Ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich weszła w życie pierwszego września 2022 r. Część rozwiązań była i jest chwalona, część budzi wątpliwości. Prawnicy wskazują m.in. na przepisy, zgodnie z którymi sędziowie w pewnych sytuacjach muszą zastosować poprawczak. Jest furtka, możliwość warunkowego zawieszenia umieszczenia go w poprawczaku, ale musi być bardzo dobrze uzasadniona.

Pozycja pokrzywdzonego w przepisach ustawy o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich uległa pewnym zmianom względem poprzedniego stanu prawnego. Przepisy wymagają jednak modyfikacji, a ponadto organy stosujące prawo powinny zwracać uwagę na osobę pokrzywdzonego - wskazuje dr Paweł Czarnecki z Uniwersytetu Jagiellońskiego, społeczny kurator sądowy w sprawach nieletnich.

Ministerstwo Sprawiedliwości potwierdziło, w piśmie przesłanym Stowarzyszeniu Referendarzy Sądowych LEX IUSTA, że począwszy od października do końca grudnia minionego roku, były problemy z działaniem Krajowego Rejestru Sądowego. Zapewniło jednak, że dokłada wszelkich starań, by "usuwanie niedogodności i utrudnień" przebiegało jak najsprawniej, a tłumaczy je m.in. kwestiami wydajności i "zakleszczeniem" danych.

Sąd Rejonowy w Malborku uchylił w środę decyzję Prokuratury Krajowej o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie podarcia dokumentu uchwały zgromadzenia sędziów - przez prezesa Sądu Rejonowego w Olsztynie sędziego Macieja Nawackiego w lutym 2020 roku. Prokuratura ma więc obowiązek przeprowadzić postępowanie w tej sprawie.

W środę odbyły się rozmowy premiera z ministrem sprawiedliwości i politykami Solidarnej Polski w sprawie m.in przyjęcia nowelizacji ustawy o Sądzie Najwyższym. Projekt, który ma Polsce przynieść pieniądze z Krajowego Planu Odbudowy, krytykują sędziowie sądów administracyjnych i I prezes Sądu Najwyższego. Obarczony jest poważną wadą - narusza Konstytucję RP w zakresie kompetencji sądów.

Sędziowie, którzy wyrażają publicznie poglądy sprzeczne z obowiązującym porządkiem konstytucyjnym a zgodne z oczekiwaniami niektórych kręgów politycznych, zdają się podlegać nieuprawnionym naciskom, co w oczywisty sposób zagraża ich niezależności - orzekł jednoosobowo sędzia Mariusz Załucki. I wyłączył z tego powodu sędziego Sądu Najwyższego, jednego z 30 sędziów odmawiających orzekania z neosędziami.

Im bardziej w Polsce rozwija się mediacja, tym częściej i głośniej mówi się o tym, że być może powinna ona być obligatoryjna. Zwolenników takiego rozwiązania jest wielu, przeciwników zresztą też. Ci ostatni podnoszą kwestie dobrowolności i prawa do sądu. Pojawiają się też głosy, że najpierw trzeba uregulować rynek mediatorów. Samo ministerstwo nie jest przeciwne obowiązkowej mediacji, choć zaznacza, że "jeszcze nie teraz".

Moim zdaniem kara śmierci za najcięższe przestępstwa powinna być dopuszczalna - stwierdził w poniedziałek premier Mateusz Morawiecki. I dodał, że w tym względzie nie zgadza się z nauką Kościoła. - Bo jestem zwolennikiem kary śmierci, ale jej nie mamy - mówił. We wtorek szef polskiego rządu trochę zdystansował się od tej opinii i przyznał, że Polskę obowiązują standardy Rady Europy.

Rząd przyjął kolejny projekt nowelizacji Kodeksu postępowania karnego i Kodeksu karnego, który ma dostosować polskie prawo do przepisów obowiązujących w Unii Europejskiej. Chodzi m.in. - jak poinformowano - o zapewnienie odpowiedniego poziomu gwarancji procesowych dla dzieci będących podejrzanymi lub oskarżonymi w postępowaniu karnym, zgodnie z dyrektywą unijną.

Ma być sprawniej, łatwiej i jednolicie w całym kraju - wraz z nowym rokiem rusza e-Dziennik na potrzeby aplikacji adwokackiej. Aplikanci będą mieli m.in. dostęp do planu zajęć, materiałów, ankiet, będą mogli też usprawiedliwiać nieobecności, składać wnioski w różnych sprawach czy przesyłać prace domowe i zaglądać do ocen. Wykładowcy z kolei mają mieć m.in. łatwiejszy kontakt z aplikantami.

