Dekonstrukcja samostanowienia w prawie międzynarodowym, konsekwencje prewencyjnego nadzoru danych dla praw podstawowych w UE, udział w przestępstwie objętym jurysdykcją MTK, prawa kulturowe rdzennej ludności Arktyki i prawnokarna ochrona pieniędzy i papierów wartościowych – to tematy prac habilitacyjnych i doktorskich obronionych w 2025 roku, nagrodzone przez redakcję miesięcznika Państwo i Prawo. Wyróżnienia zostały wręczone w poniedziałek 9 marca w siedzibie wydawcy czasopisma - Wolters Kluwer Polska.

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty wyznaczył na środę, 11 marca, do godziny 12, termin składania wniosków w sprawie wyboru sześciu sędziów do Trybunału Konstytucyjnego. Dodał, że do ich wyboru może dojść na zbliżającym się posiedzeniu Sejmu. Już w lutym 31 organizacji społecznych zaapelowało w sprawie transparentnego wyboru sędziów do TK – wskazały przy tym, że Trybunał jest organem, którego rozstrzygnięcia wyznaczają realne granice władzy państwa i chronią prawa oraz wolności wszystkich osób żyjących w Polsce.

Niskie stawki godzinowe biegłych prowadzą z jednej strony do ich exodusu z zawodu, a z drugiej - do zawyżania przez niektórych z nich czasu pracy przeznaczonego na sporządzanie opinii. Rekordzistka wykazała, że jej praca nad opiniami wyniosła w ciągu jednego roku ponad 13 tys. godzin, a łączyła to z pracą w szpitalu i w przychodni. Jak podkreślają prawnicy, system wymyka się spod kontroli - brakuje choćby centralnego rejestru czasu pracy biegłych. Zresztą dyskusja nad wynagrodzeniami biegłych jest jednym z punktów wydłużających prace nad ich ustawą.

Projekt przepisów po kolejnej korekcie marginalizuje rolę koronera, przez co odpowiedzialność za stwierdzanie zgonów nadal ma spoczywać na lekarzach podstawowej opieki zdrowotnej. Sprzeciw budzi też próba zakwalifikowania stwierdzenia zgonu jako świadczenia zdrowotnego, na co zwracają uwagę przedstawiciele Porozumienia Pracodawców Ochrony Zdrowia. I przypominają, że od 20 lat medycy postulują o ustanowienie koronera.

#Frontiś, aplikacja zespołu FRONT IN, wspomagająca dzieci i ułatwiająca procedury opiekuńcze na granicach, wygrała tegoroczną 8. edycję Legal Hackathon 2026. Drugie miejsce zajął zespół Daj maksa! wraz z generatorem wniosków o zwrot kosztów zastępstwa procesowego, a trzecie Alias, czyli narzędzie opracowane przez AI JA AI – zespół Wolters Kluwer Polska, do pseudonimizacji danych wrażliwych, tak by prawnicy mogli bez ryzyka korzystać z czatów AI.

Ponad 200 uczestników, ok. 30 zespołów pracuje nad najbardziej innowacyjnymi i konkurencyjnymi rozwiązaniami, opartymi m.in. na AI, podczas ósmej edycji Legal Hackathon 2026. Na stole są m.in. projekty dedykowane dla silver generation, ale też wspierające w zarządzaniu kancelarie czy wychwytujące deepfake'i w postępowaniu dowodowym. Wydarzenie organizowane przez Wolters Kluwer Polska rozpoczęło się w piątek wieczorem, zakończy się w niedzielę.

Rada Ławnicza SN II kadencji przyjęła pakiet uchwał dotyczących sytuacji w wymiarze sprawiedliwości. Odniosła się m.in. do kwestii wyboru I prezesa Sądu Najwyższego. W jej ocenie, na to stanowisko powinien zostać wybrany sędzia powołany przez 2018 r., czyli w procedurze przed Krajową Radą Sądownictwa, której sędziów członków wybierali sędziowie nie Sejm. Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek wskazuje, że Rada zdała egzamin z praworządności.

