Dobrze, że prezydent nie podpisał nowelizacji procedury karnej – nie ma w tej ustawie nic dla pokrzywdzonych. Także nic, co przyspieszy sprawy i je uprości, wręcz możliwe byłoby wydłużenie spraw karnych. Jest za to wiele zapisów ułatwiających życie przestępcom, wybicie prokuratorom zębów w walce z przestępczością, zniszczenie narzędzi pozwalających na łamanie zmowy milczenia w zorganizowanych grupach przestępczych – uważa prokurator Jacek Skała, przewodniczący Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury.

Klient jest oskarżony o to, że w nieustalonym czasie, z nieustalonymi osobami, w nieustalony sposób, dokonał bliżej nieustalonego czynu. Tylko sprawca jest zawsze ustalony. Często z opisu czynu wynika, mimo wszystko, przynajmniej część enigmatycznych okoliczności, choć równie często wiele z nich jest przysłoniętych domysłami. A niezwykle trudno jest bronić się przed zarzutem popełnienia czynu zabronionego na rzecz np. nieustalonej osoby. Albo ustalonej z pseudonimu - pisze Mikołaj Kozak, adwokat, Kancelaria Kulpa Kozak Adwokaci i Radcowie Prawni.

Dopuszczając co do zasady przesłuchiwanie podejrzanych bez adwokata, jeżeli adwokat nie stawi się w określonym terminie, Węgry i Republika Czeska naruszyły prawo Unii Europejskiej – uznała Tamara Ćapeta, rzeczniczka generalna Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o uzupełnienie postanowienia Sądu Rejonowego z 2019 r. poprzez orzeczenie o wyłączeniu zamieszczenia danych ówczesnego nieletniego w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym. Spowodowałoby to niewspółmiernie surowe skutki – argumentuje zastępca RPO Stanisław Trociuk.

Ustawa o poprawie bezpieczeństwa w ruchu lądowym, obowiązująca od 29 stycznia 2026 r. wprowadza trzy nowe przestępstwa komunikacyjne, zaostrza sankcje za jazdę pod wpływem alkoholu i łamanie zakazów sądowych, a także doprecyzowuje zasady obowiązkowego przepadku pojazdu. Surowe konsekwencje poniosą również uczestnicy i organizatorzy nielegalnych wyścigów.

Przestępstwo znęcania się nad zwierzętami można popełnić wyłącznie umyślnie, w zamiarze bezpośrednim. Zamiar ten powinien być badany w odniesieniu do czynności sprawczej, a nie skutku w postaci celowego zadania zwierzęciu bólu. Znęcanie się nad zwierzętami to przestępstwo zagrożone kara pozbawienia wolności do lat trzech, a w przypadkach szczególnego okrucieństwa nawet do pięciu lat. W praktyce kary zwykle nie są wysokie, choć coraz częściej zdarza się bezwzględne pozbawienie wolności.

Karol Nawrocki odmówił podpisania ustawy z 27 lutego 2026 roku o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (nr druku sejmowego 1600). Przewidywała ona m.in. ograniczenie przesłanek, na podstawie których orzeczone może być tymczasowe aresztowanie. Rzecznik prezydenta uzasadnia decyzję „troską o bezpieczeństwo obywateli i skuteczność państwa w walce z najgroźniejszą przestępczością”.

Na skutek wypadku, za który odpowiada nietrzeźwy kierowca, zmarł mężczyzna. Jego syn i wnuk domagali się przyznania zadośćuczynień z uwagi na doznaną krzywdę. Żądanie syna należało uznać za uzasadnione w całości, a żądanie wnuka za zasadne w części, przyznając im odpowiednio 130 tys. zł i 40 tys. zł - orzekł Sąd Okręgowy w Warszawie. Uzasadnił, że dla obu powodów śmierć ich krewnego wiązała się z cierpieniem.

Polskie prawo karne w dużej mierze jest przygotowane na wyzwania związane ze sztuczną inteligencją, ponieważ posługuje się rozwiązaniami o charakterze abstrakcyjnym, które pozwalają na ich „dopasowanie” do zmieniających się potrzeb życia społecznego – mówi prof. Konrad Burdziak z Uniwersytetu Szczecińskiego. Przyznaje jednak, że ta technologia stwarza warunki przestępcom do osiągania swoich celów w „białych rękawiczkach” oraz „obchodzenia” niektórych rozwiązań prawnokarnych, wymykając się obowiązującym przepisom prawnym i zawartym w nim normom.

Już niewiele dni zostało prezydentowi na decyzję, czy podpisać zmiany w procedurze karnej, które mają przywrócić lub dopiero wprowadzić szereg przepisów gwarantujących zgodne z prawami człowieka i prawem Unii Europejskiej traktowanie osób podejrzanych, lub takich, którymi z różnych powodów interesują się organy ścigania. Opory Karola Nawrockiego może budzić to, że te zmiany nieoficjalnie nazywane były „ustawą naprawczą” po rządach Prawa i Sprawiedliwości.

Wyrokiem nakazowym można wymierzyć grzywnę w wysokości jedynie do 200 stawek dziennych. Przepis kodeksu postępowania karnego określa nieprzekraczalną granicę represji karnej w tym trybie, pełniąc funkcję gwarancyjną dla oskarżonego, który zostaje pozbawiony możliwości bezpośredniego przedstawienia swoich racji przed sądem na rozprawie – orzekła Izba Karna Sądu Najwyższego i uchyliła wyrok za posiadanie narkotyków.

