Gmina nie musi już rozpatrywać wniosków o bon ciepłowniczy, jeśli na jej terenie nie funkcjonuje wymagany system ciepłowniczy albo cena ciepła nie przekracza określonego poziomu. W takich sytuacjach organ gminy nie wydaje decyzji odmownej, a jedynie informuje mieszkańców o braku możliwości uzyskania świadczenia, publikując stosowną informację na stronie urzędu lub w inny zwyczajowo przyjęty sposób. Taką zmianę niesie nowelizacja przepisów o bonie ciepłowniczym, która weszła w życie 14 stycznia 2026 r.

Ustawa o bonie ciepłowniczym pozwala wójtowi, burmistrzowi czy prezydentowi miasta upoważnić określone podmioty jedynie „do prowadzenia postępowań w sprawach dotyczących wypłaty bonu ciepłowniczego." Milczy natomiast o możliwości delegowania uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnych w tej sprawie. Brak jasnych przepisów w ustawie o bonie ciepłowniczym komplikuje pracę gmin.

Choć obywatele będą mogli składać wnioski o bon ciepłowniczy dopiero od 3 listopada, samorządy już alarmują, że do obsługi rządowego pomysłu będą musiały dołożyć. Państwo zwróci gminom koszty, ale tylko od decyzji pozytywnych. Tymczasem warunki przyznania bonu są tak skonstruowane, że większość obywateli odejdzie z kwitkiem. A za przeprowadzenie procedury, która skończy się wydaniem decyzji odmownej, gmina nie dostanie ani grosza.

Senat przyjął przygotowaną przez Ministerstwo Energii ustawę o bonie ciepłowniczym oraz zmianie niektórych innych ustaw. Regulacja ma na celu wsparcie gospodarstw domowych w obliczu utrzymujących się wysokich cen energii: przewiduje osłony dotyczące zarówno pradu, jak i ogrzewania. Tekst trafi teraz na biurko prezydenta.

O dopłatach do ciepła zdecyduje kryterium zarobkowe, na bony mogą liczyć – co do zasady - jedynie te rodziny, w których dochód na osobę nie przekroczy 2454,52 złotych. Projekt specjalnej ustawy na nadchodzący sezon grzewczy i cały kolejny rok powstaje w Ministerstwie Energii. W znanych z sanktuarium maryjnego Piekarach Śląskich miałoby się natomiast odbyć lokalne referendum, jak dalej ogrzewać budynki. Branża musi też inwestować duże środki w odchodzenie od węgla.

Nowy prezydent ma w ciągu kilku dni przedstawić własne rozwiązanie, które pozwoli na zamrożenie cen energii elektrycznej co najmniej do końca 2025 r., a zawarte w ustawie wiatrakowej instrumenty prawne w tej kwestii nie zyskają akceptacji Karola Nawrockiego, głównie z powodu zapisów o inwestycjach wiatrakowych. Ustawę najprawdopodobniej czeka weto.

Na obsługę dodatku osłonowego samorządy dostają 2 proc. łącznej kwoty dotacji wypłaconej gminie. Rząd nie zwiększy wsparcia uzasadniając, że koszt został odpowiednio skalkulowany – wyjaśnia Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Ponadto dodatek osłonowy jest wygaszany i gminy kończą realizację tego zdania.

Tylko do 29 lutego 2024 r. można ubiega się o zwrot podatku VAT za gaz dostarczony w 2023 r. do ogrzewania domu w dowolnym terminie po otrzymaniu faktury VAT. Od 1 marca, wniosek może obejmować jedynie fakturę VAT otrzymaną w terminie do 30 dni poprzedzających złożenie wniosku. W tym roku, refundacją podatku VAT są objęte paliwa gazowe dostarczone w okresie od 1 stycznia do 30 czerwca 2024 r.

Prezydent podpisał ustawę, która zamraża od 1 stycznia do 30 czerwca 2024 r. podwyżki cen energii elektrycznej, gazu i ciepła dla gospodarstw domowych, jednostek samorządu terytorialnego, rolników, podmiotów użyteczności publicznej oraz małych i średnich przedsiębiorstw. Z tarczy energetycznej skorzystają także spółki komunalne prowadzące obiekty sportowe, jak hale sportowe czy baseny.

Mieszkanka osiedla romskiego nie dostała dodatku węglowego, bo gmina uznała, że nie przysługuje on osobie, która mieszka w domu wybudowanym bez pozwolenia. Kobieta odwołała się do SKO, które utrzymało zaskarżoną decyzję. Udział w postępowaniu przed WSA zgłosił Rzecznik Praw Obywatelskich. Wskazuje, że z ustawy o dodatku nie wynika, aby uznanie istnienia gospodarstwa domowego było uwarunkowane legalnością zamieszkiwania w danym domu czy lokalu.

Gminy niesprzedany po 31 lipca węgiel mogą włączyć do swoich zasobów jako mienie komunalne i przeznaczyć go na realizację zadań własnych np. ochrony zdrowia, pomocy społecznej, edukacji publicznej. Mogą go także sprzedać innym podmiotom. Tak wynika z wykładni Ministerstwa Aktywów Państwowych. Resort wyjaśnia także, kiedy sprzedaż należy opodatkować VAT i naliczyć akcyzę.

Tylko do 1 lutego włącznie osoby ogrzewające swoje gospodarstwa domowe elektrycznością mogą złożyć wniosek o dodatek elektryczny w wysokości od 1000 do 1500 złotych. Pracownicy pomocy społecznej przypominają, że dodatek przysługuje tzw. odbiorcy ostatecznemu, czyli osobie która zawarła umowę na dostawę energii. Problem są zaświadczenia o rocznym zużyciu.

Nie trzeba mieć koparki bitcoinów, by wyczerpać 2 MWh energii, za które zapłacimy niższe rachunki. To problem, który mogą mieć najemcy, zwłaszcza zmieniający mieszkanie w drugiej połowie tego roku. Dlatego że dla obliczenia limitu bierze się pod uwagę całkowite zużycie energii w tym mieszkaniu w 2023 r. Warto byłoby to zweryfikować już na etapie zawierania umowy, ale nie będzie to prostym zadaniem.

Projekt nowelizacji ustawy hamującej wzrost cen ciepła wyklucza z rekompensaty przedsiębiorstwa, które nie dostarczają ciepła odbiorom końcowym, czyli mieszkańcom i podmiotom wrażliwym. Z przepisów nie wynika jednoznacznie, że nowa cena maksymalna dotyczy opłaty przesyłowej. Niepokój samorządów budzi zapis o niezwłocznym obowiązku informacyjnym i sankcji za jego niedopełnienie.

Gmina może przyznać dodatek węglowy, gdy deklaracja do CEEB została złożona przed 11 sierpnia 2022 r. Termin ten nie dotyczy zgłoszenia pieca uruchomianego po raz pierwszy po tym dniu, albo gdy korzystanie z pieca na paliwo stałe ustalone zostało w wyniku wywiadu środowiskowego. Ta ostatnia możliwość odnosi się do sytuacji, gdy wniosku o dodatek węglowy nie rozpatrzono przed 3 listopada 2022 r.

Obywatele, którzy mieli wydane w 2022 r. zaświadczenia uprawniające do zakupu węgla po preferencyjnej cenie muszą uzyskać je na nowo w gminie. Nawet, gdy węgla nie kupili. Nowe zaświadczenia, gminy mogą wystawiać już na 3 tony paliwa, dla osób które nie kupiły jeszcze węgla i złożyły stosowne oświadczenie – wskazuje Ministerstwo Aktywów Państwowych.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przesłało do pilnych konsultacji społecznych nowy wzór wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego. Projekt rozporządzenia określa załączniki, które osoby uprawnione do dodatku o podwyższonej wysokości muszą złożyć wraz z wnioskiem.

Prezydent podpisał ustawę o zamrożeniu taryfy na gaz dla wszystkich gospodarstw domowych na poziomie taryfy z 2022 roku bez względu na próg dochodowy. Jego cena maksymalna wyniesie 200,17 zł za MWh. Będzie też zwrot pobranego VAT dla osób, które ogrzewają się gazem i spełniają kryterium dochodowe dodatku osłonowego. Ustawa została już opublikowana.

W kolejnych ustawach o dodatkach osłonowych dla obywateli pozostawiono „furtki”, które pozwalają samorządom scedować obowiązki obsługi tych dodatków na ośrodki pomocy społecznej. Te narzekają na przeciążenie pracą. Alarmują, że w praktyce pomoc społeczna została odsunięta na drugi plan, a OPS-y stały się kasą wypłat rządowych programów.

Rząd dostrzegł, że gminy nie wyrobią się do końca roku z obsługą dodatków węglowych, a w budżecie państwa zabraknie na nie pieniędzy. Przy okazji tzw. ustawy gazowej zmienił przepisy i dosypał kolejne 2 mld zł na ten cel. Zgodnie z przyjętą przez Sejm nowelizacją wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast będą mieli więcej czasu na rozliczenie środków, wojewodowie będą zaś elastyczniej nimi zarządzać.