKD.

Ciągle większość spraw frankowych znajduje finał w apelacji, a na rozprawę apelacyjną zwykle trzeba dość długo poczekać, czasem nawet ponad dwa lata. Z punktu widzenia kredytobiorców jedynym plusem są odsetki, które są naliczane bankowi i dodatkowe koszty zastępstwa procesowego. Same banki czasem cofają apelacje, ale nadal jest to rzadkie.

Najwyższa Izba Kontroli sprawdziła, czy proces ustalania stawki referencyjnej WIBOR oraz wdrażanie unijnych przepisów w zakresie ustalania wskaźnika referencyjnego stopy procentowej przebiegały prawidłowo. Jej zdaniem nadzór KNF był prawidłowy, ale miał głównie charakter analityczny. Działania komisja podejmowała głównie "zza biurka".

Z wyroku TSUE z 24 października 2024 r. wynika, że w przypadku gdy celem zawarcia umowy kredytu hipotecznego był zakup jednej nieruchomości przeznaczonej do odpłatnego wynajmowania, kredytobiorca zachowuje status konsumenta w rozumieniu dyrektywy Rady 93/13/EWG, jeżeli nie działał w celach związanych z jego działalnością gospodarczą lub zawodową. Teraz banki będą musiały przeanalizować swoją taktykę procesową, czy warto składać apelacje od wyroków korzystnych dla frankowiczów, którzy wynajmowali swoje nieruchomości.