W Polsce przebywa w więzieniach 3 727 kobiet, co stanowi niewiele ponad 5 procent wszystkich osadzonych. Kobiety skazane na kary dożywotniego pozbawienia wolności za zabójstwo stanowią trzy procent i jest to 16 kobiet, przy ogólnej liczbie wszystkich skazanych na dożywocie, których jest 600. Większość z nich nie planuje zabójstwa, zwykle popełnia je w afekcie i bardzo tego żałuje, zwykle próbuje ratować swoją ofiarę.

Łączą w sobie zamiłowanie do nowych technologii i AI oraz m.in. wiedzę prawniczą – ponad 200 osób, ok. 40 mentorów, przez cały weekend będzie opracowywać narzędzia wspierające wymiar sprawiedliwości, kancelarie, oświatę, ale też przedsiębiorców w ósmej już edycji Legal Hackathon 2026. Wydarzenie organizowane przez Wolters Kluwer Polska rozpoczęło się w piątek wieczorem. Poprzedziła je konferencja AI Legal Change Summit 2026.

Sztuczna inteligencja odnalazła się na rynku usług prawnych. Adwokaci i radcy prawni chętnie korzystają z programów bazujących na AI. To z kolei budzi spore emocje wśród młodych prawników, którzy obawiają się, czy znajdzie się w tej sytuacji dla nich miejsce. Rozmówcy Prawo.pl takich obaw raczej nie mają, podkreślają, że chodzi o zmianę modelu wejścia do zawodu, a kompetencje i umiejętności korzystania z narzędzi opartych o AI zdecydowanie zwiększają konkurencyjność na rynku.

Ministerstwo Sprawiedliwości chce, by na salach sądowych w całej Polsce, począwszy od 1 maja 2026 r., umieszczane były obok godła Rzeczypospolitej Polskiej dwie flagi - polska i UE. Jest furtka - pomieszczenia nie będą musiały być we flagi wyposażone, jeśli ich wielkość to uniemożliwi. Co istotne, dotyczyć ma to zarówno posiedzeń jawnych, jak i rozpraw. Resort chce w ten sposób podkreślić sprawowanie wymiaru sprawiedliwości i wydawanie wyroków w imieniu RP oraz unaocznić, że polskie sądy orzekają także w oparciu o prawo UE. Szacowany koszt to ok. 4,42 mln zł.

Senat zdecydował, że skieruje do Sejmu projekt nowelizacji ustawy o sejmowej komisji śledczej, zgodnie z którym osoba przez nią wezwana będzie mogła skorzystać z pomocy adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Petycję w tej sprawie jeszcze w czerwcu 2024 roku skierował adwokat Robert Pogorzelski. Na etapie prac senackich wprowadzono jednak poprawkę, która prawnikom niekoniecznie się spodoba - na wynagrodzenie mogliby liczyć dopiero po zakończeniu postępowania przed komisją albo po zakończeniu jej prac.

Olsztyński sąd okręgowy skazał na 1,5 roku pozbawienia wolności łódzkiego adwokata Pawła K., oskarżonego o spowodowanie wypadku, w którym zginęły dwie kobiety. Orzekł wobec niego 4-letni zakaz prowadzenia pojazdów. Jeszcze we wrześniu 2024 r. Izba Odpowiedzialności Zawodowej SN przychyliła się do orzeczonej przez sądy dyscyplinarne adwokatury kary dwóch lat zakazu wykonywania zawodu. Prokuratura żądała dla mężczyzny 5 lat więzienia i 10 lat zakazu prowadzenia pojazdów.

