Rząd ponownie zmieni listę urządzeń, od których pobierana jest opłata reprograficzna. Katalog zostanie dostosowany do realiów XXI w. - trzeba będzie dopłacić do smartfonów, laptopów i dysków zewnętrznych. Opłata, tak jak i teraz, trafi do twórców i wydawców - w tym naukowców oraz autorów artykułów technicznych i branżowych. Podzieli ją natomiast kto inny. Może też być inaczej wyliczana.

W środę w wykazie prac legislacyjnych i programowych rządu opublikowano projekt nowelizacji ustawy Prawo własności przemysłowej. Projekt jest realizacją 295. postulatu Rządowego Zespołu do spraw Deregulacji. Ministerstwo Rozwoju i Technologii chce wzmocnić ochronę tajemnic przedsiębiorstw w sprawach przed Urzędem Patentowym, w których muszą np. udowodnić, że faktycznie używają znaku towarowego.

Państwa członkowskie mogą przyjąć środki wspierające w celu zapewnienia skuteczności praw wydawców prasowych, jeśli środki te nie naruszają swobody umów - zaznaczył Maciej Szpunar, rzecznik generalny Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie dotyczącej Meta Platforms Ireland. Jak wskazał, zmiany w świecie cyfrowym prowadzące do drastycznych spadków dochodu wydawców prasy uzasadniają nowe modele działań.

Pracownik buduje markę swojego pracodawcy. Gdy ich drogi się rozchodzą, postanawia – już jako osoba prywatna – zarejestrować na siebie znak towarowy, który powstał w ramach jego wcześniejszej współpracy z firmą. Jeśli robi to w złej wierze, urząd powinien odmówić rejestracji, a były pracodawca ma prawo domagać się unieważnienia już udzielonej ochrony. Istnienie złej wiary nie jest jednak wcale oczywiste. Pokazują to niedawne przypadki.

Stosując konstrukcję „dorozumianej zgody” zbywcy egzemplarza utworu (i równocześnie „autorsko” uprawnionego do niego) można dokonywać racjonalnej korekty nadmiernego zakresu ochrony autorskiej lub niedostatecznego zakresu dozwolonego użytku - pisze prof. Ryszard Markiewicz w siódmej odsłonie cyklu "Dopowiedzenia".

Rektor Uniwersytetu Łódzkiego unieważnił dyplom Pameli G., uznając jej pracę licencjacką za plagiat książki francuskiego autora. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił jego decyzję, wskazując na istotne uchybienia w postępowaniu dowodowym oraz brak jednoznacznego potwierdzenia, że doszło do przypisania sobie autorstwa istotnych fragmentów cudzego utworu.

Polski czytelnik, kupując książkę obcojęzyczną, może otrzymać nie oryginalne wydanie, ale egzemplarz przygotowany w modelu „print-on-demand”: często gorszej jakości i pozbawiony jakiejkolwiek wartości bibliofilskiej. Wszystko jest zgodne z prawem tak długo, jak sprzedawca dysponuje odpowiednią licencją, a konsument jest informowany o tym, co kupuje. W ocenie prawników niektóre przypadki mogą być jednak uznane za nieuczciwą praktykę rynkową.

Reemisja utworów bez umowy z organizacją zbiorowego zarządzania staje się działaniem wysokiego ryzyka. Dzieje się tak nie tylko ze względu na ryzyko zasądzenia sumy pieniężnej stanowiącej dwukrotność stosownego wynagrodzenia, które byłoby należne za udzielenie zgody na reemisję utworu. Istotne ryzyko dla reemitentów stanowi także „roszczenie zakazowe” - piszą Paweł Tomasik, radca prawny i Wiktoria Miszczak z kancelarii Peter Nielsen & Partners Law Office sp.k.

Siedem organizacji reprezentujących przedsiębiorców z branży cyfrowej i telekomunikacyjnej, opracowało założenia reformy systemu zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Ich propozycje zostaną przekazane organizacjom zbiorowego zarządu oraz Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Polska będzie tłumaczyć się w Trybunale Sprawiedliwości UE z niewdrożenia przepisów o opłatach za dostęp do infrastruktury drogowej oraz z niezapewnienia skutecznego wdrożenia aktu o usługach cyfrowych (DSA). Komisja Europejska przygląda się też opóźnieniom we wdrożeniu innych przepisów dotyczących cyberbezpieczeństwa, dostępu do adwokata i systemu handlu emisjami ETS.

Coraz więcej publikacji naukowych zawiera fragmenty wygenerowane przez sztuczną inteligencję — często bez ujawnienia tego faktu. Jak alarmują prof. Artur Strzelecki z Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach oraz eksperci cytowani przez „Nature”, problem ma charakter systemowy i może podważać wiarygodność badań. Ukryte użycie narzędzi AI, „cicha korekta” tekstów już opublikowanych i kaskadowe powielanie niezweryfikowanych treści pokazują, że nauka musi pilnie wypracować jasne zasady korzystania z AI.

