W dobie zagrożenia koronawirusem zaczyna odwracać się trend, który od dłuższego czasu widoczny był w Polsce. Areszt znów staje się środkiem wyjątkowym, a sądy zaczynają uwzględniać stan zdrowia i ryzyko zakażenia uchylając jego stosowanie. Ministerstwo Sprawiedliwości chce też częściej stosować dozór elektroniczny.

W obecnym wyjątkowym okresie, w którym nasze codzienne funkcjonowanie uzależnione jest od napływających informacji o liczbie nowych zachorowań i tempa rozprzestrzeniania się wirusa, parlament powinien ograniczyć się do  zmian w prawie, które są niezbędne w celu przeciwdziałania i ograniczania skutków koronawirusa oraz absolutnie pilne z punktu widzenia działania państwa.  

Wstrzymane mają być nierozpoczęte i zawieszone biegi terminów przewidzianych przepisami prawa cywilnego, od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem, terminy przedawnienia karalności czynu oraz przedawnienia wykonania kary w sprawach o przestępstwa, przestępstwa i wykroczenia skarbowe, a także m.in. w postępowaniach sądowych - informuje ministerstwo.

Epidemia coraz bardziej wpływa na sytuację w więzieniach i aresztach. Według ostatnich danych ograniczeniami w odwiedzinach, widzeniach i wstrzymaniem zatrudnienie więźniów objęto już 152 jednostki. Szykują się kolejne problemy - alarmują prawnicy - i wskazują choćby na spłaty grzywien i kosztów postępowań.

Mija tydzień odkąd sądy, z powodu zagrożenia koronawirusem, ograniczyły swoją pracę. Z zalecenia ministerstwa i zarządzeń prezesów wynika, że taka sytuacja potrwa do końca kwietnia. Coraz bardziej nerwowo reagują na to prawnicy - wskazując na biegnące terminy procesowe. Resort - jak ustaliło Prawo.pl - rekomenduje wstrzymanie wysyłki pism, z których mogą one wynikać.

Wyjątkowo z powodu ataku epidemii koronawirusa sędziowie uzyskali pozwolenia od swoich prezesów na pracę w domu i wynoszenie akt z sądu. Czyli na działania karane dyscyplinarnie w normalnym czasie. Jednak brak dygitalizacji akt w sądach powszechnych nie pozwala na pracę on-line. Tylko Sąd Najwyższy ma intranet pozwalający na zdalne dotarcie do kasacji.

O tym, że w czasie epidemii powroty z zagranicznych wyjazdów są szczególnie trudne przekonały się już tysiące Polaków. Poza granicami kraju utknęli też adwokaci, aplikanci i ich bliscy. Od 15 marca - na bieżąco - stara się im pomagać Naczelna Rada Adwokacka. Nie tylko koordynuje kwestie biletów, szuka miejsc w samolotach, ale też sprawdza stan ubezpieczenia medycznego czy ważność wizy.

Decyzje dotyczące ograniczeń w funkcjonowaniu kancelarii notarialnych, w tym na przykład czasu ich otwarcia, podejmować mogą wyłącznie w sposób samodzielny i suwerenny poszczególni notariusze - stwierdziła w przyjętym w środę stanowisku Krajowa Rada Notarialna.

Europejski Trybunał Praw Człowieka podjął szczególne środki ostrożności w związku z pandemią wirusa Covid-19. 6-miesięczny termin na wnoszenie skarg indywidualnych został wydłużony, począwszy od 16 marca, o miesiąc. Na miesiąc ulega również zawieszeniu bieg innych terminów w postępowaniu przed Trybunałem.

Uchwała prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej dotyczy na razie tych samorządów adwokackich, które zdecydowały się na zawieszenie składek od swoich członków. Takie kroki podjęły m.in. Izby z Poznania i Katowic. Chodzi o procent składek, który w marcu miał zostać wpłacony na rzecz NRA - termin odroczono w tych przypadkach do 31 maja 2020 r.

Ograniczona praca sądów, przejście na pracę zdalną, mniejsza liczba klientów - to wszystko już wkrótce negatywnie odbije się na sytuacji prawników, szczególnie tych, którzy prowadzą własne, niewielkie kancelarie. Samorządy apelują do premiera o objęcie ich pakietem pomocowym, niektóre już zawieszają im składki członkowskie.

W Naczelnym Sądzie Administracyjnym ograniczono pracę biura podawczego do przyjmowania korespondencji jedynie za pośrednictwem operatorów pocztowych, z kolei kasy sądu przyjmują wpłaty jedynie na rachunek bankowy. Podobne zasady są w większości wojewódzkich sądów administracyjnych.

Umożliwienie prezesom sądów apelacyjnych, a jeśli to nie będzie możliwe - I prezesowi SN wyznaczanie innych, działających sądów do kontynuowania pilnych postępowań. Także możliwość delegowania tam sędziów, w celu wzmocnienia kadrowego i określenie katalogu spraw niecierpiących zwłoki - to propozycje MS do noweli specustawy o koronawirusie.

Stowarzyszenie Sędziów Polskich Iustitia zaapelowało do ministra sprawiedliwości o niezwłoczne zaprzestanie czynności przez sądy w całym kraju - poza wyjątkowymi, pilnymi przypadkami. Podstawą ma być "siła wyższa w postaci epidemii koronawirusa".

Radcy prawni i adwokaci oraz aplikanci prowadzący działalność gospodarczą w ramach kancelarii prawnych powinni być uwzględnieni w pracach nad pakietem pomocowym dla średnich i małych przedsiębiorców - do premiera Mateusza Morawieckiego apelują o to Krajowa Rada Radców Prawnych i Naczelna Rada Adwokacka.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych apeluje o pilne zmiany legislacyjne w zakresie biegu terminów procesowych (ustawowych) i sądowych. Postuluje, by w okresie od dnia ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego, aż do dnia ogłoszenia jego zakończenia, uległ on zawieszeniu - ustaliło Prawo.pl.

Aż 89 proc. Polaków wyraża aprobatę dla obecności Polski w UE. Również większość nie ma poczucia, że członkostwo w Unii w zbyt dużym stopniu ogranicza suwerenność naszego kraju, ale tylko nieco ponad uważa, że Polska powinna brać pod uwagę zalecenia i postanowienia instytucji Unii Europejskiej ws. reformy sądownictwa.

Okręgowa Izba Radców Prawnych w Olsztynie zainicjowała akcję mającą na celu zbieranie informacji o potrzebujących wsparcia radców-seniorom, radców i aplikantów z niepełnosprawnościami oraz ich rodzinach. Chodzi m.in. o pomoc w dostarczaniu podstawowych produktów i leków.

Samorządy radców prawnych i adwokatów zwróciły się w ostatnim czasie do starostów i prezydentów miast, ale też resortu sprawiedliwości o podjęcie działań mających na celu ochronę prawników świadczących pomoc prawną w ramach w punktów nieodpłatnej pomocy prawnej. Na bieżąco zbierane są też przez NRA informacje o adwokatach, którzy z powodu pandemii utknęli poza granicami kraju.

Od piątku - 13 marca, sądy w całym kraju ograniczyły pracę. Odwoływane są wszystkie rozprawy i posiedzenia, poza tymi niecierpiącymi zwłoki. Ograniczenia dotyczą w wielu miejscach biur obsługi interesantów. Kolejne rozprawy, według nieoficjalnych informacji, planowane są nie wcześniej, niż w połowie kwietnia. Czeka nas chaos - alarmują prawnicy.