Umowa o kredyt we frankach może nadal istnieć, mimo usunięcia z niej bezprawnej klauzuli. Taki kredyt wyrażony w złotych jest oprocentowany według stawki LIBOR. Unieważnienie umowy byłoby bowiem niekorzystne dla frankowiczów. Tak uważają autorzy analizy o kredytach walutowych opublikowanej przez Sąd Najwyższy. Tyle, że nie widzą oni różnicy między kredytem indeksowanym, a denominowanym.

Z prawnego punktu widzenia istnieją instrumenty gwarantujące, by ani LIBOR, ani WIBOR nie zniknęły przez najbliższe pięć lat. Oczekujemy jednak, że podmiot opracowujący WIBOR złoży do końca roku wniosek o zgodę na prowadzenie działalności jako jego administrator - mówi Michał Kruszka z Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego.

W 2006 roku Komisja Nadzoru Bankowego (obecny KNF) ostrzegała banki, by w umowach o kredyt hipoteczny wskazywały obiektywny kurs franka. Nie posłuchały, stosowały niedozwolone klauzule i teraz boją się skutków lawiny pozwów. Może być jeszcze gorzej, bo Komisja Nadzoru Finansowego przypomina, że za 5 lat wskaźniki WIBOR i LIBOR mogą zniknąć, a wówczas trzeba będzie aneksować umowy. Jeśli banki znów nie posłuchają jej głosu, będą miały problem większy, niż frankowy.

Prezydent podpisał przygotowaną przez jego kancelarię ustawę o wsparciu kredytobiorców w trudnej sytuacji. Jeszcze w Sejmie usunięto z niej fragment dotyczący wprowadzenia funduszu konwersji. Przeciwko niemu protestowały banki - z funduszu miało być finansowane przewalutowanie kredytów. Z nowego kształtu ustawy zadowolone są więc banki, nie frankowicze.

Już w pięciu orzeczeniach Sąd Okręgowy w Warszawie wskazał, że z dniem, kiedy zniknie stawka LIBOR, umowy, w których nie przewidziano czym ją zastąpić, mogą stać się niewykonalne. Dlatego zdaniem sędziego Piotra Bednarczyka jeszcze dziś trzeba zacząć dyskusję o tym, co po LIBORZE.

Urząd Komisji Nadzoru Finansowego uważa, że LIBOR nie musi zniknąć. Brytyjski odpowiednik KNF może zobowiązać administratora stawki i banki do jego publikowania jeszcze przez 5 lat.

Prawnicy nie mają wątpliwości, że wymagane przez Unię zmiany w stawkach WIBOR i LIBOR spowodują konieczność aneksowania umów kredytowych. Trzeba bowiem będzie do nich wpisać nowe wskaźniki, określające wysokość oprocentowania. Eksperci postulują przygotowanie ustawowego rozwiązania, by na rynku nie doszło do chaosu.

Pozwij za franki, pozwij bank, odfrankuj kredyt – coraz więcej takich reklam widać w internecie, ale także na billboardach. Pojawił się też ranking kancelarii frankowych. Prawnicy ostrzegają kredytobiorców, by uważali na podpisywane umowy. Może się bowiem okazać, że po wygranej sprawie, zapłacą tyle, że... będą musieli zaciągnąć kolejny kredyt.

Sąd Najwyższy opublikował uzasadnienie do wyroku, w którym wyjaśnia skutki usunięcia nieuczciwych postanowień z umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego. Sąd uznał, że umowa może nadal obowiązywać lecz będzie to kredyt w złotówkach ze stopą procentową opartą o stałą marżę i LIBOR.

Po ogłoszeniu opinii rzecznika Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w polskiej sprawie frankowej powróciło pytanie: co dzieje się po unieważnieniu umowy? Odpowiedź zależy od rozstrzygnięcia sądu, a jego wyroki są różne. W najgorszym scenariuszu może się okazać, że konsument musi nagle spłacić pozostałą część kredytu lub rozpocząć kolejne procesy z bankiem.