Do opiniowania trafiły projekty zmieniające rozporządzenia dotyczące trybu i sposobu udzielania zamówienia na wydrukowanie i doręczenie zestawów pytań testowych na egzamin wstępny na aplikację adwokacką, radcowską, notarialną i komorniczą. Ministerstwo Sprawiedliwości chce doprecyzować i poluzować wymogi dla oferentów. Ma być wprowadzone oświadczenie o zobowiązaniu się do zachowania w tajemnicy treści pytań.

Adwokaci i radcy prawni zaczęli już korzystać z nowych możliwości związanych z wnoszeniem, na razie niektórych pism, przez portal informacyjny sądów. Problem mają z tym, jak na razie, pracownicy sądów. Nadal bowiem – jak mówią – z nowymi funkcjonalnościami portalu nie są w pełni kompatybilne inne systemy sądowe. Pisma trzeba wydrukować i przekazać do konkretnego wydziału. Problem jest też z systemem prokuratorskim; prace nad dostosowaniem go do wnoszenia e-pism nadal trwają, a realna szansa na taką komunikację z sądem może pojawić się dopiero w czerwcu lub lipcu br.

Działalność sądu mającego ocenić naruszanie konstytucji przez najwyższych funkcjonariuszy państwa, jest wciąż w impasie – przyznaje Jacek Dubois, adwokat, wiceprzewodniczący Trybunału Stanu. W jego ocenie przyczyna leży m.in. po stronie przewodniczącej prof. Małgorzaty Manowskiej, która - jak mówi - wykorzystuje zmieniony w poprzedniej kadencji regulamin, pozwalający jej na paraliżowanie prac tego organu.

11 marca br. przedstawiciele Prokuratury Krajowej i minister sprawiedliwości/prokurator generalny Waldemar Żurek mają spotkać się ze związkami zawodowymi reprezentującymi pracowników prokuratury. Jednym z tematów będzie zapewne projekt ustawy o pracownikach prokuratury, tym bardziej że założenia do regulacji dotyczącej pracowników sądów trafiły już do związkowców. Na jakim etapie są prace, na razie nie wiadomo. Związkowców niepokoi jednak zarówno to, że trwają tak długo, jak i propozycje, które już są na stole, a dotyczą sądów. Są i głosy, że być może czas na protest.

W Sejmie jest już projekt nowelizacji ustawy o kuratorach sądowych. Reguluje m.in. kwestie kuratorskiej legitymacji służbowej, wprowadza możliwości zwolnienia aplikanta z pozostałej części aplikacji i... wzbudza duży niedosyt wśród samych kuratorów. Jak podkreślają, zmiany choć są uzasadnione, pełnią rolę drugoplanową i nie rozwiązują najbardziej palących problemów ich zawodu – takich jak niskie wynagrodzenia, kwestia awansów czy przeciążenia pracą. Wskazują na konieczność odwrócenia zmian dotyczących choćby kuratorskich dyscyplinarek, ale też ograniczających rolę samorządu kuratorów.

Trzej lekarze oskarżeni w związku ze śmiercią ciężarnej Izabeli, która zmarła w 2021 r. w szpitalu w Pszczynie, zostali we wtorek skazani na kary bezwzględnego więzienia - od roku do półtora roku - oraz kilkuletnie zakazy wykonywania zawodu. Tak zdecydował we wtorek Sąd Okręgowy w Katowicach, rozpoznający apelacje od ubiegłorocznego wyroku sądu w Pszczynie.

Prof. Wojciech Sadurski jest prawnikiem konstytucjonalistą, profesorem prawa na Uniwersytecie w Sydney oraz w Centrum Europejskim Uniwersytetu Warszawskiego. Prof. dr hab. Monika Florczak‑Wątor to profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, kieruje Katedrą Prawa Konstytucyjnego na Wydziale Prawa i Administracji UJ. To oni będą nowymi przedstawicielami Polski w Komisji Weneckiej - najważniejszym organie doradczym Rady Europy, którego opinie stanowią fundament dla europejskich standardów praworządności.