Prawie wszyscy politycy, poza partią Zbigniewa Ziobry, są za uzyskaniem przez Polskę dostępu do funduszy z Krajowego Planu Odbudowy, ale spór wokół spełnienia niezbędnych do tego warunków wydaje się nie do rozwiązania. Prezydent zablokował prace nad ustawą, bo nie zgadza się na kwestionowanie statusu powoływanych przez niego sędziów, ale właśnie tego oczekuje Komisja Europejska, zanim zdecyduje o odblokowaniu tych pieniędzy. 

Wiele zamieszania spowodował nowy regulamin Sądu Najwyższego zatwierdzony przez Prezydenta. Zdaniem sędziów musiał go tworzyć ktoś, kto nie miał prawie żadnej wiedzy o tym, jak zorganizowany jest i powinien być sąd pełniący w strukturze wymiaru sprawiedliwości takie funkcje jak Sąd Najwyższy. Dużą wagę przywiązuje się teraz do składów sędziowskich ze szkodą dla szybkiego rozpoznawania spraw.

Od 1 stycznia skazany na karę pozbawienia wolności zostanie zatrzymany przez policję i doprowadzony do aresztu śledczego, wezwanie do stawiennictwa będzie stosowane przez sądy wyjątkowo. Ministerstwo Sprawiedliwości, by usprawnić całą procedurę, zmienia przepisy wykonawcze, tyle że w ocenie sędziów, w sposób nie do końca przemyślany.

W stosunku do osób, które zdały egzamin prokuratorski i złożyły wniosek o wpis na listę radców prawnych, organy korporacyjne nie są uprawnione do badania dotychczasowej praktyki zawodowej osoby wnioskującej o wpis - uznał Naczelny Sąd Administracyjny i oddalił skargi ministra i samorządu. Zbędne jest też badanie wiedzy kandydata w ramach rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu.

Zachowania banku polegające na niewykreśleniu kredytobiorcy z Centralnej Bazy Danych – Bankowego Rejestru, naruszyły dobra osobiste powoda w postaci godności i poczucia bezpieczeństwa. Powód został napiętnowany jako niesolidny dłużnik. Naruszenie dóbr osobistych powoda było działaniem bezprawnym - orzekł Sąd Najwyższy. Dlatego wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie został wydany z rażącym naruszeniu prawa i został uchylony.

To, że skarżący wnosił o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, nie oznacza, że wniosek ten musiał zostać uwzględniony - takie orzeczenia wydał właśnie Naczelny Sąd Administracyjny. Zastrzegł jednak, że prawo do publicznego prowadzenia rozpraw sądowych może być limitowane, ale ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

Dostępność sądów nie oznacza jedynie usunięcia z nich barier architektonicznych, chodzi też o zmianę nawyków wynikających z ludzkiej świadomości. Dlatego poprzez szkolenia będziemy podnosić kompetencje pracowników wymiaru sprawiedliwości, a 35 sądów - z największymi potrzebami - otrzyma wsparcie m.in. w zakresie sprzętu czy remontów. Opracowany zostanie także Model Dostępnego Sądu.

Na początku grudnia Sejm - co wywołało spore zaskoczenie - odrzucił w całości przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości projekt noweli ustawy o notariacie, zgodnie z którym notariusze mieli mieć możliwość wpisywania hipotek do ksiąg wieczystych i wydawania notarialnych nakazów zapłaty. Projekt ma wrócić, ale jako poselski, a zapowiedzi wiceszefa MS Marcina Warchoła wynika, że Sejm miałby się nim zająć już w styczniu.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce odebrać prezesom sądów możliwość samodzielnego kształtowania katalogu pism, które można doręczać bez podpisu. Tłumaczy to tym, że takie rozwiązanie jest niedozwoloną subdelegacją i to w obszarze dotyczącym praw stron i uczestników postępowań. Problem jednak w tym, że zarządzenia prezesów pomagały, gdy sądy nie wiedziały, jak stosować e-doręczenia, a rozporządzenia w tym zakresie, jak nie było, tak nie ma.

Od 1 stycznia o możliwości odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego będzie mogła decydować także, poza sądem penitencjarnym, komisja penitencjarna w zakładzie karnym, w którym skazany przebywa. SDE będzie mógł być stosowany także w przypadku skazanego na karę pozbawienia wolności do 3 lat, ale któremu do jej końca pozostało maksymalnie 6 miesięcy. W obu przypadkach przesłanką wykluczającą będzie recydywa.

Niewiele spraw z zakresu prawa pracy trafia do mediacji sądowej - w 2021 r. było to tylko 8 proc. spraw wpływających do sądów pracy. Zdaniem prawników, mediacja jest mało popularna i mało efektywna - m.in. z powodu nieprzygotowanych do swojej roli mediatorów, którym brakuje często wiedzy prawniczej i umiejętności współpracy z pełnomocnikami. W efekcie - mediacja zamiast pomóc, wydłuża postępowanie.