W części pierwszej tego tekstu przedstawiłem „parodię” jako postać dozwolonego użytku, a więc postaci eksploatacji cudzego utworu, która nie narusza praw autorskich. Tu zastanawiam się nad sposobem rozumienia dwóch dalszych postaci dozwolonego użytku również wymienionych w art. 291 prawa autorskiego - pisze prof. Ryszard Markiewicz w szóstej części cyklu „Dopowiedzenia”.

Autorzy, zwłaszcza ci początkujący, często są niedofinansowani i godzą się na bardzo niskie wynagrodzenie za swoje dzieła. Klauzula bestsellerowa ma ich chronić, gdy ich utwory niespodziewanie odniosą sukces. Oczywiście wydawca może argumentować, że to on ponosi ryzyko gospodarcze promowania - zwłaszcza mało znanego - autora - mówi Andrzej Zorski, adwokat z Kancelarii Pilawska Zorski Adwokaci.

Dozwolony użytek zawęża ochronę prawnoautorską ze względu na różne interesy korzystających z utworów. W tym tekście zastanawiam się nad sposobem rozumienia parodii, pastiszu i karykatury – jako podstawach umożliwiających szerszą swobodę wolności wypowiedzi związanej z wykorzystywaniem cudzej twórczości – pisze prof. Ryszard Markiewicz w piątej publikacji z cyklu „Dopowiedzenia”.

Gdy porównujemy prawdziwy fotel Le Corbusiera z betonowym fotelem Zwicky'ego, to uznając, że pierwszy z nich jest utworem, trudno kwestionować, że fotel Zwicky'ego przejmuje elementy twórcze z wzorca (kształt metalowego rusztowania oraz proporcje i układ „poduszek”). A jeżeli jest tak - to powstaje pytanie, czy korzystanie z fotelu Zwicky'ego narusza prawa autorskie do fotela Le Corbusiera - pisze prof. Ryszard Markiewicz w czwartej wypowiedzi z cyklu "Dopowiedzenia".

AI moim zdaniem obnaża słabość, a nawet fikcjonalność, w istocie metaforycznych kryteriów stosowanych przez Trybunał Sprawiedliwości przy definiowaniu utworu, takich jak: „odzwierciedlenie osobowości autora”, „osobowość znajduje odzwierciedlenie w wyborach i samej pracy”, „piętno osobowości twórcy w dziele”, zaznaczenie "osobistego charakteru" dzieła. O pułapce zastawionej przez AI na klasyczną ochronę autorską pisze prof. Ryszard Markiewicz w trzeciej części cyklu „Dopowiedzenia”.

Współcześnie dyskutowany jest problem, kiedy współudział człowieka i AI uzasadnia stwierdzenie istnienia utworu w rozumieniu prawa autorskiego. Możliwe tu są bardzo różne sytuacje. Od wykorzystywania AI tylko do korekty tekstu, jego tłumaczenia lub poprawy stylu, co nie eliminuje ochrony autorskiej, aż do wytworzenia przez AI obrazu lub dzieła muzycznego na „zadany temat”, które nie podlegają ochronie autorskiej - pisze prof. Ryszard Markiewicz w ramach cyklu „Dopowiedzenia”.

Amerykańskie spory związane z wykorzystaniem banana w dziele sztuki są dobrym pretekstem dla rozważań w sprawie kryteriów utworu na gruncie polskiego (europejskiego) prawa autorskiego. Niewątpliwie sprawa dzieła (instalacji) pt. „Comedian” Maurizio Cattelana, sprzedanego za 6,24 mln dolarów, wzbudza moją największą irytację - pisze prof. Ryszard Markiewicz, rozpoczynając cykl „Dopowiedzenia”.

Z początkiem 2025 roku do domeny publicznej weszły utwory m.in. polskiej pisarki Zofii Nałkowskiej, meksykańskiej malarki Fridy Kahlo i francuskiego pioniera kinematografii Auguste’a Lumière’a. Z twórczości tych artystów można korzystać swobodnie i nieodpłatnie. Nie zawsze ustalenie statusu prawnoautorskiego danego utworu jest jednak proste – trzeba brać pod uwagę m.in. ewentualne prawa innych osób i kwestie międzynarodowe.

Prawo.pl i LEX rozpoczynają piątą edycję akcji "Poprawmy prawo". Po raz kolejny będziemy chcieli wskazać problematyczne przepisy, które na pewno należy zmienić. Chodzi o regulacje, które mają istotny wpływ na: wymiar sprawiedliwości, prawników, podatki, pracę, działalność gospodarczą, zdrowie, oświatę, samorząd i administrację. Do zgłaszania wadliwych aktów prawnych zapraszamy naszych Czytelników.