Zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie popełnia przestępstwa ten, kto z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych, nie mógł w czasie czynu rozpoznać jego znaczenia lub pokierować swoim postępowaniem. Może też być tzw. niepoczytalność ograniczona - sprawca popełnia przestępstwo, ale można zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.

Fakt, że ktoś staje przed notariuszem, reprezentując obie strony umowy sprzedaży nieruchomości, nie ma znaczenia dla jej ważności. Podobnie zresztą, jak nieuiszczenie pełnej ceny za jej zakup. Takie wątpliwości podnosi się przy okazji ujawniania kolejnych informacji na temat transakcji zakupu mieszkania, którą zawarł w 2017 r. kandydat na prezydenta Karol Nawrocki. Znalazłyby się jednak argumenty do podważania ważności umowy.

Ministerstwo Sprawiedliwości zabiera się za ulepszenie funkcjonalności rejestrów wymiaru sprawiedliwości. Mają być wygodniejsze w obsłudze, mieć jednolitą szatę graficzną i interfejsy, a korzystanie z nich będzie wymagało tylko jednego logowania i jednokrotnego wprowadzenia danych. Trzy z rejestrów - Elektroniczne Księgi Wieczyste, Rejestr Zastawów i Krajowy Rejestr Karny - mają być zbudowane na nowo.

W ubiegłym roku przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka wystąpiła rekordowa liczba polskich prawników w sprawach naruszeń Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Wśród nich zdecydowanie przeważali adwokaci, byli też radcowie prawni i prawnicy np. Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka - wynika z najnowszej, piątej edycji raportu "Polscy prawnicy przed ETPCz" przygotowanego przez Redakcję Publikacji Elektronicznych LEX. Nadal większość stanowią prawnicy, którzy mają na swoim koncie nieliczne takie sprawy.

Zgromadzenie Izby Adwokackiej w Zielonej Górze zobowiązało swoją radę do zaniechania na 30 dni wyznaczania i przekazywania do sądów zarządzeń o wyznaczaniu pełnomocnika z urzędu oraz kandydata na kuratora w sprawach cywilnych i karnych. To kolejna taka uchwała, w kwietniu swój "protest" rozpoczęła ORA w Częstochowie. Sprawą zajmie się też w najbliższym czasie Naczelna Rada Adwokacka, która co do zasady, popiera działania zgromadzeń w tym zakresie.

Przyspieszenie i usprawnienie postępowań sądowych to obecnie jedno z największych wyzwań stojących przed polskim wymiarem sprawiedliwości. Z działań podejmowanych w tym zakresie w latach 2015-2023 zostawiamy te, które się sprawdziły. Proponujemy też nowe mechanizmy, które mogą realnie poprawić sytuację – zapowiada prof. Paweł Grzegorczyk z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, przewodniczący zespołu procesowego Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego.

Górna granicy stosunkowej opłaty sądowej od pisma zostanie obniżona z 200 tys. zł do 100 tys. zł. Spółka kapitałowa wnosząca o zwolnienie od kosztów sądowych nie będzie już musiała wykazywać, że jej wspólnicy albo akcjonariusze nie mają dostatecznych środków na zwiększenie majątku spółki lub udzielenie spółce pożyczki. Projekt stosownej ustawy przyjął 6 maja rząd.

Rząd przyjął projekt ustawy w tej sprawie. Obecnie małżonkowie po rozwodzie mają relatywnie krótki, trzymiesięczny termin na to, aby po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego powrócić do nazwiska, które nosili przed ślubem. Takie oświadczenie składa się przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub konsulem. Projekt ustawy zmieniającej kodeks rodzinny i opiekuńczy, który obecnie jest w opiniowaniu, zakłada jednak znaczące wydłużenie terminu na złożenie tego oświadczenia.

Po „sprawie puławskiej” minister klimatu i środowiska przygotował projekt zmiany rozporządzenia w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku. Nowelizacja ma wskazywać, że dopuszczalne poziomy hałasu nie mają zastosowania do powszechnego korzystania ze środowiska - w tym z boisk, kortów, bieżni i skateparków - przeznaczonych do aktywności sportowej o charakterze szkolnym lub rekreacyjnym, w zakresie tej aktywności.

Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie uruchomiła długofalowy program wsparcia psychologicznego dla członków izby adwokackiej w Warszawie. Jest on realizowany od 5 maja 2025 r. Chodzi zarówno o konsultacje psychologiczne, jak i psychiatryczne. Prowadzone będą przez specjalistów, którzy - jak zapewnia ORA - pracowali już z wieloma przedstawicielami zawodów prawniczych, w tym posiadają doświadczenie w pracy z adwokatami.

Adwokaci, radcowie, prokuratorzy i notariusze, którzy od 2018 r. byli powoływani na stanowiska sędziowskie, zgodnie z planem Ministerstwa Sprawiedliwości - już w październiku 2025 r. będą musieli odejść z sędziowskiego zawodu. Na osłodę pozostanie im start w powtórzonych konkursach i możliwość objęcia stanowiska referendarza sądowego. Tu zaczyna się jednak problem, bo referendarze, podobnie jak samorządy prawnicze, widzą w takim rozwiązaniu szereg zagrożeń. Już wystąpili w tej sprawie do ministra sprawiedliwości. Liczne pozwy wieszczą z kolei prokuratorzy.