Od 3 marca kierowcy przekraczający dozwoloną prędkość o ponad 50 km/h tracą prawo jazdy nie tylko w terenie zabudowanym, lecz także na drogach jednojezdniowych dwukierunkowych poza obszarem zabudowanym. Są już pierwsze przypadki zastosowania zmian - obok utraty prawa jazdy policjanci nakładają mandaty do kilku tysięcy zł i kilkanaście punktów karnych.

W Polsce przebywa w więzieniach 3 727 kobiet, co stanowi niewiele ponad 5 procent wszystkich osadzonych. Kobiety skazane na kary dożywotniego pozbawienia wolności za zabójstwo stanowią trzy procent i jest to 16 kobiet, przy ogólnej liczbie wszystkich skazanych na dożywocie, których jest 600. Większość z nich nie planuje zabójstwa, zwykle popełnia je w afekcie i bardzo tego żałuje, zwykle próbuje ratować swoją ofiarę.

Naprawcza nowelizacja procedury karnej trafi do podpisu prezydenta. Chodzi o regulację mocno wyczekiwaną przez prawników i obrońców praw człowieka, ale też krytykowaną przez prokuratorów. Ma uregulować kwestie tzw. owoców zatrutego drzewa, wprowadza nową definicję podejrzanego i szereg zmian dotyczących aresztów. Jeśli zostanie podpisana, areszt na etapie pierwszej instancji nie będzie mógł trwać dłużej niż 12 miesięcy.

Sejm ponownie zajmie się naprawczą nowelizacją procedury karnej, która z jednej strony jest wyczekiwana m.in. przez adwokatów, z drugiej oceniana krytycznie przez prokuratorów. Ci ostatni, zwrócili się już do prezydenta Karola Nawrockiego, by dokładnie przeanalizował wprowadzane zmiany, wskazując na ryzyko zagrożenia bezpieczeństwa obywateli, a nawet państwa polskiego, które niesie ze sobą nowela.

W nowelizacji Kodeksu postępowania karnego, nad którą kończą się prace w parlamencie, podniesiono w ramach szczególnej (samoistnej) przesłanki stosowania aresztu tymczasowego górną granicę kary pozbawienia wolności z 8 na 10 lat. Cel był szczytny – potrzeba ograniczenia stosowania tego środka. Tyle że takie rozwiązanie wyeliminuje przesłankę w postaci „surowej kary” w sprawach szczególnie groźnych przestępstw, godzących w bezpieczeństwo zewnętrzne oraz wewnętrzne państwa polskiego – choćby związanych z wojną hybrydową czy szpiegostwem – pisze dr Piotr Kosmaty, prokurator Prokuratury Regionalnej w Krakowie, Fundacja SPRZYMIERZENI z GROM.

Prokuratura Krajowa bada, analizując przykłady z innych krajów, czy w Polsce – np. w kontekście zbrodni międzynarodowych lub aktów sabotażu i ukrywających się za granicą sprawców – można by prowadzić postępowania in absentia. Jak wskazał prokurator Jacek Bilewicz, zastępca prokuratora generalnego, najlepiej z takimi rozwiązaniami radzą sobie Łotwa, Litwa i Węgry, zapewniając równocześnie skuteczne doręczenie, obowiązkową obronę i realne prawo do ponownego rozpoznania sprawy.

Zbrodnie wojenne nie ulegają przedawnieniu. Procesy w takich sprawach mogą być prowadzone po wielu latach od końca konfliktu zbrojnego, więc konieczne jest wcześniejsze zgromadzenie i zabezpieczenie dowodów, przekazywanych przez pokrzywdzonych. Taką aktywność podejmuje m.in. Fundacja Sunflowers. Jej celem jest gromadzenie w sposób bezpieczny dowodów, aby w przyszłości można było z nich skorzystać - wskazuje prof. Paweł Wiliński z Zakładu Postępowania Karnego Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu, sędzia Sądu Najwyższego, orzekający w Izbie Karnej.

Największą bolączką, jeśli chodzi o wsparcie osób pokrzywdzonych przestępstwem zgwałcenia, jest nadal brak kompleksowego systemu wsparcia – przede wszystkim brak wyspecjalizowanych centrów kryzysowych i ograniczony dostęp do profesjonalnej pomocy psychologicznej. Oczywiście w Polsce funkcjonują ośrodki interwencji kryzysowej i różne inicjatywy wspierające ofiary przemocy, jednak wciąż jest to obszar wymagający dalszego rozwoju i wzmocnienia – mówi dr Olga Skorulska, adwokat, Katedra Postępowania Karnego Uniwersytetu w Białymstoku.

Już tylko niecałe cztery miesiące zostały polskiemu rządowi i ustawodawcy na wprowadzenie w życie przepisów chroniących osoby uczestniczące w debacie publicznej przed oczywiście bezzasadnymi roszczeniami lub stanowiącymi nadużycie postępowaniami sądowymi. Projekt wprawdzie jest, ale wciąż nie trafił do Sejmu. Organizacje oczekujące na to nowe prawo apelują o przyspieszenie prac, ale także o wysłuchanie ich opinii przed podjęciem ostatecznych decyzji.