Ku zdziwieniu wielu prawników i innych uczestników postępowania cywilnego, odrzucono przepis noweli tarczy antykryzysowej, który dopuszczał komunikację z sądem za pośrednictwem ePUAP. Nadal jednak w to wierzę, bo w ostatnich tygodniach zmienia się to, co było największym hamulcem w informatyzacji sądownictwa – mentalność - pisze dr hab. prof. Uniwersytetu Opolskiego Dariusz Szostek.

W stanie epidemii i stanie zagrożenia epidemicznego jak najwięcej spraw w sądach powinno być załatwianych w sposób zdalny - uważają eksperci Rady Legislacyjnej. I dodają, że wprowadzane obecnie regulacje związane z informatyzacją sądów powinny mieć zastosowanie na stałe.

Problem jest w sprawach karnych. Tu konieczna jest zmiana w przepisach, gdyż te dotyczące mediacji zakładają spotkanie - mówi adwokat Cezary Rogula, wiceprezes Centrum Mediacji przy Naczelnej Radzie Adwokackiej. Jak dodaje, kwestie tę można różnie interpretować, także dopuszczając spotkanie online, jest jednak ryzyko, że sąd tak przeprowadzonej mediacji nie uzna.

Specjaliści alarmują, że izolacja i brak dotychczasowych kontaktów społecznych spowodowały lawinowy wzrost aktów przemocy. W sposób szczególny na to zjawisko narażone są dzieci. Mimo, że nasze prawa i obowiązki obywatelskie są ograniczone – nadal mamy prawny obowiązek reagowania na przemoc wobec dziecka - mówi w rozmowie z Prawo.pl adwokat Monika Horna-Cieślak.

Kończę swoje sześcioletnie kierowanie Sądem Najwyższym w poczuciu dobrze spełnionego obowiązku i z dużymi obawami o przyszły kształt tej instytucji, a także pełna obaw o niezależność sądownictwa w Polsce - mówi prof. Małgorzata Gersdorf, której kadencja na stanowisku pierwszego prezesa upływa 30 kwietnia i tego też dnia odchodzi ona w stan spoczynku jako sędzia.

W poczynaniach Ministerstwa Sprawiedliwości widać chaos. Najpierw wprowadzono rozprawy online, by usunąć je w projekcie przesłanym do Sejmu i… przywrócić w autopoprawce. Ważne, że o ile MS znów nie zmieni zdania, prawo do sądu będzie przywracane pomimo panującej epidemii, gorzej z e-doręczeniami - piszą adwokaci Grzegorz Prigan i Karol Pachnik.

W dyskusji o stosowaniu na szerszą skalę rozwiązań informatycznych przebrzmiewa euforyczne przekonanie, że to zbawi sądy, a także opinie wskazujące na całkowite nieprzygotowanie i brak możliwości prowadzenia rozpraw z zastosowaniem komunikacji elektronicznej, czy e-doręczeń. Czy jednak stać nas na to, by nie próbować? - pyta sędzia Wojciech Łukowski

W dobie epidemii koronawirusa kancelarie radcowskie lepiej sobie radzą na rynku prawnym, ponieważ radcy lepiej niż inni prawnicy są przygotowani do nowych wyzwań, choćby w zakresie umiejętności zarządzania kancelarią i marketingu. By jednak przetrwać trzeba być aktywnym i działać - choćby poprzez szukanie nowych obszarów usług, pozyskiwanie klientów czy stawianie na rozwój kompetencji - mówi Maciej Bobrowicz,

Przy zagrożeniu życia człowieka, jak w czasie epidemii, natychmiastowa wykonalność jest uzasadniona - komentuje ustawę antykryzysową prof. dr hab. Leszek Bosek, sędzia Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego. Przyznaje jednak, że ustawodawstwo doraźne godzi w niespotykanym dotychczas zakresie w stosunki osobiste i gospodarcze, a nawet ustrojowe

Sytuacja adwokatów w czasie epidemii COVID-19 jest niezaprzeczalnie trudna. Na ich sytuację finansową wpływa m.in. mniejsza liczba klientów i praktycznie zamknięcie sądów. Szansą jest oczywiście ich "otwarcie", ale też zmiany w działaniu samych kancelarii, choćby poprzez oferowanie usług w zakresie prawa pracy czy odszkodowań - mówi adwokat Jacek Trela,

Być może zmiany w tzw. tarczy antykryzysowej 3 zmierzać będą do „odmrożenia” sądownictwa. W tym kontekście ze zdumieniem odnotowuję podnoszone od co najmniej 10 lat uwagi o niedostosowaniu i nieprzygotowaniu do elektronicznej komunikacji czy to pełnomocników, czy też sędziów, a także pracowników kancelarii i sądów - pisze dr hab prof. Uniwersytetu Opolskiego Dariusz Szostek.