Sąd będzie mógł uznać wytoczone powództwo za nadużycie prawa procesowego, gdy stwierdzi, że jego wyłącznym celem jest stłumienie debaty publicznej. Co więcej, zostanie ustanowiony mechanizm zabezpieczenia kosztów procesu poprzez możliwość nałożenia na powoda obowiązku kaucji, w sytuacji gdy pozwany uprawdopodobni, że chodzi o SLAPP. Same procedury mają zostać przyspieszone nawet do terminu nie dłuższego niż sześć miesięcy - to założenia projektu, który ma chronić uczestników debaty publicznej.

Zniesienie przywróconych w 2019 roku odrębnych postępowań gospodarczych jest już prawie przesądzone, ale nie nastąpi to jeszcze za pomocą tzw. ustawy naprawczej, która zniesie odrębne postępowania konsumenckie. Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego chce to umieścić w kolejnej nowelizacji procedury cywilnej i powiązać z nowym uregulowaniem zasad prekluzji dowodowej. Jednak niektóre z rozwiązań dyscyplinujących uczestników postępowań mają pozostać.

Przeszukanie elektronicznych nośników danych, głównie telefonów komórkowych, w praktyce organów ścigania jest zastępowane ich oględzinami wewnętrznymi, które właścicielowi nie gwarantują odpowiedniej ochrony prawnej i mogą oznaczać dostęp do danych, które nie są związane z postępowaniem. Rzecznik praw obywatelskich zabiega o dostosowanie przepisów ustawowych i wewnętrznych regulacji prokuratury do standardu konstytucyjnego i europejskiego.

Sąd Okręgowy w Warszawie zadał pytanie Trybunałowi Sprawiedliwości UE, od którego momentu należy liczyć bieg przedawnienia roszczeń banków w sprawach frankowych. Istnieje jednak ryzyko, że do rozstrzygnięcia nie dojdzie, gdyż sprawa jest z powództwa banku, który może cofnąć pozew przeciwko kredytobiorcom po to, żeby uniknąć rozstrzygnięcia pytania prejudycjalnego przed TSUE.

Pierwszy weekend majowy tradycyjnie już otwiera sezon na grillowanie. Zapach dymu i grillowe karaoke, ozdabiane soczystym językiem, nie dla wszystkich oznacza jednak dobrą zabawę. Na "rozrywkowych" sąsiadów są prawne sposoby - począwszy od powiadomienia policji o zakłócaniu spokoju, poprzez pozwy o zaniechanie immisji czy naruszenie dóbr osobistych, po wysokie zadośćuczynienie.

Przygotowany właśnie przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Cywilnego projekt tzw. ustawy naprawczej, usuwającej z procedury cywilnej najbardziej uciążliwe zmiany z minionych lat, zawiera także szereg propozycji mających ułatwić pracę pełnomocnikom procesowym. To m.in. prawo do składania i przyjmowania za stronę oświadczeń woli, zniesienie nakazu złożenia oświadczenia o dokonaniu bezpośredniego doręczenia pisma pod rygorem jego zwrotu, łatwiejsze ma być też składanie zarzutu potrącenia.

Europejski Trybunał Praw Człowieka przyjął właśnie skargę sędziego Przemysława Feligi z Sądu Apelacyjnego w Warszawie, dotyczącą przydziału spraw w tymże sądzie. Zajmuje się tym też Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, do którego trafiło pytanie prawne sędziego, dotyczące wyznaczania składów sędziowskich. Polsce zakomunikowana została też skarga sędziego Izby Cywilnej SN prof. Pawła Grzegorczyka o braku jakichkolwiek ustawowych kryteriów i skutecznej kontroli sądowej w przypadku wyznaczania sędziów do Izby Odpowiedzialności Zawodowej SN.

Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną rzecznika praw obywatelskich od wyroku WSA, który podtrzymał wcześniejszą decyzję prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 6 kwietnia 2020 r. w sprawie tzw. ustawy kagańcowej. O uwzględnienie skargi RPO wnosił już nowy prezes UODO Mirosław Wróblewski, a chodzi o przepisy obligujące sędziów i prokuratorów do składania oświadczeń o przynależności do zrzeszeń, fundacji i partii politycznych.

Małżonkowie nieposiadający wspólnych małoletnich dzieci i z co najmniej rocznym stażem będą mogli rozwieść się przed kierownikiem dowolnego urzędu stanu cywilnego lub polskim konsulem. Potrzebne będzie też w pełni zgodne stanowisko małżonków odnośnie istnienia przesłanek rozwodu oraz co do woli rozwiązania związku małżeńskiego - to założenie projektu zmian m.in. w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, który trafił właśnie do wykazu prac legislacyjnych rządu.