Rzecznik w swojej opinii w sprawie Dziubak dał wybór między upadkiem umowy ze wszystkimi tego konsekwencjami lub utrzymania jej przy życiu razem z nieuczciwym warunkiem. Wyboru ma dokonać kredytobiorca poinformowany przez sąd. Tyle, że taka procedura w polskich realiach, jest obecnie niewykonalna - ocenia Michał Jabłoński, adwokat z kancelarii Dentons.

Coraz głośniej mówi się, że dopuszczalne będzie wznowienie sprawy cywilnej po orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w polskiej sprawie frankowej, mimo braku wyraźniej podstawy prawnej. Jest to możliwe w bliźniaczej procedurze sądowoadministracyjnej. Do składania takich wniosków zachęca radca prawny Damian Nartowski

Część prawników uważa, że po spodziewanym wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE frankowicze będą mogli wznowić przegrane już sprawy. Tyle, że podobną skargę dotyczącą lichwiarskiej pożyczki sąd rozstrzyga już od pięciu miesięcy. By ułatwić mu podjęcie decyzji, trzeba wprost wpisać do kpc, że orzeczenie TSUE jest podstawą do rozpoczęcia procesu.

Skoro sąd nie może uzupełnić luki w umowie po usunięciu z niej niedozwolonej klauzuli, to nie może też zlecać biegłym ustalenia kursu rynkowego, tzw. kursu sprawiedliwego. Te opinie są zbędne. Ale gdy zapadł wyrok, w którym sąd pozwolił sobie na uzupełnienie umowy, to takie rozstrzygnięcie powinno być zmienione - twierdzi radca prawny Tomasz Konieczny.

Eliminacja postanowień dotyczących przeliczeń walutowych w umowach o kredyt denominowany powoduje, że niemożliwe jest obliczenie kwoty w złotych, którą bank zobowiązał się oddać do dyspozycji kredytobiorcy. To powinno powodować nieważność umowy. Inaczej będzie w przypadku umów o kredyt indeksowany – mówi Marcin Szymański

Sąd nie może samodzielnie uzupełnić luki w umowie po wyeliminowaniu z niej niedozwolonego postanowienia, ani orzec, że umowa ma dalej obowiązywać, bo będzie to korzystniejsze dla kredytobiorcy. To konsument ma decydujące zdanie, co jest dla niego lepsze. Tak uznał rzecznik generalny Trybunału Sprawiedliwości UE.

Nawet dla prawnika zajmującego się od lat kredytami indeksowanymi/denominowanymi kursem waluty obcej analiza orzecznictwa sądowego może przyprawić o ból głowy. Czy to już ostatnia wątpliwość Sądu Najwyższego w sprawach tzw. kredytów „frankowych”? - zastanawia się radca prawny Tomasz Konieczny.

Po raz pierwszy Sąd Najwyższy jasno wskazał, że sędziowie, którzy mają kredyty frankowe, nie muszą wyłączać się od orzekania w takich sprawach. Jednocześnie uchylił wyrok korzystny dla kredytobiorcy. Ale wypowiedział się wprost o skutkach niedozwolonej klauzuli w umowie.

Konsument nie musi być związany nieuczciwą klauzulą. Umowa, którą ją zawiera, może być unieważniona w całości, o ile bez niej nie może dalej obowiązywać. Tak uznał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie węgierskiego frankowicza.

Ogromna większość kredytobiorców nie pójdzie do sądów, czeka na rozwiązania systemowe, czyli na ustawę z inicjatywy Prezydenta. Nie widzę w niej żadnego elementu, który komukolwiek wyrządzałby jakąś krzywdę, a skorzystają z niej wszyscy kredytobiorcy znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej. Niezależnie, czy mają kredyt złotowy, czy odnoszący się do waluty obcej – mówi Paweł Mucha, zastępca szefa Kancelarii Prezydenta RP.