Na naszym wydziale większość egzaminów ma formę pisemną i przeprowadzenie ich zdalnie stwarza problemy natury organizacyjnej i technicznej - tłumaczy prof. Jerzy Pisuliński, dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. I dodaje, że trzeba stworzyć procedury, ustalić co z ochroną danych osobowych oraz stworzyć narzędzia, które pozwolą na przeprowadzenie egzaminów.

Choć zasadnicza część ostatniej noweli tarczy antykryzysowej dotyczy wsparcia finansowego dla przedsiębiorców to znalazły się w niej zmiany prawne, które regulują rozpoznawanie wniosków o udzielenie lub zmianę zabezpieczenia w sprawach rozpoznawanych według Kpc. Nowe prawo obejmie zatem zabezpieczenie kontaktów z dzieckiem - pisze adwokat Joanna Szewczyk- Stępień.

Do sądów powszechnych w I półroczu 2019 roku wpłynęło 8,5 mln nowych spraw, to o przeszło 830 tysięcy więcej w porównaniu z tożsamym okresem 2018 r. Nie ma przy tym podstaw, aby twierdzić, że napływ ten w kolejnych latach będzie mniejszy. Stan epidemii uwidocznił jak ważne jest sprawne i szybkie funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości - pisze adwokat i mediator Karolina Wrąbel.

Sąd Najwyższy wyjaśnił wątpliwości co do sposobu wykładni art. 209 kk dotyczący uchylania się zobowiązanego od obowiązku alimentacyjnego, którego nowelizacja została dokonana w sposób nieprzemyślany i bez konsultacji z praktykami - ocenia Beata Morawiec, sędzia Sądu Okręgowego w Krakowie.

Proponowane przez resort sprawiedliwości rozwiązania to absolutne minimum i konieczność wynikająca z potrzeby przywrócenia obywatelom prawa do sądu. Prawa tego nie można ograniczać nawet w stanie wojennym, a tym bardziej w obecnym czasie - piszą adwokaci Grzegorz Prigan i Karol Pachnik.

W polskim modelu procesu karnego dochodzi do konfrontacji oskarżonego z aparatem państwa, jego organami, z ich szerokim zapleczem personalnym, aparatem techniczno-organizacyjnym i zasobami finansowymi. Osoba nieprzygotowana do tego jest bez szans, a obrońca jest prawdziwą ostoją nie tylko interesów oskarżonego, ale również szerzej rozumianych praw i wolności - mówi prof. Jarosław Zagrodnik.

Ograniczone możliwości wykorzystania komunikacji elektronicznej sądu ze stronami doprowadzi do dalszej przewlekłości postępowań sądowych - uważa prof. Tadeusz Ereciński, sędzia Sądu Najwyższego w stanie spoczynku, redaktor naczelny "Przeglądu Sądowego". - Należy żałować, że rząd wycofał się z przepisów dotyczących pism procesowych online, ich wnoszenia i doręczania - dodaje.

Nie było i nie ma sporu kompetencyjnego między Sądem Najwyższym a Sejmem, ani między prezydentem a SN - twierdzą sędziowie Trybunału, którzy zgłosili zdania odrębne do wydanego we wtorek wyroku. Wskazali m.in., że wniosek Marszałek Sejmu wpłynął zanim powstała zaskarżona uchwała SN, a do tego TK pośrednio uchylił wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Organizacje międzynarodowe zalecają, by w dobie koronawirusa częściej stosować środki alternatywne do kary pozbawienia wolności czy aresztu. Tymczasem w Polsce - jak na razie – prowadzona jest polityka izolacyjna osadzonych, co może mieć poważne konsekwencje - mówi w rozmowie z Prawo.pl zastępczyni RPO dr Hanna Machińska.