Tuż przed świętami rząd przyjął projekt zmian w prawie spadkowym, który ma ograniczyć krąg spadkobierców i m.in. rozszerzyć podstawy niegodności dziedziczenia o sytuacje uporczywego uchylania się od obowiązku alimentacyjnego wobec spadkodawcy lub obowiązku pieczy. Co więcej, małoletni ma być lepiej chroniony przed dziedziczeniem długów.

Działalność ustawodawcza - nie tylko w odniesieniu do prawa procesowego cywilnego - powinna respektować standardy porządku konstytucyjnego, w tym także prawo do sądu oraz inne powiązane z nim wartości. Tymczasem prawo tworzone jest szybko i bezrefleksyjnie - wskazuje prof. Tadeusz Zembrzuski z Katedry Postępowania Cywilnego Uniwersytetu Warszawskiego.

Sędzia jadąc samochodem w stanie nietrzeźwości spowodował wypadek. Zlikwidowana Izba Dyscyplinarna zezwoliła na uchylenie immunitetu sędziemu. Izba Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego uchyliła tę uchwałę, ale nie uchroniło to sprawcy od zawieszenia w czynnościach służbowych, obcięcia wynagrodzenia o 40 proc. i możliwości postawienia zarzutów przez prokuratora.

Wysokość zasądzonego zadośćuczynienia córce skazanego w żadnym razie nie może zostać uznana za zbyt niską – orzekł Sąd Najwyższy. Sąd miał na względzie czas trwania pozbawienia wolności, złe warunki panujące w latach 50-tych XX w. w jednostkach penitencjarnych, niepewność co do losów toczącego się przeciwko niemu postępowania oraz rozłąkę z rodziną. SN oddalił żadanie zapłaty 1 mln 800 tys. zł.

Już 2 mld zł sięgnęła suma kar nałożonych na Polskę za niewykonanie zabezpieczenia TSUE w sprawie systemu dyscyplinarnego sędziów. To są pieniądze bezpowrotnie stracone, które mogłyby być przeznaczone na społecznie pożyteczne inwestycje - przypomina Stowarzyszenie Sędziów. Polskich 'Iustitia". Dlatego rząd musi wreszcie wykonać postanowienie Trybunału Sprawiedliwości.

Obecna Krajowa Rada Sądownictwa nie jest organem konstytucyjnym - stwierdziła Izba Karna SN. Natomiast Europejski Trybunał Praw Człowieka krytycznie ocenił traktowanie sędziów przez rząd i sądownictwo dyscyplinarne. Powoli wykuwa się też polskie oraz unijne orzecznictwo frankowe. W krajowych i europejskich sądach zapadło w tym roku wiele ważnych wyroków. Dotyczących praworządności, ale też istotnych spraw społecznych i gospodarczych.

Skazanie karne za przestępstwo podżegania do przemocy i szerzenia nienawiści wobec wspólnoty francuskich muzułmanów nie naruszyło prawa do wolności wyrażania opinii skarżącego - stwierdził Europejski Trybunał Praw Człowieka. I przypomniał, że wolność wyrażania opinii z art. 10 Konwencji nie jest prawem bezwzględnym, ale podlega ograniczeniom wskazanym w art. 10 ust. 2 Konwencji.

Prawie wszyscy politycy, poza partią Zbigniewa Ziobry, są za uzyskaniem przez Polskę dostępu do funduszy z Krajowego Planu Odbudowy, ale spór wokół spełnienia niezbędnych do tego warunków wydaje się nie do rozwiązania. Prezydent zablokował prace nad ustawą, bo nie zgadza się na kwestionowanie statusu powoływanych przez niego sędziów, ale właśnie tego oczekuje Komisja Europejska, zanim zdecyduje o odblokowaniu tych pieniędzy. 

Wiele zamieszania spowodował nowy regulamin Sądu Najwyższego zatwierdzony przez Prezydenta. Zdaniem sędziów musiał go tworzyć ktoś, kto nie miał prawie żadnej wiedzy o tym, jak zorganizowany jest i powinien być sąd pełniący w strukturze wymiaru sprawiedliwości takie funkcje jak Sąd Najwyższy. Dużą wagę przywiązuje się teraz do składów sędziowskich ze szkodą dla szybkiego rozpoznawania spraw.

W stosunku do osób, które zdały egzamin prokuratorski i złożyły wniosek o wpis na listę radców prawnych, organy korporacyjne nie są uprawnione do badania dotychczasowej praktyki zawodowej osoby wnioskującej o wpis - uznał Naczelny Sąd Administracyjny i oddalił skargi ministra i samorządu. Zbędne jest też badanie wiedzy kandydata w ramach rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu.