Sąd Apelacyjny uznał, że umowa kredytu hipotecznego spłacana we frankach szwajcarskich była nieważna. Oddalił w zasadniczej części apelację banku i stwierdził, że naprawienie wadliwych klauzul nie byłoby zasadne, gdyż cała umowa była sprzeczna z istotą stosunku zobowiązaniowego, jako jednostronne narzucenie warunków.

Martwi mnie, że sens wyroku z 3 października został wypaczony. Na przykład nieprawdą jest, że sąd nie może uzupełnić umowy kursem średnim NBP. Nie wierzę więc, że na masową skalę będą orzekane darmowe kredyty. Obawiam się też, że wokół frankowiczów jest budowana bańka spekulacyjna i nie mówi się im o wszystkich konsekwencjach unieważnienia umowy – mówi dr Piotr Bodył–Szymala,

W poniedziałek, 30 grudnia br. Sąd Apelacyjny w Warszawie wyda wyrok w sprawie kredytu zaciągniętego w złotych, który spłacano we frankach szwajcarskich. Sąd okręgowy unieważnił umowę, powołując się na rozstrzygnięcie, które październiku wydał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie Dziubak przeciwko Polsce.

Polskie prawo nie stoi na przeszkodzie utrzymania umowy o kredyt hipoteczny wyrażony w złotówkach, ale oprocentowany stawką LIBOR. Uzupełnienie luki w umowie po usunięciu niedozwolonej klauzuli może nastąpić tylko, gdy zapobiega upadkowi umowy i za zgodą konsumenta. W przypadku unieważnienia umowy banki nie mogą żądać wynagrodzenia za korzystanie z kapitału.

Od 1 stycznia 2020 roku wejdzie w życie tzw. prezydencka ustawa frankowa. Za jej sprawą zmienią się jedynie zasady udzielania pomocy finansowej z Funduszu Wsparcia Kredytobiorców. Frankowicze uważają, że nie poprawi ona ich sytuacji i sugerują, że po wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE lepiej jest o weryfikację umowy walczyć w sądzie.

W sprawie sądowej państwa Dziubaków dotyczącej kredytu frankowego sąd powinien unieważnić umowę - uważa Rzecznik Praw Obywatelskich. Zdaniem RPO, kredytobiorcy powinni zwrócić otrzymaną kwotę kapitału, a bank im wszelkie wpłacone raty, opłaty i składki. Dalsze żądania banku są bezpodstawne - dodaje Rzecznik.

Gdy zostanie stwierdzona nieważność umowy kredytu, banki mogą podejmować próby dochodzenia od kredytobiorców wynagrodzenia za „bezumowne” korzystania z kapitału. To jednak nie znaczy, że tego typu żądania są zasadne i będą uwzględnianie przez sądy. Trudno jest znaleźć podstawę do zasądzenia takiego roszczenia

Osoba, której bank umorzy część kredytu hipotecznego, może dostać od państwa wezwanie do zapłaty podatku. Fiskus traktuje takie umorzenie jako przychód, który podlega PIT. RPO apeluje do ministra finansów o wprowadzenie przepisów, by chronić kredytobiorców, u których doszło do restrukturyzacji zadłużenia.

Sąd Najwyższy wydał ważny wyrok po wyroku TSUE w sprawie Dziubak. Po raz pierwszy odfrankowił umowę o kredyt denominowany. Uznał, że należy usunąć klauzulę walutową i pozostawić w mocy pozostałą część umowy. To oznacza, że dotyczy ona kredytu w wysokości kwoty nominalnie przekazanej przez bank, oprocentowanej stawką LIBOR i marżą. Prawnicy podkreślają wagę orzeczenia, ale ale oceniają go różnie.

Bank nie straszy państwa Dziubaków żądaniem zwrotu 800 tys. złotych. TSUE wskazał, że skutki unieważnienia umowy muszą być jasno przedstawione klientowi, wiec staraliśmy się je wskazać. Umowy nie mogą być źle skonstruowane, skoro podpisywali je także sędziowie Sądu Najwyższego – mówią Alexander Fleischmann, prezes Raiffeisen Bank International i Ireneusz Stolarski, pełnomocnik banku.

Sąd Apelacyjny w Warszawie orzekł, że umowa kredytu ustalona we frankach, a wypłacona w złotych polskich jest ważna przy wyeliminowaniu klauzul przeliczeniowych. Sąd uznał, że wyrok TSUE z 3 października br. nie wskazuje, że w wypadku stwierdzenia nieuczciwych warunków, umowa automatycznie staje się nieważna.

Nie boimy się nieumotywowanych dostatecznie argumentów banków i wnosimy o unieważnienie umowy. To, czego się boimy, to wybranej przez sąd metody rozliczenia otrzymanych przez kredytobiorców świadczeń – mówi adwokat Agnieszka Plejewska, pełnomocnik państwa Dziubaków w sprawie przeciwko Raiffeisen Bank.

Unieważnienie umowy, o co wnioskują pełnomocnicy państwa Dziubaków, może okazać się niekorzystne - jeśli sąd do rozliczenia zastosuje teorię salda. A jej zwolennikiem jest właśnie m.in. sędzia Kamil Gołaszewski, który ma rozstrzygnąć ich sprawę. Prawnicy frankowiczów nie mają jednak wątpliwości, że to niezgodnie z prawem cywilnym.

4 listopada odbyła się rozprawa w sprawie umowy kredytowej państwa Dziubaków - pierwsza po wyroku TSUE. Bank wyliczył, że w przypadku unieważnienia umowy może domagać się od nich nawet 800 tys. zł lub zwrotu mieszkania. Nie zapadł wyrok, bo do sprawy przyłączył się Rzecznik Praw Obywatelskich. Sąd dał mu miesiąc na przedstawienia swojego stanowiska, a kolejną rozprawę wyznaczył na 3 stycznia 2020 roku.

Według Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Getin Noble Bank i Raiffeisen Bank dowolnie zmieniły kredytobiorcom istotne warunki umów o kredyt hipoteczny. Listownie informowały klientów o zmianie sposobów wyliczania kursów kupna i sprzedaży walut obcych.

W Polsce toczy się ponad 10 spraw z pozwów grupowych przeciwko bankom o kredyty frankowe. Klienci wybierali wspólne dochodzenie roszczeń, bo miało być tańsze i mniej absorbujące. Po wyroku TSUE w sprawie kredytu frankowego państwa Dziubaków, część uczestników wycofuje się z grupy, bo liczy na szybszy wyrok w sprawie indywidualnej. Nie wszyscy mogą.

Polskie sądy słuchają TSUE i "odfrankowiają" kredyty. Od wyroku w sprawie Dziubak zapadło już co najmniej sześć wyroków sądów powszechnych w sprawach kredytów frankowych - aż w pięciu sędziowie uznali, że nie można kursu franka z tabeli banku zastąpić innym. Kancelarie są zasypywane mailami z prośbą o sprawdzenie umowy. 

Przed orzeczeniem TSUE w sprawie Dziubak banki straszyły, że wyrok pogrąży sektor. Teraz straszą, że jeśli kredytobiorcy zaczną unieważniać umowy - będą domagać się wynagrodzenia za korzystanie z ich kapitału. Czy jest cień nadziei, by sprawiedliwości stało się zadość? Tak - wystarczy interwencja Sądu Najwyższego.

Jest już drugi prawomocny wyrok po orzeczeniu TSUE w polskiej sprawie frankowej. Sąd Apelacyjny w Warszawie uznał, że po usunięciu abuzywnej klauzuli indeksacyjnej umowa może nadal wiązać strony. Nie stwierdził jednak, że kredyt w złotówkach jest oprocentowany stawką LIBOR. Zdaniem sądu to będzie kolejny problem do rozstrzygnięcia.

Biegli rewidenci analizują skutki wyroku TSUE w sprawie kredytów frankowych. Banki zaczęły natomiast tworzyć odpowiednie rezerwy. Przepisy nie wymagają, aby odpisy na szacowane skutki zmian umów księgować jednorazowo. Upadłość banków wydaje się więc mało prawdopodobna. Audytorzy muszą jednak spojrzeć na cały sektor ze szczególną uwagą.