Gdy sąd prowadzi postępowanie dotyczące dziecka, może chcieć spotkać się z nim osobiście i je wysłuchać. Wysłuchanie ma pozwolić na ustalenie spostrzeżeń dziecka, jego życzeń. Przykładowo, czy chce wyjechać z jednym z rodziców na wiele miesięcy z kraju, czy chce brać udział w zajęciach dodatkowych, do której szkoły chce uczęszczać. Czyli w kwestiach co do których jego rodzice, często skonfliktowani, nie potrafią się porozumieć.

Podważanie konstytucyjnej zasady wzajemnej niezależności państwa oraz Kościołów i innych związków wyznaniowych, różnicowanie ich ochrony, ryzyko eskalowania wrogości i napięcia między grupami społecznymi - to zdaniem Fundacji im. Stefana Batorego wnioski płynące z analizy przepisów projektu zmian w Kodeksie karnym, obejmujących m.in. dodanie specjalnego kontratypu – wyłączającego bezprawność głoszenia ocen i opinii związanych z religią.

Opinie specjalistów z opiniodawczych zespołów sądowych są dla sędziów wsparciem w wielu sprawach, m.in. dotyczących rozwodów, separacji, władzy rodzicielskiej, o ustalenie kontaktów, o ustalenie miejsca pobytu dziecka. A, że budzą one spore emocje, strony chciałyby mieć wgląd w proces diagnostyczny. Ministerstwo Sprawiedliwości wskazuje jednak, że nie ma takiej możliwości, bo chodzi o czynności objęte tajemnicą zawodową.

Prawnicy zwracają uwagę, że nadal ten głos zwierząt jest słabo słyszalny, także w sądach. Mimo wzrostu świadomości społecznej, dość rzadko zapadają surowe wyroki w sprawach dotyczących okrutnego traktowania lub zabijania zwierząt. Brakuje też przepisów, i to mimo obietnic rządzących, a te, które są - jak np. zakaz posiadania zwierzęcia - nie zawsze są egzekwowane.

Utrudnianie kontaktów z dzieckiem jest nadal w Polsce realnym problemem i nie jest to margines. Co gorsze, nadal nie ma skutecznego sposobu, by to zjawisko ograniczyć. Być może warto więc sięgnąć po rozwiązania innych krajów, np. Szwecji i traktować takie zachowanie jak przestępstwo, podobnie jak niealimentację – mówi Prawo.pl Joanna Hetman-Krajewska, radca prawny w Kancelarii Prawniczej PATRIMONIUM.

Ekstradycja obywatela Unii do państwa trzeciego w celu odbycia tam kary może być uzasadniona zapobieganiem ryzyku bezkarności - uznał Trybunał Sprawiedliwości UE. I dodał, że jest tak zwłaszcza w przypadku, gdy zgodnie z prawem międzynarodowym wezwane państwo jest zobowiązane do dokonania ekstradycji, a państwo trzecie, które wniosło o ekstradycję, nie wyraża zgody na to, aby kara została wykonana na terytorium wezwanego państwa.

Sąd Rejonowy dla Krakowa-Nowej Huty w Krakowie przywrócił do pracy pracownika IKEI zwolnionego za wpis o społeczności LGBT. Wyrok jest nieprawomocny. Na początku grudnia Sąd Okręgowy w Krakowie, w postępowaniu apelacyjnym podtrzymał wyrok sądu rejonowego, uniewinniając prawomocnie kierowniczkę z sieci IKEA od zarzutu dyskryminacji wyznaniowej, której miała się dopuścić, zwalniając pracownika.

Wydane zostały już pierwsze nakazy zapłaty w postępowaniach upominawczych dotyczących wynagrodzeń sędziów - na razie w 2022 r. W jednym z takich rozstrzygnięć sąd nakazał wypłacenie sędziemu prawie 12 tys. zł brutto tytułem waloryzacji wynagrodzenia wraz z odsetkami. Pozwy sędziów to odpowiedź na kolejną ustawę okołobudżetową, w której ustanowiono podstawę wyliczania ich wynagrodzeń z pominięciem Prawa o ustroju sądów powszechnych.

Swobodne i niczym nieograniczone delegowanie sędziów do orzekania w sądach wyższej instancji narusza m.in. wyłączne konstytucyjne kompetencje Prezydenta RP do powoływania sędziów - uważa rzecznik praw obywatelskich, który przyłączył się do skargi konstytucyjnej obywatela. Podważa on możliwość orzekania przez sędziego sądu rejonowego w sądzie wyższej instancji na podstawie delegacji Ministra Sprawiedliwości.