"Odmrażanie" sądów jednak nie tak szybko?

Wiele wskazywało na to, że bieg terminów procesowych, sądowych i administracyjnych może zostać "odwieszony" lub zacząć biec już w połowie maja. Tarczą antykryzysową 3 - która wprowadza też m.in. e-rozprawy w sprawach cywilnych i administracyjnych - nie zajął się jednak jeszcze Senat, a kolejne posiedzenie Sejmu jest dopiero 14 maja.

Ustawa ma co do zasady "odmrozić" sądy, których praca jest ograniczona od 13 marca. Zgodnie uchwaloną przez Sejm ustawą, sprawy mają wrócić na wokandy - nie tylko te z katalogu spraw pilnych, w ciągu siedmiu dni od jej wejścia w życie mają być "odwieszone" lub rozpocząć bieg terminy procesowe i sądowe i administracyjne. Projekt zakładał również możliwość komunikacji z sądem przez ePUAP i doręczania stronom korespondencji na maila - te przepisy usunęły jednak poprawki posłów PiS i Lewicy, a następnie przyjął Sejm. 

Co istotne, zgodnie z ostatnimi zaleceniami ministerstwa, sprawy na wokandy mają wrócić po 15 maja.

Czytaj: Tarcza 3 uchwalona, ale znowu bez e-komunikacji z sądem>>

Co w "tarczy" ? 

Przede wszystkim ma wprowadzić zmiany dotyczące wideorozpraw w sprawach cywilnych i toczących się przed sądami administracyjnymi, i tak:

• w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 rozprawę albo posiedzenie jawne sąd będzie mógł przeprowadzić się przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie ich na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, a osoby uczestniczące w posiedzeniu nie będą musiały przebywać w budynku sądu - chyba że jest to możliwe ze względu na bezpieczeństwo.
• przewodniczący będzie mógł zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego w każdym przypadku, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganego przez ustawę posiedzenia jawnego mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie zdrowia.
• takie posiedzenie, czy rozprawa w trybie telekonferencji będzie mogło się odbywać nawet gdy strony nie będą przebywać w budynku sądu, a jeżeli w rozprawie albo posiedzeniu jawnym prowadzonym w ten sposób będzie brała udział osoba pozbawiona wolności, ma jej towarzyszyć przedstawiciel administracji zakładu karnego, aresztu śledczego lub organu, w którego dyspozycji pozostaje. 
• prezes sądu może też zarządzić, że w posiedzeniu za pomocą środków komunikacji elektronicznej mogą uczestniczyć członkowie składu wieloosobowego – szczególnie ławnicy. 

Zobacz w LEX: Bieg terminów procesowych i sądowych w czasie epidemii - nowe wzory >

Nowela "odwiesza" też i umożliwia rozpoczęcie, zawieszonych od 31 marca terminów sądowych, procesowych i administracyjnych. Z dniem wejścia jej w życie rozpocząć ma się bieg przedawnienia karalności czynu oraz przedawnienia wykonania kary w sprawach o przestępstwa, przestępstwa i wykroczenia skarbowe oraz w sprawach o wykroczenia.

Pozostała również propozycja zmian do Prawa o ustroju sądów powszechnych. Zgodnie z nią, minister sprawiedliwości w drodze rozporządzenia ma określić sposób zaprojektowania, wdrożenia, eksploatacji, integracji i rozwoju systemu teleinformatycznego, który będzie obsługiwać postępowania sądowe. Przy takim systemie - jak wskazano - mają być brane pod uwagę możliwości techniczne i organizacyjne sądów oraz potrzeba sprawnego działania systemu, przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa.

Czytaj w LEX: Koronawirus jako siła wyższa a odpowiedzialność za szkodę >

W myśl kolejnej - w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, prezes sądu będzie miał mieć możliwość podziału czynności przed zasięgnięciem opinii jego kolegium, a odwołanie od tego podziału ma nie wstrzymywać jego stosowania. 

Czytaj w LEX: Definicja i rozpatrywanie przez sądy spraw pilnych w dobie koronawirusa i regulacji z tzw. tarczy antykryzysowej >

Zmiany dotyczące prokuratorów 

Przy okazji wprowadzone mają być też zmiany w Prawie o prokuraturze, które w ocenie prokuratorów, marginalizują funkcje samorządu. Kolegia i zgromadzenia nie będą już rozpatrywały spraw innych, niż te określone w ustawie, a w skład zgromadzeń w prokuraturze regionalnej ma wejść kadra kierownicza prokuratur podległych. 

Czytaj w LEX: Funkcjonowanie sądów i wymiaru sprawiedliwości w obliczu koronawirusa >

Zgodnie z kolejnym przepisem członek Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym, którego kadencja upłynie, ma nadal rozpoznawać niezakończone sprawy. 

Czytaj: Pod hasłem koronawirusa zmiany w prokuratorskim postępowaniu dyscyplinarnym>>

Poprawki postulują m.in. radcy

Do ustawy zgłoszono już szereg stanowisk. Jej zmiany postulują m.in. radcy prawni. Cztery propozycje przygotował Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Rady Radców Prawnych. Pierwsza to odpowiedź na usunięcie z tarczy antykryzysowej trzech przepisów o e-doręczeniach. Radcy proponują, by była możliwość komunikacji z sądem przy pomocy środków komunikacji elektronicznej ale fakultatywna. W szczególności sąd mógłby zrezygnować z doręczeń elektronicznych, gdy występują problemy techniczne lub organizacyjne, które je uniemożliwiają.  

Czytaj w LEX: Prawa i obowiązki pełnomocników procesowych w praktyce w związku z koronawirusem >

Czytaj: Nie tylko e-doręczenia - radcy postulują zmiany w tarczy antykryzysowej>>

Chcą również możliwości podpisywania uchwał samorządu o charakterze decyzji administracyjnej przez przewodniczącego, lub osobę go zastępującą, zawieszenia biegu terminów w wyborach w samorządzie oraz możliwości przeprowadzenia e-postępowań dyscyplinarnych. 

Czytaj w LEX: Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody w trakcie pandemii >